장음표시 사용
501쪽
rara udron applicatione tota iliti di lios io profuit, quam
ad casum Inpori ucconnnodari dicebamus. Prono laetitioctum ira rei fui euccontanodari debet. Quis enim dubitat ungustiis temptaris,ic marwm dignitate, insolentia loci amitti saepius aut commutanda transponcndu que vidcri, aut pciritus omittondi Praeterea pro amplitudine restaute queauditorum maiore minoret e opus csse en retalione, uel porrectione bruch , t cupitis iue latione,de quibas Eiquid dicere non gravaremur,si aut haec inuenturos nos confidermus, aut omnino posse rein explicuri vcrbis puta cine s. Nunc quoiatim rudicem eius quant m ad in lentioncia, dispossition , pronuncialioncms dixistis, surculas,quod olivit in arte feri
solet, oratoris iudicio relinquumta, nos ad elocutionis riuu tatem transtamus. Ut ergo caeteras partes ita rebuKacccm-γη ut orator,lit loco,impori personis omnia convcniat sic clocationem tam rebus, qui a caeteris circunctant f idoneum inurnici. Non ita solum contentus crit, si cui inuin iam ui
' crit, supplicundam, irascervisim si quibus hae ciconscium tur oecatsed quo grecre orationis unumquodq; horum optime sit, considcrabit, C formufinrplices ita commi ccbit, ut quod nolit adipiscat: r. Magna est haec res,ac idco uerbis e primi planius no patitur. Sed ex his paucis uideat sciso oras torcia proiicturi, quo orationis encre singuli; bi dictivia sunt insa de resim consis satis diciumsiit, quom an satis di ci non potest. Post haec cui usu, ut Ei ut quae iudicialigoncri forma dicendi conueniat, qualis in laude uc in utrepe ratione oratio esse debeat, quae doliberalitu gelieris do quibus quid statimas, istaec aporiciam. Neque crimi
502쪽
1ο TRAPETUN RHETfilentio praeterire tantam rom coiictilium fuit proci tim quunt uideamus uel eos qui est magnos tam rhetores q orat res profiteantur, tanta ignorantia inuolui, ut uno Inper crillo exili Hurido diccndi citore tantur,fimo de minimis, bus , siue de claris imis imperatoribus, sitae de resecunda Lue de aduersa dicunt, quae res eos totiu3 oratoriae Scutatisbnperitos esse declamat Verum illos institia su tabcscere si-Genera ora tramus, nos rem altius fuscipiamin. Omne citas orationis ioni Ost quietum,aut prense iceronem fecuti, pacantus. Qui
aevi dppellainus, in quo non tota nobis acrianom uel uita cendi opus est. Id diuidimus in philosophicum Crissioricum. Philosophicum dictam, quo in rebus natura reconditis, aut moribus infimendis philosophus xii debeat. Num etsi bsiaca materies philosophica si compositio, tamen ipsa orationis Cnornutus oratoris est. Id rursus duplex arbitru r, num aut pure quietum est,quod si absque dialogo,aut aliquid us reme. citati a circunstini ijs assumit, cum dialogo fertur. F rensi nominamus, quod circunstiniij implicitum est. Id in
tria partimur, Iudiciale, deliberatium, d rionstrativum. Primim ergo de forensi comi miteri, deiilite de partibus eius dicamus, postremo pari ratione dequiem. Qua ex re, in quo etiam differunt, perspicietur. Forense dicendi genus omnes septem Iomus suscipit, non ita ut unaquaeque persesciundi, a caeteris inueniaturi Num hoc quamis in exorcia mitionibus fieri debore arbitramur, Cr nos in una eadem quere, quae a poetis de Phaethonte dicitur, excinpugratia, scimus,suae huic uolamini interstrere ut is non est,nuneu uix
immisit be in ueris causis credimus non igitur sinplices, si sic interse commixtas atque compositas suscipit, ut
ex omnibus una forma, una idea, unum que dicendi genus,
