Institutionum iuris canonici communis & Neapolitani a Carolo Gagliardo sacrorum canonum interprete in Regio Gymnasio Neapolitano elucubratarum ... liber 1. 4.

101쪽

s Breuis in membrana breuiori datur annulo Piscatoris obsi-

6 Breuis litterae remmo bus Italarum characteribus, Bullae Lamgobardis exarantur.

7 Pontificum epistolae aeuo martFrum rarissimae, postia frequem. tissimae. 8 Priscas earum censueuerunt episcopi pos fera biblia recita. - . Post feculum VII emerserunt eommentitia decrerales ante Siritium , a nasutis viris iam ex flatae .s Genuinus earum Gus ostendit supremam Romanae Sedis , in ecclesia uniuersa sollicitudinem. Io Regulae Cancellariae instar edicti praetorii Deum his habent,

quoties nulla patronatus νura, nec regni leges more iis laedant a

II Origo ipsarum Danise XXII antiquior es. Ia Obligandi sis incipit a die erastino pos noui euiusque Pomi eis electionem. I 3 moriente alia expirant, alia non . ALtera iuris ecclesiastici pars maxima sunt summorum Pontificum decreta &' placita . Romana ecclesia mater. & radix ecclesiarum a S. Cypriano dicta , mater & m gistra uniuersorum Christifidelium a generali Concilio Lateranensi in , supremam habet in ecclesia uniuersa pol statem se , tantamque ut conciliorum generalium decretaeonfirmandi iure potiatur H. Quicquid ergo statuit qui quid ordinat , ab omnibus perpetuo & omnimodis obsedi

eap. t tu fin. cap. 3 de casuum reseruat. alibi passim.

quum ex epistolis synodi eis conciliorum ad Romanos Pontifces, tum ex ips, rum Pontiscum litteris ea eonfirmantibus . . Diuitiaco by COO .

102쪽

Liber' VII. De pom eiis Decretis. 9 Iiundum est ain . Sic enim omnes Sedis apostolicae sanctio. nes accipi 'ndae sunt, tanquam ipsius dies Petri voce firmata

II. Pontificiarum constitutionum aliae generales, quae uni. .uersum catholicum orbem obligant, quales sunt omnes rig. quaeque uniuersalem christiani orbis disciplinam simciunt : aliae vero heriales , quae alicuius regni , aut prω uinciae , aut ecclesiae mores disponunt. Vtrunque genus e rum spectant Decreta , Decretales , Di istae , Bullae , O' Breuia. III. Decretorum nomine accipiunt Canon istae eas constitutiones , quas nemine petente summus Ponti sex edit quum motu proprio, tum consilio Cardinalium adhibito se . Derem tales autem dicuntur, quum Papa consultus suam per epistolam aliquid rescribendo episcopis vel priuatis consulentibus definit d . Unde versus. Decretum flatuit, Decretalisque respondet. Decretales tametsi in priuatis sere causis prolatae sunt , vim legis communis obtinent e cum in smilibus robus cet ri teneantur similiter iudicare , vis forte cum aliquid ea a ne-ressialis Cel millitatis in ecta, dispensatione duxerix flamen dum , ait Innocentius III se . IV. Recentior litteraram apostolicarum serma vocabu-Ia Buliarum & Breuium , veteribus ignota inuexit . Butia seu litterae bullatae a sigillo nomen acceperunt vel plumbeo ,

vel aureo sj , quod exhibet hinc figuras Sia Apostolorum

M a ' Petri

a Can. enimum 4 di'. 39. b Can. M omnes a rad. dist. e Glossa in prine. dis. is, & Deeius edisse. de eonstitui. In istili meretrum proprie dicitur , quod Princeps aut Praetor , aliusve magistrarus inter partes eum eognitione caussat decernit, ι. nequicquam 9 f. ubi decretam ED. da Q. PraesU. f. 6 Inst. de raere nat. ωὶ Glossa ad const. praefixam textui Demetalium verb. remst tutio. - e In cap. in causis i9 de sent. er re itid. Et in ea n. licet regulit C. XVI qu. 3 , Gelasius scribens Maximo & Eusebio episcopis declaranit, quae inter e piseopum Constantinnin & nuneios Anconitani episcopi decreuerat, tune formamen ceterist etanitionibus, qua fit sequenda , praescripisse . Quod enim in uno negotio statuitur, ad omnia similia extenditur, ait gl. ibidem.

