Vergil's Gedichte/ erkl. von Th. Ladewig .... 2, Aeneide Buch 1-6.

121쪽

aequora circuitu; dextrum fuge litus et undas. haec loca vi quondam et Vasta convolsa ruina tantum aevi longinqua Valet mutare vetustas - 4Ibdissiluisse ferunt, cum protinus utraque tellus una laret; venit medio vi pontus et undis Hesperium Siculo latus abscidit arvaque et urbes litore diductas angusto interluit aestu.dextrum ScFlla latus, laevum implacata Charybdis 420 obsidet atque imo barathri ter gurgite Vastos sorbet in abruptum suctus rursusque sub auras erigit alternos et sidera Verberat unda.at Scyllam caecis cohibet spelunca latebris ora eXertantem et naVis in saxa trahentem. 42b prima hominis facies et pulchro pectore Virgo pube tenus, postrema immani corpore pistrix delphinum caudas utero commissa luporum. praestat Τrinacrii metas lustrare PachyniceSSantem, longoS et circumsectere cursus, 430 quam semel informem vasto vidisse sub antro Scyllam et caeruleis canibUs resonantia S3X3.

praeterea, Si qua est Heleno prudentia, vati Si qua sides, animum si veris implet Apollo, unum illud tibi, nate dea, proque omnibus unum 435

414. haec loca. Iustin. IV, 1: Siciliam ferunt angustis quondam faucibus Italiae adhaesisse, di

re tamque. velut a coryore maiore, imPetu superi maris, quod toto undarum onere illuc vehitur.

- ruina, eine durch ein Erdbeben herbeigesuhrte Zertrummerung. 416. dias. dissilire ist poet. undnachlit., ebenso barathrum in V. 421 und eaeertare in V. 425. protinus ist mit una gu verbindenund stetit hier von der raumlichen Ausdelinung in einem Zuge fort.417. medio, in die Mitte, S. ZuA. I, 126.419. litore. Man solite den Plur.erWarten, aber Verg. vermeidet, Wie Von litus, So aucti Von anderen M. die ost unbequemen Formen des Dat. u. Abl. Ρlur. und gebrauchi litoribus nur an gwei Stellen, A.

122쪽

praedicam et repetens iterumque iterumque monebo: Iunonis magnae primum prece numen 3dOra: Iunoni cane vota libens dominamque potentem supplicibus supera donis: sic denique victor I rinacria finis Italos mittere relicta. 440huc ubi delatus Cumaeam accesseris Urbem divinosque lacus et Averna sonantia silvis, insanam Vatem aspicies, quae rupe sub ima sata canit soliisque notas et nomina mandat. quaecumque in soliis descripsit carmina virgo, 445 digerit in numerum atque antro seclusa relinquit. illa manent immota locis neque ab ordine cedunt.

Verum eadem, VerSO tenuis cum cardine Ventus

impulit et leneras turbavit ianua frondes, numquam deinde cavo volitantia prendere saxo, 450

nec reVocare Situs aut iungere carmina curat.

inconsulti abeunt sedemque odere Sibyllae.hic tibi ne qua m0rae fuerint dispendia tanti, quamvis increpitent socii et vi cursus in altum

Vela Vocet possisque sinus implere secundos, 4bo quin adeas vatem precibusque oracula p0Sc3S.

ipsa canat Vocemque Volens atque Ora reS0lVat.

brachi.442. div. lacus, S. Zu V. 386.443. insanam, ενθεον, ἐνθουσιάζουσαν. 444. not. et nom. , Zeichen und

- volens, 'eine voae sacra, die in

123쪽

illa tibi Italiae populos venturaque bella et quo quemque modo sugiasque serasque laborem,

expediet cursusque dabit Venerata Secundos. 460 haec sunt, quae nostra liceat te voce moneri. vade age et ingentem factis fer ad aethera Troiam Quae postquam Vates sic ore effatus amico eSt, dona dehinc auro graxia ac secto elephanto imperat ad navis serri stipatque carinis sibingens argentum Dodonaeosque lebetas, loricam consertam hamis auroque trilicem et conum insignis galeae cristasque comantiS, arma Neoptolemi. sunt et sua dona parenti.

addit equ0s, additque duces; 470

remigium supplet; socios simul instruit armis. Interea classem velis aptare iubebat Anchises, fieret vento mora ne qua serenti. quem Phoebi interpres multo compellat honore: coniugio, Anchisa, Veneris dignate superbo, 47o cura deum, bis Pergameis erepte ruiniS, ecce tibi Ausoniae tellus: hanc arripe Veli S. et tamen hanc pelago praeterlabare necesse eSt;

G. IV, 452.462. vade age, das Homer. βασκ' ἰθι. - ingentem ist proleptis ch

465. stipatque cariniS, S. ZU A.

I, 195.

rimque suppleverat remigio naveS. 51, 6: remigium claraicique mil.

