장음표시 사용
71쪽
Res tamen aliter se habuit ex subsequuto concord o,quoad Abbatiam Sancti Januarii, mi ius nominatio , dein provisio cessit in favorem Abbatis de Nomis,n hilis Pedemontani. aos. Caeterum ipsemet Pontifex Alexander VII.vacantem Abbatiam S.Pomt i Nicient ex post contulit Gaspari de Lascaris Eplicopo Carpectoratensi, erga quem Sua Regia Celsitudo eidem Summo Pontifici pritis suam intentionem significaverat, ct consensum praestiterat, iuxta sormam a Nicolao V. praescriptamὲ atque eodem Principe supplicante,super fructibus ipsius Abbatiae reservatet suerunt duae annuae pensiones, lina aureorum centum savore Comitis Octavii Mo-rotii Equitis proselsi SS.Mautitii, La Rari, ct alia aureorum quadraginta in favorem Abbatis Octavii Ripae Episcopi Vercellens s. Unde manifeste convincitur, Principem , ex complacentia habita in praedictis duabus Ahballis, nullum suo iuri praejudici iam inserre voluisse: neque Pontificem habuisse in animo, liberam huiusmocli Abbatiarum dispositionem contra Praedecetarum suorum Prinmissa, ct indulta, lihi, & ApostoIicae Sedi tribuere. 2O6. Clemens IX. Alexandri VII. Successor, illaesa Pontificiae promissionis
iura reliquit; Et quamvIs in sibsequuto Ponti fi tu Clementis X. non desuerit, qui occasione vacantis Abbatiae de Sixi, Dioecesis Gebennensis, limpidas, ct crystallinas huiusmodi iuris aquas,iisclem quaelitis coloribus,denuo turbare tentaVe rit: Attamen, Poth cognitam caiisae veritatem, atque iustitiam, cessit ipsius Abba-Hae provisio, savore Abbatis C noli, pro quo Sua Regia Celsitudo praeviam Suae Sanctitati intentionem, atque voluntatem expresserat . nec diversimodo observatum ab Innocentio XI. in Alexandro VIII. quoties aliquam Abbatiam vacare Contigit , prout expertus stim in Ahiatiis Sansii Michaelis Clusini . Case novae, Attacombae, Sanciae Mariae de Abundantia, de Sixi, atque bis in Abbatiis Sancti Pontii, ct S. Mariae de Alpibus , quamvis in tempore mei Praedecessoris apud eumdem Innocentium XI.Abballa SJanuarii minuS propitiam sortem invenerit, quae cum vaca stet per obitum praememorati Abbatis de Nomis, altimi possessoris,remanet adhuc frustrata suo legitimo Successore,illiusque possessionem, in grave damnum persenae iampridem a Principe designatae, retinet, & fruinis adhuc percipit nomine Reverendae Camerae Collector Pontificius spoliorum,& vacantium in Regione Pede montana , cuius diutinae dilati nis causa in vindicandis juribus Suae Regiae Celsitudi nIs, licet non tam singularibus obstaculis tunc de novo, quoad hanc Abbatiam dumtaxat specialiter excitatis, quam eximiae pientis imi Principis moderationi tribui possit. Attamen P ti non debet optimus Princeps, ut in providendo jam a se electum, ius Suae R giae Coronae longiori mora eludatur; nam,quod ad eius pietatem, S clementiam reserendum esset, iam ex adversis ad iuris desectum detorquetur, non obstantequω non miniis erroneum in iacto,quam deficiens in iure detegatur pr cipuum illud motivum, quo, ad remorandam istius Abbatiae provisionem savore persenae designatae, adversantes usi sunt: sipponendo, illam in tempore sequutae POD. tificiae promissionis extra temporalem Sabaudi Ducis Ditionem extitiste. Non loquor de Abballis S. Mariae de Silva, & S.Mariae de Caramania supra memoratis
a MIm. 197. hisque ad rat. 2OS. in quarum provisionibus attenta vacatione in C ria, scii apud Sedem,per obitum eorumdeminet Cardinalium Nepotum san.mem. Ale Xandri VII. cadere poterant singulares inspectiones intuitu reservationum
Apostolicarum,quae,an duribus Suae Regiae Celsitudinis nocere valeant veritati,
72쪽
nondum plene diseriisis relinquo; ultra quod non defuit in praedict s provision Lhus praecedens declaratio Sabaudi Ministri,circa sui Principis liventionem atque
ao . Irrefragabili rerum ita gestarum veritati non ossicit, si sorth In Bullis, quae favore Proviserum expediri consueverunt, nulla fuerit Lota mentio de praevia Ducis supplicatione, seli det praehabitis illius intentione, atque consensu, sicuti in punct,opost rem mature perpensam, concludunt insatus, Thomassinus, Pinsorius, ct Corrasius sit pra laudati 2 om. 13s. Uque ad num .i4 I. nam Bullae reserendae sunt non ad substantiam gratiae intrins-m, quae perficitur , atque
consumitur n voluntate Papae, multb mintis ad formam circis designationem personae a Summo Pontifice servatam ; sed dumtaxat ad simplicem usum extrinsecum, S exequibilem respectu personae, cui suit sacta provisio.Gomesurd rendemm judicanaequaes. I Mers tamen quoad esentiam, Loter. de heses lib. 3. quae'.2. num. 8.er seqq. Et ided non mutant priorem statum beneficii, nec intervertunt sormam a Summo Pontifice intuitu personae providendae servandam, prout d cet Ioteriri beneflib. I. U. 3 vum.62. Hrem Palma alieg. 3. num.6. er T. Neque enim Duces Sabaudiae, pro obtinendo factae sibi promissionis implememto,aliud inquirere debuerunt, nἰ si ut Pontifex Episcopatus, S Abbatias vacantes essective, & realiter, non verbis, sed facto de iisdem personis provideret, erga quas prilis eo, quo decet, obsequio suam eidem Pontifici intentionem significo verant,& proprium consensum praestiterant; quo actualiter verisicato non miarum,si caetera tanquam inania transmiserint,& veluti extra datae fides Implementum vagantia negleXerint.
