장음표시 사용
311쪽
easdem . indagine. In priore facem praeacipue VINC PLACCIVS in posteriorisAM PVFENDORFlVS praeluxere. Quanquam vero non exiguas inde enatas esse contentiones noverimus, id tamen negandum non est eximiam prorsus, inaestia mabilem morali Philosophiae ex iis lucem accessisse , quam in anterioribus eiusdem doctoribus, qui generali fere tritaque virtutum descriptiones distributione, quam
Aristoteus tradidit, contenti erant, frustra quaeras. Eaque se in Theologiam, praecia pue moralem quae conscientiam vulgo informare dicitur, ita diffundit, ut ea vix nos ad eiusdem accuratiorem tractationem carere posse , omnes sint citra dubium judicaturi. Habes eius rei specimen in doctissimis SCHOMERI nostri, quas circa argumenta nonnulla moralia edidit, disputationibus, quaein famem legentis extinguere Sexcitare plura sciendi desiderium possinti inare Pulandorfiana scriptais quae ad horum imitationem composita sunt commendare non vereor ut tamen, quae in iisdem monuerunt Theologi subinde conferantur,
oculusque perpetuo ad Christianam Philosophiam, id est, thicam, quae cum rationis principiis sacratimimam Christianorum doctrinam, sacrarum literarum oracula conjungat, dirigatur. Quantacunque enim inter isthaec duo permittatur esse
312쪽
esse disserentia, hoc tamen homini Chri- Biano certum esse debet, nunquam antimum vere probum, nisi ad indubitata ista Principia perveniatur, acquiescere vel posse vel debere. Rostochi d. . Mai. I 69 I. Clarissi Nom T.
Nobilissimo atque Clarissimo viro Dn G SC OEDTERO SS.Theol. Studioso Amico meo optimo Wittebergamo.
Cunt epistolarum mearum apographa non retineam, denuo ignoro, quid de indubitatis principiis, de quibus aliquis Tibi obortus est scrupulus es in prioribus meis scripserim Coniicio itaque me scripsisse, potuisse utique gentiles ad majorem in morali philosophia persectionem, Vam quo Aristotelica cumprimis Philosophia dedum est ex indubitatis principiis pervenire.
od verum esse omnino credo. Suppono autem I Ethicam Aristotelicam, quemadmodum thilosophiam eius in universum ea praecipue e ratione caeterorum
Philosophorum scriptis a majoribus nostris
313쪽
praelatam esse, a plerisque adhuc hodie, me judice merito praeferri, quia primus
fuit, qui disciplinas justo, iisdemque per
naturam convenientes, ordine tractavit,
cum ante ipsum vaga quadam de singulis disserendi ratione uterentur. Negari tamen II nequit, Aristotelicam Philosephiam duplici cumprimis in moralibus detecti Iabo rare primo quod scientiam tantum virtutum generet, ταραινε- omittat. Cum practici philosephi, qua ille a Theoretico dissere, proprium ossicium sit, non docere tantum virtutes, sed implantare. sua in partein Pythagorae QStoici Aristotele incomparabiliter fuere meliores. Legatur Seneca ut ille de virtutibus disputas ut ad easdem adhortaturis invitos etiam bene agere cogita Quem desectum, etiam iti Christianorum Ethicis comparentem. hodie supplere nonnulli, quos inter GVIL
non est, conati fuerunt Deinde quod Aristoteles in Ethicis suis plurimarum virtutum, earumque praecipuarum, nominatim quod ut agnoscis, pietatis prorsus obli-yiscatur cum e contra velutissimi Pythagoraei deinde Socratici, Stoici, Platonici, cie tanta virtute haut aliter a Christiani philosophentura Lege, optime Schrodere,
meo obsequens monito, ieroesis Iothagorae in aurea Pythagorae carmina commentariois
314쪽
tariolum, ipsa brevitate sua amabilem. Proh Deum immortalem, quantum ibi deprehendes Christianismi nostri Quam ille virdet pro pietate plantanda iromovendat Husim asserere plus inde Te sanctitatis, Quam ex multis Christianorum scriptis hausturum esse. Hi si beneficio luminis naturalis eo penetrare potuerunt, cur non
tuetit Aristotelis, cuius rarus est de Deo sermo ut aliovis dixit antiqvorum. III. Cur ero ad huius aliarumque virtutum cognitionem veteres illi philoseph non potuerint ex indubitatis, rationis ipsis con-
genitae, principiis pervenire tum ipse
Aristoteles, γ ςω του Θεου φανερον, Τας ε Θνεσι τη pinrti fuisse asseveret. Si autem Principia της γνώσεως non fuerunt evidentia & indubitata, quomodo γνωσις inde de duci φοπερα potuit Credo ego Pythagoraeos Philosophiam suam ex natura cum revelatione fuerint destituti, hausisse donee luculentis argumentis mihi probetur contrarium. IV. Non ideo , quod ex Seriptura seu revelatione persectior, certior mihi obtingit rerum moralium scientia. Ea, quae ex ratione est impersecta min- certa censeri debet. Namis ea scientia quam ex revelatione habemus, si eandem ad futurae vitae notitiam comparemus. Perfectior est, non tamen uiso perfectionem sui generis amitti Divina certitudo.
