Georgii Trapezuntii Rhetoricorum libri quinque. Indicem capitum, ac rerum in hoc opere contentarum, in calcem operis reiecimus

491쪽

idem fit grati iratore, Cromni laude accumulatam appes lare.Verbo grauitatem nominamus, in qua fiententijs,uerbis, caeteriri quibus oratio conficitursic utimαr,ut uu vir revideamur De hac grauitate quam Cr dicendi formum arbitramur,priris dicendum est e breuiter einde ad illum uerum qua tota eloquentia continetur,reuertemur . Triplicem orgo hanc esse censemus.Nam quum sententijs,C verbis,caeterius constetis conficitur, ut aut grauis σfit uideatur, aut sit quidem,minime timcn uideatur aut quavis grauis nonssit,uideatur tamen:quae nec grauis est,neque uidetur, praeceptione nostra non indiget quae fotum uidetur, uerbis maxime:quae solum si, methodo foum: tertii omnibus conficitur. cuius fiententiae fiunt subtiles, mirabiles,altae,acutae, ac omnino huiusmodi, ut non, quouis fed a prudenti funis tantum excogitari posse creduntur,ut pro Cluentio,scitu Acci coit deres censo diligenter, utrum censorixm iudicium graue uelis esse,an Egnat :si Egnat deue si quod censores de caeteris subscripsierunt ipsum enim Cn. natium,quem tu grauem esse uis,ex senatu eiecerunt. Sin autem censorium hunc Egnatium,qucm pater censoria sub criptione exhaeredabat,confores in senatu, quum patrem eiecerunt,retinuerunt C pro Plan. Ouanquam dissimilis pecuniae dcbitio Cetratis,ta quae sequuntur.Hec enim subtiliora sunt quam quisquam uulgo excogitare possit. M ulta huiusmodi in Cicerone inuenies.Vera non solum has sed etiam omnis grandis orationissententius

huic generi conuenire putamus Methodus sentent sidonea, ea vidclicet,qua non omnes uulgo utamur,emomnis gratia, loqua.Verba nova, Irandia, uehementia,a spera,durius translata,quae ei naturam reram non nimis excedant, tuta

492쪽

de prouinconfigaribus, inlaeetitii bonan ii quo aliquid ii non mae pudor, ut supplici tutior esl,grauior poena accide- f. 45, Itissim bello nunciarcni Grullitas, quaesolum artificio comparatur cisi quae uehementior funier acriora aut ubtilio-τu,ta altiora ,sta dicuntur,ut tonuis quaedam remissa, fu-pinalbe vid titur ita tamcii, ut in huiusmodi oratiorae,maior quaedam laicut uis, qua id quod orator intendi perficiatur. Quare non parui artifici est,neque Giu ais oratoris

tur, C quod maius ego iudico, communitoribus otium sentent s.c uulgata orationis compositione id sticere,ut altius quiddam e grauius in iit,quod auditorcia moueatMOc gemis

non si uplex est,sed uarium a niuili lex. Nec be enim dis

cundum irarum rerum naturum uarijs modis quod dictum est liceret,neqse praeceptis ita cori tinci i potesst,quemadm0- tam superiora Neque enon a ucra grauitat.d: tit i loco st.2ςam csi mucra gravitas methodo quadam confici, qua quid is conueniat,quaerimu3,ideurum discidii nicthodos in hoc

maxime ab illa diserre urbitramur,quod formum dicedi crse boum confiucraritSta desistatali Grauitate autem de qua diciηM S,adco multi dolossiti sunt,ut ubique eum infe lintror,

iit apud nos LULM.Donosthenes cia,quon M. Cicero equitur,ut uere grauis orator,certo iudicio ubi optis fit,hunc in-Grauitate vi ferit Verum ut re quod dicimus pateat, exemplum quoque S- μ' stro onuitius . Pro cluabitur cicero quum legerem Latritisse Cia Hi, bsoluae mici,sscis ταμrmImri risus conpdere, quod

493쪽

fui ita confidere,ut patrocvtivm σι non magni exisitaret, sed imato eo ad legem accedere, quae res tam sentcntis,qu compositione communior uidetur. Imprimitur timeri uuditori ea uta,ut exictbnct tam robus solum qum lege reum dejndi posse. Sed ureba suasoribuntur, ut uideamus quam graui utitur artificio, quam tamen communis mimus uideatur.