2o8. Cum prona sso a Nicolao V. emanata savore Duc s Sabaudiae, longe antiquior sit omnibus indultis,ct concordatis, quibus hodie Supremi, & Magni Principes utuntur, in nominandis, seu pri nendis, vel stipplicandis Episcopis,& Abbatibus, de consequenter ista expreuio in Bullis Pontificiis denotans pr viam nominationem, seu supplicationem pro maiori Regii iuris probatione , admissa, ct introducta Rierit post praedictam Nicolai eromissionem. Hinc est, quM assiciales Datariae, prout inconcusse solent, pristinum morem retinuerunt in Bullis, ad praedictae promissonis executionem , & implemcntnm spectantibus. Caeterum nihil novi tentahitur, neque aliquid Sabaudi Principis juribus addetur,quoties ipso nunc petente expressa in posterum de previa illius supplicati ne in iisdem Bullis mentio non omittatur,prout omnis iustitiae,& squitatis ratio postulat; siqui iem haec in Bullis expressio,non λllim iacta legitur correspectivὶ ad aliud simile indultum concessum Archidiacthus Austriae in Gallia Belgica, &Comitatu Burgnndiae , sed et am intuitu participationis , quam Reges Christi,nissimi de eodem mei iure a Sabaudiae Ducibus obtinuerunt in Provincia Pin rolii, Sc adhuc retinent in Comitatibus Brixiae, Bligeti, Gexii, & Vallis Roma rucae, de quibus respectivu memini supr, a num. 144. usque ad num. i s Lao9. videbantur hucusque coram Eminentissimis D. D. meis tam in sacto, quam in iure dc ludia, ct allegata, positisse causam Suae Regiae Celsitudinis extra
omnem aleam dubitandi, dum, ultra urgentissima motiva , quae a priori Pontificiae promissionis manifestam corrcspcditivitatem,& necessitatem In prsinium versam ostendunt; Militant etiam a posteriori, ad justitiam,& veritatem convincendam indistblubili sarciere, Ratio, Authoritas, Exemplum, Sc Observantia. Vc- mimiamen , dum Sataudiae Minister, de sui Ptincipis jure certissimus, sollici id
73쪽
premeret, ut sanctitas Sua omnes Abbatias in Pedemolitio, mine adhue vaeam tes, providere dignaretur de illis personis idoneis, quas ipsemet Dux in litteris' propria manu signatis, S supplici sui Ministri voce, propriam intentionem declarando , Si praevium consensum praestando , sanctitati Suae proposuit,& pra sentavit: itaut suturis temnoribus nulla remanere posset ambiguitas de hoc iure nominandi, proponendi, seu supplicandi favore Regiae Sahaudiae Domus,hoe ab iisdem Eminentissimis D. D. Cardinalibus, a Sancthlimo Deputatis, responsumaecepit: Sequidem post disclissa merita causae, una cum ipsismet Datariae Desen-Bribiis convenisse , qudd promissio Nicolai V. & subsequuta Pontificum indulta, ius perpetuum nominandi, seti fiapplicandI ad Episcopales , & Abbatiales Dignitates Sahaudiae Ducibus praeberent,sed unicam,& peremptoriam intuitu A, tiarum, de quibus agebatur, exceptionem diluendam superesse, in qua Datariae Propugnatores adhuc insi stebant: asserentes, hoc ius Suae Regiae Celsitudinis ex iisdem litteris Apostolicis coaretari intra limites Geographicos Sabaudiae Pr vinciae ultra Montes, ct nullo modo verificari posse in Principatu ridemo
et io. AdduxIt oretentis Minister Sabaudiae ea, quae susscere existimabat ad hujus exceptionis insubsistentiam ostendendam ; scd ab Emi ntissimis Patrihus interpellatus , dein a Sua Sanctitate iustiis, huic motivo, in quo suum Achillem
idversantes Constituunt, scripto latiis acere, lubens obtemperat.
