장음표시 사용
411쪽
exprimat, desideretur. s de Mem nihil miramur, dum Rationem sine Lege Iudicem facere
Iose contendit; cum parum a t, quin & Theologum sine verbo Dei sibi formet, utique sabiem hoc Rationi non obscure se, jiciat, ae eos, qui divini assim tus conscientiae quicquam in rebus fidei tribuunt, A saetas Ra-ιionis appellet. Quod si in Anglia, Iae jure scripto non multum,.omano prorsus non utitur, emedia plebe homines aliquando Iudices fieri videmus, relinquamus id suo loco: de nostris autem dicasteriis , quae Arte Iustiunianea reguntur, adseverare t
cet, ea non posse non infelic, ter administrari ab his qui Legum imperiti sola ratione taeniique acumine steti, gravissimum judbeandi munus subire non verentur. Fateor iterum in tralaticiis ct vulgaribus causis, ut sunt maxima pars litium, eos sine ditacultate versaturos, fateor etiam, si judicem in arduis rebus alterutra facultate vel legum memo a luel acri rectoque judicio, desti.
tutum esse oporteret, Rationem
longe m oris esse momenti quam Legem; sed ferre non possum hane inscitiae arrogantiam, quit homines indocti Legem , se primo intubtu perspicere posse imaginantur.
quid justum & aequum sit, etsi
regulas a Ueteribus. longa meditatione multaque disputatione conditas usuque recognitas atque
probatas, ignorent. 6 iudices Caligulu Imperatore digni , 7 qui insensus aliquando Iurisco sultis Iminabatur , se facturum ,
ut nihil esset iis, quam aequum, quod responderent; hoc est, se leges , . in quibus eorum doctrina consisteret, aboliturum
ut juxta nativam rationis normam aequitatemque nudam consilia d re cogerentur. Non opns est d,
cere, si id effecisset, dignam G. liguld suturam suisse Rempublicam , Ius fortunasque civium in manu Principis. in libidine magistratuum, nihil in quo rerum
hominumque securitas requiescere potuisset. Propius ad rem per
tinet , quod sane Ius Romanum est interpres fidelissimus Iuris Nae
412쪽
Naturae, qui tamen non semperiris rationes legumque dictata g cum tuo naturali judicio, seler- nuino repraesentent. Experiem tissime gn itor aequi, conveniat. tia refellit eos, non modo dum Et si enim Ius Naturae nunquamlidem exhibet ob oculos; sed mh sensu communi abhorreat, ci-ltiam cum animadvertent, saepi vilia tamen negotia tam varios sime fieri in judiciis, ut partium habent adspectus , tot habent sin-sAdvocati ne quidem in conspe-gularia facti, tam infinitos casuumletu habeant loca juris, unde pinrecessus, ut certis rationibus re- tenda decisio, quibusque meritagulisque non nisi magna cura ex- factorum applicari debeant. Niactis, multoque temporis usu fir- tum Judex e memoria Legum , malis , aequaliter dirigi possint. judicioque secundum eas bene Quas cum Romani sapientissime compotito, jura quae Advocatis excogitatas, tot seculis exercitasidesunt , supplere possit, vae miselegantissimique excultas relique. - is partibus cunctisque civibus,rint . quod erit os illius Iudicis , quoties de capite fortunisque j qui secundum illas judicare jussus, dicio , velint nolint, certare co- audebit dicere, fieri potest, ullguntur. Et hinc facile collige. Me aut illud ua secundum leges an- tis , Auditores , quid de faceta quas ordinandum esset, verum mi- comparatione juris cibarii'lex hi non videtur aequum ; ideoque se silis, qua nonnullos sibi placuissa judita 8 Atque utinam hujusmodi diximus , sit existiniandum. SI voces in foro Curiisque rariorestgustator juris esculenti non m essent, quam castigatae limataequeido discernere , quid sit sapidius,
secundum artis sanctissimae regu- verum etiam indicare possi,
Ias sententiael Iam si modestio-iquid huic aut illi juri desit, qu
res alii , Patronorum utriusque que addito vel exempto gratius partis diligentia suam instrui pos effici possit, hune rei coeliatoriae se putent imperitiam ; nae illoss' scientem esse non negabimus; allit ratio. atque refellet expe- qui vero nihil aliud novit quam mentia. Fallit eos ratio , quo- inclinare ad id, quod palatum viam Advocati potius id agunt, suum dulcius asscit, cum id cise