315쪽
cmaae ex revelatione oritur . certitudinem Humanam S apodicticam, quae ex rationis Usu descendit, non tollit, sed aliquo tantum gradu perficit. Qua itaque rerum moralium scientia scripturae auctoritate nititur, eaque addit quae nonnisi fidei sunt. Theologia moralis est, qua intra rationis
metas versatur, philosophia morum Deum unice colendum, amandum, ei confidendum, ex immotis principiis ratio demore.
strat; hoc hactenus ad Ethicam seu philosophiam pertinet eundem Deum, quae trinus in personis, unice esse colendum, eidemque o Christum, nos ei reconciliantem, confidendum esse, scriptura demonstrat: hoc hactenus ad Theologiam per tinet. Nec inde ideo nascitur aliquid mixtum, quia ubi principia cognitionis manent diversa, diversas cipsa disciplinas mane. re necesse est. Controversam de Matho quod con cernit, edidi ao. MDCLXXXI. ex voluntate celeberrimi sanctissimique Theologi D. SEB SCHMIDII disputationem, quae ante quadriennium a me aucta & schediasmati bus meis, quae publice prostant, inserta est inaestio est an sabbathum nostrum. qua est intra septem dierum spatium con
clusum . otiumque sabbathicum sit mere adlaphorum, an quocunque modo moralet Hoc
316쪽
Hoc asseruerat paulo ante peculiari de hoc argumento libro D. I. R. OSIANDER, qua quidem in re communem defendit Theologorum nostrorum sententiam. Ego libertatem Sabbath hebdomadalis ad eum modum, quo D DORSCHLUS in Thebis. tia Morali, Anno MDLXXXII. a D. ΕΙΕ-RO in Academia vestra loeo disputationum publicarum producta, fecit, defendi. Longum esset, huius rei historiam texere; quod tamen libentissime faciam, si primo legisse Te disputationem meam adeoque qualemcunque de hoc argumento acquisi visie motitiam . comperero. Nunc vale honores Philosophicos , de quibus tibi ex toto animo gratulor viam ibi ad honestissimos quosvis ausus paraturos, feliciter
suscipe stochii d. . Octobr. I 69LDe Sabbatho, fervente Augustanos interministros dissidis, prolixe scripsit D. lo. AD OSIA ER MIO CONR ZELLE
RVS, latino ille, hic vernaculo sermone. Sed nondum tum palam fuerat, quinam esset controversiae statu, Quare non desunt in tractatibus istis, quaein pars adversa pro se allegare queat. Post dissertationem vero meam quidquam vel pro sententia mea, quam defendo, vel contra ean,
317쪽
deni, prodiisse in lucem, plane ignoro. D. RVDRAVFIVS enim qui Germanico Pariter scripto pro Sabbathi moralitate adversus collegas suos, .misurum, nunc beatum in D. Hannehenium . Zelo, qui non erat secundum scientiam, certavit, disputationem meam, ut vel ex prima statim
Iectione apparet, nunquam vidit. Idem quoque dicendum de duabus disputationi-hus est, quarum una de hoc argumento, Praeside D. QVENSI EDTIO. altera pro gradu, Gryphis valdiae praeside D. ΗΕNNINGI habita est, cuius utriusque re spondens ne quidem civit, aliquid hac de te hodie inter Theologos controversiae esse. Rid D SPE NERO nostro regesserit D. EIS RS, vehementer scire aveo. Nec enim adhuc videre licuit scriptum Rostoch. d. Io Aug. 692. IV.