quod fiscisse disse , conjiciatur, quo in genere Ciceronis
503쪽
orationes uersantur. Sed nobis non de ciceronis genere nunc dicendum uideo sed de prefcto forensinquamuis ei accidat, qui de optimo genere tum strensi quam quieto AtqIid praeci- re uult,ut etiam de Ciceroniano genere dicat. Ilaec enim meo iudicio idem ire funt. Num Ciciceronis uendi g Ciceronis diemniis ite quictora frue*rciis dicas, optimum est: C optimi forense dicendi genus aut quietum praeter Clccronis, nsciosi in Latino sermone inueniri potest. Hoc igitur optiarim fren=4 A, quod cr Ciceronis 4 ,1 qm conjic
relictis,quum omnes oriatias atque partos earum in intellexerit,exercitutiones confirmaueris,lit ici equis uelit ord-tioncm uertere possitan prim claram orationem, moratam, uerum,uelocem c circundu lam usnbeat.Haec enim maxime
in forcisi genere abundare opstre. Post haec 1lperitate Cracrimonia utatur, sed minus quin illis superioribus.Vehemetia uero ignitu chs ilendor adhuc minus infiit. Nam plendiadae iacviae notaeq; orationis is ores intercido est
rarique ac comminuere in orcia figenore folit cicero,lit hementium iucunditate celare cuius rei exemplum attu
lit, rus,nsi insuperioribus exemplis perspici potuisset. Pu
chritudinta etiam aliquid in*,σiucunditatis, sed non tun-rum ut appareat,atque quouis en ictio ἶitSed dolesti bit quidem ita auditores ut nequc inutiam pariat,nes pr. med tutionis af erat usspicioncm Maxime autem iucundis
clausulis,collocation numeriSs litemur, quum argumcnt rum multitudine, rationumq uciamine constipatur oratio.
Nam quae acuti excogitatu fuit c subtilia ircis interse collocentur,tum ut 'cram,tam demissum Crabiemis orari nnii reddunt: quod ne fiat, pulchritudinis figuris,membris, Iocatione,clausulaque utendum 1 Praeterea Irauitatis illis, di quae
504쪽
D G. TRAPEZI N. RHETquae quum it et uidetur,pani molesti enim audit ibis est quae methodo oti constit,eius pli risura infit. Haec frenai generis comi insuane quis cons Ucrat, conuenire nobisi i-ctntur, ed uariari solent,ut que purcius adhibenda diximus, ea latius pateant,quum inspecios descendo maximό uti dictum est, quam hune uti illem causan inplem ritur,mgulsus omnibus quum unusmu composim fui ab ea quae abundat orationem denominamus, ut his exemplis patuit, quae ab oratore cccpta fingestu Prmis superim instruimus Sed de Prensi in uniuersum utis. Nunc de partibus eius dicantus calioniam cliberaliuae genus fisco is,oportet in quae nobis exposita fiunt o si ut, quumvis alio quodam iurique paelo. Nam quia non purum autoritatis ac ponderι prae fcfrre obct cliberatiuu oratio, grandi oratione multo magi abundat, cum pirauitat , quae C est C videtur Hud parcius commiscebit. Num est hoc fere deliberationi propriam,ut quod in iudiciali celandaractu, aperti si ne hic adbi-λndim uideatur. Itaque praemeditatio ann ibi orationis Iabessitatem acumen uerborum, Criurgiamentorum onm-dcre plerunque nocuit,hic huiusmodi omnia etiam Oficii reprositae: idinum de grauitate dicendum. Qv et ex repatio est pulchritudine quoque abundare oportere. Ad haec ma ratae orationis quod ex ironia acerrimum est,mcdiocriti interponcndum Caetera ut in coimum praeceptum est udes, seratione habendum. Dcinde tin suam quisque noscat, ad eam orationenu accomnodct. Sed ad ea quae bactreus di Misi te fiant,partium quoque orationis ratio habeatur . Iudiciale genus cx omnibιμ,quae forcisem orationem formae costitu ni conjicitur, ut his maxime abundct, quas in deliberativo mini. acceperis at quas deliberatio uscipit liberalium,eus Parciis occupet iis publica quaedam, et quaestis,oe de rebus
