장음표시 사용
21쪽
cundam, tertiam,quartamque rationes unica responsione dico,nil mirum esse, neque telam,neque stricum, neque gossi pium, aut stupas hoc ictu incendi, neque igne ex tormento
excussa inflammari, carnem autem ambustionem concipere,
namque idem scepe in coelestis fulminis ictu visum est, ut vagina illaesa sit, ensis vero colliquatus, sicque vinum exhaustu appareat cado nihil perpe . Quod accidere dicunt philo
sophi ex vaginae, cadique meatuum latitudine, fulminis au tem tenuitate. Sic igitur statuendum videtur, cum his fer
res, plumbes vespilae poris tenuissima haec exhalatio includi possit,quae gossipium, telas stupastiue possit facillime peru
dere, carnes autem secus. & fortasse huiuscemodi exhalatio, quae nequit telas,gosspium, & caetera id genus corpora natura sua frigida incendere, si a calore naturali membrorum a ctuetur, aliquo temporis tractu illa comburere potest,ad in temperiem solito calidiorem, siccioremque partes humido suo naturali fere destitutas reducendo, quod in corporibus viventibus primum ambustionis genus est,teste Aristotele sectione prima problematum iv. Ad quintam rationem sic respondendum teneo. Quamuis pila metallica paulo post, ac fuerit ei nissa frigidiuscula appareat, non tollitur tam quod intra illius penitiores meatus tenuissima exhalatio non delia tescat, quae non ita cito ab ambienti aere refrigerari potest; quae intra membra recepto globo si sese exeruerit, ambu stionem gignit. Vel alio modo responderi potest . ita esse tenuem exhalationem in pilae poris contentam , ut Ocyssime possit ab ambiente refrigerari,quar dein a membrorum natiisua caliditate rursus attenuatur,atque calefit,& potens redditur ustionem facere: non enim parum iuuat agentium in nos operationem calor naturalis,ut experientia docemur in sinapismis,&vesicantibus, quae in exanguibus admodum corporibus,atque deploratis, neque ruborem, neque vesicas in ducunt,quod faciunt in multo natiuo calido abundantibus
Ad postremam respondendum est primo verum esse, quod
22쪽
immo ut plurimum ex his vulneribus parum sanguinis eL- fluit, vel dicimus non omnem ustionem sanguinis fluxum impedire, atque cohibere posse, sed illam tantum, qirae affa tim multumque ex adusta parte adimit humiditatis , quod inducere escharam valet ultimum ambustionis gradum, at in hoc vulnere aliquando, & fere semper mala temperies ca
lida, & sicca gignitur, quae prima est ambustionis species .
Neque argumenta aduersus veneficam qualitatem adducta maioris ponderis existunt, nam quo ad primum concedo ingredientia compositionem pulueris non esse venena, neque ita temperiem naturalem eX cedentia, ut talia merito iudicari possint: quamquam in hoc non desit disputandi locus.Ne, go tamen consequentiam istam, quod ictus bellici huius tormenti non sit venenosus,quamuis ex dictis principijs constatus puluis non sit venenum. existimo namque huius pulueris qualitates ita immutari,diim accenditurivi inde possit aliquam concipere veneni naturam . non quidem deleterij, sed potius ratione alicuius exedentis qualitatis, exitiosi ratione, qua nimium caliditate, ac siccitate polleat . qualia dicimus
esse euphorbium,& thapsia,& his similia. Neque obstet aliquis dicedo nullam ignis actione generari rem venenosam, quinimmo eadem omnem deleri veneficam qualitatem;hoc enim verum est de venenis a tota substantia necantibus, non autem de omni venenorum genere, ut in fulminis veneno apertissime deprehenditur. Neque secundum argumentum magni est momenti, quo astruebatur multos neque sphac Io, neque cordis tremor neque alijs scuis assectibus post acceptum ictum corripi. nam multo plures ij sunt, qui multa gravia symptomata patiuntur tali accepto vulnere, quam qui non. Vel etiam dicere possumus, quod, cum huius v neni vis a tota substantia non dependeat,sed a qualitate tantum manifesta, iccirco opus est,ut in certa quadam dictae exhalationis quantitate consti tuatur agendi potentia. quae potest multoties adesse, secundum quod magis,& minus sciope -
