Ioachimi Camerarii De Philippi Melanchthonis vita narratio

71쪽

Dimaduertit contemplatione eorum sum valde de- Isa olestiti lubet igitur sumat unum aut alterum, quos prae caeteris cupiat. At ille, Ego vero uniuersia, laquit, cupio. Non negabat Philippus se impudente postulatione si e offensum, sed dedisse nihil ominus illos, et satiasse se dicebat cupiditaten, querecundisperitoris, eorum, quibus alterum etiam gaudere et rapi, par fuisset cum cogitare. Haec igitur non aliquot annorum, sed omnium, quibus et celebs et eoaeunx et viduus vixit, vita hae in parte illius suit. Mirifiea autem erat taciturnitas et dissimulatio bei seiorum in largiendo. Saepeque numero pecunia

poeula i sua ipse solus clanculum detulit

ad aliquem mereatorem, nihil cur Iustumne N eium an minus eo permiueretur Qua domestieae vitae ratione exposta, quia huic Ioeo conuenire putauimus, Pergamus ordine enarrare reliqua.

q. XIIII.

ista mox ariensi a. is r. habita. Exorta eo tempore faba istarum secta: eorum dogmata: addicti iis, Nicia. Srorco Mare Stubnertis, et Mart. Cellarius.

Disputatione illa Lipsie finita, coepit non ita dia post pestilentiae malum oppido esse infestum. itaque tun dilapsus coetus scholasticorum fuit, eum stlari antheri Philippiqne Melanchthomi nomine plurimi inuitati, ut uittenbergam peterent, lacinstat, ut admodum frequens Academia illa esset. Inter quos adolescentes duo Rerunt mei Lipsiae eondisti. 0 Tomoxngil Epp. p. 418 ad Viti Theodorum Pateram, cum tuto id facere poteris, curabis exhiberi Sixto Oelhafio Commendo eam tuae fidei. Nam d

--, pedisequam Philosophiae paustertatem et fero aequo animo. Haec patera Philippo a Duce tussiae donabatur, uti patet ex L. N. Epp. eL p. s.

72쪽

rsao discipuli ambo , alter etiam contubernalis sebaldus Munstererus et Caspar Crucier, quorum uterque virtute sua et diligentia studii praecipuos honores in illa eademia gessit, et interuallo sane muliorum annorum mortuus dolorem amicis et desiderium sui omnibus maximum reliquit. Secutum est tempuς, quo conuenit indicto Berletomagi in angioni-hus Carolus Quintus Caesar fide publica accersitum causam dicere iussit Martinum Lutherum, qui tanquam impiae desectionis a religionis sanctitate et seditiosus a Pontifice Romano vel illius potius assentatoribus et asseelis, accusabatur. Is eum iter illud ingressus esset, Philippus mannithon ita uitte bergae remansi, ut omnem euram laboremque rei scholasticae sustineret. Accidebat autem tum, quod smilibus temporibus semper solet ut vitiis detectis et apparentibus , eum , qui maxime deberent medicinam facere, negligerent atque etiam plurimi i ritarent mala, et quemadmodum dicitur, essent,ngue in ulceribus, multa susciperentur et fierent cum

audacter tum inordinate, nonnulla etiam turbulente. Et nitunbergae variorum generum diuersaxumque nationum in iam magna copia confluxerat. Et illa omnino aetate ' fatalis rerum conuersionis,

k Acta Lutheri eoram caesare carolo V. in comitiis Wormatiensibus a Melanehthone conscripta sunt, et inserta eiusdem Historiae de vita et actis Lutheri, quae saepius prodiit.

l melanchthon ideo in epistola quadam ad I. Nnium Linguae hodie in mea mena erant undecim: Iatina graeca, ebraim, germanica, Pannonica, Η

nera, Turciea, Arabim, graeea vulgaris, Indica et Hispanica Totu Lugd. Epp. P. 43 - cum nondum doctrinam Dei beneficio renascentem quasi vagam a dissipatam collegisset, et ad

certam perspicuae methodi rationem reuocasset Praeceptor noster.

