장음표시 사용
401쪽
auctorem voluisse id ipsum, quod culpam parentum non esse impu- hie & nune Iudici durum ace itandam , nec invocentes alienibumque videatur, non patitur criminis supplicio opprimendos. Caesar, has partes corrigendi ju- Quid facias tamen Τ verba Ctes, i ris clari S certi a Iuris consultis ris clara es certa esse videntur: ct Magistratibus usurpari; verum Rus ne Caesaris, qui tantam Φι- . id ei soli , qui etiam novi juris λανΘρωπιας & humanitatis ratio- condendi austor esse queat, vult nem ubique prae se fert y qui reservari. si placet utriusque passim iuris antiqui rigorem, qα- observationis exemplum induce- si posteritas ei par esse non posre, quo momentum usumque ea-l set, improbat, emendat, ab merum rectius intelligatis, alterumigat 7 eum quasi novum Busirin, Iustinianus, ct mos hodiernus aut Saturnum, recens natis in- alterum suppeditabit. Caesar instantibus exitium destinare, pro- Authentica Collatione septima ti-ipter stelus parentum 7 Ergone
tuto primo sub finem trS po- Magistratus hele etiam subsistent,
fuit hane legem; Qui ex comple- aut dictis parere cogentur, ut
xibus, aut nefariis aut incestis, vel eXtinguant parvulos , aut aut damnatis , processerit, non est Principem super alimentis eorum aliudus. Hinc plerique nou mo- consulant, ut inter moras retabdo Iuris Censores osoresque, sed bendi elidantur animulae 8 Imo et tiam patroni ac interpretes eo, vero quis credere possit hane es gerunt, ejusmodi proles albise mentem sacratis i Imperato, mentis a Iustini mo indignas pro tris; quis non aequitatem heie j, nuntiari, adeoque destituendas ris rigori praetulerit 3 Admodum esse, ut inopia inediaque tam vereor,ne non hujus sententiae a cito quam nascuntur pereant.ictoribus objectare liceat, quod
Non opus est rationibus, opinor,iMenander Olim scripsit, τον ορωντα ad resutandam hujuimodi legis τους , συκος -την inhumanitatem ; nec enim ex in-- Eum, qai. Iries niterpretibus aut inimicis Iustinia-imis accuratὸ examinat , calumni
ni, fuerit qui neget, insantibus torem esse videri , IG quod vid, . licet
tro Quae authentica interpretatis adpellatur. Zieyer vi Iure Maior. lib. I. est. σ
402쪽
ricti in stanni strictique juris cap
tatores dictum esse, facile constat. Mihi non absurdum vide. tur , hanc Menandri sententiam invertere, ac ita efferre
ries minus accurate examinat, ca
lumniatorem esse videri; sicut de eo, qui particula i a inspecta, judicium de tota ferre non dubitat, alicubi scriptum est ir), idque in hae specie, ct interpretatione Legis, usu venire videtur. Iustinianus in praedicta constitutione Novella, asit de liberis naturalibus, id est, e concubina susceptra, ct in ultimis capit,bus, eorum lacessionem ordinat, quam scimus ideo liberis in parentum bonis naturali ratione deberi, quia nihil magis naturae conveniens est , quam unumquemque operam dare, ut is quem procreavit, in mundo sub-tistere possit; ideoque per consequentiam alimentorum hereditates paternae liberis deserunturi proinde qui ab hereditate secluduntur, hi non aliter habentur,
ae si alimentis indigni sui sent declarati ; ct rursus . qui in lege qua de successionibus agitur, quos
dam obiter non esse alendos minmorat , tantundem dicere vide. tur , atque si a successione excluderentur. Vel dic , si mavis , Imperatorem ad notandam esse eius facti sceleritatem, naturo necessitudinem praecidere' volui*se inter liberos & Parentes, qui
naturam perverterunt; nec docorum censuisse, ordinariam albmentorum petitionem ei concedere, cujus natales sine execrytione memorari non possunt x
quo minus autem publice ali JG
beantur ejusmodi insantes sum. ptu quoque parentum, non mindo nihil obstare, sed ratio quo que summa & indubitata mens Iustiniani flagitare videtur. I 8 Hoc igitur sit exemplum aequit ris, quam judices ac interpretes sui arbitrii facere possunt. Quod sequitur diversi generis esse rac, lius intelligetis. 'Plurium Wm lorum Leges adesteras pecunia, fures, non modo pla arios, abigeos, sed ct simplices, immuam , lares capite mulctandos
sinciunt, praeter Iuris Divini . Romani , omniumque gen turn antiquarum I9 exempla es ali.