ut Iudicibus quod ipsi voluntljusvis sit , hunc ideo condiendi
Periuadeant, quam ut veras jm artificem esu nemo contendeti
413쪽
Praeter quod sapor palati nullius licet ministri in gravissimis rebus artis & institutionis eget, quodlincontinenti parere p'tuerint. de sapore justi injustique in infi. Hanc eruditionis promptitudinem
vita perplexitate rerum humana- habilitatemque non aliter in st rum multo secus esse, nec ipsesidio Iuris, Aiatiores, adipiscem, hujus comparationis auctores pu- ni, quam si haec Vobis prima,tem esse negaturos. Nec adeo media, postrema sit regula &quisquam audebit aperte negare,saxioma . cuius modo memini-
Rationem sine Legis exacta noti- mus, LEX S RATIO, id est; tia non magis esseere Iuriscon-sliber S sce rum Ggnomo Des. Insultum, quam Lex sine rationethis duobus vim Themidos juri-
magistrum ejus artis, quae verasdicaeque eruditionis contineri ,
non simulata diissema audit, 8 ldate paulisper audientiam, dum
absolvere positi. Sed placet, Op-lStudiosi, Prosessoris, Advocati. timi Adolescenter, vobiscum pam Iudicis respectu, clare brevite Io propius, in usumque vestrumsque probem , ct si potero, sin- efiicacius , sceptrum librumquesgulis persuadeam. v x igitur est Eugmmofines contemplari, hoc Mer, ct ouis liber non est dimconsilio, ut Legis notitiam Ratio- cilis conjecturae; quem enim I nis auxilio promptam facilemque ris studiose commendemus, nisi
comparetis , comparatam aeque t α Te ιβωνιπιος
facile prompteque suo tempore ut Florentinae in fro exerceatis. Qui imperium ha-ite Pandectae habent; quem Caesarhet, is isto nutu sceptri facit, i M vus subjecto tradidit orbi 2 in . ut jussa cogitataque sua dentur nus est liber quem manu praesertexecutioni, aeque prompte Iu- Eunomosne, & hoc Iustiniana risconsultum regulas Artis quast. libro studiosos Iuris inde ab inrustionibus, factorumque speciebus tri contentos esse velim; satis mae applicare posse cuperem ; ubi, gno tamen illo, qui universum cunque dissicultas inselita longi, disciplinae Iuridicae corpus -- rem non postulet moram; quem-splectatur. Quae res inde primo admodum Imperii nemo tam ab- intuitu consilio me' tribuat amseluti fuit unquam, cui ad quem-ictoritatem. Namque si tam imlibet sceptri motum paratissimi gens volumen novis Iustinianeis et discem
414쪽
serat illorum initia pluribus onerari , quis non potius de laxamento compendioque laboris in vatiam tFronum cogitet Τ Nec defuit ipse Iustinianus huic prudenti temperamento, Insitationum libello suis auditoribus omnium primo hac fine praeparato. Cujus epitome percepta, certis passibus ipse Caesar humanissimus eos per Pandectas , S Principalium Constitutionum codicem , quasi manu ducit, neque patitur aliis libris discentium curam di-
tionibus admonisoriis adolescentes praemuniri, lemonemque regi, permittit ac etiam suadet. Nam per has landamenta rationesque singulorum juris locorum method, cd collocari, S in antecessum rudibus Studiorum insnuari possint; neque metuendum, ut e inde commentitiis interpretationibus, quod inprimis Caesar a horret , sensa legum , jurisque Rationes corrumpi vel adulterari pollini. Denique, - juxta positiones illas vivae vocis ministerium jungi vult Imperator, in quem finem Antecesibres, Iuris inter Eretes, consantinopoli, atque Bersi, contabiliviti l lac via sapientissimus Princeps, cui Artis suae naturam omnium optime
notum suisse oportet, insistem dum putavit, ut omnis disciplina sua, Lex, inquam ct Ratis bene solideque perciperetur. Atque haec est ipsa illa methodus, quam vobis S praeivimus semper, Opisemi Iuvenes, ct imposterum praebre cogitamus, utpote iacillimam, jucundisianam , & quod caput est, utilitate 'diversa instituta sustperantem. 9 Facilitatem pollicemur, quatenus Artis amplitudo gravitasque recipit ut praestari queat at sine exceptione pre stabimus eam, si cum adversa
studentium ratione comparetur.