Confutatur inanis exceptio,in qua Adversantes adhuc dumtaxat persectunt, videlicet quod Nicolai V. Promisis, m pranarrata Pontificum
Indulta, non egrediantur limites
aii. Voties sensus ipse verborum naturaliter rem determinat, cessat omnis et quaestio voluntatis vultat.I. n aliter 67. f.de tigat. J. l. Labe9 ait 7.f.de sus peten.tigat. nam, ut inquit ibidcm Tithero J. C. Quorsum nomina, nisi ut demonstrent voluntatem dicentis ; Arbitrari enim nemo dcbet quempiam dicere,quod non sentiat, & mente prius non asitaverit. aia. Cum itaque Pontificia promtilio loquatur unIversaliter de quibus, cumque Ecclesiis, vel Monasteriis exilientibus infra Districtum Ducis Sabaudiae, nulla cadere potest rationabilis ambiguitas, quid verba praedicta ad Sabaudiae Ducem directa, de sui natura proprio significatu secundi, in communem uim loquendi, atque omnem rationem rcSti sermonis, non amplectantur cunctas Regiones, & Provincias ipsius Principis Imperio subditas; nam ubicumque Princeps habet potestatem distri lagendi, stili terrendi, dicitur de illius Distri diu, . st i
74쪽
sed Territorio. villus a 39.f.territoriam,st de verbM m . Nautan Lκοπώhnto .de captis. O postlim.AM. Panormonsao. num. ι . Distri Etus enim significat non isti im territorium Civitatis. sed etiam quidquid accedit in subjectionem extra territorium, ut declarat L a .s ad med .dessuri Π3.omn. Iudici ct ibidem Decius sum. i9.γ Ggκοιnum versvidetis, seqq. ubi subjungit, Urbem Romam habuisse territorium usque ad centesimum lapidem,& tamen sub suo Districtu habuisse totum Orbem.Franos de Aretons. 7.num.4. πάπ pr HI.7 p. i arum. .2 Lancellot Pallia ad consuetuZAlexavd.praelud. 8. num.s at 3. Certilis hoc idem emeitur ex verbis immediate subsequentibus , ad quae Districtus iste refert sui temporalis Dominii. inquidem Dominium temporale Supremi Principis cotinet in se omnes Regiones, in quibus ipsemet Primcep natur. authent de nos eligendis, liud quoque is Ane, Cale n. in verri dominium, in inver, minor, quod iidem importat vocabulum illud J Mus .
9 ndo respicit indefinite alicuius Principis Jurisdictionem , prout legitur in itidem litteris Apostolieis ibidem in praefatione M Status sui GDendia suseant.& inserilisini ex premutione, o c. fui Statur fuccedat dispendium Rota pari. I.
diversorum deest a Uum. 3. ad M. est enim verbum universale, 'uod augmentum, & diminutionem recipit, ct ideo etiam sutura comprehendit, S trahitur ad ioca restea quaesita. Lpraedia I. ali .defund instruct alta cons. 34 .nu. 12. S. cuius extentionis ad futura interpretatio omninb nimi dedet, quando Privilegium, sed indultum, respicit causam concedentis. capclxia tarta de privi.
ri Gratiamdisic isor. p.834inum. 8 Suare Heg. 28.num. . o 8. ubi tradit, quodJura supervenientia non possunt diversimode considerari, quando concurrit eadem ratio. TiraqueΠ.de retraeDignant. Igl . I 8.-.s 3 Alexandoss. I 78. ex num. 9IU.a. qui hanc conclusionem a sortiori tuetur, quando verba Indultu
seli Privilegii sunt indefinita,& sine aliqua temporis praefixione, cui adhaeret Iem
2I4. Eumdem significatum habent illa verba: δέ fuerint de Dor Ditionis ipsius Ducis, si maderetur illud verbum Ditio indefinite prolatum,sicuti Grammaticos docet Calepintan verbo Ditis, capaeum in partibus I .gaeum natemis ibi Glosin verbor omine terra everbsigniri. HincJustinianus Imperator in proem. Institui.Ia uorum utrumque is Me sub illo vocabulo Ditionis complectitur omnia Regna, atque Provincias, quae Romano subiacebant Imperio; quo lignifica. tu nihil se uentilis legitur in Privilegiis, & Indultis Pontificiis erga Sum mos Principes, & penes Historicos Latinos, quando alicujus Magni Regis, seli Principi integrum Dominium, licti in plura Regna, S Provincias divisum emprimere intendunt.
ais. Huius rei singulare documentum prae in Petrus Cardinalit Damissus lib.4. s. p. ad Ducissam Adelaidem Umberti Sabaudiae Principis uxorem, de qua memini supra nu. s.cr si . ubi loquens de Ditione eadem,quam adhuc hodie baereditario jure retinent Sabaudi Principes, ita scriptum reliquit: In Diatione verὸ tua, quae in duoram Regnoram, Ita e scilicet, cy Burgundiae porrigitur non breve confinium, plures episcopantur Antistites. Habetur ibidem mentio de Burgundiae, & Italiae Regnis; nam quilibet,etiam modice in historiis versatus, non ignorat, Regionem illam ultra Montes, in qua Sabaudi Principes domi.