Bulla Clementis VII ad Henricam VIII Angliae Regem data, qua

103쪽

Petri & Pauli, hinc nomen Pontificis, pendetque ex laniculo aut canapis aut serico . Eae si nedum Pontificis, sed editam Cardinalium manu subscriptae in Concistorio serantur, B lia concisoriales dici solent, quibus alterum superadditur .

signum Crucis conceptis verbis . seu breui lemmate circunda. .

tum. Cuiusmodi species conspi iuntur in magni Bullarii v luminibus. Quae vero' extra Concistorium prodeunt, Vnico sigillo. communiuntur. In huius autem parte altera si quando impressio nominis Pontificis deficiat, atque in altera solum. modo sacri vultus Apostolorum appareant, Bullam dimidiam appellant cum Innocentio III sa , consuetam alicuius initio Pontificatus, antequam sollemnia consecrationis noui Pontificis implerentur. Nomine Bullae quoque significantur passim litterae Sedis apostolicae in membrana exaratae cum sigillo plumbeo, quibus conferunt Beneficia ecclesiastica tam maiora, quam minora, & dispensationes praesertim matrimoniorum. V. Altera serma Breuis ideo dicitur, quod in breuiorubus membranis conscribantur sub annulo Pisca oris, puta sigillo in rubra cera impreta, coelatam praeserente figuram diui Pe

tri in actu piscationis b).

VI. Formam Breuis a forma Bullae distinguit varietas nedum sigilli, sed etiam characteris . Rreuia enim litteris Romanis seu Italis & communibus conscripta prodeunt e Secretaria Breuium e Bussae autem Langobardicis seu Theutonicis

titulo Defenso in fidei ornatus Rex suit propter meritum e sutatae haeresis Lu-teranae libro typis edito de S ramentis, aureo sigillo instructa prodiit. Ob idque Bulla aurea dicta est. Quales etiam sunt , quibus Sedes apostoliea confirmationem Imperii, inuestituram alicuius Regni, aliamve gratiam Imperatoriis bus aut Regibus largiuntur, ob sigillum in auro cusum. Per anthonomasiam tamen aureae Bullae voeabulo intelligitul eonlli tutio a Carolo IU Caesare Getis manico edita de Imperatorum electione & electoribus.

b) Innoeentius Citonius lib. a obseruat. cap. 33 ex Godino, Niceta , &Luitprando notat Imperatores quoque multiformibus sigillis usos, videlicet aureo vel argenteo in litteris ad Reges & toparcas de rebus grauioribus & publieis: cereo ad Augustam, filios, ceterosque regiae stirpis : plumbeo ad despotas, &magistratus digniores.

104쪽

e Cancellaria seu Dataria sa). .

ecclesiarum necessitatibus ad episcopos, ceteresque dedere : t men paucillimas aeuo martyrum , post pacem ecclesiae .quam

plurimas. Quandoquidem genuinae ' sunt, una S. Clementis ad Corinthioς , nonnullaeque Soteris, Cornelii, Iulii I, Damasi, ceterorum collaudatae ab antiquis Sia Patribus Irenaeo, Atlimnasio, Hilarici, Hieronymo , aliisque supparibus, nuper illinstratae a Petro C stantio , & Francisco Dominico Bencino Jλ. VIII. Has Romanorum Pontificum epistolas in ecclesiis palam & saepe recitari post lectionem sacrorum Bibliorum satagebant episcopi pri Mitiuae ecclesiae , hoc modo mandata Sedis apostolicae cunistis obseruanda fidelibus insinuantes se :quum nemini fas esset apostolica transgredi eiusdem Sedis praecepta id)- At vero post seculum VII densissimis ignorantiae