73쪽

prouenerant homines, qui mouerent et conestarent Isauet nouarent aliquid indies. Quorum proeliuitate eredibila est, permittente Deo, abusum esse eum spiritum, qui Diabolus appellatur, quia diuinis oporibus obtrectare et dissipare atque euertere, quavpossit, perpetuo conatur, tam vi manifesta quam oeoeliis machinationibus. Non enim audacia eos

tinora illa quorundam de quibus diei aliquid neque

alienum ab instituto , et cogitari nunc quoque utile esse existimo humanae malitiae videntur fuisse. N que res tamen noua neque inaudita prius ista tune oblata est. Nam historiae similia atque eadem plane narrant, quibus aliis temporibus animis hominum in errorem et fraudem induius vita perturbata suerit. Non habeo autem pro certo dicere, ubi locorum et quibus maxime autoribus secta ista furiosa, de qua deinceps dicturus sum, exorta sit. Sed unus vagabatur passim, cuius nomen Germaoicum habet Cleomae significationem. Is ex plebe imperita et simplice plurimos deceptos falsitate opinionis per

m Nicolatis toria. Epp. ad camer. p. 4 cupio seire, an inter rusticos sit ciconia --ητων antesignanus Is pollicetur sibi imperium orbis terrarum, et ferunt intra quadriennium futurum, ut rerum poti tur, et instauret aera et Respublieas tradat sanctis uiaris tenendas. Sic praedicant, apparuisse aliquando angelum, qui dixerit ei futurum, ut Gabrielis solium occuparet, quihus verbis regnum promissum putant. Io. Manlius in collect Loc commvn. Franc. I sy4. t. p. 48s claus torc fuit primus author Anabaptismi cxgneae natus, fulloniam artem exereens, et muhi familiariter notus vagatus est per magnam Germaniae nartem ille mihi aliquoties retulit, angelum Gabrielem secum locutum esse , ac promisisse, eum fore reformatorem Ecclesiae. Nihil feeit palam , sed clam tantum vagatus est, homines fraudauit inultis modis

Is fuit magister onetarii, qui seditionem in Thurin

74쪽

46 ITA PHILIPPI . . Isaoniciosae complebat. Erat autem Deile et in promtu insectari eos, qui in eclesiastiea re praesidebant, aut munereo i iam fungebantur, in quos nihil tam contumeliose dici posset, quod non fastorum illita

generis improbitate confirmaretur. . Primum igitur eam congregationem, quae a talibus gubernaretur

et administraretur Ecclesiam esse Christi negare, et dieere ex illa discedendo hanc institui oportere. Et quibus hoc persuaderetur et placeret, eos denuo b ptismo initiandos esse . Vnde Anaba istarum secta illa nomen inuenit. Sed non insistebatur hoc Ioeo, progrediebaturque vanitas doctrinae ad statum Reui ubi uniuersae mutandum. Nihil enim recte et debito modo fieri gerique uspiam perhibebant, quod summa rerum esset penes malos, et a religiosa pi tate studioque honestatis et vii tutis alienos, qui suis

cupiditatibus priuatim seruirent, non commodis publicis, et omnia ad voluptatem referrent in minatione superba ae insolente. Atque decreuisse Deum extinguere istud genus et sussicere alterum in- noeen ta iusticiaque et sanctitate praeditum. Ad cuius exordium atque incrementa, docebant necesi riam eme curam et diIigentiam in procreanda sobole. Et ideo neminem ducere uxorem debero, ex qua non sciret se Iiberos pios et gratos aeterno Deo et ad communionem regni coelestis electos, suscepturum esse. Id autem non aliter quam ipso I eo patefaciente sciri posse. Et iactabatur praecipuum domam Dei in illis coetibus, praedictionis euentulim, futurorum, et arcanorum indicii, cuius eximiae et salutaris rei in veritate nomen est graecum Pr

rhena Compertum autem est, multis horum per

gia excitauit. Tandem fuit mortuus in hospitali Mo inasteris si, se fuit eius regni finis. In comment. Epist. ad corinth. Melanchthon narrat, ciconiam in Xenod . hi Morachus in Bauaria mortuum esse.