23쪽
tum distat, vel In eo exigua adest pulueris quantitas, vel ob aliam aliquam causam;& si adsit in suffcienti quantitate exhalatio,haec uel a membri vulnerati temperie, vel ab ali qua alia re obsistente potest expurgari. Quς pauca cum credam satis esse pro eorum rationibus confiitandis, qui una cuulcere, & con tusione ambustionem, & venenum in hoc asse -ctu adesse negant,finem huic capiti imponam,statuendo huiusmodi morbum continui solutionem esse contusionem c praehendentem, ambustionem , & veneficam immutatio
DE SIGNIS HORVUM V V LNERVUM. Cap. IIII. N τηο A M talium vulnerum curationem aggrediar,operae prςtium fore duxi, nonnulla de horum vulnerum signis prius praefari, praesertim cum primo aspectu contusorum
vulnerum tantum naturam, atque figuram
ostendant. Signa igitur,quibus talia vulnera dignosci possunt ab alijs, multa sunt,omissis tamen super fluis, haec solum, cum necessaria sint,recensicbo. Figura itaque orbicularis,uel quadrilatera est,pilae,vel alterius quadrati corporis figuram praeseserens, color cutis deprauatus, liuidus, nimirum csruleo commixtus, quod venenum in parte laesa adesse ostendit, sensus admodum vehaemens, & grauis. ita ut percussis videatur id factiam esse ab aliqua magna mole, pauca, vel minima admodum sanguinis per vulnus cruptio,quod non solum per escharam sistitur, verum, quia inter membranam carnosam,& musculos a con tusione, I uis extrauc natio facta est; ob id sanguis, vel parum, vel nihil profluit , quod est signum euidentissimum haec vulnera esse
24쪽
esse combustae, cum semper vulneribus ambustis, ante quam bullae procreentur , hoc aceidat: insuper ita tumet Para, ut vix primo aspectu in ingressu angustum specillum ingredi possit,data semper proportione corporis ferientis. Vltimum signum,& contra ordinem corporum aliorum senentium- quod patentior est via exitus , quam sit illa. Per quam pila ingressa est,iupponundo semper ab utraque Parte partem transfossam esse.
VI A curativae intentiones omnium con sensu a morbo desumendae ueniunt, hinc vulneris curation prout primus appa-i rens morbus est,& a quoalij praeter natu Tam aflectus pendent. inchoandum esse duco. Quo in loco primo notandum ci
ca hoc venit. Vulnus ex Celso lib.vit,cap.xxvj. illud esse . appellandMm, quod causam extrinsecus laedentem habet,ide, quia Galenus iv.& v. methodi triplicem solutionis continua speciem tradit, primam in carne, & hanc vulnus, s leundam in neruo,& hanc spata iam, tertiam in osse&hanc fracturam; de his omnibus pertractabo. & quoniam accidere potest ut caput, & thorax, & abdomen vulnerentur . ob id de vulneribus istis sermonem faciam, una cum vico iram speciebus. deinde quia ab his vulneribus sanguis alb quando fluit,& praesertim,ubi ossa si acta sunt, ideo de famguinis fluxu tractatum instituam. quemadmodum, & maccidenti de inflammationeis angrena, sinu,fistula,erysipelate, herpete, di ultimo de ossibua vitiatis tractatum racia, B nec
25쪽
nec non eorum hacturas ordine proponam , & quomodo omnia haec curanda sint ex Galeno, Hippocratei identi& Celso ostendam. & ita huic capiti finis sit Orositus. l
I II TITn fC EAT IOE II et E 'Io NEO DE PR IMM M. p. VI 3 AIta ut i iti l turis' Gq. uiri malio in i mIH. uris DLLIo v NYvae itaque hoc pacto intentiones curatiuae. omnis continui solutio sui unionem indicat, quod per exsiccatia, atque adstringentia assequimur, quia i ter labia intercidere potest aliquod cor pus,quod actionem,unionem dictam, impediat, & praesertim in talibus vulneribus, in quibus totum membrum sit transfixum , ob id primo eu esseudum est, desumpta ind i catione a corpore quod diuersam sui extraetionem expostulat. Aegroigitur 'iuodo quo se habebanquando vulneratus fuit, siluato. primo specillo,vel candela vel apice minimi digiti,si fieri possit, qJ insidet parti Iς- sae, eo pus feriens inquirendum uenit. carnosamn an que ditatem,vel articuli fundum petens, sensum visus subterfugit quὰdere cum omnia corpora praeter na turam in vulneribus existentia sui extractionem Indicant, ad eam quam citissime deueniendum est , dato quod & dolorem -adaugere Valent, &inflammat ionem non solum, sed tum rex omnes procreare, qui facile cogiΗdcuntiar ex colore. dolor duritie,&ma gnitudinis diis ensione d Instrumenta