to Polnamim Ee δυο tiarum lieentia minas adulterii exasperasse , prohibitio misnuisse videtur, quo re&e observato inultum dubii evanesceti
403쪽
ctoritates; nee minus contra justitiae aequitatisque praescriptum, quod vult aequalitatem eriminis Penarumque religiose servari: cujusmodi tamen inter contrectationem rei mobilis alienae . vitamque hominis; aut inter violationem thori conjugalis, Pecmniamque modicam , nulla comparari potest. Quid autem, an ubi leges ejusmodi obtinent, ibi Iudicum arbitrio relinquitur, utrum lares suspendi, adulteros gladio seriri oporteat, an secus y Nequaquam . sed heic obtinet
Constantivi dictum, Principem s. bi soli discretionem juris ci aeuuitatis vindicare. Sed est una fuseti species, in qua Iudicibus a bitrium AEquitatis haud gravate concesserim, & est memorabilis exempli. Extat Hadriani Caesa. is rescriptum, quo abigeos , cum durissame puniuntur, ad gladium damnari solere adfirmat; ' qua veri a de poena gladii, sive decollationis, ita ut sonant, capienda. videntur, ac ita plerumque etiam ab his , qui interpretatimnibus suis vim addere possunt,
accipiuntur ; etiamsi & Diuini iuris exemplo, ct rationi modo
Quod si verba neutiquam alium recipiant sensum , nihil haerem dum . quin judicem aut exequi hunc rigorem, aut abdicare se oporteat; at est ita, ut executio procedat, etiam ubi genuina Iuris Romani auctoritas religiosi sime servatur. Ego vero sani rem ejus rescripti intellectum adiquitati, sententiaeque mitiori, locum facere debere aliquando
existimavi. Nam per gladium ex mente Hadriani non si ictum ensem, sed ludum gladiatorium esse intelligendum, Sandius ipse. Decisionis contrariae scriptor Slaudator, latetur: At ludus ille per Gnstantinum , inquit, se blatus suit; idcirco tempore Iustiniani damnatio ad gladium non
nisi ad momentaneam decollati nem referri potest, utcunque Hadrianus ludum designasse vide, tur. 'Recte, si non Iustinianus , aut ejus Amanuenses, pleraque suo tempore moribus obsoleta, veteri tamen sensu Pandectis imseruissent, quod innumeris rerum documentis probari potest; ut dubium mihi non sit, quin noster Flavius Caesar Hadrianum introducens loquentem, haud alium ei sensum , quam cujus ipse
404쪽
mi minuis fuit. assingere volue-,di. Quam ad rem non modo rit ceto Ideoque bonus & aequus prudentiam, sed etiam αγχινοιαν, Iudex. salva religione Caesarea. ut ciainus addit, id est perspic que Maiestate, abigeos ita puni-iciam subtilitatemque , requirire potest, sicut proportio poenae,sbene sentiunt, qui Ius Latinum.