- nebu-- ω Corruptio characteris, quo Romani vetereu utebantur , theutonicum seu langobardi cum progenuit in bullis Romanae Datariae nunc vigentem secato abhine XIII. Quum enim deturpatam vitio tem oris formam litterarum reinficiendo manum admouissent primum Germani & Langobardi, tum Principes Andegauenses, & Romani recentiores apiees A lineolas. A flexus, quibus i die eonstat sorma langobardica addidere. Apud Muratorium dissert. an ιιq. med. aut ro. y , inter sigilla, bullasque diuersorum principum italiae . sun morumque Pontificum , primum , quod exhibet literarum formas hodiernis langobardicis pessimiles, sigillum Oeeurrit Gregorii IX , qui taruis sub initio se- euli XIII. Antiquiora ligna Pauli. I. qui sedit annσ 737,. & suecestarum v que ad Honorium III, alfinia sunt, sermamque mediam characteris inter nostrum Italum & Langobardieum exhibent. Typos numismatum Caroli. I Atis degauensis, & sequentium Regum Neapolitanorum usque a1 Ferdinandum I e tholi eum , iisdem ae Gregorii IX litteris theutonteis ei reundatos profert cit. Mur tor. Hssert. 1 7 ro. a edit. Mediolan. an. I74o. Videndus Mabilloa. de re diplom

D De sitreis enoelieis Romanorum Pontificum differtationes duas, quae duo complent iussa volumina , sese , disertoque calamo elaboratas hic auctor, eximius Romanae primum , dein Taurinensiis Mademiae prosetar typis vulginit Augustae Taurinorum anno r728. c Eusebius lib. 4 his. eap. 23 , tradit S. Dionysium Corinthi episeopum secundo seeuto aerae Christianae seripsisse ad S. Soterem papam , ecclesiamque Romanam, quod epistolam S. Soteris quemadmodum & aliam s. Clementis in ecclesia sua post sacram scripturam is perlegisset, atque in posterum relectu Sseret ad suam ipsiuo instructionem. Id factum ex more ecclesiae obseruat Fle

105쪽

. nebulis longe lateque diffusis per occidentem , emerserunt ex Isidori mercatoris ossicina putidae pseudo decretales. vetustis ante Siricium Pontificibus suppositae , quas pia fraude confictas dixit Cardinalis Bona a). Eas praesecare statim aggressi sunt viri sapientia & pietate eximii, praesertim Hinc marus Rhe- 'mensis: sed propugnata nonnullis videtur Nicolauq I b&Gratianus se, At vero commentitias omnino esse plerasque epistolarum Pontificibus ante Siricianis aflictas, exploratior res est, quam ut probatione indigeat. In primis enim loca sacrae

Scripturae iuxta vulgatam versionem a B. Hieronymo desa, catam , quae recentior est, Diurima in iis epistolis contenta sunt. II, Eas citare & usurpare ceperunt scriptores seculo a hinc nono, praetereaque nemo Patrum, qui praecedentibus octo eculis res ecclesiasticas litteris tradiderunt. III, Doctrina in isdem conspersa dis nat ab infantili aetate ecclesiae, & vnd

e que redolet formam regiminis aeuo recentiore adoletam rnullo penitus verbo facto. de haeresibus contemporaneis, peraecutionibus, lapsis , consessorum martyrum cohortatione ad consummandum martyrii cursum . IV, Postmorum conciliorum , Pontificum, Patrum sententiis redundant. U, Ratio tem porum , si notae consulares epistolis adiectae conserantur cum annis