75쪽

MELANeHTHONI s. 47 quietem somni mirabilia via, et species quasdam facivigilantibus etiam aliquibus, sed paueis, oblata eLae Cognitum etiam est, fuisse in coetu isto foem, in vaticinantes. Omnia iste se imperitum litera 'tum esse penitus smulabat, vel erat etiam fortasse, praedicans sibi diuinitus scientiam salutarem eonti servi si tamen studebant hi in numero suo lit ratos aliquos Sed et isti ipsi se magistros doctoresuo homines habuisse habere 4mrmabant nullos, et copiam scientiae sibi diuinitus conferri uniuersae. In quibus unus erat Marcus Stubner nomine praec,puus, qui sibi a Deo hoc esse datum tributumque eximium gloriabatur, ut ipse interpretando et expli-

scripta sacrarum literarum Xeelleret. Hiegentis, quae potatur incolere eam regionem, quam

veteres Naristorum appellarint, ciuis I aliquando fuerat distipulus scholae Vestienbergensis. Sed studia deseruerat, siue antea, seu posteaquam in illams etatem peruenisset. Nam et hoc erat in legibus istorum: Ne quis in octo liberali bonis artibus et luteris operam daret Neu aliunde scientiae cognitionisque facultatem quaereret, quam ab aeterni Dei benignitate, cui adiumentis humanis nihil esset opus. Nam cur colere aut venerari aliquis vellet Deum y Sinon dignaretur eo beneficio, quod datum esset patribus et sanctis viris pristo seculo. Quin etiam par eommercium colloquiumque esse a Deo filagitandum, et urgentibus tribui. Haec secta, absente in Vangionibus, et postea nescio ubi ' Martino Li tfiero paene anno toto, longe lateque est peruagata.

. Ciconianax gisterherga mulandiae oppido, oriundus.

Q Warthurgi prope Isenaeum cons Aug. Antonii di T. de Pathmo Luttieri in are Wartebur prope Ise natum praeside christophoro cellario, Halae Sax. 696.4. et eum notis theologicis fratris Pauli Antonii sterius excusa Hala 37oo XIIo. II 3. 4.

76쪽

48 VITA PHILIPPI xs,o ciconia interdum venire uiuenbergam, sed ibi minus libere et aperi versari. aeteri aliis in Ioela

serere fallaces sermones, quibus animi imperitae inultitudinis peruertebantur. Sed grati hi erant plurimis spem licentiae rerum omnium et simul euiusdam regni ostendentes. Quod sibi Ciconiam potitemri credebatur, a quo auditum esset, visum se videre aliquando dormientem aduolasse Gabrielem ange- Ium, et postquam astitime propter se cum alia commemorata, quae proserenda nondum putaret, rumhoe dixisse: Tu collocabere in Alio meo. Idque interpretatum Ciconiam, promissum sibi principatum eme regni noui et paulo post exorituri Haec inicia sunt cladis et calamitatis, quae peruasit Germaniam,

serpente malo paulatim o procedendo acquirente vires, nemine ad cohibendum auertendumve veras rationes ineunte, aut capiente salubria consilia, donec tanquam amnes eo pleniores, quo longius alantibus feruntur, illi conatus et talia incepta in m nisestos seditionum tumultus et perfidam vim con- suxerunt, motu uin popularium et ad extremum in occupationem urbismonasteriensis, et Treni nefarii ietestandum nomen. -Quae causae suerunt, ut Germania stetere et immanitate rapinarum et caedi lim foedissime laceraretur, et passim vastaretur ferro et igne, de quibus et aliorum narrationes extant, et hoc loco plura commemoranda non lanti Ciconia,

qui ut dictum est vagaretur , neque spiam fere diu

consisteret, quae conceperat animo, ea strenue ex quebatur. Siue huius autem mandato, seu spontesta Marcus , cuius supra mentio est facta, uitte bergae aliquantisper mansit, quem et nos ibi vidumus et cum eo sumus saepe collocuti. Receperat autem cum ad se Philippus elanchthon, vel innata sibi bonitate, cum hominis cum misertum emet, velut certius cognosceret, quid istud genus doceret