3uά damnati non consumebantur ut est hodie contractum, serio sud post lapsum temporis pileum studenti Nec enim unamquam rudemque cum libertate speraretque legem susscit examinari, sed poterant , exigere posse videb, omni corpore Juris diffusas AE-tur. Sed ut video. sufflaminan-iquitatis regulas, deque iisdem si-da est oratio; ne longius excur-imilibusque rebus , inter se con- . rat in legalis Philosepinae spatia, serre . perpendere S applicare quam modus instituti S haec ho- praecepta oportet . ut in quoquera pallatur. Credo, me vobis genere quaesiti super aequo Hri- secunduin ea quae disseruimus .ictoque jure gnarus S adseveratus haud dissiculter approbaturum,iesse possis; quo pertinet, quod uisatem . sive judicium corri- E'υγνω- , id est. AEquitaris A gendi Leges , nihil aliud esse ,abirer, memoriae . quae in libris quam Rationem cum Lege conjun- exercetur, apud Corinum indigetiam. Nam sive Princeps, autire dicitur. Denique, sceptrum Senatus, qui jura Principis exer-iesse Rationis atque judicii sym-cet , arbitraturi sint, utrum le-ibolum, praecedenti oratione tam ges ob asperitatem in certis casi- clare demonstravimus, ut jam nubus emendandae; an, ut seriptae,ihil haesitaqdum sit, quin .βtatua ita exequendae sint; sive judicesi gnomosenes cum . sceptro libiis verba legis cum probabili mentetuue suo bene signateque L EX &sententiaque legislatoris secun- RATIO inscribi possit. Nihil ut dum merita causarum comparare interea priori sententiae deroge- velint, manifestum est, utroque mus, quominus per EvMρm rcasu tam libro opus esse, id est, nem is undum Dolise, Ursenem accurato examine verborum Le- .EQUITAS intesti, iur.Iqk m gis, quam rataene sive ingenioliudicio bonae mentis , quam diiudicioque veri a false, aequi ab verborum interpretatione, ct 4 iniquo, liciti ab illicito separan- signorum convenientia, tam eVb
405쪽
denter 'isteliae cidini statuae accommodavimus , ut ratio nulla sit, quamobrem in eam partem dicta . disputata denuo reiecta ct improbata velle videamur. Quid enim opus est, cum 2Equbeas sit etiam pars home meruis , quam pridem ex ingenio meminnaque constare docuimus ' queis facultatibus Mustatem administrari jam modo comprobatum est. Quid porro menti bona convenit elegantius & essicacius, quam benignitas ct humanitas, quae virtutes AEquitatem absblvunt 8
nonne Si comitatem, consequenter bona mens bonum di benignum animum affectuinque significat 7 At quae virtutes assectionesque civitati , soro , commerciis , totique Reipublicae. melius sedent, quam haec praestantia dona Eunomos es 8 proinde quid in foro novae urbis luae Constantinus Caesar aptius
ostentare poterat, quam AEquit sem juxta Hermen emporium , prae fidem mercaturae Deum y Nam ut haec urbi frequentiam . civibus abundantiam, imperio totisorem vigoremque conferret,
ricto rigidoque, non herili tyrannicove imperio, sed ex libro, id est, secundum leges , atque humatuterque cum mer
Catoribus actum iri. Nini edini hos utiles mundi incolas post ruces Belloiiae magis terret, offentdit, abigit S sugat, quam rigorct duritia imperii, quam inhumanitas Magistratuum, denique sub juris praetextu quam calumniae & ambages judiciorum. Hoc
bene constanterque servatum vudebat Imperator, urbi suae pecuniam vir ue inexhaustas suppe ditaturum , ita quemadmodum . Odinus marsupium 1 Mercurio prolatum , ct Eugno senae conjunctum atque subjectum interi pretatur. Denique . non ansans tinopoli modo, sed ubique terr j rum patet usus S argumentumi hujus copulae, qua bona Mens Si AEquitas cum Mercurio , sceri trum cum marsupio, quin & ἱ-l ber atque crumena pari ambin lant passu eodemque foro consistunt. Pruilen iores fuere Constantinus, ct domini Gentium Romani, quam pleraque Monarchae secutis tempori hus visi sunt;
