Georgii Trapezuntii Rhetoricorum libri quinque. Indicem capitum, ac rerum in hoc opere contentarum, in calcem operis reiecimus

511쪽

onare si circvductioni, aut alijs etiam formis, quibus utenis historico censemus, harmidearum schemata quae edum,uel methodiu inest, omnia haec praetermittenda duc, inius: verba uero, quae timeris Sciunt, in duritiem modo non exeat oratio, diligentius consectetur licet Praeterea puἰchritudinis expers non erit, ut neque ualido Cr obuis sto colore careat, et tu nilum lentuum orationem, quae pondus de cit recu et celeritatis nullum habebit curam, ni . si ne dormiens, e somniculosa oratio uideatur. Niruta

orutionis plurimum interponendum arbitror. Num quium

restonsas dim quorundum enarret, sic dicere necesse est,ut quicquid grauiter emisse, timide, sapienter, uste, caute, rem arie dictum aut resilpon sit, ipsa composiatione oratiovis eniteat, C allectus mites mouere, non inescitatos oportet, quod non amplificatione, neque mora in

affectus loco, uerum ipsa rerum explicatione, eripierunque nullo dilectus loco,solo genere orationi conficiet.

que appareat oportet, fi quid moleste, sit quid libens siquid admiratione,stupore, negligentia, probando, uel uituperando conscribit. His omnibus formis unum genus conficiet,eas omnium copositione litetur, ut quin omnes sit Ierudito lictori interluceunt, illa tamen uincat, quae rebus conuenietior est,neque idcirco a pleni lima oratioue unquam discedendum. Adhibitus uero in senatu diei in concione orationes breuius, ut dixi mire, de subtilius edet,

quam actori necesse est. Nam e citatiores astreius, quoi hictoria desiderat, D acrius dicendi genire occupabit, Crtit breui absoluam. historicam ideam oratio sapiet, Crad duros forensis generis aculeos non perueniet, sed mitiores aliquantulum Videbit. ne modos quosdam, qui ρ ι historici. exmen ad y rura methodos, aut certe ad schemata peris tinent,

512쪽

tine ut res tota a te oculos ponatur,ut polliciti us,stibis heiamus. Primim ergo causa tum dignitatta, tura seruiextis,quam circunductio ficit unda est opera,ut infinita coisplura ex unico pendeat ueris,ut illud ciceronis,Equitibiis Romanis literae affiruntur,qui ad me ausum re .periculas reruem fudruam detulerunt, Bith niae quae nunc nostra prouincia est,uicos exustos esse complures Regnum Ariobarzanis, quod finitimu est ustris uectigalibus, totvem esse in hostiu potestite, Lucullu magnis rebus gestis ab eo bello

discedere. Huic qui succurrerit ad tantum bellum adimnia prand non satis esse paratuis, unam ab omnibus socq ser eivibus ad id bellum imperatorem deposci, atque exis peti,eundem hunc unum ab hostibus metui,praeterea nemiis nem. Habet hic modus icilitatem quandam et lenime,nepfelle orationem inuenies, qui hac aequabilius 'aut breuitatem vero,et claritatem mirabilcm pH idet. Onare quus atmodus omnino historicus,nurrationi etiam oratoriae accommodatur. Est enim ei ab inses biliori siqvbd et clara et breuis esse laborat.Verifinalisola fagitat fide,quare uni cum a se fictibus, quum maxime a narratione hi lorica distirat, qua huiusmodi nacti sumus narrationem, quae aut sente astris Eliu habeat , aut in inus curandum de asi tibiis fit, ipsas perseres uerisinalis uideatur, historica narrationis moduddhibere non alienum,cui illud schcina,quo pro praeterito impersta accipiuntur infiniti proximum est. Nam si quid suppleas,idem te et in utros iis commoratio insit. Nuta

hinc orationis iucunditas est, hoc tameffultimum in oratorire docilius reperies agare huius exemplum T. Liuius praebeat, Prinae,inquit, deprecari ignominiam, deinde vi tercedere, negaresie ante Idus Decemb.solennem ineundis

