장음표시 사용
221쪽
ra; Ο quae vero etiam cum labore dc petieulo Ipsorum haec habent uberrimam copiam ad laudandum , quod & d; et ornatissime possunt , & audiri facillime . Ea enim dentiaque virtus esse videtur praestantis viri, quae est fructuosa alias, ipsi autem laboriosa , aut periculosa , aut certe gratuita. Magna etiam illa laus & admirabilis videri solet , tulis casus sapienter adversos, non fractum esse sortuna, tetiis nul sse in rebus asperis dign; tatem . Neque tamen illa non ornant , habiti honores , geereta ovirtutis praemia , res Festae , Judiciis hominum comproba tae: in quibus etiam felicitatem ipsam , deorum immortaurium judic o tribui, laudationis est. Sumendae autem reserunt aut magnitudine praestabiles, aut nou tate primae, aut genere ipso singulares. neque enim parvae, neque usitatae, neque vulgares, admiratione, aut omnino laude dignae videri solent. Est etiam cum ceterἰs praestantibus u ris comparatio , in laudatione praeclara. De quo genere libitum est mihi paullo plura , quam ostenderam , dicere , non tam propter usiim forensem, qui est a me in omni hoe sermone tractatus , quam Ot hoc videretis , si laudationes essent In oratoris ossicio, quod nemo negat, oratori virtutum omnium cognitio nem , sine qua laudatio e mei non possit, esse necessariam . Iam vituperandi praecepta contrariis ex vit is sumenda esse perspicuum est. simul est illud ante oculos, nee bonum virum proprie & copiose laudari , sine virtutum , nec improribum notar; ae vituperari, sine vitiorum cognitione, satis P insignite atque aspere posse. Atque his locis & laudaniadi , & vituperandi saepe nobis est utendum in omni genere
Habetis , de inven; endis rebus , d sponendisque quid sentiam. adjungam etiam de memoria , ut labore Crassum te vem . neque ei quidquam aliud, de quo differat, relinquam,n si ea, quibus q haec exornentur. LXXxVI. P E R O A VERO , inquἰt Crassus. l bente tenἱm te cognitum jam artificem , aliquandoque evolutum illis integumentis dissimulationis tuae , nudatumque per spieior di quod mihi nihil, aut quod non multum relinquis, percommode facis , estque mihi gratum. Jam istuc quantum tibi ego reliquerim , inquit Antonius , erit in tua pote. state . Si enim vere age te volveris, omnia tibi telinquo. sn dissimulate, tu quemadmodum his satisfacias, videris.
222쪽
sed , ut ad rem redeam , non sum tanto ego, inquit, ingenio , quanto Themistocles fuit, ut oblivionis artem , quam memoriae, malim: gratiamque habeo PQ Simonidi illi Ceio, quem primum serunt artem memoriae protulisse . Dicunt enim , cum cenaret Crannone in Thessalia Simoiani des apud Scopam , sortunatum hominem, & nobilem , cecini lietque id carmen , quod in eum scripsisset, in quo multa ornandi caussa poetarum more in Castorem scripta& Pollueem fuissent, nimis illum sordide Simonidi dixisse , se dimidium ejus ei, quod pactus esset, pro illo carmine, daturum : reliquum a suis Tyndaridis, quos aeque laudasset, peteret, si ei videretur. Paulo post esse ferunt nuntiatum Simonidi, ut prodiret ijuvenes stare ad januam duos quosdam, qui eum magnopere evocare uir surrexisse illum x ipsum , prodisse , vidisse neminem. hoc interim spatio conclave illud , ubi epularetur Scopas, concidisse: ea ruina ipsum oppressum eum suis interii
se, quos cum humare vellent sui, neque possent obtritos internoscere ullo modo : Simonides dicitur ex eo quod meminisset, quo eorum loco quisque s cubuisset, demonstrator uniuscujusq; sepeliendi suisse. Hae tum re admonitus invenisse sertur, ordinem esse maxime, qui memoriae lumen afferret. Itaque iis, qui hane partem ingenii exercerent, .locos esse capiendos, & ea , quae memoria tenere vellent, essingenda animo, atque in his Iocis collocanda: sic fore, ut