Quid enim illi 2 Ingentia volum,na ad Institutiones , ad Pande-etas, codicemque; praeterea de Antinomiis, legibusque intrica tioribus scripta , neglectis Ruthiter perlustratis Iustiniani libris, recta via agMediuntur; & quam to quisque diligentior ingenioquusortior est, tanto phares msores que legendos sibi sumit Auctoria In quibus intelligendis capiendi, que non minus operae judiciique requiritur , ac ipsis' legibus ian.
quovis modo luris studiosis minmoriae judicioque mandandae sint,
415쪽
quis non videt studii Iuridici spatia non modo plurimum extendi,
sed S augeri impliearique ditacultatem ejus & obscuritatem. Nam qui praeparatam una recta. que intentione mentem legibus applicat, eredite mihi, longe facilius earum vim sententiamque Percipiet, aut ope Praeceptoris se expediet, quam qui in prolixis antea commentariis diu multum. que se fatigaverit. occupato enim alienis ratiocinationibus jud, cio, impletaque memoria, nec alacritas eadem nec perspicacia esse potest in argumentis rationibusque legum penetrandis. Dicant , qui Tretuleri theses, ct Hunnsi, Bacbmiive ad easdem commentarios legerint, studendoque subegerint ; an post tot sibtilitates accrimasque commissi mes, vaeuos paratosque se sentiant ad leges super iisdem rapi tibus a Iustiniano collocatas serio attentdque examinandas. Idem hi Wesembecio, Hahnim gae, velim faciatis periculum ;redo Baetimiam aut Hanienses f eile citoque, Iustinianei tarde ct dissiculter evadetis. Hic jam non
dubito, quin auditurus sim, umde mihi naec insistentia, ut tam claros striptores , eorumque similes: nam eadem fere omnium ratio est; exponere contemptui i& quantum in me fuerit, ma. nibus juventutis excutere, jud, cioque universi orbis literati o ponere me sustineam. Sed horum
trium nihil esse quod imputari mihi possit apud aequos judices
facile obtinebo; suspicere de venerari me tanta nomina, deque bono publico, jurisque prudemtiae studio, praeclare esse meritos esse libens ot agnosco S depra, dico; neque in eo sum ut usum eorum juventuti dissuadeam, licet in modb utendi ab aliis dissemtiam. Comparent eos studiosi,
magni quoque faciant, superque dissicilioribus locis S quaesitis frequenter eos consulam, excerpant
etiam quod alibi non lectum h nedictum ab illis, S ad rem suam facere judicabimi; sed haec sto sim datisque occasionibus fieri velim, non quando in summa student, ut Artem Iustiniani secim. dum Iustitutiones S Pandectas redigant in memoriam ; facianthoe ut Caesar ipse praecepit, poe raritia discendo, textus ipsos Imgendo examinando; si quid rem dui temporis ab hac occupatim e abundet, hoc jam C acio, D nello, Bacboviis, aliisque scriptoribus, si velint, impendant a non tamen prius quam illud alterum bene, distincte, valideque perfecerint, sentient tim in his
416쪽
ipsis recentioribus scriptis se multo utilius versm, judicio delectuque, eorum, quae lectis jud, catisque , in ipsis legibus. addenda putaverint, vel quae usu populorum secus ac Imperator Viniuit recepta S usiurpata sunt. Distincte igitur proponatis vobis, censeo . Mooscentes, vim summamque disciplinae ct apparatum ornatumque doctrinae Iuridicae. Vis S quasi corpus studiorum in Lege N Ratione, vestitus comitatusque in varia lectione recentium Auctorum quaerendus S collocandus est. Nam de exoticis odinamentis literaturae humanioris, ct antiquitatum, alio tempore