Et enim iuddum,inquit,in hac causi, quod Cilicillius inst, aliquid quod ego ad me pute poetincre.hic putat sua inter se sese re ipsa ex cisto negotio,non lege dejindi. Ego nunc mea exinono intercsse me militi inta putatione ab Aelio uideri

superatum esse. Tertium huius yrma membrum ciccbamu , Misa, quom oratio grauis inerrime it c. appareat,quo genere pro apparens. bgni oratorem uti non licet, vis id ponercinus,ns diuisitonepcrsi te complecti uellemus,cuod hi uerbis maxinne constet, rimen C caetera cuiusmodictu: attingamus. SintcntJ grauis xi bcrisscd non eris,liquidom id con equi clis,si acerbior ba quaen cinpori conueniunt uici ta si untes AT probes,amplifices. Methodus allegorice ac ob care per erit: tadicere,quam res non flagitet Uerba ampla semper er magnifica,clycrainoua,prfa,dm iter trusiam nusiimita Cr omnino grandiora quam res patitur. Similitor cmbra collocutionis,ta Getera illanida quaeda ac inflata, ut oratio turgeat,σῆ ecie grauitatis milemat,quem dicendi modum nec forma quid 'mappellamus. Vere enimgrauitati,hoc est,ipsi eloquentiae opposita est. Verum destrinis generibusque dicendistingue clus iam satis.

DE VERA GRAVITATE.

D E uera grauitatricui etiam compositas attribuimusβρο mis,nunc si uid dic as, non quod atram rem mul

494쪽

diuinam praecipiendo pcrire posse confidunius, ueram ut orationis quid fit haec oratoris auitas percipiatur, ut sulimn unu quisque quid sibi quaeredum sit intcssigere posit. Inter omnes philosophie studiosos clari ἰimuras per lust nceteris liberalium studiorum artibus linumerabiles pene doctos hom/nes extitiJe, in bubucro diceri cultate adeo perpaucos esse repertos,ut uix tota Graecia uno fidemq; Italia gloriari iure posse uideatur Id cur ita acciderit liter peritos bomnes cotrouersia si Ncs enim eloquetiae minor opera remisiusq; ludit qua caeteris artibus 5 Probatur. Flustris philosophorusaeeces fia. - δεμ u coiitcssebat.Non usspernabatur haec diale licus, ple--ερρυ ei et elabatur*phistae,admirabatur medici,optimates ureb ciuitaquenti tum ad principes,in quibus flumina florebant ingrena,husi munitritis artes tanquam fures colobant. Quare, quum haec orationis copia apud olimes plurimiseret, non iniuria cum in caeteris reconditis omnino atque abditis naturae disciplinius artibus ni illi essent instructi eleganti inre,in his non perpaucised qui insta omnem numerum csscnt,exccilentiores uero, dubitatum est: Inuenti isunt, qxi id accidere dicerent,quoniam oratoria ficultas excircinitione quadam temeraria,nuturius cumine, nullis praeceptis,nulla arte confictorei, quos tanquὼnsmos,quoniam rem nun i tim tam praeclare negare auderent,omnes contempstre. Alij cro,quorum fratcntia pluris Sm est,commoditalcm orationis ac copiam sine artificio ne conflare quid mutauerunt.Vcrum non ita pau risince tam angustis praeccptorum terminis oratoriam. contincri ut caetera, sic infinitIm , me huius ficultatis varium quum tractot muterivir existi nurunt.Num C hisὶ ria omnis tun domestica,quam peregrina, quoniam simili-tlidine praeteritoram uentura coniectetitur, pomostenda est,

erex media philosophii cubolictas, moderatio corvincii

495쪽

tur, non uerbis repetenda, qua,n re comprobanda erciuitatis instituta, leges, consuetudines retinendae. Haec br riter disti ingentem quendum olitum continent, CT non longiore tempore solum ut porcipiuntur indigent uerum etiam admirabilem industrium acutit i nam in cniam, - -

mum que diligentium non postulant solum fici flaritani.