ordinem rerum locorum Ordo conservaret r res autem
ipsas rerum effigies notaret, atque ut locis pro cera , simulacris pro literis uteremur . . LXXXVII. QUI siae A u T E M oratori memor ae seu chus , quanta utilitas , quanta vis , quid me attinet dicere Etenere quae didiceris in accipienda causa , quae ipse cogat aris p omnes fixas esse in animo sententias ρ omnem descript tam Verborum apparatum ὸ ita audire vel eum , under dicas, vel eum , cui respondendum sit, ut illi non infundere in aures tuas orationem, sed in animo videantur inscribere pgo. Simonidi illi celo. In quibusdam eodicibus legitur Ceo , Mita legendum videtur. Nain hunc Simonidem ex insula Ceo, quae est contra regionem Atticam , Suidas esse dicit . Alia est trisu Ia Chios in Asiam magis vergens . Nomen patriae non addidit frustra. Μulti enim fuerunt Simonides, in quibus est illustris p*eta iambographus patria Tejus . Strebaus . Ita recte emendatum ab Iado iunio Centuria iii. Adagio 7 r. antea erat Chio. Grutis
223쪽
bere ρ Itaque soli , qui memoria vigent , seiunt , quid , &
quatenus, cte quomodo dicturi v sunt, quid responderint, . quid supersit : iidemque multa ex aliis causis aliquando a se P are. . acta , multa ab aliis audita meminerunt . Quare confiteor equidem , hujus boni natura in esse prin- 3 16 cipem , scut earum rerum, de quibus ante locutus sum , omnium t sed haec ars tota dicendi , sive artis imagci quaedam est &. similitudo , habet hanc vim , non ut totum ali- εἰ quid , cujus in ingeniis nostris pars nulla sit , pariat & pro creet, verum ut ea, quae sunt Orta jam in nobis & procreata, educet atque confirmet .
, Verumtamen neque tam acri memoria fere quisquam est, sue tit non dispositis , notatisque rebus , Ordinem verborum aut sententiarum complectatur: neque vero tam hebeti, ut nihil hac consuetudine & exercitatione adjuvetur. Vidit enim hoe prudentcr sive Simonides, sive alius quis invenit,ea maxime animis x estingi nostris , quae essient a sensu tradita at- a . que impressa; acerrimum autem ex omnibus nostris sensibus mare. . esse sensum videndit quare facillime animo teneri posse ea , quae perciperentur auribus , aut co*itatione , si etiam oculorum eommendatione animis tradetentur 3 ut tes earcas, &ab adspectus judicio remotas , conformatio quaedam 8c ima go & figura ita notaret, ut ea, quae cogitando complecti non possemus , intuendo quasi teneremus. His autem formis atque corporibus, sicut omnibus, quae 3 8 sub adspectum veniunt , sedes opus est. etenim corpus in te ligi sine loco non potest . quare ne in re nota & pervulgata multus & insolens sim , loe is est utendum multis , illustri bus, explicatis, modicis intervallis. Imagin bus autem agentibus, acribus, insignitis , quae ν occurrere, celeriterque y Celers percutere animum possint. Quam facultatem & exere itatio dabit, ex qua consuetudo g;gnitur , de sim lium verborum' 'ae conversa & immutata casibus, aut traducta ex parte ad g ita Renus notatio , & unriis verbi ima sine totius sententiae inis Us. reformatio, pictoris cujusgam summi tatione & modo , formarum varietate locos distinguent; S . servata. LXXXVIII. SED v ERRORUM inem otia, quae mi- 3ss
gr. sed verborum memονἰa, qua minus est ere. Ut hunc locum intelligamus observandum est , ima ines aliud quiddam significare. ac simulacra & smilitudinem . Non enim necesse est , ut ima cines semper similes sint iis rebus , quas ad memoriam adjuvanauam repraesentant . Dicst igitur Antonius , mutua verba , ut ada
224쪽