qui Peptro non convenire mar supium , neque regno mercaturae studium putarunt. Quae res. ma jorum nostrorum memoria, quod velim observetis, Auditores. ma ritimis Germaniae civitatibus, quas Hanseaticas vocarunt, tantas opes copiasque suppeditaverunt,
ut magnis Principibus pares albquando
406쪽
quando suerint. et i Ni potius
altera ι quam diximus rario: Huimanilitisci AEquitscis, in cauis fuisse videatur. quando satis con stat , Eunom finem in liberis. civitatibus sceptro libroque suo sanctius usam esse, quam in regni3 libido dominantium ferret. Nec fortitan alia florentis in Batavia mercaturae causa validior adduci potest, dum e regnis undique in auium libertatis, in emporium Eugnomosines , haud minus quam ZMercurii, Apes illae seneris humani cofluxerunt: ubi videlicet sceptrum libro coniunctum erat, imperium legibus & aequitati; ubi sub Qeptro cives libri non minus quam marsupii liberum habebant arbitAum ; etiam scilicet iblius libri, quo honam mentem Christianus homo potissimum serma, re ac instruere debeti Non defuit rat o postea cordatioribus Monarchis . ut etiam eonstantini exemplo Mercurium sceptro suo, utcunque marsupio conspicuum, adjungere non dedignati sint . peculiis artibus ad alliciendos illius
ii) Ab saeculo usque XIII. medio. qt opera icripseriint. Cons. Herm. Coming ἡ
Dei cultores parcendum existimaverin' Nos illud comprece-mu , tresurrensus rer ina huma. narum obiter Proceribus nostris Bona' aientem, d ustatemque la giatur, ut sceptrum Eugnomonfines super cives suos vibrare . nccminus ut lilri curam habere pediseserent.. Libri, quo Reipublicae regendae ratio Legesque continentur, libri, quo salutis aete nae secreta panduntur, ct Aucto ris Divini voluntate nobiscum: communicata sunt. Ita futurum est, tui non modo iuste pacateque eopulum sabi commissum , servatis legibus S aequitate, gubernent , sed ut eundem temporalibus aetemisque bonis, verae. que cornu copiae tueri & loc pietvepossint. Vos autem, Pr
santissimi Poenes, iterum atque
iterum monendi horiandique stis, ut bonae meptis sequitatisque studium nova pulcherrimaque animati ratiope, magis magisque colere & exercere,i vobisque ad eadem bona spem clitumque ceditum parare velitis.
407쪽
quibus praedita fuisse dicitur.' habitis . Auditores, ne sic quidem interpretatione docti inae, quae per illa symbola significatur, nos est e dehinctos, ct O equbdem fore qui mirabuntur. ' vero, si 'indui Ere stylo, quentiae vela pandere voluissem, de singulis horum signo um mγ- steriis, quae sex & amplius ex posita sit m. 'flecte totidem Justi Orpione, dise me potuisse , velim existimetis.' Nam de sceptr, atque lim . quae Academiis, quaeque Principibus. ad conjungendam Imperii. Majestatem . . cum otiosa doctrinarum notitia buuntur. quam benigna dicendi copia se praebuisseti Bonae metictis studium in ingenii memoriaeque facultate exercenda, Raris nil imperium, corporis obseq*
um, liber quo mens ad salutarem hanc potestatem instrui postit. ermes denique Emportu i , pecu niaeque contemptus , S utilitas in Republica, res erant, quae multo latius quam a nobis laetum, explanari potuissent. Noviis made AEquitate fuit oratio, quam sicut de scientia corrigendi Leges, ut debebat, explicavimus , ita sere nihil aliud eam esse docuumus, quam LEGEM & RATI NEM; quae' verba dein supra ebfigiem' gnomsi ner , quam Prosvmbolo exercitationibus noriris praefigendo adscivimus, collocure non dubitavimus. Nam sve Graeca vox illa per AEquitarem, mve per 'nam mentem reddenda
sit , uiroque sensu LEX S RAETIO in Lugnomosyne manifestordiu L AEquitas tota nihil aliud est, ut diximus; Bonam mentem plura complecti jam pridem c piose probavimus , reiectu
408쪽
Iuris studiosi naturam ejus in hoc
ipsum inprimis resolvi, argumentum huius Orationis esse debebat. Nihil enim vetat idem dictum, eademque symbola EVM-πο ner, ad plura studiorum se pientiaeque documenta produci.