Q picquid nim horum neglcctum fuerit, oratori e multatis apicnn tollit. Cnurtum his addunt ceu quod lim instrumcntum, quo certam in formam muteri an redi M. H-tis huius exqui tam neceptionem, qnam si nos in his libris probe excreuit semoti aliorum Vescium it Hic qludem illi. Nos duinned haec aliud quiddam dictimis cause i isse, rpauci ad apiscinusque rhetoricae ficultatis studio a perum rint. Nam quum etcri rem suum boum conssiderent, i clibo-ivis dialecticuisset qui dialecticum nouerit: is probas phsi- s, clii nati ne secretarii risubtiliter contigit: disciplina osipsitus is, qui calorum ambitum, id a um cursius, nugnitudinis quoque cunnis conditiones, qἰOesciri possunt, certa ratione o B. comprehcndcrit oratori purum erit si quae actum; es ita silicet; ncque quis ipsi sit, neque apud quos, quo loco, qlto tempore, qu. de causa, in quos dicat, po totam orationem confideret quae quam multa C mgnusint quis dubitetsVnu enim atque eadem proposita caris eodcinq; modo cr-cepta a plurimis, β in rationibus, excinplis,in litutis,atquem suetudine ab omnibus habitis, aliter tamin a Cicerone,

aliter a Caesare, aliter a Catone pcragetur erum omnι in

re quod personae ratio, prout grauit fici era, miti s nisibi flagitat, o id ipsum non mile ncq frinum uidco, scd perplexu rursus uarietate distinctum. Num id in ipsi Cicero aliter iuuenta , aliter vir aliter sci ex qqui mi idon

496쪽

κs G. TRAPEZVN RHET denus seinper c aovcrit, pred oscin eade de citi a dicit. 8 Idem privultu aliter praetor aliter, er aliter os ut Idipsum de ui ditoribus confiderandum, qua dignitate,s a doctrina, quo

ingenio, qua inta, aequalcssne nobiS, an maiores, minoia resue fini Nai: ut alio uocis habitu, alia moderatione uultus, uti,gcstus uenustite natura ipse quia ad maiores sic: sioncm habemus induimur,qua,nsi Mn minoribus ut aequu-nsio eodem libus loquerciettur, sic ncc codem modo ad diuersos ic modo ac dum csi Cnid quorum res agitur,fifcclini, occilles, iuri. mosq;fure,quauta,qram ct undi,qltis' atroci, ij immortalos, oratione in eos invehi licet contrassi modosti, si boni vir , ciuis osticiam existimatione honianum construarunt, quis ignorat quanta cautione opus nit, qκ dicendi genere subtilic acuto,Cr quasi figurato lili oporteata Maturq iam quo uctis mcntcs auditorinu impuleris , ambiguus quidum oe duabilissis, uinc tretiimium existimatiori in Ledas cir occul tris acriter percutias causa vero ipse quam uaria r lubrica sit, nono omnigrin inuertiri palmi,qsi ignoret, tiron modo quod .lulat accommodare depcile cet, uorsimilium quid sibi olivetitit irrtelligi re tim commune,irrcia ὀ fctitatum, scd sitigidas e quid atque gr*iam mihi lii tur Aliud liba publica causa, aliud nillata oratiotiis citas requirit. Neque ita de capite,ut de fortuni diccndam si, iron eodem pacto de

bjs, atque de alijs, quod in is istoriam in infin:tum ire adhuc scinditur. N irim publica axse atq; rixata ad insolis cris , scd est cx proditionis, 1 poculatus, strepci oum piis et se duram publica causa. Quid te riplis Cy locus Lironimim tant

