Ioachimi Camerarii De Philippi Melanchthonis vita narratio

81쪽

MELANeΗTHONI s. 3nsu, commentaque esse cogitationum euriosarum, aut Isas etiam fasiacis etfraudulenti piritus de Me pernici se subiectiones. Ibi Cellarius et voce et gestibus vesanis, cum et solum pedibus et propositam me sulani manibus feriret, exclamare et indignari, a sum sis titherum suspirari tale aliquid de diuino homine. At mreus paulo sedatior, ut scias, inquit. Latiare, es ritu Dei praeditum esse, ego, quid animo tuo conceperis, sum indicaturus, idque est: Te incipere isclinari ad haec, ut meam doctrinam veram esse credas. Cum Lucterus, ut ipse postra dixit , istam dedita opera sententiam cogitando esset eomplexus Increpet te Deus, Satana. Post haee plus verborum faetendum Lutherus non putauit, et minantes gloriantesque eos dimisit. M pescio quid pollicentes de mirabilibus effectionibus, quibus probaturi sua essent, eum hoc modo dixisset Isior, quem ego veneror et cois , facile vestra numina, ne quid tale essetatur, orerebit. Eo die oppido illi excesserant, et Chembergo distante passibus amplius millibus quinque literas plenas maledictis et execrationibus ad Lucterum miserunt, de quibus longi rem esse narrationem hanc meam non decet. Deciaconia autem et Mareo ipso quid factum si, et quid ipsi amplius eonati, quique exitus vitae eorum sum risi, non habeo compertum, deque eis narrata Nque prodita scio neque temporibus neque personis consentanea. Et in exponendis his sui prolixior, quod istis rebus et negotiis omnibus Philippi Melamchthonis labores curae, opera, consilium, fides,

implicarentur.

l. XVI.

Melanchthonas in docendo mittebergae assiduisas er sudium.

Post haec res satis tranquillae toto biennio fuerint, inartim Luttiro, quem non desinerent ad- a uer

82쪽

S VITA PHILIPPI et seto uersarii eum malifesto dedecore suo et causae, quam agebant, detrimento, lacessere scriptis layissimis ab que etiam ineptissimis, magno animo et summa contentione asserente sua et aduersariorum scripta comfutante Scholasticam autem doctrinam publice priuatimque assiduo exercebat Philippvs Melanchthom i. optimarum artium studia consormando et expoliem do, ordiens ab horum quasi pueritia Dei progrediens ad ultimam veluti aetatem 'D id quod annis aliquot perfecit ut initium eum sine denique coniungeretur et coiret, et omnis ista tractatio orbe uno comprehensa absolueretur, cuius graeeum nomen esse placuit ἐγκυκλωποι δέοιν Atque idem sacrarum etiam literarum diuersas interpretationes explicati nesque conficiebat et elaborabat'. Cum interea ab occupationibus aliorum negotiorum et Pera, quae dabatur omnibus uti volentibus, nihil ei qui tis aut ocii vel ad corporis valetudinisque curam, vel aliam vitae suauitatem et recreandum animum relin- queretur, neque ab ipso usurparetur, praeter unam Voluptatem, quam ex consuetudine et familiaribus colloquiis amicorum percipiebat, qua, quoties licebat, libenter fruebatur. Quod autem tum facere coepit, ut seruire voluntati atque etiam cupiditati quorumvis, et obsequium suum in promtu cunctis

esse vellet, ab eo omni postea tempbre non voIuit recedere. De quo quidem et memini diuersa iudiei diuerλrum audire, et intelligo in utramque a

nis Grammatieis, Dialecticis et Rhetoricis prog

' complectebatur Ethire, Physica, Mathematica

et initia doctrinae christianae una cum historiarum et linguarum scholis et ecclesiis necessariarum e gnitione.

83쪽

MEL NEHTHONIS. spori Idque indieabo, ubi prius de Isaolabitu corporis ipsius et valetudine et natura atquest 3. XVII.

bo mi habios orporis et animi flatura, forma,

, incuria carporis, animus vehemens , comitas can.

ἐν naturae bonitas, mansuetudo, festuvas , feticisa me moriae, ossiciositas , liberalisas , pro amicis solicisuis , ab ro toleraηria, verecundia valetudo . morbi, victus,

vestrus, vox incessu , sui. Puit statura Philippus breuiore non tamen breuitate notabili, cum a communi virilium Orpinrum modo illa non procul abesset Membrorua1 composivo plane elegans , frons explicata et ardu insignis vena quadam ampliore in illa eminente, e pillas rarior, ollum proeerum , iugula insigniter concaua, oeuli pulcri et acies horum mirabiliter cla- , pectus satis amplum, venter et ilia astrictiora. Omnium autem partium corporis et integra atquet vera sua figura et congruens erat soliditas. Sensus omnes acres, in corpore nulla mole carnium grauuid, et eiusmodi, ut Deile illud quidem propter subtilitatem assiceretur, sed laboris tamen esset patientissimum, neque facile delatigaretur. Atque nar

bat ipse quoties adolestens Tubinga Stuggardiam ad conismem, isset L id quod saepe sacere consue-

omine vernis rCorpore qui paruus, maximus arte suit. Μaximus hic meritis, sed paruus membra Philippus Pone iacet tumulum magne Luthere, tuum.