hJihi vero peculiariter haec libri sceptri ue interpretatio per Legem S Rationem placuit , quod nihil
aptius ct assicacius cognoveram, ouo consilium vobis ad studia ve-ina suggerendum , 'tenes. Omnatissimi, sun daretur, Legum eruditio vobis est proposita, sed ni rationem ubique conjunctam teneatis., caecam imperfectamque Iuris stientiam scitote vos habituros. Non solius Philosophi , sed S Iurisconsulti hanc
oportet esse sententiam; Felix, hi 'tuit rerum cognoscere causas.
Futilis ct fluxa studiosi hominis disciplina suerit, quae in sola prae
eeptorum memoria sine luce rationis consistit. Jurisprudentia ad imperandum judicandumque, id est . ad Qeptrum vibrandum
nata ct idonea facta est; Quid
autem res divinas ct humanas unperio temperat atque gubernat , nisi Ratio ' Quid civium controversias ct Reipublicae sata
componit ac moderatur, nisi ita,
tis Τ denique Lex ipsa quid est . nisi sons ct Fundamentum ejussit Ratis p Objectatur , sed immerito , Arti nostrae, quod ipsi
conditores ejus ita tradiderunt; Rationes eorum, quae consiturasunt, inDiri non oportet, idque propterea quod non omnium qua a me
ribus tradita sunt ratio reddi potest.' quasi pudendum vel ignorantiae vel servitytis asylum in his dictis
contineatur. Enim vero non ita Juris consultos inducere animos Oportere , uti quae non intelli. gunt, improbare , legumque vigorem ab aestimatione sua pende. re velint, dicere jam occupavi, mus. Id enim si procederet . multa quae nunc certa sunt , subter terentur, ait Neratius in libro sex. to membranarum: satis est ad vindicandam Legum auctoritatem , eas non pugnare cum necessariis aeternisque boni honestique regulis, etsi cuncta rationum singularia. post longam aevi memoriam sorte minus sint conspicua. Sed qui Romanae jurisprudentiae scrutati sunt adyta facile norunt, ejusmodi capita vel nulla, vel rarissima, in libris Iustiniani eta re. licta ; verum ut artis hujus initia
409쪽
tia ex ipsis naturae principiis edum Ha sunt, ita nihil' imprimis huic
sundamento nisi in nuptae rationis cynosurae conveniens inaedi. scatum est. Sed heie velim observetis , Praestant limi Iuvenes,
tametsi ratio ut anima Legis , non esse tamen ut in omnibus infinitisque rerum casibus, eundem a lege rationis tenorem exigere fassi; Nec proinde tutum usquequaque fuerit, ut ubi ratio legis cessat, ibi continuo sanetionem quoque legis cessare putetis. I Lex est senerale praeceptum , ruod sufficit in universim prodese Reipublicae, utcunque privatos
aliquando praeter rationem assibgere videatur. Proinde, quibus acicidit . ut ratio legis cesset in uniuersum , ibi non potest aliter , uin ipsa lex & eius Metio de-aat; at in singulisibus ficto.
