장음표시 사용
341쪽
ara H Is TORIAE PATRIAE quoque extrinsecti, aderant praesidia & tegumenta nostris: nec iam, aut ab Arce , aut ab Ulteriore fluminis ripa , teis ossium Catholico Exercitui timebantur. Circa spatium illud,
mihi, i.is . . quod militari UOcabulo, Communicationis di vis .. b. iuditi. Xere Lineam , strenue adlaborabatur: atq. ad
quatiendam & verberandam sine intermissione Arcem, quinis locis tormenta statuuntur ordine quidem ac descriptione huiusmodi. Qua Sotelus aggerem operaq; ad irrumpendum structa habebat, bombardae sex datae , ct collocatae ibi fuerunt. Ioanni VasqueZ, ad sua item opera, suamque irruptioni tentandae sedem, assignatae quatuor : totidem habuit Bologninus . Una minus apud Brancatium, Aegidiumque Hays, ct apud Principem Bursum fuere. Erant iustae magnitudinis hae nouae ballistae omnes, quartaeue, aut dimidiatae partes earum: quibus disponendis, aptandis, atque exercendis operam egregie nauarunt Cruceius S EgurAa ProMagistri. Cum horrisbno tormentorum stagore, terribilibusque bombis, sed & terribiliore pila rum vi coepta S continuata verberatio est. Ιnieelus etiam interea flumini pons, atque propugnaculum ad caput eius pontis, ne usui posset hostibus esse,excitatum. In agendis atque pro-rnouendis ad moenia vineis, tanto labore sudatum, ut tertiodecimo die apertis undique faucibus iretur in fossam.
Cum in hoc statu esset res , aderat dies coelesti ad
342쪽
ad Deiparam Virginem Nuntio secer: cuius Numinis Maiestatem Excestentissimo Demarcho , praecipua semper religione cultam, frequens fama per exercitum, atque in Urbe fuit. Eo die ad VIlICal. Aprilis, secunda noctis hora pauefacti Galli praesenti iam facie ac terrore non vltra differendae irruptionis, ab ea parte , quae proxima stationi Neapolitanorum erat, petiere, ut colloquendi potestas fieret, cum nusquam s ne a nostris ad eam diem appellati fuissent. Carolus Galla circa Vallum aggeris Operumquesu orum excubias ea nocte agebat. Is ad collo, quium haud grauate progressus, ct audiuit poCtulata Gallorum: ct quae in rem visa sunt esse,
resipondit. Non multis vltrti citr5que factis
verbis, ita conuenit res. Relinquerent, dedo is..., dea..darent Arcem: exirentque inde die Sabbato ad VI. l. Aprilis horae ipsius sere momento, cum in meridiem inclinaret Sol. Exirent vita corpori- thusque saluis, dato praesidio militum Hispanor um, a quibus sarti tecti Casalem Vsque deducerentur . Pulsarent sane tympana in discessis, in cederentq; Vexillis de more explicatis. Accensos hinos igne funiculos , conceptas ore glandes tenerent, simulacra S imitamenta militum: pulueris quoque sulphurei quantum sua cuique theca caperet : necnon sarcinas efferre licitum esset. Tormenta transuehere S exportare ulla negatum. Exituris a Bremo Gallis hae dictae conditiones: agique secum valde clementer cre
343쪽
HISTORIAE PATRIAEdidere , quia grauiora expectarant si Arcem ca-Pra mih ei. qi Pere corona nostri perseuerassent Exiere qua usΜοns,i,a .u, constitutum erat forrna ct hora Galli mille oc.