H Digna sunt lectu, qu e ipse Melanchthon in Manlii libello mediis p. 46. edit Basil stia de 3ς

84쪽

s6 ITA PHILIPPI

xsaouisset , et illa vina bibisset pleniora, artuum doIorea se statim coepisse inuadere, et ideo studuisse citius reuerti, Tubingam. Una fuit ei molesta insomnii. Nam acudebat nonnunquam, ut totam noctem visis Iaret, quo incommodo eum propter debilitatem, quae consequebatur, tum obstrepentes, ut fit, O giration iniucundas, grauissime affligebatur. Sed hoc malum depulit diligentia in victu, praesertim cum aetate procedente vinis uteretis pleniori et aliis generibus potus, quibus somnus concriari

solet. Ad quem se dabat statiis post coenam, et

surgebat mox aut non longo interuallo post odiam noctem omnesque scriptiones et commentationes, pieteraeque res, vel saltem praeeipuae, matutina opera ab eo perficiebantur. Requirebatur autem ab eo quies sonita nocturna placida. Quantum igitur poterat, cauere, ne qua re perturbaretur animo iturus eubitum: et eam ob caussam literarum

Vespere allatarum lectionem in posterum diem plerumque disserre, earum praesertim, quas principes aut ciuitates misissent, quibus rem seriam atque m gnam agi susticaretur. Atque senescens post me mdiem interdum , non ille quidem in lecto, sed supra

rescribit: Μe ni capnionem, diuitem virinn, non pluribus quam duobus reulis in prandio uti vesperi

ero unico erat contentus. Solebam illi adducere scholasticos meos omnii litones, quia delectabatur iuuenum consuetudine. Doctiores mecum ibant propter bibliothecam habebat enim pulcherrimam. Visa ad lubitiim ea, postea hortum accedentes lusu aliquo nos recreabamus. Sic igitur semper ipse erat contentus duobus ferculis, aut ad summum tribus in prandio et vespori unico ipse bibehat loram, nobis non Permittebat bibere eam, sed dabat nobis vinum.

Rhenanis Alsatieis et cisalpinis.

hor. a. aut 3.

85쪽

MELANcΗTHONI s. s praseamnum alicubi recumbens et somnum aDens asa. conspectus est. Cum autem eiusmodi potum, quem diximus, prodesse ei increbuisset, undique ad ipsum benignitate principum ciuitatumque et amicorum aliorum studio ille mittendus curabatur. Constatiuisse admonitum primis statim annis aduentus sui Ptilippum ab illustrissimo Principe ride icto, subiiciente, ut videtur , hoe optimo et doctissimo maeanissimoque viro Georgio palatim, quo Princeps entiari sacerdote utebatur, ut haberet rationem ipse sui in e seruanda valetudine, ne vini usum intermitteret 1. Ualde autem delectabatur opimis quadam boni et egregii potus, non tam sua illa quidem, quam hospitum, quos et inuitabat hum nissime, et libentissime accipiebat, et aliorum quoque, quibus hune impertiebat, gratia. Nemini autem omnium in toto oppido cella ipsius clausa erat, et quicquid ea condebatur, id petenti promi in hac domo mos erati Attentione igitur ille et diligentia ἀ-

sequebatur, ut talis corporis firmitas perpetuis Iabo iribus sumeeret et inter continuos illos duraret. Cum et a medicinis magnopere abhorreret neque ullam exquisitam curam corporis adhiberet a potius in hac re et parte esset negligentissimus, vel is etiam, qui proposito destinato omitteret atque Adeo sugeret omnia, quae eorpori curando apta sunt. Unde s ctum est, ut tandem balnea ' etiam prorsus vita-

s uerit,

is Adam in itis Philosophorum p. m. 388. Viderim amici epistolam a Principe Electore Friderico tune ad eum scriptam, qua ipsum hortatur, ut valetudini pareat, ne nimio se labore conficiat, et e cella sua commodum potum illi offert. citabat in ea epistola optimus Princeps dictum Pauli Apostoli Honorem hahendum esse corpori Et si metera dicta Pauli vera esse eredis , inquit, et hoe verum esse atque illi obediendum crede.' Inde usque ab A. o. quo egit annum 43