nugistratibus diem habituros esse, interea tribuniplis se

513쪽

reces repente minari tribunis militum circunducentiam item schemata, erinter se C rectae orationi orator rariusta sepius atque plenius historicus immistebit, Numitor inter primum uniuitum hostes inuasis e urbem, atque adortos

regiam dictitans, quam pubem Albanu in arcem praesidio, ii armisque obtinendum euocasset, postquam iuuenes praep . rata caedepergere ad se pratulate uidit,exteplo aduocais ito concilio, celera in se fratris,originem nepotum, taeni ii ii, ut educat ut cogniti essent, caedem deinde oranni, fes, riws autorem ostendit Plenis imum hoc pacto, Crmultiis tudini rerunt congruentcm, in quas ingularis infit breuiaera tu, reddemus crationem. Hanc plenitudinem crebrius ins ictorium qiram scisces, non caeterarum interpositione

soli uerum etiam huiui sim uariente satietatem uitai A. Nam quu multo Latius quam caetera pateat etfiuis sch natu nunc his,nunc illιε, uesti dem alia feris acceptis, σα caeteroru apud hunc modoru hospitio uaria nimis oectus positio uissima erit:dictiones etiam eae, quae quasi subcotinuationisu laetae sunt postpositae urebisci; copulatae, quod praeter exis prcpositim lationem interueniant,of nsionem exu citant, ut in his T. Livij uerbis,Qm duo populi delectus acerbitate conster nati, retenti conquisitoribus, metum defictionis quam praebuissent oppreficelerit ite Hannibalis omistrant mota arma Verborum quequod innovationum cum in singu- lis, tam in pluribus multo plus hictorico quam oratori lι- centiae datur. Sed ex bH paucis ficile caeteri percipiunis perstirieni tur,quare si quo pacto nunc compositione astinus in histo- uri ria mouentur nunc etiam loco, fellis qui dicit mos qui ai dum,aut sectio subappareat ostendemire, ino T. Liuio postea loqvcmur. Quum ergo quod boni omnes debent, immensum molane se ferre legum aceruum significare

514쪽

uelle bis orationem uerbis contexit, Decem tabularum leaeges perlatae fiunt,quae nunc quos in hoc immenso ulturum super alius aceruatarum legon cumulo fons omnis publici priuatis est iuris. Illud uero qui impatientem Horatij animum ostendat quis non uiderit Abi hinc cum immatur,amore ad lyonfium,inquit,oblitastatrum mortuorum, uiuis oblita patris, sic eat quicunque Romanis lugebit hostem. Verum ut hic membrorum breuitas,repetitio,demonstratio eum imperio molestium inpatientiam nimiumq; animi I rocitatem,uel ipsa copositione repraesentat, ista ibi breuitas resti, ficilior uerborum cursus iamritem prae oculis ponit, Princeps Horatius ibat ter minis otia prae se geres.

Quam bene etiam lachomas moueat, utq; ex imo pectore

sola uerboruJbructura singultus euellat, paucis apud eum Icilius Virginiae stonsus ad puellae uades C quidem terarendo Appium declarat Verba haec sunt, Atq; ille lachrγ-mes udus,gratim est liquit,scilicet crustino die vestra opera utar sponsurum nunc utis est. In vindicatur Virginia spondentibus propinquis. Loco autem quod erat alterum, ita degustindi affrdiu sunt, quum oporteat, ut nulla immoratione, sed sola stre locoris enumeratione utamur, nisi quisiti carptim historiam scribat, ut demonstrationis aliis quid etiam im scere necesse sit.Tunc enim,commorari magis et amplificare singula licebit. Verum quod dicebamus, e si superioribus latere non potest, tamen hoc etiam in sublimati exemplo consideretur, Exungue corpus sublatum ostentant popuIo,scelus Appi ,puellae insilicem firmum,neces'ita μμ tem patris deplorant.T. Liuius grandis est circunductione, upra quam dici posit,cum qua tamen summa est claria tu, usus, equalisq; ade), ut lacteo par fluitani ui,sua oratiost.Pulchritudinis criucunditatis tant adhibet,quoniam