vineentio ' tingenti cum Mongaliardo suo , qui Arcis δέ ' praesdij praesectus suerat.Ex hac dedititia turba qui arma serrent mille quadringenti numera- tur. Caeteri vulneribus aut morbo inualidianis bilius id fecere agmen. Deducti sunt ab MorioMagistro Equitum Vincentio G πι-ga, quo tutius honestiusque irent: isque ad tria tnjlia armatorum in id parara habuit: quorum equites mille erant e turmis ipsus ; quit genti 5apolitani: Hispani mille quingenti dimis in agmina alasve duas: earumque duces Franciscus i Ioa& Antonius de Leone suerunt. Non ante abstessum ossicio munereque deductionis, quam pro Casalem in tutum dedititis ineret,
Numania m. Periere h nostris in ea expeditione ducenti
promiscuum fere Vulgus. Ex numero autem nobiliore nemo Vnus desideratus est praeter Abphonium Uerdugum, qui in statione capiendati .ei, eumueritu, circumuentus, post multa edita facinora virtutis rariae inibo .in cecidit. Vulneratorum numerus relatus est ad
οβ ''-Apud hostes item desiderati ducenti: Vul'nerati totidem. Cladis fere loco Catholici nu merauere Ioannis Romeri mortem, qui magnae virtutis, ct magno nomine bellator, in castris morbo correptus, atque ad Mortariam inde doponatus obiit.
344쪽
Reliquere Galli ad Bremum in Arce, machi.
has,tormenta,arma, commeatus, aliaque neces
saria bello & obsidioni tolerandae, prout , in tabulas relata ordine cuncta extant insuperque, nullo non die reperiuntur sub terram abdita ibi
aliqua ct defossa per ipsos. Sed , quae primo statim ingressu prompta & obuia reperere nostri,
Sagrus unus absque inscriptione tituloue ullo libratus ad ictum . Sagri duo cum insignibus ct stemmate Parmae Ducis , in quo & Aurei Velleris insignia cernebantur, librati item S ob-υers rite in obsidentes. Alius pariter libratus,
atq; intentus diuersa iuga montium assurgentia praeserebat In eo striptu erat Fides.Quadrantes Dombardaequatuor instructae Saptae siabditis rotis, ac Vi geminata ad fatigationem bolosque ferendos: Earum insigne erat sinuata in cornua luna liliorumque flores. Aenei Falconeti duo cum stemmate Mantuae Ducis . Bombardae Tarragonae nuncupatae tres binum cubitorum crassitudine ac diametro . Bombarda dimidiata Vna cum Mantuae Ducum insigni Colubrinae duae similitudine ac facie veluti sorores Unci libus litteris habentes huiusmodi scriptum.
LUDOVICVS XIII. D. G. FRANCOR.ET NAUARRAE REX 1634. Suberat & emblemati fascia cum hoc titulo R ATIO ULTIMA REGUM. Scilicet ut proph intelligi possit, Regno Gentique illi suum ius in violentia esse io o Cadi
345쪽
cadi pulueris cxxviij . Centi pondia seniculi
cxxx Centi pondia pilarum lxxxv. Pilae ad dimidiatas bombardas inliis. Pilae factae ad quadrantes cxiv Pilae ad Mantuanos Sagros M. maxima crassitudine senes iij. Machina incendiaria una Patellae ferreae igniserae septem. Thoraces ferrei galeaeque peditum cc. Phalaricae siue fistulae maiores minoresque cccc . Sarissae xx. Foenariae falces xl. Ligones batilliq; cc. Serrae iis .Pilarum bolidumque flammiferarum cadi iv. Igniferae tubae.x Sacci farinaei acclxxxV..Sacci tritici cccxl. Sacci hordei lxxxiii. Foeni fasces cccxx.Quae sic non sine fas tidii pene periculo relata sunt, ne crediderit sortasse fama, quicquam defuisse obsessis . Potius Vero credant ita Videantque omnes: nostris adfuisse virtutem, S paratos animos , Vel Vin cere,Vel mori illic. Bremum ad Padi ripam,ita obsessum, captum, deditumque est, magno rerum artiumq; milita rium exemplo, qualia per Italiam spectacula circa Arcem Vnam non adhuc intra tam breuotempus ediderat Mars S genius ille belli mortalium generi perniciosiis. 1mb, ne Flandria quidem ipsa, Vbi per tot annos, perque tot ancipites euentus pugnatur in rebelles, tale fortasse quis clam vidit. Adeb, si minus, cum aduersa acies hostium, vicinoq; Gallorum exercitu, cum animis certe eorum, ct cum ferocia insta pugnatum
