장음표시 사용
101쪽
MELANcHTHONIS. 73 sit supernaeaneum. Apparet defuisse illi non ubi saodem ingenium, non copiam et vim sapientiae et doctrinae, non literarum angularem eruditionem, sed taehuata perficiendi atque elimandi tempus atque otium ). Et si natura a quadam granditate abhorrens, iudicium voluntatemque ipsius conuertit ad euram potius versandi in quodam castigato et puro atque sano genere orationis, quam in sublimi et vehemente, et cuius compositio operosa esset, elab randi. Omnino autem subtilis et arguta concinni 'tas et proprie diserteque eloquendi omnia studium eonveniebat disputationibus doctrinae et scholasticae veluti umbrae. Non ille inanibus verbis quasi perstrepere. Non a re proposita sermonem abducere, son aliena intexere. Sed veluti intra suas ripas numen orationis coercere. Haec est in exponendo perspicua, in narrando et ornata satis et copiosa, in argumentando acuta , neque tamen mollis aut ne uata, verumetiam non declamatoria quidem illa a undantia, sed luculenta breuitate sortis et animost,e0sque aculeos defigens, qui penetrando vulnerent,
οὐ pungant tantum perstringendo. Nihil autem
f modestissime ipse in epistola quadam ad Hieron.
Baumgarinerum de se ita serihil ut de eruditione, de ingenio nihil dicam, quae sint sane mediocria si ita vultis, certe genus orationis est non admodum scholis utile, quae riuberantem copiam et floridum quod iam dicendi gelius postulant. Nostra vero oratio est exilis et ieiuna nihil αγειρον floridum , omnia angusta et sine succo om Lugd. Epp. p. 4. Epp- domer. p. o 3. o ingenii infirmitas impedit, quominus hoc decus Niceron. sperare unquam ausus sim. etsi quid esset optimum, videbam. Deinde incidi in has rixas, ut vides, in quibus disputatio aliam paene
linguam requirit -- iseriae nostrae non sinunt nos in studiis cursum eum tenere, quem maxime Pro bamus. Vtor ergo hoc parabili sermonis genere, Ut possum.
102쪽
rsao est in hac fucatum, nihil inaequale, nihil ineptum,
millum aucupium varietatis quasi in pictura colorum, nullus tumor, denique simplicia sunt et recta omnia. Ut si de horum temporum et nostrorum hominum puerili adhuc veteris praestantiae imitati ne tam gloriose loqui liceat, non dubitem Atticum perliibere Philippuin Melanchthonem s). Id quod esset euidentius et clarius, si medioere saltem otium d suorum illi limam et expolitionem concessum fuisset, quae pleraque omnia non edita, sed effusa, non composita, sed festinanter in chartas coniecta, non emissa, sed expulsa sunt, non prodierunt, sed evolarunt, urgente scilicet necessitate et re postulante. . Uerum ne sic quidem languent, aut dissoluta, ieiuna trita vulgaria sunt, sed cum astricta aptis conuersionibus, tum membris integris continuata. Utque fortasse splendor tanquam solis aut auri in iIlis non eluceat nitor tamen profecto ostendit se tanquam sideris aut gemmae. Et ut non quasi aurea corona conspiciantur haec redimita, ulcerrimos tamen in eis elegantiae et munditiae nosculos lieet cernere. Unum est in scriptis Philippi admirabile, quo haud scio, an nostra aetate alius illi iure conferri possit nemo. Sententiae in oratione non modo crebrae et exquisitae, sed adeo opportunae, et apte suo quaeque loco collocatae. In iis autem, quae
ex veteribus assumi, et quibus expositio plenior et
Placet iudicium iunioris au chytrae camerariano adiungere, quod legitur in praefatione ad Patris Epistolas Hanomae si . . de Epistolis et se diacentis: Sapientissimis et grauissimis sententiis, et singulari orationis perspicuitate elegantia et suavitate ornatae ac vi oratio animi character est, multarum vi tutum, eximia pietatis, beneficentiae, humanitatis, prudentiae, comitatis, lac inprimis leniorum adfectitum, quos o nominant, vestigiis pressis tritae.