75쪽
nantur,olim suisse comprehensam in Regno Biirgundiae, proutPr Iliciam P demontanam in Regno Italiae. ai 6. Neque diversam InterpretatIonem patἱ possunt verba illa Indesin Ita . Ditio, Dominium, Status, ' DistriStus inter se synon ima, &ad eumdem significatum tendentia, quae generaliter, & sine aliqua restrictione prolata universaliter etiam , & indefinite intelligenda sunt: & maxime quoties subest eadem ratio omnium sub indefinita loquutione comprehensertim, si ii late docet Narbos axiom. I totum.omni namque jure vetitum est, aliena verba, spreto communi signin tu ad proprium, & cibi uum sensum deflectere. est. Labeo 7.vers. non enim si desulpe&H.legat.Siquidem verba debent intelligi, quatenus propria eorum significatio patitur, atque accipienda sunt secundum communem usum loquendi. Uibrorum,IQuod tamen,Mι Bari .de legat. 3. vulgaris enim appellatio pro lege habetur ex GonzaLadreg.8. Canceli. glin. II. & si generalia sint, generaliter etiam sulit interpretanda. I de pretio=de publicis rem a NI.M.f. d
217. Non me latet recedendum esse a naturali signifieatu ,& ab indefinita generalitate verborum , quoties e contra pugnat aperta mens disponentis, aut aliter cogit absurditatis vitandae necessitas, nc dum proprietas sermonis attendiatur , sensus veritatis amittatur , sicuti monet Gregorius-Magnus,relatus a Gra-tIano in cap.proptere8 8Be ver, ense.Se habetur in est mn aliter. Q ibi Glos in verb. stator, Τ. de legat. 3. Verumtamen haec adversiis communem regulam exceptio miniis remi trahitur ad casum nostrum , in quo juxta Hilarii sententiam in capIntelligentia 6.deverb.signis. dictoriim intelligentia ex ipsis dicendi causis assum tur, & naturalis verborum sensus Pontificiae voluntati, atque u luntas verbis pari Mniformitate deserviunt i nam ex iisdem Apostolicis Nicolai IItteris expresse constat, non aliam contradiae promissionis praecipuam,& finalem
fuisse causam, nisi illam , quam ibidem ipsemet Pontifex loquens in proemio generaliter de Supremis Principibus, Sibi. & Apostolicae Sedi devotis adduxit in illis verbis: Ne Status sui distendia fuseant,er quaevis ipsos conturbιt adversitas kntestina; & dein deveniens ad promissionem initam favore Ducis Sabaudiae, spocialiter expressu, prout sequitur 218. Ne ex tromotione qπorumvis ad quorumcumque Ecclesiarum, vel M
nasteriorum infra DisriΗum sui temporalis Dominii consistentio regimina ,so promisionibus qxibuslibet de quibustis dignitatibus rapositioni nostre refervatis, ibidem consistentibus quihusicumque personis per Mr faciendis, fui Statur succedat dispendium, aut alia quaevis adfersitas intestina: prafatum Ducem harum sorte certum reddimus, arsibi promittimus , qu/d ipse , er Dominio huiWmisi in
integritate dinae obedientia persipentibus d quarumcumque Metropolitanarum, vel aliarum Cithedralium earumdi m rigimina , aut Levitates Abbatialis infris
Districtum praedi m neminem praeficiemus, fu illis L quorumcumque personis non promidebimas, nisi basilis priis per πυs intintione , o Unsu ipsius Ducis de personis idoneis ad ινμ modi regimina,si a dignitates prometendis et de qzarum personis taler provisiones fuerint fata udae.