est. Vicitq; Gentem, S in ea parte debellauit, si
346쪽
non strages copiarum omnium , certe terror admotus, ct facies obiecta tamquam delendi rillic ad internecionem forent. Vicit animus nostroru .quos ab arce simul ipsa obsessi, S ab vicina Casale auxiliares,ira , atq; indignatione accensos concitos pene in rabiem , obstinatos ad victo. riam, conspicere potuerunt. Conspexere motum ab sua pene sede solum illud, atq; serramentorum exercitu statim diruta Viscera terrae , versamque ab imo S repente mutatam loci faciem,dum tegunt se se Catholici, dum cingunti velut indagine Bremum dum abrumpunt itinera
Gmnia hosti, non ad subsidia modb, sed ad spem quoq; prohibendam. Fuitq;illis Demarchus iri
se praecipuus terror sicut inexcusanda deditione pollea confiteri non dubitauerunt. Non Ducis modo, sed militis etiam munera omnia obirhat. Non die non nocte cessator ad loca aderat, taliaesii Rul
qua periculi aliouid ostenderetur.Et vigilantiam quidem sortitudinemque Principis videbanis, .ne ab Arce hostes: consit ia vero profunda, ct ea, quae ad cladem ipsis inserendam secum ipse agitabat . licet non possent videre, suspicabantur:Ad Principis exemplum Aragonius , caeterique duces , velut belli plane sulmina siboculis erant, accensi gloriae studio : pieta te ct fide erga nomen Μaiestatemque Regis, certantes quidem in ea obsidione ponere Viram, ad caetera voeb mirifice inter se concordes,
sensibusque fraternis: quae ipsa concord o prae-Oo a cipuum
347쪽
HISTORIAE PATRIAE cipuum victoriae instrumentum ibit. Haec Victoria penitus eiecit ex Mediolanen si Prouincia Gallos: fregit Vires animosque eorum, dempta authoritate, famaque diminuta, qua Rupellam sibi nouam in Italia quaesitam dc fundatam esse praedicabant. At Nomini Imperioque Catholico, ct extra nostrum Orbem in alterum quoque Mundum per tot Regna distulae Maiestati, paruulus angulus hic, ct res haec minima dictu, ad famae aeternitatem grande momentum habita est, confirmato sic nobi. lis Poetae vaticinio prouerbioque gentium.
Non posse lilia illa florere hic: coelumque &terram hanc semati simul, dc Regno Gallico
sterilem esse atque inimicam. Mulit: ti in i - Praeter memorata iam decora dc merita vi. Iiu.ia i zz etorum, claruere etiam in hac expeditione isti, . quorum nomina promiscue ponentur absque
discrimine ullo qui primi,quiue secundi fuerint. Fuere enim inter se per Virtutem pares. Pater Gamassa ex inclyta Societate Iesu, tamquam Archimedes aeui nostri alter, unicus inspector coeli syderumque, sed mirabilior artifex operum machinarumque bellicarum, quibus opera ct machinae hostium eluderentur. Matthaeus Rosales scribendi prudentia animoque praecla ro ad excipienda di tractanda Imperii & belli huius arcana praeciputas, sed dc Principis mandatorum attentissimus ad omnia exsequenda curator : caeterique deinceps in suo quisque
348쪽
LIBER OCTAVUS. Imunere mirabiles, quorum opera siue consilio Princeps ad intima quaeque utebatur. Mat lchio caracenae. Sangrati Comes. Sartiranae Comes . Ptolemaeus Gallius. Tita Branca. tius. Georgius XimeueZ. Vincentius Lamarra Machinatorque Todeschinus. Pompeius Alan. dus. Vincentius Bustamentus. VincentiusPere Rinus. Iolephus Blancas . Saluator Vinales.