103쪽
MELANCHTHONIS. Ionatior et ulustrior reddi solet, quas Graeci mrα-rsao ιαμ vocant, vicit non modo Philippus studium et
laetitiis aliorum, sed hac solertia caeteram lacu, talem suam ipse superauit. Quid dicam de exemplis commemoratis et enarratis et adhaec iis, de quibus ageretur, aceommodatis In quo genere plurima sunt in medio opera atque monumenta studii et industriae ipsius. Quid de exquisitis et subiectis rationibus atque caussis in quibus, quod est eonsi. derationis et omnino felicitatis cuiusdam singularis, e praestabat, ut afferrentur et pertinentia ad pr postus atque rem, de qua agebatur et illustrantia explieando doctrinam institutam. Cum studium istud, dum colligit saepe undique omnia, non solum eorripere superuacua, sed aliena quoque attexere soleat, adeo ut aliquando plane ineptum deprehendatur. Hoc autem prudentiae erat, ne quid admiscere abhorrens aut etiam absurdum aut certe super fluens, in quo aberraret et vagaretur exposito, nedum eontrarium aut dissentaneum aliquid irrepere pateretnr. In quo vel indiligentia vel fiducia et emga se fauore, reperiuntur eruditorum quoque alis quorum scripta iustae reprehensionis crimen non enfugere. In originibus nominum scrutandis, inque eapiendis coniecturis obseurorum et iocet torum, non modo mirifice solers et gnauus, sed etiam selix somtunatusque erat. Neque vetustis nominibus interpretandis et ad ea, quae his significarentur, attribuendis, cuiusquam opera nostro seculo cognita est praeclario ptque melior, quo studio ad certam mrum et firmam cognitionem atque scientiam vi albo esse possit emeaeius. Vel sine illo haec potius fluctuat semper et labascit. In iis, de quibus consultaretur, aut etiam . deliberatis scribendo explicandis et componendis, nemo attentam cautionem illiust dilucidam expositionem vincere, immo assequi Potuiti
104쪽
VITA PHILIPPI Isa O potuit'. Quam autem res operaque ista dimellis et magni momenti sit, norunt illi, qui in manibus eam habuerunt et sunt experti. Vidi cognovique ego eum in talibus operibus non modo sententiarum pondera examinantem, sed verba singula quas auim ficis statera perpendentem.
Eius diuinandi et praesagiendisemmaque iter erodita Lxas et Dysices et Aserologiae sudium: Chiromanrices scientia quatenus iasi probata.
Cum vero natura esset Philippus Melarinthonis, qui vestigando serutandoque aliquid non faeile falleretur, tum eius animum praesagiisse multa, et praedict ab eo, quae uenerunt, scimus L et visi
somnior Optime ideo meritus est christophorus PeZelius, non solum multa alia scripta Melanchthonis . sed e iam consilia et iudiei illius, quotquot reperire pote rat, tenebris obruta in lucem edens ' Quorum duo nobis ollectiones dedit , quarum una larini, altera germanica consilia continet. Hae volumina magnae molis summaeque utilitatis paucis hodie cognita sunt, et rarissime occurrunti ea ibliothecula utroque gaudet Germanico titulus est christit e Berethstala gunge und Bedentien, uel andere si licte undhelisam Erinnerunge und Antworte de Weyland Hocherleucliten undinelehrten ann Ph. Μelanth nis . - durchi christoph. Peralium, giaruch et Neustad an der Hardi, i - 8. a. Alph. s. plagg. a mno autem volumini est hic titulus: b. elanchthonis Consilia siue Iudicia beologica, itemque Responsiones ad quaestiones de rebus variis ac multiplicibus, secum dum seriem annorum digestae collecta et uno
o cons. I. I. Butemeister P. elanchthonis vati mnium memorabile de nunc regnante caesare carolo VI. Guelpherb. 733 4
105쪽
somniorum euidentia atque certa plerumque per qui-Isa oetem illi oblata, quod genus hominum Aristoteles ευθυο νειφους vocat, neque lare diuinando hae in parte esse deceptum Tentabant idem imitando,
ut caetera, alii quoque, et audires passim perco ctantes de somniis et haec recitantes atque coniicientes et ubique somniantes plurimos, neque personis aeque rebus similibus. Sed haec apponi poterunt ad superiorem mentionem imitationis praeposterae, eum certe exemplum illius multi cum laude et fructu sint secuti. Quod autem hic uniuersae rerum naturae consideratione et inquisitione causarum, quibus illae continentur, exe ceri iuuentutis studia ad religiosae pietatis et cuiuscunque muneris administrat onem functionemque valde prodesse sciret primum tragando Physica erudite, voluntates commOuit et animos excitauit discipulorum, et multis illa tueunda ut essent perfecit, deducendo cogitationes ad Medicinae artis eam partem, quae stirpes tractat,