at 9. His sic stantibus, omnis restrictio,non sollim naturalem Verborum significatum, sed etiam loquentis expressam mentem subverteret. Siquidem sana Pontificiae promissionis inrelligentia eam nequit irrationabilem interpretationem recipere , quod ex pluribus Provinciis in generali temporalis Dominii, ScDiis
76쪽
Ditionis expressione aeqtialiter contemptat M una chimtaxat, caeteris eXclusi ad illud coaequale, & 1 oinctis optabile honum admittatur, cujus participationem paterna Summi Pontificis providentia eommunem cunctis effecerat; α injuri sium omni rub soret, atque ah omni ratiocinio alienum, inique praesumere, quM Nicolaus Pontifex volens pros nicere securitati status , Ditionis, seti temporalis Dominii ad Ducem Sabaudiae t pectantis, ne ipsemet status dispendia subiret,aut illum quaevis conturbaret adversitas intestina, Provinciam ultramontanam stalummodo respexerit, ese maritimas Alpes atque Pedemontanam Regionem totiuS Italiae propugnaculum neglexerit, prout etiam, quM ipsemet Dux min rem curam ,&sollicitudinem hahuerit de securitate,& indemnitate Pedemont
nae Provinciae, ubi Regia illa Domus, vim Sc Sedem sui Principatus obtinet. 22o. Hanc suime Nicolai Pontificis montem, ostendit illa discretiva linpiu-tio, in qua Subditi Sabaudiae meis distinguuntur ii non subditis, ibi- 11 fuerint de locis Ditionis ipsius Duris, auisibi gratae, vel areeptae de aliis locis oriun- - Sc palilb persionis dumtaxat quae locorum eiusdem Disrictus alienigena, vel extraneae 1 fuerint nulliis enim Subditus suo Supremo Principi noturali alienigena, aut extranens existit, & maxime in Dominio, S ratione R giae Sabaudiae Domus,cuius Supremi Dominantes a suis Subditis,non tam Principes, quam Patres vocari gloriantur. 22 I. Eiusilem voluntatis manifesta prohatio convincitur ex subsequutis
Summorum Pontificii m Indultis, Leonis X. Julii III. & Gregorii XIII. de qui
S supra n m. 23.28.3o. ubi pro executione pontificiae promissionis provisum
legitur aequaliter, &distributive tribus illis Provinciis, in quas principaliter Ditio Sahaudiae Ducis dividitur: & ea respective ratio habita fuit, ut pro Ecclesiis,
ct Abbatiis ultram tant ad Sabaudiam, geographicu sumptam, pertinentibus, ecutionis pro tempore faciendae cura daretur Episcopis Maurianen, ct Bellicen, pro Pedemontanis, Archiepiscopo Taurincia, ct Episcopis Asten, ac Augusten,atque intuitu Suhalpinae Provinciae Episcopo Nicam; unde per necesse concludendum est, satis ab iisdem Pontificibus cognitam fuisse Nicolai voluntatem, non tam ex verbis, quam ex mente cuilibet locorum restridi ioni repugnantem; Nam ultra quod Regioni Sabaudiae satis consultum fuerat ope duorum Episcoporum, videlicet Maurianen, ct Bellicen, ii lauditum omni illi est, neque aliquod ageretur exemplum, quω, quoties tutus patet accessus, munus publicandi, Scexequendi litteras Apostolicas, quae suum obtinere debent est tum ultra Montes, demandetur Episcopis Italiae, & ah omni limo iudicio alienum est, quω non sollim Episcopis Plaemontanis, sed etiam Episeopo Nicieii, qui per ducentum, Rultra milliaria distat a Sahaudiae ultramontariae finibus, suerit haec citra commis se, ut quoties pro parte Ducis Sabaudiae,pro tempore existentis,suissent requisiti, praedictam promissionem,& Pontificia indulta firmiter observari facerent: &maxime dum iam ad idem munus reperiuntur delegati in iisdem litteris Apollinlicis viciniores, & comprovinciales hiscopi, prout semper consuevisse Curiani Romanam facile quilibet ex lectura si illarii poterit edoceri. 22 a. Nec minori evidentia Nicolaus propriam mentem aperuit, emi piendo a sorma ibidem pri iis praescripta circa provisiones,& collationes omnium Beneficiorum , & dignitatum post Pontificales maiorum Prioratus Tallueriarum,
77쪽
Montisiovis litae ibidem designatur posita in confinibus ipsorum Dominiorniti, ditare ultra viginti milliaria a Ducatu Sabaudiae, & consequenter extra fines trulius ultramontanae Provincis,quamvis indubitanter existat in Dominio suς Regiae Celsitudinis, & in partibvs Italiae Augustinae Dioecesis, prout etiam Prior tum Novalitii in Principatu Pedemontano Diore is Taurinen, sicuti dilucide demonstravit laudatus Marchio, o De P Merene is sua epist. Sol.mAN Ea6.ω sequentibus. Exceptio autem debet esse de regula; alias esset derisoria. l. in quod liquidἰ, 9.MJy.de penu. M.;nzatad rega.Cancesi. glos i ῖ. num. 7.