IV, 430.

124쪽

P. VERGILI MAR0ΝIS Ausoniae pars illa procul, quam pandit Ap0llo. vade' ait 'So selix nati pietate. quid ultra 180

provehor et sando surgentis demoror austrosΤ'nec minus Andromache, digreSSu maesta Supremo, seri picturatas auri subtemine vestes et Ρhrygiam Ascanio chlamydem nec cedit honori textilibusque onerat donis ac talia satur: 485 accipe et haec, manuum tibi quae monumenta mearum sint, puer, et longum Andromachae testentur amorem, coniugis Hect0reae. cape dona eXtrema tuorum, o mihi sola mei super Astyanactis imago. Sic oculos, sic ille manus, sic ora serebat; 490 et nunc aequali tecum pubesceret aeV0 h0s ego digrediens lacrimis adfabar obortis: vivite selices, quibus est fortuna peracta iam sua; nos alia ex aliis in sata Vocamur, Vobis parta quies; nullum maris aequor arandum, 495 arva neque Ausoniae semper cedentia retro quaerenda. es figiem Xanthi Τroiamque videtis, quam Vestrae fecere manus, melioribUS, opt0, auspiciis, et quae suerit minus obvia Grais.

si quando I hrbrim vicinaque Τhybridis arva 500

intraro gentique meae data moenia cern3m, cognatas urbes olim p0pulosque pr0pinqui SEpiro, Hesperia, quibus idem Dardanus auctor atque idem casus, unam saciemus utramque Τroiam animis; maneat nostros ea cura nepotes.' 505483. pici. auri subf. vestes, mit

XXIII, 618 s.

487. long . test. amor. longum

489. super stetit im Sinne des

IV, 149 s.

125쪽

Provehimur pelago vicina Ceraunia iuxta unde iter Italiam cursusque brevissimus undiS. sol ruit interea et montes umbrantur opaci. Sternimur optatae gremio telluris ad undam sortiti remos passimque in litore sicco 510 corpora curamus; fessos sop0r inrigat artus. necdum orbem medium Nox Horis acta subibat:

506. proυ. pelago in altum,S. Z. Α. I, 126. - Ceraunia, eiu

tur humo.

126쪽

P. VERGILI MAR0NIS haud segnis strato surgit Palinurus et omnis

explorat ventos atque auribus aera captat; sidera cuncta notat tacito labentia caelo, 515

Arcturum pluviasque Hyadas gemin0sque Triones

armatumque auro circumspicit Oriona. postquam cuncta Iidet caelo constare Sereno,

dat clarum e puppi signum; n0S caStra mOVemuS temptamusque viam et Vel0rum pandimus alas. 520 Iamque rubescebat stellis Aurora fugatis, cum procul obscuros collis humilemque videmus Italiam. Italiam primus conclamat Achates, Italiam laeto socii clamore Salutant. tum pater Anchises magnum cratera corona 525

induit implevitque mero divosque vocavit stans celsa in puppi:

di, maris et terrae tempestatumque p0tentes, ferte viam Vento sacilem et spirate secundi.'crebreScunt optatae aurae portusque patescit 530 iam propi0r templumque apparet in Arce Minervae. vela legunt s0cii et proras ad litora torquent. portus ab Euroo fluctu curvatus in arcum; obiectae Salsa spumant adspargine cautes;

ipse latet; gemino demittunt bracchia muro 535 turriti scopuli refugitque ab litore templum.

521. rubesc. S. Z. A. VII, 25.

I, 724.

530. crebr., poetiSch u. nachiil. - portus. Gemeint ist der portus Veneris in der Kkhe von Arx odor Castra Minervae, sudiich von Hydruntum in Calabrien. 534. spumare und ad amo hom-men itur bei Dichterii und nichthlass.

127쪽

quattuor hic, primum omen, equ08 in gramine vidi tondentis campum late, candore nivali. et pater Anchises ' bellum, o terra hospita, portas; bello armantur equi, bellum haec armenta minantur. 540 sed tamen idem olim curru succedere sueti quadrupedes et Dena iugo concordia ferre: spes et pacis' ait. tum numina Sancta precamUr Palladis armisonae, quae prima accepit OVantiS, et capita ante aras Phrygio velamur amictu; 515 praeceptisque Heleni, dederat- quae maxima, rite Iunoni Argivae iussos adolemus honoreS. Haud mora, continuo persectis ordine votis

cornua Velatarum obvertimus antemnarum

Graiugenumque domos suspectaque linquimus arva. 550 hinc sinus Herculei, si vera est sania, Τarenti cernitur; attollit se diva Lacinia contra Caulonisque arces et navifragum Scylaceum. tum procul e suctu Τrinacria cernitur Aetna et gemitum ingentem pelagi pulsataque saxa obbaudimus longe Dactasque ad litora Voces

exultantque Vada atque aestu miscentur harenae.