et caeteras res, quarum explorata noticia in faciendo artem, non modo voluptatem, sed utilitatem aselari praecipuam, vel etiam ad spem laudabilium
o Addere plaeet exemplum in Pauli Eberi calendario historie ad diem Aprilis annotatum A. Is 47. eum elanchthon Servesta, quo propter bellum cum familia et paueis studiosis secesserat, una cum D. Vito Winshemi et . arcello ad visendos collegas, qui remanserant, itebergam venisset I April. vigilia Paschatos, ea nocte somniauit, se legenrem in Scriptore graeco incidisse in haec verba serio ναυ--τα- et eis adscriptam vidisse i iam XV ae
insomnis secum disputasse, active an passive verbum αι exponi deberet, seu et die paschatos in templo indicans hoc somnium collegis quaerebat propriam verbi interpretationem, et quid somnium videretur signifieare Euentus deinde XV die post h. e. XXIV
April. commissa pugna in ripa Albis ad Mulbergam Ioh. Fridericus Elector captus,
106쪽
78 ITA PHILIPPIasa ooperum in curando, neeessitatem habet. Deinde ad eam , quae est Ptolomaeo pars Astronomiae stultrologiae ), praeuidens sutura et occulta aperiens, de coeli quadam inspecta sacie et animaduerso habutu nunc Astrologiam proprie plerique voeant, Ad
hane igitur sue experientiae seu artis rationem plurimos commendatione sua perduxit. Non eriimignorabat fore, ut liberali quadam curiositate animi adolescentum facile caperentur, et ita ab aliis occupationibus abstracti in pacto studiorum utilium et bonorum retinerentur. Quinetiam per iocum sol bat manus aduersas aliquorum intueri, et de lineis ibi apparentibus indieare id, quod a quibusque e peti, aut quo deleturi illos seiret Neque ideo tamen Chiromantices superstitiosam diuinationem confirmabat, aut leuitati ineptiisque istis dabat operam, vel aliis eas commendabat , cum eonstet acerrimum fuisse eum inimicum omnium, quibus falsitatis nugarumve aliquid implicaretur, vel quorum omnino landamenta non niterentur euidente veritate et certis rationibus stabilirentur. Diligenter a tem et aecurate rem distinguebat, neque patiebatur hominum stulticiam et vanitatem cum vera intelligentia et recto usu confundi. Quamolirem cum n
turaevi Philippum Astrologiae diuinatrici plus iusto tri-
huisse, docet praeter alios h. Sehelhornius Tomo ILAmoenit. Hist. Eccles et liter. p. o Sc. is In epistola quadam ad camer. p. 77 sq. qua Philippus aduersus vituperatores Astrologiae se defendere conatur, inter alia si scribit: Quid dicent, si etiam lineas in manibus aliquorum me .nspicere solere, resciverint, et diuinare de euentis gratis et auditu iucundis Iam somnia mea, quantopere partim exagitentur, partim irrideantur, non ignoro cum alii na rent multo absurdiora et futiliora somnia etiam vigilantcs.
107쪽
turae consideratione et pervestigatione coniuncta arsao praestigiis et falsitate superstitiosa vaticinationum longissime separabat. Et quemadmodum illorum studium ollaudabat, ita hanc impiam optimae et praeclarissimae rei corruptelam vehementer detesta. batur. Atque requirebat in veteribus quibusdam et prudentiam et moderationem, qui temere ae intemperanter cum Astrologiam insectati essent, tum vni uersas mathematicas implinas reddidissent inuisas. De quo quamuis cum saepe multumque verba graui. ter faceret, tum scriberet luculente ), et existebant tune tamen aliqui, qui illi tanquam autori approb torique superstitiosi studii obtrectarent, totamque oecupationem huius disciplinae malam a pernici sam eme assererent et nunc etiam liberius a quibusdam hoc nomine mortuo malediςitur. Sed cum manifesta sit salsitas criminis istius, et malevolorum euidens improbitas, nostram defensionem attexi nuhil attinet. Resellit enim hos non modo res ipsa, sed ipsorum etiam odii immanis scelerata acerbi-
Bletinebibonis ingeniana placidum a rixis er eontentionibus alienum, inde ipsum infe amium iniuriae Pentio
Ipse sane Philippus, qui de his, quemadmodum paulo ante indicauimus, dixisset scripsissetque, quibus hoc studium et sactum eius ad omnes bonos
' Basilius onnem inter praecipuos erat, imo Lutherus ipse Philippi superstitionem haud raro risit et improbauit.