77쪽

MELANe H THONI s. scensebat enim neque ad imitendum neque reiicien-Isaodum quicquam temere, et quod parum alicui exploratum esset. Itaque hic hospitem quidem habebat nilippum, sed nihilominus ad alios ventitabat, et non paucos in suam sententiam perducebat. Quorum raput sui Martinus Cellarius qui istis pertini. eissime diu sane adhaesit et causam hane egit atque

defendit. Cumque anno xxv in Prussiam venisset, in liberam ustodiam Principis iussi datus, multa seripsit de doctrina illa. Postea animaduertens labastere partes et spem se frustrari, Basileam se et ,

tulit, uta ducta uxore quiete deinceps vixit. Hic Suessime gentis eum Philippo Melanchthone ubi gae usum quendam habuerat, eumque et ipse post

disressionem illius uittembergam tandem venisset, a Philippo Melanchthone humanissime aeceptus et tr Batns amantissime est. Nondum probabat ille sch Iasticae prioris docti inae mutatam rationem, deque

ea eum Philippo saepe disputando pugnabat. Cum autem et ingenio esset minime hebete, et studii di ligentia percultus, tradidit ei Philippus Melanchthondistipulos instituendos habuitque ille Rholam pri ivatam , frequentem et fructuosam. mune igitur Marcus amieum et sociunt et adiutorem et comitem atque etiam ducem nactus, ita tum propemodum semestre substituit uittenbergae. Vbi fiebant omnia indies difficiliora, Iecitate et petulantia cupiditatis rerum nouarum. Iamque non mussitabatur, sed fremendo ferebatur palam , non quasi pedetentim assitollenda vitia, quae in operationes sacrorum irr

psissent, progrediendum , sed irruendum et dem

liendum οὶ Borrhau quoque dictus, postea Doctor et Pr seta Theologiae Basileae, linguae hebr. syriacae et

ehaldaicae admodum poeitus, obiit Iso . vid. Adami Vitas Theologg. P. m. 39s.

Melanchth. D

78쪽

VITA PHILIPPI 1saoliendam statim , quicquid perperam introductum usurpatumque esset. Ἀ duorum potissimum deligebatur repentina mutatio ritus actionis in pera. genda Eucharistia, et collocatarum in templis imaginum si Aulacrorumque amotio. Quae non modo conuelli exterminarique, sed publice per contumeliam, propter venerationis impietatem, exportari et concidi aut comburi volebant. Nequ carebat fallio ista patrocinio quorundam autoritate praeditorum, in quibus et Andreas Carolo dius P n minabatur. Philippus Melanchthon tunc quoque so-uebat apud se Marcum, quamuis perspicue cognouisset, inania esse omnia, quae afferret, et dissem tanea inter se, et pleraque nugatoria, nonnulla ebiam eiusmodi, ut non esse sana neque integra eum mente deprehenderetur. Ex quibus unum hoc duxi exponendum. Quodam tempore scribente nescio quid Philippo Marcus, qui forte aduersus illum aD sedisset, in silentio et cogitationibus sensim ibi conlaphi, et demittere eaput in mensulam, ad quam sedebant, et obdormiscere. Post non multum temporis experremis erigere se et intueri Philippum, et interrogare subito quaenam esset existim tio eius de Ioanne Chrysostomo ; cumque Philippineommode respondisset, se sentire de illo praeclare, quamuis verbositatem ipsius interdum non probaret: Tum Marcus, Modo, inquit, vidi illum specio triasti mpurgatorio. Ἀd haec Philippus primum id re, mox discedere deplorans perturbationem tantam in illo, qui purgatorii saceret mentionem eam, quam ipsorum aliae disputationes mirifice refellerent.

lud Alphabetum adplaudere multitudinem, cuius fati rem et gratiam iam olim mihi uisum est pluris, quam diuina humanaque omnia facere.