nus est nobis. necessaria , majore imaginum varietate distina guttur, multa enim sunt verba , quae , quasi articuli , connectunt membra orationis , quae formari similitudine nulla possunt, eorum fingendae nobis sunt imagines , quibus semper utamur. Rerum memoria propria est Oratoris . 8δ eam singulis personis bene positis notare postumus, ut sententias imaginibus , ordinem locis comprehendamus . Noque verum est, quod ab inertibus dicitur, opprimi memoriam imaginum pondere , & obscurari etiam id, quod per se natura tenere potuisset. Vidi enim ego summos homines: &'divina prope memoria , Athenis Charmide in Asia , qnem vivere hodie ajunt , Scepsium Metrodorum, quorum uterque tanquam literis in cera , sic se ajebat ima--inibus in iis locis , quos haberet , quae meminisse vellet ,
perscribere , Quare hac exercitatione non eruenda memoria est, si est nulla naturalis : sed certe, si latet, evocanda est . Habetis sermonem bene longum homἰnis utinam non impudentis , allud quidem certe non nimis verecundi: qui
quidem cum te , Catule, tum etiam L. Crasso audiente, P. CLXII de dicendi ratione tam multa dixerim. nam istorum aetas
minus me fortasse movere debuit. sed mihi ignoscetis prosecto , si modo , quae causa me ad hanc insolitam mihi loquacitatem impulerit , acceperitis . 1 - LXXXIX. Nos 36i
verbia . praepositiones , &c. smilitudine nulla significari poste tit igitur eorum meministe velimus, necesse est in promtu habere quam plurimas quasi arbitrarias imagines, quae quain vis nihil simile habeant, Ion3o tamen usu perceptae ea verba , quibus opus pst , ob oculos nostros ponant . Hanc autem veram esse interPIetationem confirmant verba Quintil. Lib. II. c. a. Mitto, quod quα- dion verba nullis simulacrii Fignifieari possunt f habeamus enim Ione ,
ηt qui notis seribunt, certas amagines omnium ore. Pearce . .
8a. Eam singulis personis bene istis ere. ) Personae hoc loco signiscant imagines, facies fictas: sic Lucret. Lib. IV. , I. as.
- - -s quis, prius arida quam sis Cretea persona , adtidat pilave , Pr4bive . Idem. 83. Divina prope memoria, cathenis Carneadem. ) Praeter rationem
temporis ab historia arguitur vitii haec lectici , cum Carneades non memoriae, sed eloquentiae vi claruerit, unde Ionsius in historia Ppilosophica. vere videtur disputare hoc loco reponendum esse coarmidem . Vide ipsum libro II. cap. r . ubi di ex aliis Tullii nostri locis hunc errorem pellit. Sed quod fatendum est, in his Occupaverat eum Salmasius in diis illis Plinianis pag. so. qui cum de scriptis etiam libris testetur, non putavi Carneadem hoc locuamplius tolerandum Adde lib. I. Tusc. r . Grpno.
225쪽
LIBER SECUNDUS. I 82LXXXIX. Nos v ERO, inquit Catullus, cetenim pro me hoc, & pro meo fratre respondeo non modo tibi si ignoscimus , sed te diligimus , magnamque tibi habemus
gratiam : & cum humanitatem , & facilitatem agnoscimus xuam , tum admiramur istam scientiam & copiam. Equidem 1 etiam hoc me assecutum puto, quod magno sum levatus errore, & illa admiratione liberatus, quod multis cum aliis semper admirari solebam , unde esset illa tanta tua in causis divinitas . nec enim te ista attigisse arbitrabar , quae diligentissime cognosse , & undique collegisse , usuque doctum partim correxisse video , partim comprobasse . ,
. Neque eo minus eloquentiam tuam, a& multo magis
virtutem & diligentiam admiror , & simul gaudeo, judi- a sed cium animi mei comprobari, quod semper statui , nemi- L mb. nem b sapientiae laudem , di eloquentiae sine summo studio, b sapien-ec labore , dc doctrina , consequi posse. Sed tamen quid- x; nam est id , quod dixisti, sore ut tibi ignosceremus , sco.