et pater Anchises 'nimirum hic illa Charybdis;

hos Helenus scopulos, haec saxa horrenda c3nebat. eripite, o Socii, pariterque insurgite remis.' 560537. Primum omen, S. Z. A. I, 442.539. hospita, s. Oben Zu V. 377. idem. Nur die Formen idemund isdem finden sicli bei Verg., nicht iidem u. iisdem. - curru,

552. dina Lacinia, der I empelder Iuno Lacinia aus dem Vorge-birge Lacinium im Lande der Bruttier, in Welchem aucti die Stadie

128쪽

P. VERGILI MAR0ΝIs haud minus ac iussi saciunt primusque rudentem

contorsit laevas proram Palinurus ad undas; Iaevam cuncta cohors remis Ventisque petivit. tollimur in caelum curvato gurgite et idem subducta ad manes imos desedimus unda. 565 ter scopuli clamorem inter cava saxa dedere; ter spumam elisam et rorantia vidimus astra. interea sessos Ventus cum sole reliquit ignarique viae Cyclopum adlabimur oris. Portus ab accessu ventorum immotus et ingens 570

ipse; sed horrificis iuxta tonat Aetna ruinis interdumque atram prorumpit ad aethera nubem turbine sumantem piceo et candente savilla attollitque globos flammarum et sidera lambit;

interdum scopulos avolsaque viscera montis 575 erigit eructans liquefactaque saxa sub auras cum gemitu glomerat fundoque exaestuat im0. fama est Enceladi semustum sulmine corpus urgeri mole hac ingentemque insuper Aetnam impositam ruptis flammam expirare caminis; 580 et fessum quotiens mutet latus, intremere omnem murmure Τrinacriam et caelum Subtexere sumo . noctem illam tecti silvis immania monstra perserimus, nec, quae Sonillam det caussa, VidemUS.

liquit 570. immotus hat hier den Sinni und die Konstrusition Von tutus. 571. ipse. Der Hasen an sicli ist

129쪽

nam neque erant astrorum ignes nec lucidus aethra 585 siderea polus, obscuro Sed nubila caelo, et lunam in nimbo nox intempesta tenebat. Postera iamque dies primo surgebat Eoo umentemque Aurora polo dimoverat umbram: cum subito e silvis macie consecta Suprema 590 ignoti nova larma Viri miserandaque cultu procedit supplexque manus ad litora tendit. respicimus. dira inluvies immissaque barba, consertum tegumen spinis; at cetera Graius, et qu0ndam patriis ad Τroiam missus in armis. 595 isque ubi Dardani0s habitus et Τroia vidit arma procul, paulum aspectu conterritus haesit continuitque gradum; mox sese ad litora praeceps cum fletu precibusque tulit: 'per sidera testor, per superos atque hoc caeli spirabile lumen, 600 tollite me, Τeucri; quascumque abducite terras; hoc sat erit. scio me Danais e classibuS Unum, et bello Iliacos fateor petiiSSe penateS. pro qu0, Si sceleris tanta est iniuria n0stri, spargite me in fluctus vastoque inmergite ponto. 605 Si pere0, h0minum manibus periisse iuvabit 'dixerat et genua amplexus genibusque VolutanS haerebat. qui Sit, sari, quo Sanguine cretUS,

fere oder alctrct.

unum.

130쪽

R VERGILI MAR0NISh0rtamur; quae deinde agitet fortuna, satori. 'ipse pater dextram Anchises haud multa m0ratus 61 dat iuveni atque animum praesenti pignore firmat. ille haec deposita tandem formidine satur: sum patria ex Ithaca, comes infelicis Ulixi, nomine Achaemenides, Τroiam genitore Adamasto paupere - manSissetque utinam fortuna l - pr0sectus. 6ll

hic me, dum trepidi crudelia limina linquunt,

immemores socii vasto Cyclopis in antro 'deSeruere. domus sanie dapibusque cruentis, intuS opaca, ingens. ipse arduus, altaque pulsat Sidera - di, talem terris avertite pestem l - 62llnec visu sacilis nec dictu assabilis ulli. IVisceribus miserorum et sanguine vescitur atro. IVidi eg0met, duo de numero cum corpora nostro ' ΡΓen Sa manu magna medio resupinus in antro frangeret ad saxum sanieque adspersa natarent 62:

limina; vidi atro cum membra fluentia tabo manderet et trepidi tremerent sub dentibus artus.

I, 7,54: quaere et refer, unde domo, quis sit). - it, redit, et narrat, Vulteium nomine Menam snkmlichesse). - Der Abi. genit. Ad. pau

616. limina linquunt, S. Z. V. 413. 618. dom. sanie dap. cruentis,

quem neque tueri contra nequisi

gere nichi Vorkommi), Wie ara san- liguine victimarum adspergitur. J

die Glieder hier trepidi, insolaria i