79쪽

Sed eum Philippus pondere rerum et negoti nun dissicultate superaretur q), neque iis, quaerabiiciponi indies grauiora sentiebat, par esset, et impendentium periculorum magnitudinem perspie reti erebris suis aliorumque si teris permovit miserum, ut uiuenbergam rediret. Et ille qui

a Pau-H Melanehthonem per nouos Prophetas nonnihil turbatum, Lutherus erigit epistola, in qua docet, qu

modo eorum vocatio et spiritus probari debeat, antequam audiantur. Extat egregia haec epistola Tomo I.

Epp. Luth. p. 4 b. Risu dignum est mendacium quod Frid. Staphyliis, non Lud cresollius, uti Morhofius T. Polyhist. p. 7. scribit, primum spargere ausus est, Melanehthonem factum esse pistorem. Sis enim in Epitome Theologiae M. Lutheri trimembri ceduint. . scribit plag. 4: in Melanthon quoedam

et carolostadius occasionem sumserunt, ut hie Vitten-bere relicta in proximo pago ex oratore repetite fieret arator et rusticus ille persuaderet suis scholasticis, ut omni Philosophiae literarumque studio abiecto sese ad aliquod mechanicum opificium conferrent philosophiam enim inanem esse, ' non placere, cum omnes

si s Θιοδυλατοι Crediderunt id plerique Scimus enim alimbi insignes urbes, in quibus iuuentus adeo a literarum studio subtracta fuit, ut ad biennium scholae omnes vastae relictae fuerint, done Lutherus ex Pathmo reuersus alterum eorrigeret eliceret alterum e Vinemergens ditione. manc fabulam auctam repetierunt Surius, lenbergius, Raemundus aliique originem illius cum e latatione nobis dedit Iaci Guil. Fenertinus in quaestione, an Vitebergae eodem tempore duo Philippi fuerint Professores, insertamiseeu. Ursaom. VII. p. 'en Extat quoque epistola Melanchth de his turhn-Ienus hominibus ad Electorem ax in Seeliendorniger mist Lutheranisini p.ris a.

80쪽

lam est reuersus, neque indicata re Principi, nequa quoquam permittente, animo excelso et confidente. Et nisi hoc sacere maturasset, res uiuenbergensis non modo grauiter amicta atque vexata, sed perdita et funditus diruta suisset Reuersio eius ineidui Nonarum Martii dies, Anni Christi H Dxxii. quibus diebus conciones eo habente omnia conquiescebant, et audientes, cum sngularem acultatem explicauidi susceptas res, tum dicendi vim, tum etiam virtutem atque sortitudinem admirabantur et

reuerebantur autoritatem. Interrogatus tunc unus Dex arei familiaribus, ecquid Doctorem esse Mistherum egregium iudicaret Immo, inquit, angeli non hominis vocem mihi audiisse videor Sed arctis iis diebus aberat, cum nescio quo quarumve rerum causa discessisset Mox tamen hic se uittenbergam

ad suum, quem ibi habebat, gregem recepit. Qui

rursum ad ipsum confluere et opiniones haustas imter se confirmare, et Marco ad retinendas et defendendas eas animos hortando addere. Inque omnibus maxime et ardentissime M. Cetarius, cuius paulo ante meminimus Placuit igitur Martinum viis therum aceedi, et ei summam doctrinae exponi. Aegre Lutherum hoc concessisse restiui Sed tandemeerto die et hora fecit potestatem Marco ad se veniendi, solo Philippo Melanchthone sibi adhibito,

eum Marcus Cellarium et alterum quendam ex suis adduxisset Audiuit Lutherus placide narrantem Murcum sua. Num dicendi finem fecisset, nihil eontra illa adeo absurda et futilia disierendum ratus therus hoc modo monuit viderent, quid agerent. Nihil eorum, quae commemorassent, sacris literis

niti,

Gabriel quidam orgensis Scilicet Gahriel m. dymus s. 2 Willing. cuius vitam descripsit Io. Ge. Terne, ipso 737. 8.