a Card. Bona lib. I rerum thumaea . b) Ep. ad opiscopos Galliae in ean. si Romaηorum dis. st,ibi: Quandes postolica pro eis Misa fido , pro fanis dogmatibus , pro variis o ' multifariis ecclesia necessitatibus oe fidelium moribus diuerso tempore scripsit; omni deb/-e honore praeferri, ab omni lus prorsus in quibuslibet. opportunitatibtis discretia. me vel dispensatione magi sera reuerenter ossumi . . . etia- ηοn sina radisi ean, lnum compaginatae ... quum omnia omulum messorum decretalia ransistita, ostia lGeretates opimias, ρο- beati mi Papa diuerHis temporibus ab isbe Roma δε--runt , veneraliti re fore fuscipiendas custodiendas, eximios Praesules, Leonomniliser, Getissum mandasse probavimus . Hucusque Nicolans Papa. Attamen recitatis verbis, totaque epistola illud unum argumentum Gallieanorum di. luitur, quod illi deeretales veterum Pontificum ideo respuebant , quod in eo. diee emonum eas insertas non conspicerent. Quod unum sane nil probat. Ita. tque Nieolaum eruditissimum Pontificem nonnisi temere quis dixerit reapse pro. minasse pseud pigraphas Isidori mereatoris epistolas, sed potius genuinas & ea non ieas in codice eamnum haud contentas . Videsis di nn inserius tit.yndum. 6.hea Gratianas dis. I9 per totam

106쪽

Lib. I. Tib. VII. De pomificiis Deeretis.

annis Pontificum , non cohaeret. VI, Stylus sere unus, idemque sermonis character barbarie foedus abhorret ab elegantia locutionis vel inter plebeios consueta prioribus seculis. Det Ela vero ea undem falsitas Romanae ecclesiae iuribuς nunc haumquaquam detrahit, quae tot veris antiquitatis testimoniis m, xime nituntur & consistunt firmissime; ut obseruat Baronius sit, IX. Recentiores Pontificum epistolae quum ad singulares personas datae , tum encyclicae seu circulares prost lant manifestissime sollicitudinem uniuersalis ecclesiae , curamque

pastoralem uniuersi dominici gregis per totum orbem diffisi reapse a Romanis Pontificibus diui Petri successoribus habitam. X. Regulas Gancessariae apostolicae disponentes de reserua tionibus beneficiorum , doque ordine in eneditionibus & negotiis dictae Cancellariae seruando, edicunt sub pilimbo singinti Pontifices crastino suae assumtionis die , quoad vixerint , duraturas. Istas edictis quidem praerariis sed non legibus parem vim habere inde patet, quia perpetuae ipsae non sunt , omnesque, demtis aliquibus elausis in Corpore iuris, aut

continuas reseruationes eomplectentibus, morte Pontificis edicentis exspirant. Itaque iuris auctoritatem non modicam o,

tinent sb , quemadmodum & edicta Praetoris se . Hoc tamen in regno quae libertatem patronorum , & iura patronatus quomodolibet deminuunt Regulae Cancellariae , nullam fere acceptationem sortitae sunt: secus aliae , quae reseruant Sediapostolicae beneficia liberae collationis , & formam in iisdem conserendis praescribunt ι0. Vnde intelligitur, cur placitum regium bullis pontificiis super collatione beneficio; viri facta vigore Regularum primi generis denegetur passim , alterius vero impertiatur.

XI. Primus Regularum auctor fuisse Ioannes XXII see

d Id lare obseruaui in tract. δε benufeiis , oe δε iurepair. Ubi passim sermo habitus est de pluribus singillatim Ragulis. Diuitigod by Corale

107쪽

96 . Insism onum Iuris Canonis; Io XIV communi consensione fertur ab earum interpretibus, Soto , Gomesio, Mandosio , Hieronymo Gonetale E , Κochierio , Molineo da. me. , Luetio , Peleo , Queiada , & nouissime a Ioe Baptista Rigantio, qui Regulas L XII eximii