gnossemus , quae te causa in sermonem tinpulisset E Quae est enim alia causa , nisi quod nobis , & horum adolescentium studio, qui te attentissime audierunt, morem gerere VO-
Tum ille , Adimere , inquit, omnem recusat onem Crata I si se volui , quem ego paulo sciebam , vel pudentius, vel in vitius, s nolo enim dicere de tam suavi homine fastidiosius ad hoc genus sermonis accedere. Quid enim poterit dicere s consularem se esse hominem & censorium p eadem
nostra eausa est. An aetatem afferet A quadriennio minor est
An c senescire λ quae ego sero, quae cursim arripui , 3I e se hπc quae subsicivis operis, ut ajunt iste a puero, summo φstudio, summis doctoribus .. Nihil dicam de ingenio , cui
par nemo fuit. etenim me dicentem qui audierit, nemo unquam tam sui despiciens fuit , quin speraret aut melius
sq. Ignoscimus. Ignoscit Catulus, non ut aliqua sit Antonii cul pa, sed ut tollat illud quod dixerat; Mihi ignoscetis profecto. Diligit, ut humanum & facilem . Habet illi gratiam , ut ei qui be neficium contulit. Admiratur, ut doctum & copiosum .. Attende igitur eam esse secundum librum, in quo non modo scientis h minis & copiosi describuntur observationes , sed etiam ubi apparet oratoris humanitas atque facilitas Strebaus' 8 s. subsicivis operis. ) Ita Pall. septein, nisi quod sext. Dbstivis , at pr. de sec. sibi se eivi. Pilli. & Μemmii chartaceus, sub- i . quod videtur Gulielmio tale fuisse', ut super eo amisius
226쪽
lius, aut eodem modo se posse dicere e Crasso dieente , neomo tam arrogans, qui similiter se unquam dicturum esse confideret: Quamobrem , ne frustra hi ε6 tales viri veneiarint, te aliquando, Crasse , audiamus.
36 s XC. TUM ILI E , Ut ita illa esse concedam , inquit , Antoni , quae sunt longe secus, quid mihi tu tandem hodie, aut cuiquam homini , quod dici possit , reliquisti p Dicam enim vere , ainicissimi homines , quod sentio . saepe ego doctos homines , quid dico saepe ρ Immo nonnunquam e saepe enim , qui potui, qui puer in strum venerim , neque inde unquam diutius , quam quaestor abfuerim ρ sed tamen audivi, ut heri dicebam , de Athenis eum essem , doctissi- , mos viros , &in Asia istum ipsum Scepsium Metrodorum , eum de his ipsis 1ebus disputaret. neque vero mihi quisquam copiosus unquam visus est , neque subtilius in hoMIeneredacendi, quam iste hodie , esse versatus . quod si esset aliis ter , & aliquid intelligerem ab Antoniti praetermitam: non
essem tam inurbanus , ac pene inhumanus , uti eo gravarer , quod vos cupere sentirem .
Tum Sulpicius , An ergo , inquit, oblitus es, Crasse . Antonium ita partitum esse tecum , β ut ipse instrlinienatum Oratoris exponeret, tibi ejus distinctionem, atque Ornatim relinque reis Hic ille, Primum, 9 quis Antonio permi sit, inquit, ut & partes faceret, di , utram vellet, prior ipse
sume-8s. Tales οἰνῶ . tam celebres , quibus illudere non oportet. Ostendit Catulum & Iulium Caesarem, qui a Scaevola Commoniti venerant ad hunc audiendum sermonem: alii quidem rusticaban
Saepe doctos . saepe audierat Crassus doctos homines , id est philosophos rhetoricae minime rudes , partim Athenis , di in Asia , cum eo venis et ex Μacedonia quaestor : parsim Romae subi suas artes Graeci multi profitebantur . Corrigit tamen quasi falso dixerit . ne sibi si ipse contrarius , qui paulo ante nefaVir se a puero sumino studio , summis doctoribus eruditum fuisse.
88. Ut ipse instrumenitim Oratoris. IUνtimentum oratoris vocat sinuenstronem dispositionem , memoriam , de his enim disseruit Anto
nius , distinctionem vero & ornatum , quem hic relinquit Crassos eIocutionem & pronunciationem . soth. 8 s. aui3 -ntonis permisit . Faceta atque jucunda est alluso. Refert animum ad iocios qui communiter aliquid possident . In communi dividundo, si alter; illorum Laista est potestas ex aequo partiendi , soIet is socio dare optionem , posterior accipere Pax tem . Sic enim justus videtur, de eam, quam tulit , ferre Iegem o
227쪽
sumeret ρ deinde , si ego recte intellexi, eum valde libenter audirem , mihi contulicte est visus de utraque re dicere. Ille vero , inquit Cotta, Ornamenta orationis non attigit, neque eam laudem , ex qua eloquentia nomen d ipsum in- d suum venit . Uerba igitur , inquit Crassus , mihi reliquit Antonius , rem ipse sumsit.