505쪽
tabit iudici ilcm causam si publica sit, sublimius atque Atius,
diciale,quod priuatum ρpcllure libri, hoc si, quod de reprcpria,quae udrempublicum non pretineat usicipitur,m dolae retionis,c tenuis maximum habebit Hotctos,c ID moliam minimum circunductione ex fictitentiis plurimum,p rura ex artificio Acro gemissentcnlijs, orbis guris nonnunqπὶ Iamplecteti r caeteru, t omne furti egcnus possit. obtinebit desit, eae quibus omnibus quod con icitur iudiciale appellam A. mira haec commuaerit tun de accusetorio, quapudefensiori gracre dim sint Scd quoniam in iudicio aut accusamus, i d 1indimus,ncque idem omnino orationis genus ut utraque re nobis adhibendum uid tur, in quo debit uni, breuiter distinguamus. Destii orium ginus moratae orati nis ex modc liu tenuitate bis bubcbis,nihil bur ictos σscrimonis,mlii muni siefilso nos crimine accusat es cietin narentiar celeritatis etiam minorem curam de infortabcbit, ut accusator omnibus his in oppos tum tetur,ut quanto m-mjuvias inplicia dcfensoriam grauidi,tanto excitettius, 'nebemcntiths, utque utatius accusatorium it bae commium, caetera liticipo tulciscimus. D tonstrativum cnus vi nemo tarma dicialii doli, atrio crebrius inimi cotur, ficorsum cliviunonnunquaeri tractiri nulli dubium est. Quare si ui s gene-τAtas aduenit ex re, orationem magis illinus ue ad demonstruituum attrahmetus, it: ta:riana ut aliqxi eius generis, cui permi cotur retineat quamuis ciceronis exemplo, qui quum de In cratore dei cndo discret, Ludita Pompo inpuro cainplo raronnrationis egit graere,p fumus filo-'cus data a principutiore grerre commode decedere: quod
liberativo nugis qua iudici ili idcirco potes accidere,quod non
506쪽
sos G. TRAPEZUM RHET.pora similitudo generam fit. Nam quae in oratione pro Ar chia est demonstratio,er praetor iudiciorum eum fuisse con-
Dmonstrativum igitur genus omnia quae dcubcrationis obediximus fuscipit,praeter uoi quod1plendor c dignitas,tanto, magis hic quain ibi habebuntur,quanto celcritas Cr grauedo hic nunus. Num ut hic honcstiorem utque magnificentior , is si mobiliorein crinerositorem licet adhicre oratior π, quum ubique picnum atque rotundum csticio di non lautio: quod eriti no longe circunducitur, C dignitat an cumulchritudine complessitur, e r luculentam atque illuni cmorati nem nunqu et maxime in membris relinquut Verum f-τ si quidcingoreris elemcnti quaedum C quoi radices truditae sunt,qua figinta Gitius exercitatione confiequcturi ipse his nixus, pulcherrimos atque robustos ramos emittet,gcncro oss fructus ficiet, ac totius eloquentiae florem const- α δ t gen . quctur. Quictum utro genus cribilosophicumsi obli edulogo est,magnitudinis partitus caeteris stre omnibus,extra. M alisperitate atque a monia, confici debet. Num huius pn ter modi orationem necesse est propter inarum rerum lcgantiam1 kndoris ac dignitatis habere plurimum,carebit uehementia, circuliductioncm parcius degustibit.Etenim eum orationis lutioncm hoc in genere petunus,quae Cy rebus convcrriat,C cum claritati, tum tenuitati propinqua sit,quibus f re opposita si circunductio. Quare rarius adhibenda ut tenuitas, quam non minus si picndore fici ccndum moncinus, intcrluceres possit,ut dignitatem no deqciat iucunditas deinde ac cura,sine morem femoriis futuris, non contormen-Le.Hoc enim pacto pulchritudo quaedum mirabilis ac uera, Iutilis robum,non Artati,nec 'fctilis inerit orationi.Praeterea gravit is illucquod cli,ncque iactur,philosopho congruit:quod