Papae Benedim XIV uberrimis commentariis illustratas tomis quatuor vulgauit . Sed clarissimus Muratorius a) testatur inspexisse in mia codice Cencit Camerarii Regulas ab H norio III praecedenti seculo XIII traditas notariis & seruptoribus Cancellariae apostolicae , & monumentum influuin tionis eῖusdem Cancellariae super pensionibus dandis & reei. piendis anno circiter Iazo, qui aeuo Honorii congruit . Hi ne licet coniicere ortas primum fuisse cum ipsamet Cancellaria, dei nde adoletas paulati in nouis addita mentis & oris dinationibus' luecedentium Pontificum , ex quibus speciales cuiusque Regulae conditores indicat singillatim laudatus Ri-

gantius . Hodierna tamen forma earum diu sane est , cum .

nullam vel permodicam subiit mutationem , nouis Pontifici. . bus iisdem fere verbis antiquas in nouantibus.

XII. Obligare incipiunt Regulae a die immediato post

noui Pontificis assumtionem, ut exprimitur in ipsarum proce-mio: tametsi publicatio earum ad multos dies aut hebdomadas quandoque differtur. XIII. Triplex Regularum genus . Primum reseruationes generales beneficiorum complectitur . II, res iudiciales. III, instructiones officialium . Cansellariae . Quae ad reseru tiones beneficiorum pertinent, longe maioris momenti , quam ceterae sunt. Earum una vulgo dicitur clausa in corpore Iuris,

puta in cap. licet et , oe cap. praesenti 34 de praebendis in 6 ) populisque minus odiosa, quae scilicet Sedi apostolicae reseruuat benefleta vacantia api d Mem ipsam , di in Cirria Romana, Zc beneficia Curialium vel intra duas diaetas a Curia Roma- .na, ve in quovis loco ab urbe remoto morientium, dum Curia ad locum alium transfertur . Reliquas omnes, licet in

108쪽

Lib. I. Ut. VII. De pontificiis Decretis. 97

extrauagantibus Ioannis XXII , aliorumque Pontificum contentas , extra corpus Iuris canonici habent & aegriore serunt animo. Priores in corpore iuris clausae reseruationes nunquam expirant vacante Sede apostolica, sed vigent semper: quem- . admodum & quaedam aliae Regularum ex perpetuis bullisae constitutionibus Pontificum vel praecedentibus erutae, vesnouis subsequentibus firmatae G et 3c fixas continuasque reis servationes inducunt quum personales ratione ossicii aut fa- ' miliaritatis, tum reales maiorum beneficiorum, pula cathedralium ecclesiarum & monasteriorum I primae Dignitatis

post pontificalem in cathedralibus & principalis in collegiatis,

omniumque beneficiorum in tribus basilicis urbis . Ceterae autem Regularum reseruationes quum ratione icmporis pu. . ta beneficiorum vacantium tempore viduatae episcopalis ecclesiae, aut absentiae Cardinalium a titulis suis, ecclesilae, suburia cariis, aut in mensibus apostolicis tum ratione loci , puta per obitum non curialium intra duas diaetas ad urbem accedentium vel ab ea recedentium, existimantur accidentales ac discontinuae. Eas ferme omnes iam explicui sn- gillatim seruato rerum ordine in tractatu de Beneficiis rectismficis a edit. , praesertim cap. 3 de referuationibus affectionibus pontificiis o indicans praeterea quibus earum & quare Potellas regia hoc in regno aduersatur. TIT. VIII. De sanflarum Patrum sententiis . '

modi sunt Regulae 31, & Benedicti XIV de non impetrapdis benefleus

per obitum familiarium Cardinalium vacantibus sine eonsensu eorundem Cardinalium, quam iaciunt perpetuam eonstitutiones Greg. XIV, & Pauli V. A. lia de vacantibus per priuationem . apostolicam reseruatis S Sedi vigore constitutionis Pauli IlI. Alia de parochialibus contra sermon Tridenimam cestatis, quas resemat S. pius V consi. 1 3. Videnda quae scripsi in tras. de de M. ecclesias. cap. I nam. 6y, a. ecit.