Tum Cae sar , Si, quod dissicilius est , id tibi reliquit 1
est nobis , inquit , causa , cur te audire cupiamus . sin , quod facilius , tibi causa non est, cur recuses . Et Catulus , Quid, quod dixisti, inquit, Crasse , si hie hodie apud te maneremus , te morem nobis esse gesturum, nihilne ad fidem tuam putas pertinere Τum Cotta ridens , Possem tibi, inquit, Crasse , concedere : sed vide , ne quid Catulus attulerit religIonis . opus hoc censorium est . id autem committere , vide quam sit homini turpe censorio . Agite vero , ille inquit, ut vultis . sed nune quidem , quoniam 'o id temporis est, surgendum censeo , & requiescendum e post meridiem, si ita vobis est commodum , loquemur aliquid , nisi forte in crastinum differre mavultis . omnes se vel statim , vel, si ipse post meridiem mallet , quamprimum tamen au dire velle dixerunt 'so. Id temporis est'. Consederant paullo post horam secundanta solis exortu . Iam appropinquabat hora sexta , id est meridies. ut tum metiebantur horas : Itaque surgendum censet Ec requiescendum. De prandi6 non agit , quia moris erat multis Romanis nullum prandium sumere. Strebσω.
228쪽
I m aura Ns Oetu E N T I mihi, Quinte frater, e uiri sermonem referre , & mandare huic tertio libro , quem post Antonii disputationem Crassus. habuisset, acerba sane recordatio veterem animi curam, molestiamque renovavit . Nam illud immortalitate dignum. ingenium, illa humanitas, illa virtus L. Crassi , mortea subito exstincta a subita est , vix diebus decem post eum diem , Leon. At . qui hoc & superiore libro continetur .a Ut enim R Romam rediit extremo scenicorum ludorum die , Vehementer commotus ea oratione , quae serebatur ha-P.cxwI- bita esse in coneto ne a Philippo ; quem dixisse constabat, videndum sita aliud esse consilium , illo Senatu se Rempublicam b gerere non posse di mane idibus Septembris de ille di Senatus frequens, vocatu Drusi , in curiam venit. Ibi cum Drusus multa de Philippo questus esset, retulit ad Senatum de illo ipso , quod consul in eum ordinem tam graviter inconcione esset invectus . 3 Hic , c ut saepe inter homines sapientissimos constare vi-
r. VM diebus deeem. Videtis subaudiendum participium, com- . up sh ut , vix diebus decem completis post eum: diem , qui noc α superiore libro continetur . Dies unus duobus libris Gaa. V. I 'δ μ ini. Antonius , promeridianis diiseruie. redux . Reversus est in urbem ex agro Tusculano quo Iui coiIigendi caussa, ludorum Romanorum diebus, venerat. Quos autem primo lib. dixerat Iudos Romanos , nunc scenicos vocat, propterea quod in illis actores scenici , tragoedi , com - , urami, Pantomimi, etholoohi magnas habent partes . ii sunt qt sum apparatu magnifico fabulas agunt in scena, & Populum feriatum detinent in theatro. Idem. . 3 3. PO P. Disiligod by Cooste
229쪽
di , quanquam hoc Crasso , cum aliquid accuratius dixisset, semper sere contigisset , ut numquam dixisse melius putaretur , tamen omnium consensu sic esse tum Iudicatum , ceteros a Craisso semper omnes , illo autem die etiam 1 psumin sese superatum . Deploravit enim casum atque orbitatem Senatus : cujus ordinis a consule , qui quasi parens bonus , aut tutor fidelis esse deberet, tanquam ab aliquo nefario praed ne diriperetur patrimonium dignitatis : neque vero esse mIrandum , si , cum suis consiliis Rempublicam prostigasset , consilium Senatus a Republica repudiaret . . Hic cum homini & vehementi, di diserto , dc in primis sorti ad resistendum , Philippo quasi quasdam verborum
saces admovisset , non tullit ille , di graviter exarsit, pignoribusque ablatis Crassum instituit coercere. Quo quidem ipso in loco multa a Crasso divinitus dicta d efferebantur , cum cessere sbi illum Consulem esse negaret, cui Senator Ipse non ellet Lamb.