507쪽
sopbus octentet, celeritatis param aut nihil habebit. Rece se philosdit enim a quieto genere uelox orati, quod dialogo accidere nonnunquin neceste est:cui etiam a peritu C acrimonia, nonnihil minutae ac caesae orationis quae quasi punctam efferatur sese crobrius debet. Quare C celeritas adhibenda, caetera fere omnia dicendi genera tam caeteris promtura rerum conlisa ut unum quid conficiunt,tum etiarns res urum. Accidit enim nonnunquam in dialogo,ut C mο- resciuerba multorum nobis confingendi sint. Quare accusit ut en sitate strei tra,aut dignitate,aut acrimonia,cCterisque utendumsit. Verum hac de re paulo pol dicemus. Nunc ad Historium transtureis. Cum hictorinu sero inge tirum D cns expositio, qui historiam scribit,primum dabit operum,ut rerum, porum ordinIn feruet. Quod erit sit in rebus mapnis memoratu dignis considia S primam euideam, post euentus exequutur, hisq; omm-bus addet quod crique proprium csl, de consillijs quid pro-bct, quid improbct significabit. In risum gestis non solam quid actum aut dictum it cretium quomodo Crcs d
monstrabit Euclitus in declarabit, ut causae explicenturo
miles, uel casius sapientiis temeritatis hominum quoque Horim non tantum resac tae ed etiam qui lina ac nomine excellint, qua uitiatque ilatura sint, breuiter ostendet. Quod non ubique,tieque de omnibus Dici ed quum de singularib se utque illustribus uiris ferino habetur. Iile a toture historiae fieri yparabit, aut tanquor rem alienam a caeteris Avidet, sed rebus gestis inferet. Neque enim pro pter haec rerum expositio, sic ut res clarius puteunt haec inhictoria explicari solent. Preterrasi nulla diuersaque in codon matempore furit, nil arti icios M, qu ita dicae, μι
508쪽
aro G. TRAPEZVN. HL T. ut littera res asteriis erci,c aliud ali negotium implicituri sit. Nam praeterquisii uod supinam oimino deiectum est ni 'ubi egredi,nihil interponere, nec dignitaton orationi addit nec duditor quem in longo historiae ambitu uarietate
ium ferre potos dei clauonem: exponitioni quoqaerersim,qγα ordine peragendus, nimium adiuersatur. Ovum enisu langum temporis sipatium pici aque negotia conterant, nisi si quod incoeperis solucris, alijs unum in ciendum non mira,reuoluistye,atque univcrs confundere tibi nec Je est, nauit lac sed modus est silmidus,ne mutores sunt circuli, quam opus ruri sit,i te totali tonu sic impucctur, ut aut rarius quies hc-bcatur quoim fisso cctori congruat aut rerum oppresso mu titudinemis quae Iercrit scpius cpcritaeon risio iniungatur. Ad e paucis uerbis tronizm,ut cupiditatem σαί ex sic ici,nsun anqllan praeoccupare oportet historicumria quoque TALiuius dit,uanu atque irristi legati futier Sallustius, Sed ea res forte melius quain confisi gesti est FHinc praeoccupationem longiorem etiam ficere licet, quum non magis fui, quam laudis uel uituperationis gratia agumitra , qua ex col. latione quoque T. Liuius didit Verta eius haec sunt, sequiatur uliud in urbe nessia libidine ortum haud minus fortaeventu,quam quod per ἐν rura caedGns Lucretis,urbe, grusque Tarquinios expulerat ut non finis sola decomesris, qxi regibus, scd etiam citus i adcin imperibam timidi I t. Praetcr haec omnii non paruum biistorico curam doloniam iudicamelis Et quid porstringordum rcuius, quid sibi latiua exponendum sit porcipiat. Quadere quid praecipi posse, diffaede dictu est. Restamen uta,narrationis DGanu absolumia diaetirim: ratiores uitas siquid 'adcthr, siquidem