109쪽

98 ' Institutionum Iuris Canonici diuinae oe apsolitae legis insuper habent.

a Apostolicarum traditionum hostes consantem, Patrinn auctoritatem euertere variis calumniis frustra conantur.

a Guam infallibilem promisio Cbrisi Domini o ratio coni.

monstrant.

Vbi Patres inter se dissentiant, secus iudicatur.3 Clausa in corpore iuris dicta Patrum parem pontificiis decretis

vim fortiuntur. 6 Gennina Patrum spera a eo mentitiis discernenda sedulo sunt.

TErtium in definiendis dogmatibus & morum regulis

locum obtinet unanimis consensus SS. Patrum , quippe qui deficiente conciliorum & Pontificum auctoritate ce tam faciunt fidem catholica: dqctrinae, tanquam testes pro hatissimi & custodes apostolicarum traditionum. Patres, id circo dicti, quia scripta sua velut patrimonium ac haered, talem fidelibus perinde ac filiis reliquerunt . Eorum venerandam auctoritatem commendant maxime illa Deuteronomii verba o Interroga patrem tuum oe annuntiabit tibi r maiores mos , oe dicent tibi. Et ea Christi Domini clariora b): Ecce ego vobiscum sum usque ad consummationem seculi . Eequis ergo sanae mentis abnegauerit in fallibilem esse verit tem dogmatum nobis traditam uno Patrum ore qua veterum qua recentiorum 8II. Haeretici apostolicas traditiones oppugnaturi auctoritatem Patrum aspernari opus habent . Omnium omnia deliramenta ea in re Ri uetus & Dallaeus ex Caluini secta recinendo blaterant humanam , ideoque sallibilem , incertam ,

110쪽

L ber I. Tit. VIII. Desinctorum raraemi sententiis. 99 dubiamque esse fidem Patrum perinde omnium ac singulo .rum, paucissima superesse scripta trium primitiuae ecclasiae seculorum , eaque ut plurimum corrupta vel inιerpolata vel omnino supposititia calumniantur aut inuoluta sensibus obscuris , liuolismis , variatis vocum . significationibus, allegoriis metaphoris, figuris, artificiosis dicendi 'rnamen is & - mysticis locutionibus, ne arcanum ethnicis tunc ipsi panderent; ratione item polemica , quae id contrarium ali. quando errorem eos abripuit; ac Δmum retractationibus

sentemiarum-hiltroneis, quae certitudinem adimunt. III. Verum enim vero dum Patres unanimi sensu tradunt

doctritiam fidei non scriptam, ii Spiritu Dei aguntur Sc filii Dei sunt . Per os quippe ipserum Spiritus veritatis docebit manens et pitarem sa) . Eis , qui in ecclesia fur, presburis obedire oportis ς bis qui successissem habrer ab Apostolis, qui

cum episcoparis successione Xhrisma veritatis certum acceper-t, ait S. Irenae b . Ecclesia ea tholica una est & connexa & cohaerentiam sibi inuicem stacerdotum glutino copulata se) . Fieri ergo non potin . - tot ac ta-ue ecclosae in unam fidem errauerint , inquam cum Tertulliano 6H. Prosecto ecclesia Dei vitii cola na o si inmentum veritatis

est o , quam repraesentam Patres & episcopi siue per

orbem diffusi, siue in concilio simul congregati : & cui portest nemo praetcribere , monente Tertulliano, non spatia ιο-

corum , non litterualia temporum , non parrocinis personarum .

Qitae de obscuritate , retractatione , fallibilitate obiectant Nierodoxi, reserenda sunt ad singulares Patrum opiniones, &sensus humani ingenii proprios, resque non dogmaticas . Quos ectauit S. Augustinus inquiens, Christum semper veraciter iudicare resesiasticos autem iudices homines plerunque falli b. Secus vero est de iis Patrum dictis . quae communem , aper' - N a iudi