diximus io) eaque ad praeparationem potius & splendorem, quam id ipsum studii Iuridici ambitum pertinent. Bene igitur habet, quod Eugnomo sine cum sceptro libroque suo Iuris Studions Legem atque Rationem commendat S inculcat; sequitur, ut de Pro- sessoribus eorumque instituto hac parte videamus. Horum officium in duobus consistere videtur, in docendo atque scribendo; utrobique nihil rectius elegantiusque pro
poni illis posse, quam Legem UI O. IX. 17s
Rationem probatu, ut de Studio. sis factum, non erit dissicile. D cendi quidem munus quod attinet. id aliter non constare, quam mindo discendi methodum exposub mus , res ipsa sine novo a mento satis evidenter ostendit. Proinde in hoc totum oportet esse Doctorem Iuris, ut Auditori se, mariis positionibus ad singula Imris capita instructo munitoque ges rationesque elare , succincto, valide monstret, ac ita prominium habilemque perficiat Iuri consultum, quemadmodum Iust, nianus eum optime solideque pedi ficiendum esse praecepit. At in libris conscribendis vereor, ut comvicia sibilosque indignantium vellirridentium sustinere queam, si
aliter eos quam cum multa n. merosaque citatione veterum novorumque scriptorum emitti d bere dixero. I I Quanquam a tem ratio non dusit, ut heic quoque legem rationemque sufficere demonstrem , malo tamen exemplis invidiam amoliri. Quatenus Antiquos Artis Iuridicae Auctores ratis constat, nullis aliorum citationibus in suis commentariis
417쪽
rationemque merirus esse, quod in Legibus Edictisque Praetorum enarrandis , aut verborum Prinprietates, aut aequi bonique rationes , detegere S explicare sategerint. Nec in aliis operibus variarum inscriptionum de ambigustatibus, Membranarum . Quaestionum , Responserum , Definiri
num , Regularum, Variarum L ctionum , institutionum. Disputasionum, Sententiarum , Manualium, S s quorum praeterea per Pandectas sparsa sunt vestigia , videas disciplinae nostrae conditores hoc more sarciendi sua scripta nominibus innumerabilium Aucto. rum unquam fuisse usos. Nihilo magis qui in Graecis Ius Romanum ab Usis adscitum commentati sunt, hoc negotii datum sibi crediderunt; nec qui post Irnerium in occidentalibus provinciis
Ius Civile illustrarunt, id studio
habuere, non Azo, non Placentinus, non Accursus, non Durandus , non Bariolus, aut Baldus, non
denique superiori seculo genuinae Iurisprudentiae instauratiores, Cu-jacim, Duarenus, Donellas, ct qui illos in eodem instituto vel Draecesserunt, aut non multo post secuti sint, id sibi placere testatum
reliquerunt. Iam scire velim , quae nos ratio utilitatis aut decori moveat, ut potius quod 1 pr gmaticis quibusdam scriptoribus superiori , S a plerisque praesemti seculo institui coepit, imitemur quam quod omnis antiquitas Scultiora quaelibet ingenia faciendum putaverunt; quodque jampridem aemuli antiquorum Galli, ct e nostratibus multi eleganti ris doctrinae viri, in suis aeriptis