86쪽

38 ITA PHILIPPI Isao uerit, quae aliquando eum amieis ingredi eohsue

uisset. tque in tali corpore, quale est designati ne quadam a nobis emctum, animus erat, quem et illud caperet, et qui idoneum istud quasi domicilium haberet. Humor, quem nauae bilis nomine a pellant, abundantior, materiam praebebat affectio nibus animi vehementioribus Graviter ergo commouebatur, eratque in eo impetus h repentinus, qui tamen sedabatur celeriter D. Reipubi et ambeorum negotiis ex animo assiciebatur et hae curae interdum se excruciabant animum ipsus, ut modibus contraheretur. Sed naturae vi bilis detieiendo expellebatur, eoque alleuari ille se sentiebat. n. genio fuit liberali, comi admodum benefico et humanissimo, ad gratificandum semper paratus. Niam minimis in rebus ossiciisque praestandis non m do satisfaciebat expectationi omnium, sed hanc mperabat quoque Quinetiam sua interdum merita aliis

eum tribuisse et asseripsisse cognitum est 'Non ille

consulto alterum quemvis vel aperte maledictis Iaed re vel oblique infamare, aut nigros sales, ut dicitur, aspergere , notamue et ignominiam ulli inurere.

Nullum etiam sere dictum aut factum alicuius tam duriter unquam accepit, ut ab illius beneuolentia familiaritateque et usu refugeret. Nullae in eo MIeuolentiae aut suspicionuin latebrae. Nullae aemu- Iationis quasi insidiae. Nihil subdolum, simulatum, tectum, allax, contraque sneera, simplicia, aperta, vera omnia , oratio libera, saepe etiam ne cireumspectione et consideratione, coram quibus illa haberetur exceptaque esse quaedam dicta ipsius, et ad quosdam inuidiose delata, notum est. Quod cum

nihil magnum, quod non placidum. M Variis exemplis hoc demonstraui in Commentatione mea de meritis Melanchthonis in S. Scripturam

87쪽

ipse seiret, nullam tamen cautionem hule parti ad-isa ohibebat, ne ab amicis quidem et benevolis admon, ius. Ead m in scribendo libertas erat, quinetiam libros seriptaque sua omnia, et literas, quae agereis hantis cotidie plurimae a diuersis et dissimilibus

maditione, loco, fortuna, relinquere omnium oculis et manibus expositas, ex quibus subtractum plurimum esse constat , . Et ipse hoc animaduertens, hortantibus suis etiam , ut custodiret sua, praesertim eum aliis hoc, ut sacerent, assidue praecipςret, neque pericula tantum, sed malum praesens saepe demonstrantibus, adduci nunquam potuit, ut esse aliter inciperet et sententiam consuetudinemque hae in parte suam mutaret. Noluntati aliorum promtis. fime inseruiebat atque adeo cupiditatibus indulgebat, eum erga se esset durissimus et immitissimus. Quae non fiebant iudicio, sed naturae mansuetudine et bonitate. Seque intelligebat ipse hoc agendo peccare, eum seiret et testaretur, quam pernicio res esset impunitas et licentia, neque eam coerceri amplius posse saepe deploraret. Pueros paruulos nimio pam Be amore complectebatur, et naturae assectio haec in ipὶ insgnis et paene intemperata fuit, rude tia in aliis summa et consideratio, quid deceret. bhil tumeum aut agreste , festiua et venusta plurima. Ioeis delectabatur, vel tempestiuos potius, ut inter epulas et peregrinationes , minime tristis atque horridus natura, non vitabat Utebatur autem iis imdiensis quaerane contumelia ac probro mordentia laederent neminem, et sales haberent non inerudistos. ΘΑmbiguis libenter et suaviter Iudere cum pueris maxime et adolescentibus sistebat, hoc ipso Niam exereens intelligentiam illorum ad serias sali elav

3 Inter hos praecipue reserendus est Matthias

Flacius.

88쪽

ω ITA PHILIPPI fisgo eiace siderandas et explieandas, iisque mari

ingenia eorum acuens, et alios consideratione horum fatigari cernens et explicando interdum salti, istam hilaritatis oceasionem alabebat. Historias quoque et narratiuneulas utiles et memorabiles crebro e ponebat. Moribus omnino pIacidissimis et mansu tissimis suit. Comitas in eo et affabilitas prorsus suauis. Si quando etiam vehementius perturbaua. tur, ut veluti de potestate videretur exire, sedab, tu ea cito quas tempestas, et redire statim ille ad ingenium, ferreque, ut antea, quaecunque ei imponebantur onera, et exequi, quod mandabatur, et essicere, quod petebatur. Idque in se vel vitium

vel vitii quiddam mile ipse agnoscebat Aepostquam deserbuerat ardor ille, iocans ' de se