497쪽

da stra io, ut quid numius, sic diston , ea uoce, ultu, g -- stuque pronanaei scii clara, grandi, pHcirra,criori, morari,cnbuam, V disso retione miris, iasimul perfores , robus, temporibus, locis accommo ictu oratio in are miruri ac sperere desinamus, quid causae si crit, cur cum plures bule arti operam durent nebcmonitar, tamen paucisingulis que uix in aetatibus sini usi tolerabilis oratores is sntisint: haec nobis uidetur fuisse culi u ,haec summactiam Prallitas oratorii GrauitaιFm- est qui ad hoc scruciiit,is mihi oratorri s quoniarn omniam ς ruris, difficillimum esst,tam: ltu tetra ruris,lam instibiles rerum, per 'rarum, causerum, locorum, Cy cinportim conditiones percitcre, et quom quid unicyique conueniat intellexeris, mit)mugis arduzm quod intc exin dicardo con equi, idcirco desierendiue conlimnenda oratorii Scultris s8. Num

ut qVisque nobili limum cie regium esto quanto altius crdilunius esst, rent, etcris difficilius, magis que arduum esse

consueuit. Porro uero e mcns, id lagoniam omnibus inlitam cs , ut quod praestit qGorque excessit, tanto magis

admiremur, C uincium, quanto maiore conatu C itabore acquiritur atque xl modici tanto diligentiore opera arti excrestitioniblis que uis incumbunt, quanto res sua

longioris operis 4 , neque magis enmouentur tu nium Hippocratis e Gestiri mirabiles curus con equi non possunt , quin inflent eta sigilant, sic friuriam oratorem, ricii Ie cnun magis usui medicina hominibus, qua a rhetorica di Quippe seri orum icta, haec tam vagulorum, si in qui reipubi morbis mcdetur scula te ro dotcr- rcri

498쪽

Nam si exercitationi, ἰiduos fui, non scribendo foum ta

aerus u i Uentute agendo causas infutabunt, non dubito quin multi diserti, nonnulli etiam eloquentes cito euadret. Hac uia Cicero, huc uiui emosthenes nitatis laboribus uocem, latera, reperiendi ficultatem, memoriae firmitudinem, diseponendi ordinon, eloquendi flum, amplificarunt C con-NU Orum firmarunt. Nostris temporibus pudet errorem ne an umen-

subit tisii inultorum dicam prostrae, qui quum bene dicendi in iudiciis, in senatuque umore ardeant, atque hunc finem β-bi proponunt, aut ad dialecticam, aut ad ius, quod ipsi ciuile nominant, quum tamen nihil ad ciuitatem suam pertineat, penitus se transrunt, quorum utriusque parua quaedam notitia ad rem nostram sufficit, nunc illis omnino dati, ero eos poenitet, quum ad exercitationes huius praeceptionis, aut redire non possunt, is possunt, pudet Onare quicunque orator esse cupit, non alictus magis,quam fuisDemψbin urtilbus stinum praebeat,Demosthenisci; illius uestigia sequu-tur,qui, ut 'tur, fissi errore deductus, philosophiae se to-LI CV. iii ii tradidit, deinde quum in concione securgum audisset, ad cum copiam philosophi stirare non audebant, uitellexit stulti)fimum esse omnium plus imporis in alienis quam ea insculate,qaanimo equi cita,consumere. Verum de his anulti, grauituis autem de qua dicebamus si nihil aliud nisi uim C pototilcm aperire uellemus, quod plurimiscerunt, uel

ea qu dicitisunt, nutata nobis uiderentur. Nunc praecepti ni quoque ordinem quendum,ac institution adhibere maluimus non quod haec res certis praeceptis subiaceat, atque contineatiari Nullus enim mentis non inops innumerabiles

causas atque cases arte pos explicari put erit scd quo

niarn

499쪽

mni quod in uniuerson percipi potcst, brutila re non praeeipi 'cinim, nanimisque his a nobis expositis imitora ceteros inum-turos urbitramur, non fuit consilium rem talitam negligere.