renovarunt. Fateor ingenuo ab omni tempore, quo studiis operam dedi, multo magis delectatum me fuisse Iurisconsultorum ne de aliis disciplinarum auctoribus loquar scriptis, qui legum sententias rationibus idoneis aequali orationis contextu illustr rent, quam qui concise & hiu
co sermone rationum loco nomina & auctoritates infinitis remigRonibus ig) accumularent. Quod si hoc more, quem probo, fieri non potest, ut mei libri toleremtur , malo tamen ita inducere in animum, non esu tam miserum tacere, quam indices scribere,
ubi si ustus ingenii expectetur. Fruantur honore multae lectionis, qui deformem putant esse pubnam , cujus non para dimidia nominibus
ac Mynsem αδν-- D Mam aliosque integra Remissorium volumina erudito orbi obruisse quis nescit Diqili od by Corale
418쪽
nibus concordantium vel dissentiem rium sis Auctorum reserta ap- Pareat; utcumque pars maxima ex aliis descripta , pars etiam salso sententias , quibus approbandis addueuntur, si inquiras, laudare deprehendantur. Rursus heic tamen monendi estis, Aud,
rores , me non ita sentire, ab in anni mentione veterum novin
rumque scriptorum esse abstinendum ; sed utique nominandos esse per quos in tuis meditationibus digerendis adjutus es, saepe etiam de sententiis aliorum in Partem utramvis esse disserendum 3 quorum utique nomina linserum Lectorumve causa minime supprimenda esse candor S li .ralitas monet. Nec ullo modo faciendum, ut eas a mibus idem
argumentum antea tractatum suit,
si quos noveris, tristi silentio notes aut premas. Quo nomine , ut intra nostrae professiones limites me contineam, Mynfingeri de illa querelam arbitror esse justam, nec eius causam huic licet superiori facile ignoscendam. Ediderat ille primus observationes Iuridicas Iudiciis cameralbbus approbatas, eo sueeessia, ut hodieque in hoc genere non purum laudentur: Idem institutum postea milius iane doctius de mberius continuavit, ut multa quinque Murseueri suis insereret, nulli tamen aut observationum, aut nominis ejus in toto suo opere mentione facta ; quod optimus S doctissimus senex quam me bo doloris sensit ad animum revocaverit , in praefatione i vi post modum edita non dissimulavit; suo quoque prabans exemplo , quod sapientissimi mortales evitare non poterunt, ut gloriae cupiditatem , ct contemptus impatientiam , ex humanis affectibus novissimam exui testarentur. Caeterum . apud Academias Legem atque ionem utramque sacere
paginam in studio Iuris, sorte minus incredibile S inexpectatum videatur ; modo in soro Imdieibus S Advocatis hoc dictum
remittamus. Lex-Ratio summam Theoriae faciant, praxis hac copula nullo modo contenta esse potest, sed auictoritates communeaque opiniones . non minus ac legem rationemque propone,
t 3 Praeter syntaginata Ze Diesauros communium opinionum. ἀν
etialios, ne quid deesset, Speculum Aureum edidit Opinionaram communium contra
ic Dorieatisne ad Henrieum Sax. Arcti ep. Brem. De iam autem Mera is Iae. Thomasius. Λlmeloventus, IchWanzius, aliique data opera scripterant.- ι ἰ .
