Nova bibliotheca lvbecensis ..

361쪽

terent, signum salutare ob oculos posuit,' Eoptiorum more , 3mbolo fuissensum, eoque conficere nititur exemplo , ipsum artem per Ombola docendi novis inventis auxisses sanctim e praeclarum autem istud re-ugionis Israeliticae documentum , nec ex Mosis ingenio, nec ex magistrorum invibus in AEgypto usus fuerat praeceptis, sed φ diserto sanctissimi Numinis instituto, ortum traxisse arbitramur, eoque nomine

ad hieroglyphica AEgyptiaca minime esse

reserendum.

Ut carceres definiamus, intra quos no stra decurrat oratib non historiam serpentis aenei texemus quam post interpretes ad Num. XXI, 9. JoH. Bux TORFFIus fit. a ex Hebraeorum mente QS AH. Bo CHARTvs b ex omni linguarum orientis penu copiose exposuerunt ut eos taceamus, qui disquisitionibus Academicis illam discutere aggressi sunt nec typicam, cum Christo, de cruce suspenso, collationem instituemus, qua novissime LAMPIus qui ad Bo CHARTi ductum, typum antitypum solicite mutuo contendit,

362쪽

commentatores alii ad Ioh. III, I . Is quin&ii, qui data opera in typos eorumque rationes inquisiverunt e , scite sunt defunm; sed vestigiis viri docti insistentes,

in id cumprimis inquiremus num serpensaneus ad hierogio inicam Hoptiorum disci nam pretineat Gnum hoc indicio abde evim catur, magnam scriptorum Us partem hiero-ghphicam esse, quam in Enpto inelutus ille hauserat legislator Z

g. III.

. . .

Facile largimur , quod urget, suaeque praestruit sententiae, omni AEgyptiorum doctrina probe imbutum, subactumque fuisse Mosen, quod Stephanus divino comprobat testimonio AEL VII et et Nee du. bium, quin quem filia pharaonis sive a Merris

o Petr Dan melius Demonstr. Evinget. Propos. IX eap. I O. f. X l. o Henric,smus in Passionali Symbolo VII, p. 96. Marchius scripturi Exereit. VIII. r. Turrerinus, Dissi de serpente aeneia, quae in decade ultima est, o SigismKirchmater, isqv. eadem Marburgi,A.ITI . Biermannus in Moseis Christo Lib. V. cap. VII. p. 777. edit Belg. Mira Momma Oeconom. tempor. Lib. lI cap. XI ii. . . p. 244. x, uri primo loco nominari merebatur, Virdota inae excellentia meritorum gloria , munerum ocsenii gravitate Venerabilis, Sacio lingis P. 11 rari obsere. XV. P. 136.

363쪽

retur, sibi asseruerat, Min spem regni educabat, summa cura bonis literis imbui curaret Quae autem ista fuerit AEgyptiorum sapientia tot veterum fabulis involutum, tot auctorum comrnentis obrutum est, ut ex isto Democriti puteo veritatem protrahere vix liceat. Quae enim Coelius RHODicit Nus c)fide antiqvorum scriptorum de illa tradit, quae M ARs Η ΑΜ v c d in medium profert, ita vacillant, parumque sibi constant, nihil solidi ut inde elicias. PLUTARCHus certe, qui alias in ornanda tingenda AEgyptiorum Theologia , multum operae locavit, tamen fatetur r e): προ ' τοὐν ρών τας σφιγγας επιεικως ις αῖ , ως πιγριοέοίδε σοναν τῆς θεολογίας άυlων πάσης ante templa Sphinge plerumque eobocant qν innuunt, suam rerum sacrarum doctrinam constare perplexa, o sub involucris latente sapientia. Demus AvRELI ΜΑ- CROBIO, matrem artium fuisse Aegyptum;

Apuleio , ut 'ut olim Iuda superstitios.

Q Iuxta Artapanum, apud Euseb. lib. IV. de Praeparat. Evang. cap. XVIII. XXIII XXVII. Oh ud Iosephum lib. II. AntiqV. cap. IX. . . o Lib. XVI. leca. antiqv eap. 3 p. 8 6. F.G. Canon Chron. Sec. IX. p. 142sq. edit Lipcco lib. de sed di ostiae.