eum aliis, quos cumulat Bar faxrom.8s.πani.6.ga 3. Indubitata tandem riaditur haec veritas, Authoritatibus, exemplis , Se observantia supra allegatis a sam. usque ad numa i o.ex ovibus apud Omnes
in comperto semper habitum suit, Nicolai V. promissionem δε Pontificia Indulta favore Ducis Sahaudi in rebus beneficialibus emanata,locum sibi aequaliter vindicare in omnibus locis, S Provinciis. quae eiusdem Principis, immedi tam , aut mediatam Jurisdimonem agnoseunt; quod si Curia Romana, hanc fuisse Nicolai ,& svortim Successorum mentem , semper probavit in omnibus Episcopatibiis, tam in Sabaudia , quam in Pedemontio existentibus, nescio quo Jure impellente velint Adversantes, inauditam hanc restrictionem inducere
quoad Abbatus Principatus Pedemontani, dum praedictus Pontifex , illiusque Successores eamdem providendi formam, tam in Episcopalibus tuam Abballis in suis promissionibus.& Indultis praescripserunt, ct nullam indes nitae loquotioni. Status, Dominii, Ditionis, atque Districtus limitationem adieceruet;
ne ii te enim ignorare possunt,consuevisse Pontifices clausulas exceptivas, seli res tiliivas nominatim adhibere, quoties habuerunt in animo ab indefinita alicuius
Principis Ditione aliquam in similibus Indultis ei utilem Principis Provinciam, vel Regionem excipere: prout liquet ex Indultis Pontificiis ad iustis supra πα 44. ct sequentibus.
aa . Huic solidissimae veritati non ossicit, quod Nicolaus Umentionem solam secerit de Ducatu Sahaudiae, nominando Ludovicum simpliciter Sabaudiae Ducem, neque aliquam eidem Duci, Pedemontium Principis, aut Niciensium Comitis qualitatem adiecerit; nemini enim ignotum est, Regiam illam Domum a Sabaudiae Principatu suam praecipuam de minationem accipere, tanquam ab antiquiori, & digniori; unde ante decimum quartum seculum, in quo Sabaudi Comitatus, Sigismundo. Caesare annuente, in Ducalem dignitatem transivit, Serenissimi illi Principes de minari voluerunt Sabaiuliae Comites, Ducali Amgustae Praetoriae, & Cablasii dignitate posthabita, quater-centos iam ante annos fruebantur. Guicenonubi'raabaud.de Amerio νώ.nuhi 269. tom. i Apondan. adannum i 43 3.num. I I O' a 3.Monodus de Serensi Maud. Dom. D mihi s9. πde Ameaerici rum.ssu mihi 9.etas. Excitata dissicultas oriri posset in dispositionibus privatis Inter dive sa Regna, aut varias Provincias, eidem Regi. aut Principi subire is, in quibus
regulariter ordinationes,& edim pro uno Principatu , non amplectuntur alterum: qu vis aeque principaliter iub ejusdem Principis regimine unitum, suxta trinita per Carrinatim L Luca sub tittae r eminentiis discursa'. eo quod
tractetur de ne tio privato , quod uni Provinciae congruere potest, alteri nonrin quibus terminis loquitur Mia decis3i6. para.9. rice t. caeterum, quando in
dultum, vel alia distositio principaliter continet jus , vel interesse ipsius Princia
78쪽
pis in universiam , quod tamen expi catur sib in titillatione unius ex pluribus Regnis, vel Principatibus,quae possidet: itaui subjecta materia non patiatur, Vel suadeat restrictionem , magis ad unam , quam ad alteram Provinciam, sed ipsi Principi, ejusque Dominio in universum congruat, prout currit in casti nostro, tunc non attenditur intitulatio unius magis,quam alterius Dominii, quae demonstrative, non autem taxativc stare dicitur. Ideoque dispositio convenit
etiam omnibus aliis Provinciis, & Principatibus, prout distinguendo docetnaed.Curdinalis de Luca fas tit.de Benef/ficum. 29inu. I g. vers alter escasus, ubi in specie allegat, Privilegium concessum Regi Hispaniarum comprehendere omnia Regiis, & Dominia ad Regem Catholicum pertinentia, etiam in Italia, RBelgio, aliisque partibus, sicuti habetur apud decis s9. Barbos de ap
recent.& ex doctrina nitaliari in Clementina Archiepinu.47. O 48.de privileg. tibi quod sub nomine Regis Franciae veniunt etiam istae Provincia: unitae , vel sublestae, quoties inli Regi dispolitio absque ulla limitatione locali directa reperi trir , quihus addo Rebla fium in suis Commentariis ad concordata, super verbo in Regno, S hoc praetice comprobari. in illis Principibus, quorum Principatus constatus est ex diversis Dominiis, diversas intitulationes, diversamque naturam habentibus, tradit Cardis o Luca est. discum. 29.de leuef. num. I s. quod
sano in contingetia iam nullam pari potest dubietatem, dum promissio loquitur indistinSte de Dominio , Distridiu, Statu , & Ditione Ducis Sabaudiae , atque sine aliqua restridtione , aut limitatione de omnibus , & qui biiscumite Metr politanis, Cathedralibus, ct Abbatialitius dignitatibus infra Districtum sui temporalis Dominii consistentibus. a 26. Praesulgentem huius veritatis lucem non minuit inanis obiectio, stibeo colore quaesita, quω Leo X. Spost eum sequuti Pontifices in confirmandis, S ampliandis praececienti hiis Nicolai V. Sixti IU. Innocentii VIII. R Julii II. constitutioni hus imittiti fuerint de Duce, & natione Sabaudiae . Etenim ne, ut monet VI anus in hi 7. F. de veta. signi P. disputatio, dum nodus in scyrpo
quaeritur in brevi mutatione sadii, ab evidenter veris ad evidenter falsa perducatur: Animadvertendum in primis emiuxta praeallegata anu. l . NANe adn.2s.