possit

515쪽

L 1 AER M VI mT V stryo it orationem delinire ab altitudine non deitrere. Num adeὀuurijs schmatis ornat s ob eo lordine stre naturali apud eum res circunductae sum, ut ultra quam dici possit, dulcis suauisci uideretur nisi aspera Iocatiota

ne nimum iucunditatis contemperaret. Quare mihi recte, ut puto, haec iudicanti non Herodoto solum ut multis, sedc Thuodidi inrissimus uidetur, rundem ab hoc furis nem ab illo mutuatus orationem. Hunc uirum, si quis bene orationis suae uim intellexerit, non magis inter hi loricos, quam inter praeclaros oratores enumerabit Niruem enim

dictu es quuam apud cum persuadere quisquam cuiquam

velit,qua rationum copia,quibus a Ichs, quo flectu utaritur. Ita ren uter frense genus declinet, O ab historicoquum non omnino recedat, ad frense transisse uideatur. Verum ei grande illud historiae genus in compositum est,

ut nunquam humiit iterer Memι tritur,nunquam magnitudine ulterius quam oporteat fisatur, nunquam denis 3 ltitudine contundatur. Itas aequalis sibi per omnia fuit oratio, neq; quantu instestaliud atq; aliud esse uideri potest, nisi orte rerum qui uim una cum ea considerat sed nos ea seiuncti eum qualis nam sit excogitandu putamus. Non enim ut in causis pro podere rerum mutanda, sed eadem fire ubique oratio at ictanda est. Quare non mirum,st

quis rebus oration irator accommodet,orationi res historicus coaptare conetur. Quae res Dit, ut quum idem genus stre ubique sit,pro diuersiitate tamen rcram uarietas in-

.sst.Varius enim res no nisi uari s eodemodis reducerepossumus. Quod T. Liuius adcymirifice consecutus est, ut id pen fide perfici, historiae frina dicere,c2 de ipsim ordistione disceptare. Neq; hoc dico quod putem summum illud .eloquentiae ciceroni flumen si inhostorium derivatum Cicerm

516쪽

sis V N. R HAE T. fuisset non inulto praestinitus,elegantius,iurisi fuisse. qm antis excellere potuiget inde maximἰ intelligi potest,qu)d quum permultiplices ausurum actiones in consentaneum historiae gemis incidit, et magnitudo inest,ibi multo rabilior, estg grandior, et ficilior orationis cursu quidam atq; deflexus. Singis laris etiam pulchriotudo et iucuditas non impedimento magis sublimitati,quo condimento clausula uero et locutio, totusq; numeria ut 'dimbus Euris multo suduiorse ab oratione luculenta non alienisor, quem trinen si uoluisset, Scile ad usterius detraxisset. . Quare illos insanire credendum est, qui magna voce audet praeiacare Ciceronem si ijstoriam conscribere voluisset,T. Liuiam exaequare non potuisse Nes nos quoniam perstis Elaem historiae genus,er Livianu idem pol diximus,nihil unqua eo excellentii inveniri posse credimus,quippe nutatus nisi qui eloquentiae uim quanta quamq; ampla sit, percipere unquam potuit, diret mentecaptus non sit huiusmodi monstrum cogitabat:Uerum quonia omnibus, quos videre in historia contigit,T. Liui idnteponimus, no dubitamusi uansueram licere, qui uersutos in eo genere niuersos maximo post festati reliquit. Illum enim ego siempe auia G mqn torern sequar, quiqudni uis su 'ma Demosthcncm putabat oratorem, minime tamen mutum quid ais amplius inueniri posse dubistabat. T. Liuium ergo biistorico per omnia inritandum patram, nisi quis carptim historium conscribit. Nam ausi in tum et ad demostrationem declinabit,er ab effusa Sallusti copia nonnihil poterit assumere quem in probamus,ut si

ex hia paucis quae inueniuntur iudicium Scere oporteat, quamuis ei T. Liuiu longe praestrimusic Iegantia tamen crmiliore orationis cur*,et electione uerborum,et membrora rot adita triet iunoxatione , in qua potissimam ha didera

517쪽

liena nobis uidentur.