364쪽

appellarentur demus porro, vetustissimos sapientes, Thaletem, Pythagoram, Plato,nem, alios, AEgyptum adiisse, ut ex illo

velut scientiarum mercatu copias suas locupletarent, nondum tamen vel verum

inde intelliges, vel quae artes ac distiplinae, Praeceteris AEgyptum ea tempestate collustrarint, cognosces. Tanto nimirum temporum hiatu, ab aetate Mosis scriptoresisti disjuncti sunt tantum etiam vel amori gentis suae, vel ingenio suo dederunt. Ut quae explorata satis essent, nec a majoribus acceperint, nec ad posteros propagarint. Ut fraudes taceam primorum a nato servatore seculorum, in supponendis muriis typobolimatis veterum nomine scriptis, alii ut bene multi, at incauti, inerrorem iis inducerentur. Et ut ad Mosis revertamur institutionem, exemplum cape a Philone, qui AEgyptiis non contentus, eX-teros praeterea magistros formando Mosi accitos tradit in λδασκαλιι ἐυΘυι άλ-

άυlοκελευςοι. οι δε απο ' τῆς ἐαάδε ε ὶ μεγαλως σωρμῆς μεσοαπιμ Θεντες. Confe-flim aliunde acceserunt praceptores, quidam ultro venientes e prajecturis Ervi proximis, alii magnis pramiis invitati e Gracia Paulo

D lib. L de vita Mosis p. 476.

365쪽

Itaque numeros Geometriam, universamque Muscam, sthmicam, harmonuam, metricam, sive contemplativom, e per instrumenta vocesque promentem se variis modis, accepit ab Enptiis doctoribus: O insuper occultam Philosophiam, deseriptam literis hieroglyphicis, hoc est, notis animalium . qua ipse venerarentur etiam pro numinibus. Reliquas liberales artes Graci docebant: ex propinquis autem

regionibus evocat Asseri sua titeras, chaldai Meralem scientiam c. adem ex Philone hausit ac repetiit CLEMEN ALEXANDRINUS I). Attamen liquido falsitatem produnt. cum ea tempestate Graecia literis adeo exculta nondum fuerit, ut idoneos exteris

dare posset magistros. Ἀd fabulas quoque

Lib. I. Stromat p. 343. edit sylburgit.

366쪽

spectat, quod recentiores nonnulli, Mosen Chemiae apprime peritum inde olligunt,

quod Exod XXXII, eto vitulum aureum alte Chemica in tenuissimam scobem, quae aquis innataret,is ab Israelitis potando hauriri posset, redegisse memoratur. D-

strare operose nititur, quod, quando idolum igne combussisse, di in tenuissimam contrivisse scobem legitur id aliter fieri non potuisse contendat, quam ut igne Chemico in valde subtilem atque solubilem calcem conflaret aurum, adeo ut in aqua dissolvi is ad bibendum propinari potuerit. Ut autem calx auri solubilis reddatur arcano quodam pulvere, vel liqvore iniecto opus esse, qui artem viri sapientissimi reserandaeque naturae peritissimi requirat, quae si in Mose fuerit Alchemiae perquam fuisse peritum eum, evimam erit inae eadem, qua asseruntur, facilitate exploduntur. Censendum potius est.Mosen vitulum ist*m in ignem conjectum in rudem informemque redegisse auri massam,ut vitulus igne abolereturvi vitulus esse desineret; hanc porro massam illum elimasse& in tenuissimam attrivisse scobem, qualem Ios EPHis i me morat, Salomonis equites capillis suis in-

367쪽

spersisse,ut solis repercussu illuminati sple derent. Huius sursuris reliquae sunt gerraesculae, quae de vetustissimorum AEgyptiorum sapientia pari in vulgus passim leguntur. Istud autem alienum ab instituto non fuerit, inquirere, unde Moses notitiam veri Dei, fidemque hauserit salutaremin adeo firmam, ut Paulo teste Helbr. XI, 24 renueret amplius vocari filius natae Pharaonis, ampliores ratus divitias pro-hrum Christi, quam temporariam peccato rum fruitionem l Λ matre, cui lactandus traditus fuerat, pusionem religionis prae-

eepta imbibisse, quod aliqui perhibent, vix crediderim , quod illa finito lastationis

tempore, triennem forte aut circiter, in aulam deduxerit,is matri adoptatrici reddiderit, quae regio more eum educari, avita superstitione imbui in ad vitam aulicam ac principe dignam formari curavit ubi Israelitarum, in summo contemptu Mopprobrio agentium nullus sana, divida ipsi dogmata instillaret. Verum, ut taceam, quae de Ioseph studio instruendi proceres regni Davidis CV, et praedicat, cum non tam ad religionem Tacra, quam ad guberpationem regni, prudentiamqVe