meam reserebat interdum narratiunculam et rythmos

nostrates' ), quibus perhiberetur quidam percut re et confodere, et esse tamen vim illam saeuitiae lentam atque mitem. Itaque ut iracundiae comm tio in eo erat et subita et acris, se nemo illo cognitus est placabilior, quique moderari sibi et temperare asseetionibus sciret melius. Animus ipsus in nullos inuidia, odio, malevolentia suffusus, ad omnes autem apertus atque simplex admirabilem in modum. Inter docendum interrogare aliquos sere solebat de iis, quae tractabantur. Idque faciebat admodum scite et apposite, quod praecepta artium liquido teneret, et meminita exquisite. Fuitque G Saepe ex animo indignor, scis enim me esse inis.

I De nihilo nihil est irasci solebat ipse de se

dicere a

89쪽

in eo valde hona memoria non rerum modo et sen- tentiarum sed verboram quoque et orationis. Quae igitur legendo comprehenderat, ea haerebant in animo ipsus. Et, si quid forte commentatus perseripserat, paruo negotio idem verbis propemodum eisdem et eadem serie horum sine scripto postea prinnunciabat. Itaque disputando in responsionibus ad obiem aduersariorum plurimum valebat et erat ii 'Iis metuendus. Id quod non semel institutis deis

Iigione doctorum virorum dissentientium partium eolloquiis, cognitum est. Si res seria ageretur, st dio habebat hoc inprimis, , ne esset dubia oratio et sententia incerta 'Neque peius quicquam oderat,

quam in argumentando versutias et fallacias conclusionum, quae σοφισματα, et quam totam non meuItatem, secundum Aristotelem sed voluntatis incitationem ιμο ν appellarunt. Et sermo igitur Planus atque purus, et i uuost volebat intelligi ii telligi autem volebat concepta animo vera et definita ae eerta fgnificans, in studio ipsi erat, et eogitati ne contortas argutiis implicantibus irascebatur, ita saepe grauiter, ut stomacharetur, et obiurgando ipse

peruersitatem callidorum et veteratorum increparetaeerbius.' Ea autem erat acrimonia illius, vi cel riter deprehenderet talia, neque fere eum quicquam falleret in hoc genere. Vsque adeo autem abhorre-hat a dubiis et ineertis sermonibus, ut ambiguas figuras orationis in rebus seriis quamuis istatas sediret iniquius. e memini aliquando inter epulas, cum vinum appositum ipsi valde probaretur, iubere illud ex eonuiuis unum gustare, et dicere, quid videretur. Qui eum respondisset consueta ἀπιρρώσερα format Esse illud haud malum, paene eum indignatione Phrilippi rutilanchthonii Bonum, inquit, vinum sie la dari non debet; quod simplicem et propriam commendationem usurpandam censuisset me etsi vulgariis

90쪽

6a ITA, PHILIPPI Is Iogarius atque leuius, moris tamen in illo huius indi-

eium illustre non putaui praetermittendum. Usque adeo vero indiserta, confusa, vag/, indesinita, inexplicataque auersabatur, Ut, quoties cum aliquibus de tempore esset constituendum, semper momentum horae iuberet nominari. Et iis succensebat, qui intra aliquas horas duas aut circiter conueniendum

agendumve quippiam esse dicerent. Similiter in mandatis dandis exponendisqux negotiis maximopere enhebatur, ut, de qua re ageretur, ea res Plane et expresse demonstraretur itaque non solebat curare iubendum gnificandumve aliquid, quod ipse

coram narrare, indicare, mandare posset, sed hoc

munus exequebatur ipse Cogitandi et omnia diligentissime expendendi in eo cura paene erat in ita. Itaque in sua inquirere ipse semper et retexendo studere fieri meliora. Quod in uno studiorum genere ei perseuerare , inque illo ocios versari conreeMm fuisset, haud scio, an ea opera emcere et edere potuisset, quae omnium aliorum elaborati nes longe vincerent. mune hoc fiebat, ut nihil, eui temporis ipsi relinqueretur prorsus, sed et iis continuo occuparetur quae supra indicaui, et nouo quodam mirifico labore insuper defatigaretur. Coeperant enim plerique ipsius et aliorum celebritate moti expetere, Ut manu eorum aliquid in suis libeblis perseriberetur, quod ostentare possent. Atque aliqui ad tales scripturas chartas conglutinatas et lia bellos peculiares hcircumferre, cui rei incredibile est, quantum temporis operaeque tribum it, cum, qualis res esset, animaduerteret, et negando tamen neminem vellet offendere. Iam quicquid tune ab

aliis uittenbergae librorum conficiebatur in omni genere doctrinae, eorum nihil sine hoc quasi he. sema Alba, vulgo Staintubucher.