DE, FORMIS DICENDI IN singulis orationis partibus.

V Erum totius nostiri operis iam fine imponemus hionium non fecundum euusus tantum, sed partes etiam orationis dicendi Θrmae mutantur, huc etiam de re pauca

disseramus:quod ita Scierum,ut de alijs quos oratoris officijs quid occurrerit, dicere non recusemus. Exordio cir Exordiis is eunduyio maxime conuenit, et morata oratio, ex modesto honestos dicendi genere, uehementia omnis et acrimonia longe absit: claritudo infit,non omnino inde exterminetur iucuditis,sed Νnte fuere,no accersit venire videatur. Praeterea huius generis fit, ut a totium orationis Orma non abhorreat.Num quemadmodum ita inuenitur exordium,lit ex ipsa causa oriatur,totamq; caresam aperiat, non expos tiori rerum,nes locorum propositione, sed ea tangendo, quibus tota res sustinetur,quod cicero pro Ligurio maxime ostendit ic formarum in eo compo sitis,totius orationis modi linitetur. Varrationi quis formas de integro altriae νονα sb ,non inuenio. Quare nubi ex partibus quod ei genus idoneu magis fit describendium idctur,quod tu alijs etiam plerunt oratori iciendum pro natura rerum non ignoramuis Schematis ergo puram scrinone cosequatur narratio, membris dignitate exprimat, nes id quantist te magis et iacia quam locatione,clausula,ct, cro,quo pro rcru conditione nunc duro ui pero,nunc luculanto e splendido, ruri ἰime iucundo utatur:grauitatis, quod uidetur,et non est,rim hinc, quam ab exordio ei ciatur, a caeteris quoque 4 ora

518쪽

σα N. R IJ E T. orationis partibvi omnino exterminetur,nisi quum cetera duo membra res non patitur,ut illo configere nobis noeessessit Praeterea ueritis,onerosiusq; strino no omnino ab sint plena oratio non schematis,neq; copositiones immoratione infit, ut non rem nuduni aut summatimines enim

historium exponimus sed circunstinissimplicitam minutius ampliusq; quod modo fierifoleat,sic elyramus, ut non

doceamus soluoedincitemus. Nihil enim magis auditores ad idem rapit, quam si quos uelis allectus acriter moveas: porro βῆctus non inuentione magis quam dicendi genere concitantur.Nam inuentio uel nuda, uel non idoneo edita genere, rigida nimium est,etu omnistrine motione remo-α quod ita esse collocationesimilitiem Iocorum,quos a Cicerone de Graccho Gellius excerpsit eui os ledamus,Vxor, inquit Gracbus, nunciat uiro puru cito sibi balneia truditus esse, paruam lautas fili Odcirco palus destitutus

in foro, eos adductus suae ciuiritis nobilisimus homo, M. narius,uestimem detrum furit, uirgis sectus est. Haec quia de oratio Ionge ab oratoris abest Scultate. Naim uiolanae tu ast Gudele fclam non iniuriae pub contestitione, non v aut inuidia, non acri indignatione ampliter insigniterq; aut lachomost ais misieranter profiecutus est, sed in uice nunciuntis nudum rem exposuit, breuiter quide ac uersu te,

sed nos eum breuitatem narrationis probamus, quae statas L. cit,ut quae gerantur uidere, non audire duditores videantur,ut Cicero in Verrem, Ipse inflammatus scelere, e furore illorum uenit. Ardebant oculi, toto ex ore crudelitas emanabat,expembunt omnes qui de progressurus,aut

quidnam icturus esset, quum repete hominem proripi ac in foro medio nudari,ac deligar et uirgus expediri iubet Caedebatur in medio foro Messanae ciuis Romanus, cu interea I