cuius in ultimis uis mentionem sicis, nunquam vidi, nuper vero ab eo partem accepi Meditationum Germanicarum, ad quae
dam scripturae loca in quibus secuncium caput huic argumento impendit, tractans multo labore locum Hebr. IV. de Sabbastismo. Non diffiteor, ut est peritus scripturae interpres, ita longe jucundissime di
318쪽
Hieredibili eum verisimilitudine sententiam suam de moralitate Sabbath hebdomadalis, proponitis prosequitur. Sed opinio isthaec plane contraria est usu- Danae Confessioni. Quod me quidem audie rectius fecisset, si ingenue fuisset fassus quam ut qualemcunque conciliationem quaereret pag. Io3. Cum quot sere verba aliquot Consessionis paginae comple Etuntur, tot argumentisvi sententiis moralitati isti contradicanti II. Nova plane est Min Ecclesia sive antiqva sive recentiori inaudita . Quod quidem in interpretatione alicuius loci Biblici serri posset, nisi eidem ita noviter explicato res maximi prorsus momenti, quaeque ignorata haud parum periculi saluti adfert, superstrueretur. Nam III prorsus credo, hoc solum esse nomiNCKLERO moralitatis illius fundamentum, neque aliud ullum in tota reliqua scriptura reperiri. Quemadmodum revera caetera omnia ruinosa esse tuto me passim dilucide demonstrasse. Incredibile est, ipsummet Apostolum longo ordine probasse diem solis Sabbatho V. T. eadem immutabilitate, imo eodem omnino rigore celebrandum, ex mandato divino succedere. Et tamen neminem veterum, qui Apostolis vel statim vel post aliquot secula successerunt, vel rem ipsam vel rei argumenta vidisse. Quis enim priscorum haec
319쪽
ita exponit ' V. Quis illius loci sensum vnquam, nisi praeeunte WINCKL ERO . vidisset i mo quis lectaran. UINCKLERI interpretatione oculosque iterum in nudum textum convertens, eandem sententiam ex se hauriet unquam Quomodo vero res tanti ponderisis ad praxin Christianismi tam necessaria potuit Spiritu, nos in omnem veritatem ducerste , tam obscuris verborum ambagibus involvit Mihi equidem adhuc perdiffidite est, eidem assentiri, cum praecipue innumera adhue alia, sive in ipso textu sive in ipsius sententiae consideratione animum cohibeant, quae omnia removenda prius essent nisi perpetuis velimus cum dubitationibus I
ctari. Jam quod ipse iis, qui libertatem, non quidem sabbathi in se, sed qua illud
hebdomadali circulo inclusum est, propugnant, imputat, ac siis illi sabbathi profanationi ansam praebeant, aperiantque portam pag. 3 s. id ego toties in exercitatione mea dilui, iisque argumentis . quae ne comcuti mihi posse nedum labefactari videntur. Proposueram mihi ea de re cum optimo WΙNCKLERO conferre, sed nec mihi tantum est otii nec illi inter tot negotia. imo turba vacat, vel mea legere vel ad mea, si quid dicerem, respondere.
320쪽
SCHMIDIO, sed iis qui Pietistae dicuntur,
minus propitiam. Parum eorum Argento-
statum deferri ait sed optat, ut plane nihil. N'netque me, ne manum rixis istis immisceam, sed studia tram meliora. Nem.
Pe quicquid exosae novitatis hic illeve spargit in publicum cist pietistis sine discrimi.
ne omnibus attribuitur. Quare eos, qvi amici mihi sunt, jam ab aliquot annis mone rogoque, ne opinatiunculis illis aut nomen suum praebeant aut defensionem, sed Christiana Theologoque digna severitate dissensum suum ab earum auctoribus
publice testentur. - Rostochi d. XX. Aug. 693.
STIVS quaestionem Doctoralem hane enodandam dederat an notabilis aliqua Judaeorum conversio sit quaerenda ira an illa in Osea fundamentum habeat Respondit in solenni oratione se quidem antehac assirmantem defendisse, nunc re remus considerata adhaeret neganti sententiae, locumque seanum de ea Israelitarum parte agere, quae adducta sit in Assyriam, eumque longo tempore fuerit sine rege cultu Divino tempore Christi ad Deum suum, Christiana facta, redierit. Rostoch. d. 6. Iul. 1698.