419쪽
xe sibi debet. Ignoscant tamen consistorum , quomin sententiis quicunque fori porticus frequen- antiqui judices adstricti erant , tant, si nec Advocatos nec Jud, liusfugse diremptas. nee enimees aliter rationes inire permit- bebant in tot millibus librorum,to, quam ut Legem S Rationem divertisque scribentium sectis , pro summa, sorte S unica pk quod sequerentur ἔ aut si habe. trocinandi judicandique regula rent semper in aliisque auctor admittant; modo per legem non talibus aderat praetextus, ita ut modo Ius Romanum, sed & proe libitum esset, constituendi. Proin-pria cuiusque gentis Statuta vel de si hodieque non secundum i mores Intelligantur. ψ Hoc sibi gem S rationem, sed ex aucto. quilibet Advocatus sciat esse coin ritate Doctorum judicia regerem missum , ac inde fata clientum tur, non ea la. de quibus sobpendere sibi persuadeat, si exa-ibit in chius sis sed omnis incte pespexerit, in quibus faetin universum forem acturaria rum articulis merita causae ver-lJus ad instar philosophus redatium tantur. iisque verba legis ratio- esset, in qua jam olim super mnemque perspicue, distinera, Va- no quaesito 'uadringentas esse dilide applicet. Nihil inutilius pu- l versas opiniones celebrium Αωtet, quam multa recensere nomi- l ctorum non erat insbiens , ct dona Doctorum, vel opiniones cre- l qua vetus est proverbium. fac pare cummunes ; cum nihil sit i lius inter horologia quam into phia notius quam ludibrium ejusmodi sophos conventurum. I 6 Quot ca-
auctoritatum, si examinentur an-ipita tot sententiae, diAum est et terque sese conferantur; neque ternae veritatis, S in rebus ju- defit qui volumen ingens com idicandis vel maximὸ obtineret, munes opinionum publico dede- nisi Legis certitudo rationi m rir. Notabili relatu est . quod deraretur, neque prorsus extra Justinianos in constitutione Tanta terminos sibi praescriptos evagari de conreption Digei orum na spermitteret. Non ignoramus enrat, mequam ipse immensa ve- se, quae eonfessus Orterpretum conmtusti Iuris volumina in compen- tra rationem Legis in usum soridium redegisset, voluntate Dd, introduxit; at haec pro legibus in magis, quam auctoritate Iuri aut consuetudinibus pridem in-
420쪽
valuerimU; Ideoque non faciunt vertitur ὁ consequenter exacta. exceptionem hujus regulae, quamljusta Legis ad eam partem appo- commendamus, sed ad cultodi- sitio: Turbatur Iudex multitudLam ejus executionemque pert, ne iactorum S narratione cons nent. haud igitur est ita, ut ju-ssa atque superflua, tum di*ut, dices, patronique causarum, mi- tione juris non certa, determinus lege S ratione utantur, quam nata , verbis sententiique legustudioses ct Prosesieses sarere de- subnixa ; sed fractonibus vagis , here diximus. Non est equidem longe petitis , ondique cor asis
negandum, quin assuer ibeo etD auctoritatibus, ct interpretum te.
m. aliter forense sudium exediistimoniis. Bonus & solera Iudex reatur , scimus praxin sori duas ingenii radiis dispellit has ne habere paries, quarum altera con- las . perque illud chaos prae et a sistit in ordine trituraque iudicia-ilaeti momenta jurisve conelai li, altera in applicatione legumines tonet in conspectu, tandem ad singulas factorum species; Aetrasque juxta I em dc Raι-m , prior ab Academico cultu aliena amputatis inanibus, falseque obest, Blaque memoriae ct obse istantibus , veritatem causae dubvantiae rigore absolvitur; asteraidit. Nec dubito, quin s sestent vere Iurisconsulti osseium Advocati, quam: parari fauo tot spectat , eaque Legis N Rationis nominiim allegatorum testim colere debet axioma, nam si pra- niorumque enatorum habeatist xis est applicatio juris ad salia .lin Senatu, ' parcerent inepto la-
legem sine dubio scire Iudicem bori , seque se resim diss-M Advocatum oportet; applica-lgentius kpplicimini. tio' autem 'quid est aliud quam rem monitumi volo, Ralla inteis Legem' actumque in- seri me saniis honorique magno terposita, quam demonstare pa- rum hominum , qui tam pretatronum , Iudicem discernere o- silentio dehonestati viderenturi
portet. I7 Atque hujus judi- Non abnuo, cum iri postulat :eium 'duae res inprim adjuvant, auctoritatem probaωruin Domiti. totidemque vehementes turbant idam Interpretum petiuad8hdiu
Iuvat clara , brevis S distinctatIudicibus usurpari, memini cum facti expositio, praesertim ea pa Ict usum reperirex illainur sed te , ubi momentum decisionis non suadeo sela nomina ipsorum