c OERcERE: HAEC TIBI EST SEX cIDENDA LI N-stinxeas. G U A ; inu A v EL EVULSA, SPIRITU IPSO LLηΙ IEridi . DINEM TUAM LIBERTAS MEA REFUTABIT. MSS. II. PER MULTA tum vehementissima contentione ani- smi, ingenii, virium, ab eo dicta esse constabat; sententiamque eam, quam Senatus frequens secutus est , Ornat Il-simis di gravissimis verbis, Ut populo Romano satisfieret, numquam Senatus neque consi Itum Reipublicae neque fidem defuisse , ab eo dictam: & eundem id quod in auctoritatibus perscriptis exstat ) scribendo adfuisse . Illa taxiquam cycnea fuit divini hominis vox & oratio , si, quam quasi h exspectantes post ejus interitum veniebamus h respein curiam , ut vestigium illud ipsum, in quo ille postremum Laiab.
institisset , contueremur . Namque tum latus ei dicenti condoluiisse , sudoremque multum consecivum esse audiebamus : ex quo cum cohorruisset , cum febri domum redin idieque septimo lateris dolore constratus est . . O sallacem hominum spem , fragilemque fortunam ec
230쪽
inanes nostras e utentione si quae in medio spat o sepe stanaguntur, & corruunt, & ante in ipso cursu obruuntur, quam portum conspicere potuerunt. Nam, quandiu Crassi fuit ,
ambitionis labore , vita districta , tandiu privatis mastigossietis, & ingenii laude floruit, quam fructu amplitudinis,
P. B. aut Reipublicae dignitate. Qui autem ei annus primus ab honorum perfunctione aditum , omnium concessu , ad sumiamam auctoritatem dabat , is eIus omnem spem , atque omnia vitae consilia , morte pervertit.s Fuit hoc luctuosum suis , acerbum patriae , grave boni omnibus i sed . ii tamen Rempublicam casus secuti sunt, ut mihi non erepta L. Crasso a diis immortalibus vita , sed do nata mors esse videatur . Non vidit flagrantem bello Italiam , non ardentem invidia Senatum , non sceleris nefarii principes civitatis reos , non luctum filiae , non exilium generi , non acerbissimam C. Marii Duam , non illam post re ditum ejus eaedem omnium crudelissimam ; non denique in omni genere deformatam eam civitatem, in qua ipse store nistissima multum omnibus gloria praestitisset. v III. SED DIONIAM attigi cogitatione vim, varietatemque sortunae , non vagabit ut oratio mea longius , atque eis sere ipsis definietur viris, qui hoc sermone , quem reserre coepimus , continentur. Quis enim non jure beatam L. Crassi mortem illam , quae est a multis saepe defleta, dixerit, T cum horum ipsorum sit, qni tum cum illo postremum fere collocuti sunt , eventum recordatus p Tene mugenim memoria, Q Catulum , virum omni laude praestantem , cum fibi non incolumem fortunam , sed exillium de fugam deprecaretur, esse coactum , ut vita se ipse privaret .
1 o Jam M. Antonii In his ipsis rostris, in quibus ille Rempublicam rastricta. 9 Id est vaIde stricta. Legunt alii distracta, alii di
stricta. Strebaeus . s. Ii tamen Rempub. easus seeuti faust, ut mihi non erepsta L. eras
sa, cte. Ne miser & invisus diis e medio sublatus esse videatus is quem maxime laudat, di ut dolori concitato adhibeatur remedium consolatsonis, utque de ceteris, quos facit loquentes in his libris, aliquid dicat, quae mala cietibus & Reip. aeciderint extincto L. Crasse, commemorate essicitque dicendo, ut ille. videaturaeste felix, & divina providentia morte donatus, qui Reip. fiuctus
de tempestates non viderit. Casus enim tant graves, & tam acer
bae calamitates secutae sunt , ut illi non eripui me deos , sed aliquid dona me potius dicendum sit. Idem. T. Cum horam Martim sit, qui tum. Ferre possem, abesIe cum, item M. glossam eerte resipere vid Dius. Grupet.. . me Diuitiaco by G