rum speciebus non raro secus invenire, poteram exemplorum
fidentia docere, si tam orationis quam Praelemonis argumemto consentanea viderentur. Iam porro, si Lex sine ratione non praestat selicem Iurisconsultum, multo minus . Auditores , Ratio sine Lege, sine exacta legum,
inquam. nbutil. nomen & onctum Iuriseeriti ullo modo implere potest. Da mihi philosophum, da oratorem, historiurum de antiquitatis cognitorem . eosdemque Juris stodio persumctorio tinctos, si drvertuntur, ct qualis olim celAris orator, triduo , si vellet, Iurisconsulturn se fore minabatur; nae talis in respondendo, in judicando, faeta temeritatis stultitiaeque convim cetur. Huius genetis Doctor I
ris fuit ille magnus alioqui Iulus Lipsius, ct si Wi enhaesis
credimus, etiam alius recentioris memoriae vir aeque magnus;
quorum ille ' de suo doctorata
nihil quam nauseam odiumque L m retinuit; hic vero, cum de paradoxo Iuris edito libro, derepente Iureconsultum venditasset; eoque disputationibus aditis , quibus undique petebatur, implicitus se tueri cogeretur. continuo palam secit, quam Ra
tis sne Die, dissimilem Iuriscon
sulto exhibeat Do rem; dumositiones a disciplina legum a. orrentes ei passim exciderent :& ns os, quibus i ar erat sobvendis , lemonibus immutatis.' . ense
410쪽
ense reseraret. 3 Nec veroilegantior est comparatio, quam tantum haec res in Academia se ut praetereunda sua missum e
prodit, sed mula plures in foro quimi S lapidioris cibi parare
Rreconsulti id genus Rationalis,icoqui est artificium, non cujuslbu dicere fas est, reperiuntur, quisbet Patrissimilias; sed gustando studiis, hoc est, Lege, multo aliis periculum sacere. utrius de dua- inferiores, judicandi tamen auda-ibus patinis Ius sit melius, simcia volunt cedere nulli; a quibusiplicissima naturae facultas est ;habet Europa praxin illam excel- nam ut exacta collatio sit, dolentem, qua tot praeclara Iuris jure in utroque similitudinis exem- Romani capita rationalibus illo-iplo agebatur. Vim huic rati rum inventis attrita ct obseleta cinationi addit, quod argumem sunt. Operae pretium est audire itum ejus experientia firmari uiis quamobrem in judicando se saei. detur ἔ cum tot Doctores, quile doctissimo cuique pares esse Leges in Academiis bona fide non posse contendant. Nonne jus,ldidicerunt , quibus nec postea
sunt, nostrum est interpres Im curae fuere. nihilominus Iudicum ris Naturae , nonne cuncta quaesi- silicio fidenter graviterque fumta praescripto liquidae sanaeque ra- gantur. 4 Non potest negari. tionis finienda sunt; quid aliud quin id ita palam usu veniat, misitur quam justi rectique vis ju- l tiam hoc verum esse satemur .
dicit, cujus facultas a natura tri-l multos eorum qui de jure cumbuitur usuque exercetur , adju- l disseritur, obmutescunt, ubi ad dicandi partes requiritur' vel si facta se contulerint, longe me. quid Artis praecepta regulaeque : lius expedire se posse; quae res ad hanc rem alumenti conse- Hobhesum Anglum quoque morant, sorte an Advocatis illorum i vit, ut in suo Leviathan scribe- memoria opus sit, a quibus Iu- ret, Advocati munus eruditi
dici exponuntur; hie vero si ra-' nem dicendique facultatem reistione judicioque polleat, etsi per i quirere, Iudicem ejusmodi prinis leges non teneat, facile ta- sdiis carere posse ; cum jus ei men , utra pars melius sentiat, i suggeratur, eloquentiae ab eo ni- existimare potest. Ecce nam .hil, quam ut animi sententiam
33 Salmasius indieatur in famost de mutus quaestione. Gravissimam de vernaculo hoc malo querelam; videre est apud Ainpti Praesiisdem Bynhers extum, prae trinis volum observati. - , p. a. seq.