Carolum III. Sahaudiae Ducem supplices Leoni X. Summo Pontifici preces dodist e, ut dignaretur approbare, S innovare promissionem Nicolai V.Diici Liid vico factam circa provisiones quarumcumque Ecclesiarum , vel Monasteriorum insta Districtum sui temporalis Dominii consistentium , prout etiam omnia alia in iisdem Nicolai Apostolicis litteris contenta, de quibus facta ibidem legitur individualis, & specifica mentio. 2a7. Secundo loco notandum est suisse ab eodem Duce Carolo stipplic tum pro confirmatione indulti , qtvid ipsemet Princeps consequutive ad praecedentia Duci Philiberto concessa recenter obtinuerat a Julio II. ut nullus alienigena, si vh alterius nationis, & Domi tui Clericus, qui non esset de Ducatu Di- stridiu, Ditione, Comitatibus, Terris, Locis . & aliis Dominiis Sabaudiae ultra, Sc citra Montanis, Dominio ipsius Ducis mediate , vel imimediate subjectis , de aliquo beneficio, tam seculari, quam regulari provideri posset, cuius indulti tenor de verbo ad verbum insertus etiam habetur in eadem Leonis X. constitu
79쪽
stineta oratiotae, iit, ultra praedictas litteras Apostolicas iam exhibitas,dignaretur , approbare, S confir re omnia, ct singula alia privilegia , gratias , S indulta . olim tam per Romanos Pontifices, quam Imperatores, & Reges, concessa Duci, ct nationi Sabaudiae . a 29. Hinc Summus Pontifex, praemissis , quω pro parte eiusdem Ducis Caroli suisset ipsi humiliter stapplicatum, ut dignaretur,non Bltim litteris praeo dictis realiter exhibitis, &de verbo ad verbum insertis, sed etiam omnibus , ct singulis aliis privilegiis, concessionibus, gratiis, & indultis , uuae ab eodem Carolo dicebantur suisse olim a Pontificibus, Imperatoribus, Sc Regibus concessa Duci, & nationi Sabaudiae, Apostolicae sirin talis robur adiicere,deveniens ad dispositivam confirmationem, primo loco in ea compleis titur singulas litteras praedibias, & in eis contenta quaecunque sine aliqua modificatione: Dein discretive loquens de aliis assertis gratiis , concessioni hus, ct indultis , sibi ignotis, Rincertis actum suae confirmationis prosequitur in Illis verbis : Ac quatenus sint in UVomnia, o singula privilegia δοκcel ves, gratias, er indulta, tam per R
Manor Pontifices, di quae Deris Canonibus non contraria. quam per Imperatores, Regesique Duci, oe nationi Subaudiae cocosa, tenore praesentium Authoritate Apostolica approbamus, renovamur, Er confirmamas,acpιrpetuae firmitatis robartenere, r inviolabiliter observari decrevimus. 2 3o. Perpensa hac iacti serie, cessat contraria obiectio; Etenim applieando activa passivis, & singula singulis reserendo,tam in parte enunciativa, quam dispositiva, verta illa Daci,'nationi Sabandiae reseruntur ad illam indefinitam privilegiorum concessioliem, quae a diversis Pontificibus, Imperatoribus, & R gibus emanasse ab eodem Duce allegabantur;unde necesse habuit Summus Pon-tἰsex ad evitandam absurditatem tun nullam haberet notitiam de eo, quod contineri poterat in allegatis indultis uti, quoad assertas Pontiscias constitutiones. elausula illa quatenui sint in usu , dc nuciad Caesarea , ct Regia rescripta consu
to temperamento- Sacris CiΙmnibus non repugnent. Caeterum in m.