519쪽

nullus geratus,nulla uox illius m eri inter dolorem crepiatamq; plagam audiebatur,nisi haec, ciuis Romanus sum. hac comemoratione ciuitatis omnia uerbera deput uru, cruciatumq; a corpore deiecturum arbitrabatur. Procursu dea inde et comploratione utitur ampli lima,ut tam acerbae rei detestitione, etiam odiu in Verre apud ciues Ronranos inistensie, acriter,atq; infamanterficiat,quuhaeraddat, O nomen dulce libertutis, is ivi eximium nostisae ciuitatis. lex

Porcia a gras Seproniae, ὀ grauiter desiderati aliquata ter lareddita plebi Rom. tribunitia potestis,ccine tandem haec

omnia reciderunt ut ciuis Romanu in prouincia populi,in

oppido foederatorum,abeo qui beneficio populi Rom. fisces haberet et secures, ligatus uirgis in foro caedereturi Quanta igitur hac ex oratione coploratio, quae totius res sub oculos subiectio, quod et quale inuidiae atq; acerbitatis fretu est ruescat nullus tam agresti est aure,ato animo,qui non percipiat. Gracchus uero, quum putu dicat in foro deas litutu esse,uestimenta detrum,uirgis caesum esse, re nuda ita nunciat, ut ne historiae quidem moueatsed quasi exanimis iaceat oratio. Haec latius diximus, quod uideamus, erquidem eos,qui huc Scultatem ogo tepore doceant a sicco et exagui sermonis genere, omnibusq; denudato carniblis,

ais ossa' iniurida ollerenti,nunqua discedere,qui quoniam id efficere,quod oratori opus est,nes ipsi perse possunt,nec caeteros docere ualent,desinunt liquando id pro fiteri,quod nunquam habuerunt. Praeterea minutos quosdaphilosiophos bis exemplis simul,et extoritate Gea , a quo haec sumpta sunt,castigandos putauimus. Nam bis teporibus multisunt, qui praedicare audeant dialecticu ,eamq; philosophiam quae de natura reru habetur, in deliberationibus, atque iudicijs, oratoria Iacultate multo ampliae pose. Nam I inllen

520쪽

-uphitis inuentio, ni,dialectica subtilitate acquiritur,as Atans tk turaliscientia quid it,et unde commoveature,cem ratione P eomprehenditur, quae duo indicendo plurimum posse quis dubiteti Verum nos etsi nonnihil diu lecticas artes iuuare

eoneesserimus,idq; parua sui parte,ac solis conficiat is agogis Nam si Sulterius procedet,oratoriae cultatis neruos incidit itamen egregia inde commoditatem oratori praeberi,primὸ vetera autoritate, deinde re ipsa rationeso inducti credimiA. Nam circi tantius,quibuη haec tota copia

continetur non inde orator,sed bine dialecticus,si quando eas attingit mutuatur Astidius uero,qui inuetione magis, quam orationi copositione ampla, magnifica, mistrabili, tristi querimonia emindignatione plena, praeterea tenui, supplice,modesti,iucunda,inflammam,acri,horribili,caeterus huiusmodi commoueri uis incitari arbitratur,uel huexEplis rugatur, uel frustra reclamare relinquatur oportet. Ver haec acculatoris estnsoris autem narratio,aut simplicem expositione habebit, aut attenuationem e cotravirio,cui neficio si quid magis quam in leuius mutatio uerborum congruat Visi quod iste auaritii, tu diligentiam appelles:quod ille temeritatem,tu fortitudinem quod malignitate callida ille, prudentia tu atq; prouidentia. Sed haec deco firmatio m narratione susticiunt confirmationi autem Cruo ἰα-zs ioni uaria prodet meritorum natura genera soletit attribu adeo ut nulli diccili genus, nulla forma inueniri possit, quae his partibus cr/lfidei ii omnibus su: partibus idonea non Id.Quare oratoris est quo quando utendi sit intellis me neque solii per integra βrmas perbequeto,et inseret, ueraemetia quae quasi elementa quae a nobis dim sunt habeat,hinc methodum,inde membra,aliud schemata,uerba,

latatione umerii diligiti cum ratione sibi asci cet cuiant cun