Cum viro de eeesesia Lubeeensi meritissimo, b GO ET ZIO in di v. sacra, num Pharao opera Orpbi ad veram e lesiam perductus fue- rii P

368쪽

reseramus h) haud dubie tamen ante dudum, quam anno natus XL. gentem suam inviseret, aulaeque nuncium mittere constitueret, cum popularibus suis collo- religionis momenta probe hausisse, persuasum habemus. Crebra illa, at secreta, institutione ad tantam profecit sanioris Theologiae cognitionem, ut gratiosa Spiritus S. operatione heroicam illam adipisceretur fidem, quam Stephanus in Actis, di aulus ad Hebraeos, digna effert laude. Velut enim peregrina latere ipsum non poterat origo, quam etiam Egyptii probe habebant compertam, sic hactenus vivendi rationem ita composuerat, ut aulae uteretur praesidiis, suorum tamen insigni tangeretur cura, eorumque cum misertus fortunam, tum magni faciens doctrinam, cum Deo Abraham familiaritatem, consilia de mutando domicilio vitaeque genere serio secum volveret, donec eXplet anno rum XL spatio, in eam adolevisset πά λαν, ut de relinquendo abominationum AEgyptiacarum commercio serio cogitaret,

369쪽

& sanctissimo instigante Numine tanti rem

perficeret momenti. g. III. Sed ut propius ad rem accedamus. Urget vir doctus quocum nobis disceptatio est a , artem 5mbolicam ab AEg3ptiis didicisse Moysen. Ut vero istud dederim, eximiam tamen sublimemque inde retulisse sapientiam, persuaderi mihi non patior inia symbolicae scientiae summum statuebant pretium AEgyptiorum mystae, eamque Velut ad disciplinam arcani reserebant, X-cellentibus tantum selectis tradendam ingeniis, facile inducor ut credam, principem regium eadem probe fuisse imbutum. Nimirum, quod laudatus supra CLEMEN ALEXANDR alio loco byperhibet AEgyptii triplicem adhibebant instituendi methodum, mςολογρα κῆν, quae literarum Egyptiarum vim ac rationem docet, Τήν ροέικην, qua utebantur sacerdotes, Ἀρογλυφου- , quae rursus gemina, κυριολογικη, quae per prima elementa proprie loquitur, & συμβολικη, quae per signa significat. Istam velut encyclopaediam Egyptiacam hauserit licet Moses, tanti tamen posthaec etiam fecisse, ut in codicem divi-

370쪽

divimam illam transferret credendus non est. NICO L. CAUssi NUs c ut quam

ornandam sibi sumserat Iunonem majori Ionge instrueret autoritate, ultimam ei antiquitatem conciliare nititur, quando symbolicae Theologiae originem ad Abrahamum, S tempora ipse priora resert Velut autem ex ingenio solum, conjectura

absque idoneo antiquitatis teste, istud as. serit, ita pari respuitur quoque facilitate. inicquid demum ejus rei sit exiguum ei pretium jure meritoque statuit Warea iss d), primam quam habemus AEgyptiorum

Theologiam, mere historicam fuisse censens, qua hominum de republica bene meritorum memoriam coelo intulerint, multis in eam congestis fabulis, quarum cum puderet posteros sensim coepisse mysticos iis significatus assingere, quod ex Eusebio, Osiridis atque Isidis exemplo, probat hinc

non altius enisam esse, quam ad rerum naturalium, corporalium elucidationem; quam quidem rationem novissime doctissimus Gallus, LuCΗΕ exprolixe edisseruit, scripturam symbolicam a primis arcessens Originibus, scita pariter verborum explanatione, ac iconum repraesentationesco se smbolica AEgyptiorum sapientia, statim in limine in sq. d AEgyptiacor lib. II. eap.IV. f. 9 sq. . In historia coeo P. I. edit. Gall. p. 3 sqq.

라틴어 텍스트