108쪽
8 VITA PHILIPPI et saoyel non saltem insignite malos, facile defenderetur,
nunquam voliti cum ullo contendere neque dimica. re Id quod etiam fecit in aliis omnibus. Contentus veritate doctrinae suae, et non ignorans rixando et litigando non explicari quicquam sed omnia magis dubia et incerta fieri. Itaque non ille reprehendentibus et interdum accusantibus . saepe etiam inso-Ienter calumniando insectantibus, respondere, non de suis, quae notarentur apologias edere, non ebiam pro sua fama propugnare, sed iniuria accepta tacere et patientia frangere vim aduersariorum. Interea tamen sua attente considerare et inspicere et lumando reddere meliora. Quae opera et utilio Rebpubi et ipsi honestior fuit, quam si digladiando ceditamina auxisset, et quibusdam materiam hane celebritatis expetentibus, in ea nanciscenda adiutor suisset. Itaque et Philippi Melanchthonis seripta, in quae plane hostiles impressiones aliqui fecerunt, et nunc in manibus et posthac futura sunt, cum plera- que haec oppugnantium iam evanuerint, et, si quid adhue in huius seculi leuitate quasi innatat, id breui
interiturum sit una cum autorum nominibus demersum in caliginem et tenebras sempiternas. Neque rerum isto statu, et conditione tali temporum,
et iis ingeniis studiisque hominum, et adeo consu-ss, perturbatis, dissicilibus negotiis, quod haud sere cerneret quaeri veritatem, sed dimicare de suis plerosque opinionibus tanta pertinaeis, ut in aduersantes non aliter quam ferae bestiae vesano impetu inueherentuo, faciendum sibi Philippus Melanchthon putauit, ut decertando et contendendo eas horas absumeret, quae sorte salutarium actionum et pra clarae doctrinae occupationibus, quibus nihil prius ei neque potius erat, superfuissent, cum praesertim nihil proficeretur hoc labore ad eos, qui non disputare, argumentari, disserere nouissent, neque omni-
109쪽
MEL A N ATHONI s. In vellent aut possent pati sese reprehendi aut ad-Isax,
moneri, sed maledictis et ontumeliis praeliantes uterentur, et ita refutarent contra suas rationes adducta, quibus aduersari idem esset e caluum nuta do frontem, lacundum prouerbium Graeeorum, inferre arieti, et viatorem scrutari vesparum cauernas.
Quapropter sinebat vociferari impune quoslibet, et ipse quiescere et tacere, et dicere sibi quoque in ea parte decretum esse faceres, quod filiola aliquando sua se facturam esse divisset. Cum enim haec abinsuisset quondam domo diutius, et ipse eam interrotasset quid matri respondere vellet, quae esset grauiter increpatura moram illam: Tum memoraci hane simplice puersique sententia aiebat, velle se respondere Nihil. tque ipse insectantum se iniurias silentio perferre v, sibi quoque videri optimumeensebat, siue de odio malevolentiaque eorum propria illae existerent, seu aliorum arbitri ae volu tau inseruirent. Quae ipse quidem a diiudicandum relinquens Deo aeterno, cuius oeulis pateren; omnia, non desinebat et voce sua in schola praesentes , et scriptis absentes do re et salutari cognitio. ne instruere Impendebatque his quasi sumtus laborum et defatigationum et infinitarum molestiarum, neque valetudinem adeo suam neque vitam ipsam maiori curae habebat, quam publicam utilitatem et priuata plurimorum commoda. Quemadmodum
enim quidam scripsit: Lusiimae suauissimos cantus homines voluptate ferri, ipsi uim e nihil
prodes, ita labores, vigiliae, occupationes opera huius viri, ad aliorum usum commoditatemque peditinebant, ipsi nihil afferebant emolumenti, neque Praeteriim scripta maledim cochlae et gregis
Placianorum haud digna iudicauit, quibus responderet,
110쪽
VITA FULIPPI xsis ructus quicquam ex iis ille capiebat, praeter studii adustriaeque honestissimam voluptatem. Cumque audiret interdum ruiquos cupidos certaminum usur-lare praςtendendo voluntati incitatae ad rixas se tentiam iamiam in scholis etiam iurisconsultorum:
udeism esse eum, qui negligererfamam βι- r,
dens quaerere sistebaι Quemnam conueniret existi
Seripta eius ab aliis evulgata non saris elisorma sed euom docunque excura quo loco sim habenda '
Quia autem de Philippi Melanchthonis scriptis
inentio facta est, non fuerit fortasse alienum monere, nonnihil horum et vivente eo, eum magis non prohiberet, quam iuberet aut permitteret, cumque etiam plerumque ignoraret, et post mortem ipsius, quaedam prodiisse neque speeie illustria neque re eximia , edita nimirum non tam ad nominis ipsius famam, quam puerilis institutionis usum, et fortas se aliis quoque de causis. In his sunt explicationes quaedam et interpretationes scriptorum veterum, ae- commodatae ad captum auditorum et ex tempore multa non tam dictata quam effusa et quomodocunque Xeepta, cum praesertim variis et diuersorum negotiorum necessariis tractationibus occupato ocii temporisque tantuni nunquam concederetur, quantum requireretur non ad elaborandum modo, sed cogitandum quoque, ut eiusmodi quippiam emccretur, quod perstitionis insignem laudem haberet. Quapropter de talibus libellis non ab ipso, sed ab aliis diuulgatis, de ingeni' doctrina, eruditione, saeuitate 'ilippi Melanchthonu iudieium neutiquam fieri