509쪽
tione tangenduS,V il lud, Legulosio nutus mittit,qui conniabium nouo populo poterent,urbo quoque ut caetera ex inmmon i ci cindequiar irtus sua ac disi utarent, Rignus opes bima iris nomen icere, satis scire origini Romnae crdeos affuisse,chiron defuturiun uirtutem .proinde ne grau rentur homim ambomnibus sanguincius cnus miscere. Si igitur quae Fictoriae conglutinentur,quasi enumerutici locorum dicuntur fui ab ea in orationes ouentur,diligentius acutius que,ta mulso latius,quam binoricam postulat gmvis, breuius iam loroest pertractandae fiunt. Vnde fit, ut quam nihil in lentionis praetcrmittere historici quoque conentur, paxctorii us p quam δε agerent, cuncti occupare verbis necessest occundiores,atque,ut ita dicam, praegnantes rationibus uideantur quam Go praelii dicuntur,c quis
mota ori, qu trepidatio, qui tirnor victis,uci quae I cuictoribus lucelsit, explicatur Gli lime omnia describenda
sunt, ut qui egit non audire ed uidere uideatur. Quam rem scici,si natant, quae ad rom pertineat circunstantium, i-quci, qxam nihil minutarum etiam reram praetcrmittat vaciam quoque ad Mitamquamque rem ad ciet. Neqvi tandi nin si xlis,ut oratores ficiunt,immorχd itur,st singulora expositione non ampli cauoru cosiquetur terres geri uideatur,cta e tu molleatur ex quo fit,ut in hac quoque minuta description rerum ab historico crime frinas narrationis non discedat quum quidem description tune scilicet lati lime occi patit,cam res magna inciderit. Non eni)nquid diu e-rcii solam, sed quid et usuiguit dicerent describere licebit: quod β qui quale fit uidere dodonu,T. Liuigni de Arris crudinis Irgat. His ita offucratis reliquum laboris in
510쪽
si G. TRAPEZUN. ΗΕΤ. genere orationis confirmetur,quod fusium atque tractam ,σcumlerint quum aequabili proflum ne iudiciali ust ritate,πfui siententiarum A ensibus aculeis Cicero inor Nisoris ore 2 esse censet mos quoniani latius delinoria die I - placuit, omisso enim in bule generi multom eis qua caeteris opitulandum duximus Forsan enim si historici gen ris radices apparuerint, inuenientur qui hoc qlioqueam re gloriuin sibi parare cupiant,primum quibus formis conficitur explan viri, deinde historiae quosdam dicendi m dos tangonus. Dcinum Sallusὶθ T. Liuij quos bis di bus in historia solos inutandos cresco, genus dicendi quale
sit enodabimus Historia omnes magnitudinis partes occupabit, circumductioncin nruxime omnium. Num quum brevi multa narrare uelit historicus, ac orationis pondim quIumirabile de singulare desideret, hunc formam qua trunque horam maxime solet estici, quasi suum uindicabit ita tumnuntiique conf/fum,neque o caerum reddat orationcm,idis
perse circundiactio habeat. Non enim licet historico ut causas agenti,elcgantia saepius circunductionis duritium euitare. Quare claritas schematis Cr methodus fermonis circunductioni tanquam color infindatur,neque u quam ire orati njS laxe 7 dignitas contemnatur, qui prope formas uel sine circunductione,ne satietatem pariunt,adhibere debebit,quod non tomeres rebus accommodabit. Nam qui res gestae ita nobiles utque magnificae sunt,ut si ponte sua earum expol tio non parum orationein distrat, circunductionem minit occupabit Tmutares ea circunductione complectetur, ut neque obscurussit, er debitum historicae orationi pondus con-ρquatur,vcbcinentiam,asperitatem mucrimoniam ommore ciet. Non citis aequaliter profluit haec oratio sed acu-kii, CIqssidem nimium duris utque acerbis pleni finia cist.