QMd si conlidior quum quis opstarct exposita a nobis erit

praeceptorum traditio, magnitudini rerum id usque uarietati attribuat Scine pluribus cominoremur uni incipiendum est. Quum allata es ei causa, quem gruum orator muricu Grauli orat pare moritopo fantast, primogeiris causae, stilum,indicatio, rumμη--

non que perno cciniam putabit, quod scilicet multo diligentius quoi hi siticiis, qri ut unum ex pluribus uis dicatur ineptijs, ut in nomi ora in librorum marginibus Irrtur orationem pro Archia Ciceronis uel iuridiciali diarit,ic coniecturali stitu colititicari. Hoc uraro simile si, si quis discipulos suos medicus quarta uic tertiana exagitatri botruncin docerct. Quare ego ilon magis latitam mucniri po*e in homine unperitiain udmiror, ut quod certa ratione docendo explicare discut d disiungat, quam quod magnain huiu=irodi homnes rhetoricu pro ijsiori Crsumn pcclinium cs ccu-luti sunt. Nos ite in eum errorcin incidamus, qui Oirmiu in dicendo euertiti Num qui destitu cause ambigit, is illi recte agere posit, reesse si prirnum quae de constitutionibus 'quinioni

diximus, optisne icitcbimiis: dciride, niaxonesi alicitain ora bivitionem examiliarimus coiitcritistii argum&Ita cor sidcrabi suggraue oramgs, ex quibus etiam priirram emergit Tortio quid domum stre considerare

relinquitur excogitabimas: σὴ undique idon rumpit, ut in Archiaria, corriccturalis causa sitirplex erit sit diuersistas sub- apparct, eodem cribro diuersitatern excutimus, Cr contuli-A:ni causam esse non dubitabimus, ta quibus coniurigitur scicinius principalioron cun origine quam firmituditie non ignorabinnis. Neque anum Cnidon hoc sic illud ste putabimu/s: C diuersa, quote qua sint, quoinodo C cur diuersa

500쪽

dio, principio, ac si rid ament is, cui res actum est, causerit perce crit sui lex ne,uncio:axnm: C si coniun hi, quot elim quae cxstitias, lici quaestionibus, quib:::s 4 quomodo, num silanum ratio rasionibus, an fini nicntis, uulsi iam torvin quibusdamns: pulsioniblis coniuncta sit, caeta que huiu modi, quae t ad inuenicndum ubi addi pona:dam ex natura fui causam pertinent: per fondideinde, locam, Gripus causaesi accommodulit, ut diligenter inquirat, quid cude re, in eo loco, cotcmpore, talibus auditorim in tu , vel pro reo discndam, e qxomodo dicendum sit , qua ex re a ue omnium rationum copia, cr si ci dem ex locis flaut, propria tamen ita unicuique fit cause, ut ei tantam conueniat. Vnde etiam fit,ut quum illi loci oratoriis diale tico communes ti deantur, nexici trinien ab ulmo eos accipiat. Nam di det,. GH quidem a genere, tali gratia aut contrario Doto a re contruria, aut illae, quae gemis uel syccses cst, argumentum trahit rubet ergo is circunctantius, quium omnia quae inue-- , connexis, Cr applicata sunt. Diale liciis circunctanti subfolutus it in recomittis robus plura subtiliora que iri in causis pauca nc nuta potius quae molicant inuenire poterit. circunstam omnis ita ui; orutoris, diccndique copia a circunctant sose Vis di μii imitat, hiue quod in inuidiam, quod in odiam, hinc quod matrocon trahas spicioncm inuenies hinc auditores uel ad sycin ulliciunt , sic ad terrorem detraduntur linc ad iram rapiuntur, ad misericordiam flectaritur, ad luchomas tacitur deducuntur. Hac ex re quod credant dicitur, ut contemnantes icitur, quodsibi ci y lexidiatur,4jlucre olet. Quamobrem omnis Iaaealtatis rhetoricietis in circunstanti' ab Evisa est, quae saccommodatae Cilocis fuerint, i inde in-umiri poterit , quod qui resione se exerciscrit, non reperi-