quod attinet ad Indulta illa Pontificia in forma specifica de verbo ad verbum ibidem separato sermone prilis enunciata,quae& in parte dispositiva recensenturiisque ad clausulam - ac quatenas se nihil de illis diminutum , innovatum , aut limitaraim dici potest, ct firma manent, quae in antecedentibus dicta sunt in ordine ad indefinitam illorum dispositioilem in Dominio,. & Π tione temporali Ducis Sabaudiae. a 3 i. Sed demus tquod erroneum esset asserere) verba illa - Dyri, nati ni relatenda etiam esse ad promissionem Nicolai V. S ad Indulta Sixti IV. & Julii II. adhuc frivola, S inanis esset ista oppositio ; nam dum in iiDdem Constitutionibus Nicolaus indistinete loquia us est de omnibus, ct nubbuscumque Metropolitanis, Cathedralibus, ae Abbatiis coniistentibus in Dominio, & Ditione temporali Ducis Sahaudiae, exclusis nominatim illis, qui non essent de locis Dit onis ipsius Ducis, aut essent alienigenae, vel extranei, & SiX-tus IV. ad quem reseruntur Diplomata Innocentii VIII. R Julii Il. mentionem expressam fecerit de motu, Districtu,ntione, Comitatibus, Terris, Loci aliis Dominiis Sabaudiae ultra,' citramontanis, minio ipsius Ducis mediate. S immoliate subjectis, exclusis Alienigenis, sive alterius nationis, & Domini irile necesse illa verba rosita in constitutione Leonis X. -Duci, O nationi Saham dia: - - intelligenda essent de omnitius Subditis ejusdem Ducis; nam quatenus
80쪽
eadem verba possent pati aliqvitn dii hietatem, indilbitatam ab iisdem Constitutioni hiis praxedentibus declarationem acciperent,iuxta dispositionem Axthenistieae Si quir in aliquo Cod.defide infrumentorum: Sc ma&imh,dum in ipsa Conis stitutione Si ti IV. manifeste constat illa verba H 8' viationi Sasaudiae - aliam intelligentiam pati non posse, nisi de omnibus Subditis Regiae Sahaudiae D mus, qui omnes sub unico nationis Sahaudiae nomine continentur,ibi alis rarius nationis. - Etenim ultra quini a diversis non fit illatio. l. inter stipulam tem 88. I. sacram, L. de verb. Glii LPapimasur 2 i. f.de minorihur: certissimi juris est, quod Leon iis Constitiitio, inducta ad ampliandum Ducis,& suorum Subditorum favorem, & commodum, non potest ad aliquam limitationem, Rrestrictionem in ipsorum odium retorqueri. vulgata L qatafavorcae .de reg. iune maxime dum ipse Summus Pontifex professus est velle se non sollim confirmare, sed etiam innovare, & ampliare omnia, qtiae a Praxlecessoribus suis favore Sabaudiae Ducis emanaverant, quem singulari dileEtionis assectu prosequebatur ob supereminentes nuptias a Juliano Miaiceo fratre,tunc contra cum Philiberta 1 Subaudia,ipsius Ducis Caroli III. Brore, quas ipsemet Pontifex summo-perd exoptatas ingenti sumptu , ct Regio apparatu Romae celebraverat, sicuti post Cirdinalem Petrum Bembum in Dis Epipolis refert Gulae π.his Salaad. t . IsoLmihi sos. SQ6. reprobat tom. 3. pat mihi duabus si qllexi hus. Hinc eodem anno i si s .praedictus Ponti sex Leo X. Civitatem Taurinensem in Metropolim erexit, Sc anno sequenti is i 6. eamdem Civitatem innumeris privilegiis exornavit, 2 Camberium apud Sabaudos , at ille Burgum Civitates,iti gratiam ejusdem Ducis Caroli III. Episcopali Sede insignivit, prout testa
aga. Tandem pro sano ,& genuino intellectu praedictorum verborum n cesse esκt inspicere concessiones illas,gsatias,' Indulta Summorum Pontificum, Imperatorum, & Regum,in quibus de Duce, & natione Sabaudiae , tacta mentici dicebatur; posset enim tunc ista veritas dilucidari ex facti qualitatibus , ct cimcumstantiis; caeterum negari non potest ppellatione Nationis Sabaudire,ea communi usu loquendi, venire omnes, qui subiacent Ditioni, seti Dominio Ducis S baudiae tam citra, quim ultra Montes; nam tam Pedemontant,quam Nicienses, Sabaudi vulgariter nuncupantur. Hinc Antistites Graechinim promisissent accindere ad Concilium universale, in Sabaudia celebrandum, allegavit Joannes Ε
clesiae Graecae apud Latinos Patres oratord pQs intellexisse de illa Sabaudia,quae erat in Italia, sicuti resert Panormitanas in suo trivi. de Concilio Basiliensi cap. i.
π m.f. nam etiam apud Grammaticos nationis vocabulum plures potest in sediversas Gentes continere: neque enim omnes qui sunt de eadem natione eiusdem sunt Gentis:& Natio,iuxta notata per Calepinum in eodem vocabitio, ordinem
quoque,sbcietatem, sediam, & genus hominum significat, ac recipit latitsimam si gnificationem.Cirdi de Luca sub tit de bene isc. 76.πam. ia. unde merito Omnes Subditi Sabaudiae Ducis, tam ultri suam citra Montes Natiosus Sabaudis, tanquam eiusdem ordinis, S s etatis respectu Principis dominantis viisOd nominantur , & Sabaudi nominis gloriam taliant, atque Sabaudi merith reputantur: sicuti Ecclesia illa, quae Romae omnibus Sabaudiae Ducis Subditis communis est, vulgo Nationis Sabaudiae nuncupatur; cuius veritatis irrefragabile testimonium praebent praeallegatae nam. Ivis, Gas sequemibus littera Apin