Ssondrati duo Carolus dc Philippus: quorum ille relictus ad Bremum est arcis S praesidis praesectus : hic Patruelis Valeriani locum in
exercitu tenebat: Et gratiam Uterq; renouaue re Domus in qua Pontificatus Max hoc est aedirarum orbis Imperium nostra memoria fuerat Recepto Bremo allatisque victoriae nunciis in Urbem celebrauere Mediolanenses . adeo 'S hilaritate animorum, S rerum Omnium apparatu, per quas in huiusmodi triumphis pecunia prodigitur , ct discursu per vias, d praecipuae ad templa concursu, Vt appareret
verum hunc esse triumphum simul pietatis dc fidei erga Regem, simul odii in huius Maiestatis '' hostes, simul denique constantissimae volunta, tis, ne umquam Gallica arma Prouinciam hanc Vrbemque haberent. Excesserat lasciuia ple, bis in satyras. ct libellos ct omne irrisionum, d ludicri carminis genus. Sed cohibiti sunt edic, to Principis , modestiaque S au thoritate proce
rum . qui non cessabant castigare procaces, atq; pissile, Mi
docebant indecoram graui populo petulantiam'
349쪽
hanc , gefitibusque parcendum, quae Reges
sequutae suos arma in alienos serrent . Nec ideo finis in occulto satyra mimusque luderet,&Nauarinorum etiam simulacra palam Urerentur. Bremum sequuntur Uercellae,Vt geminatis triumphis tantus Imperator Vere triumpharet. Multorum dierum opus fuit,ac ingentium vigiliarum obsidium diuque contumax Urbs cellit Catholicis armis GuZmanaeve selicitati, quae secundum in hoc seculo Subalpinam illam δε- hem Prouinciae Insubricae stipendiariam fecit. Seroque Purpuratus Ualleta hostium Imper, tor ingemuit, cum sertae sub oculis eius S legionum ex Vercellis praesidium exiret,ct Hisi panae copiae Victrices ingrederenturo. Uasquio Coronato Praesecto in Urbe relicto ab Gu Amano, ipse Mediolanum ad plausus excipiendos venit. Compositisque litteris ad Catholici Regis Maiestatem, in haec ferme verba
de Prouinciae adminis ratione retulit. Quu nutu fauoreque coelesti factum ita fit uti stib finem expedi tionum huius anni sane memo, rabilium redire possemus ad Urbem reducta nobiseum Exercitus parte , quam necessariae quietis causa, ad breue temporis spatium in liv. berna divisimus existimaui ossicio meo conuenire mihique esse faciendum Vt reuerentissima animi submissione Maiestati Vestrae repraestentarem magnos notabilesque successus , quos
Catholica haec Vestra arma habuere anno salutis
350쪽
tis hoc millesimo quingetesimo trigesimo nono,
qui cum haec ipsa scriberem, in exitu erat.Fuere namque Vere notabiles magni , annuente sic benignitate clementiaque diuina, vel ob causae aequitatem, quam in defendenda atque attob
lenda Religione Maiestas Vestra sequitur: vel ob admirabilem ipsius prudentiam, qua bellum
hoc ex longinquo regit atque administrat: vel ob consilia praeclara, quae a Principe Ministro rum manant : Ob militum horum quoque Virtutem ardoremq; animi ac licitudinem eius,quem M. U. praefecit, vel ob haec omnia simul. Non autem ego in facienda hac & instituenda relatione , repetam , qui status esset Prouinciarum& huius Italici belli, tunc, cum a Maiestate Vestra missus ipse veni ad regenda haec: quantis meis laboribus , vigilijsque S aerumnis opus fuerit,primum quidem, Ut Prouinciam ipsam Vrbemq; Mediolanum ab Validissimorum exercituum irruptione,S ab pertinaci hostium impetu defenderem: deinde vero ut liberarem eam ab iugo, quod ceruicibus impositum iam manifeste erat. Tantum simplicissime dicam, Verboque
comprehendam id quod fieri diuinitiis gentes
hae viderunt. Nempe , Capto Bremo, pro fligatum atque eiectum eae hac terra hostem,
ct omnia Gallis adempta , que per Prouinciam obtinebant ipsi atque habebant. Ea Prouinciae simul S urbis salus fuit. Capta deinde Uercellarum urbe , ct aperto sc adi
Magni Se nota biris cetalla rationem huius
laudat. Praeteritio iure. niosa . statum prouinei et nolens descridit. ius labores ae elicitas Quiὸ sierit salua pimiae at α ve