Aiaquem ι ' eis a sere valensia in multiplicissint
in lia corpora orbiculari a sunt, vel quadrilatera,
vel alterius figurs,Nmapsitudinis, supposito semper quod Mi 32ulum vulneris testis dilatatio fiat, si pars laesa id fieri -iatii neque aliquod aliud impediat. Vnde si pars tota
26쪽
iaculis,vulscelis, iostrumentisque modo oblongis, docvriuis,modo acutis, modo aciequgdiit is, talμ cor trahenda sun t,ut apud icriptores delin vig a sti unc mi is, .plicem usum habentur. & apud medicos Ghirurgia in pis.dignitate exercentes passim parata. Verum si in cute u posita viceri erit facta cutis sectio, quae contia apertio uocatur,impulsa pila per talem incisionem finam impulis rio instrumento dicto extrahetur, & si ossi infixa decidat, uel in articuli eauitate resideat, ita ut tenaculis illi praesto esse nullo pacto possimus, instrumento formam communis . terebrae habente pila extrahetur. & hoc, pacto pilae, uel AEuiuis corpori unionem uulneris obsidenti facile erit oc .currere . haecque pauca pro scopo assequendo dicta sint sa-.tis;ut solutioni continui uulnerationi dictae satisfaciamus. In contusione suppurantibus utendum est,ex Hippocr.lib. de ulceribus, ubi habet,omne contusum necesse est putre-iferi,&insaniem conuerti. Veneficxqu litati veneno duellantibus medicamentis resistendum erit,uel ijs,qus putredinem sistunt. Ambustioni medicamenta moderate restigerantia,& moderate calefacientia commoda sunt. γ stea quae pustulas prohibent,& abstergunt,& carnem attritam simul absumunt, ex Arist. primo problematum probi. 1lvi. Fracturae uero ossium cum ς demmet fere intentio sit, inimirum a glutinandi, atque ex siceandi, quemadmodum in ulceribus excogitatum ciccirco de hac nihil dicam
ulteriust his scopis deductis; primo ad id quod magis ur set, & ad id quod primo sanari potest, est dirigenda cura,
. alijs non neglectis,sed ei praesertim est attendendum,quod rationem causae.obtinet. quare ab affectus magnitudine in -ichoandu uenit . magnitudo autem triplex est, prima acti nnis est praestantia,secunda affectus essentia, tertia facultas,.. quae issulta comm gubernati rursuranimaduertendum est
27쪽
quid ante, quid post, quid cum quo sanari potest: quibus
omnibus optimὰ perspectis ad veneni extractionem deueniendum fore arbitror, cum ab illo veneno alij praeternaturam assectus in dies maiores reddi possint, & pars in sphacellum verti, a quo postea suborto vitales facultates labefactari magis poterunt, quam a solo veneno in ulcere impresso. unde nisi veneno occurramus primum,curationem perfecte aggredi minime possumus. Et quia alij affectus siti amotionem indicant, ob id simul & semel mixtis intentionibus uti debebimus. Quoniam'autem dolor sympto-ma est, quod illis semper associatur,& tale est,quod saepest pius totam ad se curationem trahit, propterea. si potis est, tollendus dolor, & illi occurrendum. Omitto alia sym
plomata, quae talia conmmitantur vulnera, &proculdu .hio illa venenata esse ostendunt,ut mens aegri stupida, si, dor frigidus totum corpus inuadens, syncope, ora uulne iis refrigerata, & infuscata, nigraeque fuliginis per uulnus emcretio. quoniam ueneno amoto , & talia symptomata amovebuntur. et i ta homMA II in iram inibi tu h . r auctum it
DE PROGNOSTICO. Cap. VILR I v s Qv A M horum vulnerum curam persequar,consonum. ationi mihi videtur de modo praedicendi in talibus vulneribus aliqua praefari'. scopis nanque curatiuis selectis,antequam ad usum vocetur, prius ividendum est,an id cosequi nos possimus. vulnera itaque haec non alienam ab alijs praedicendi ra-- tionem habent,ut si sint magna,& partem aliquam principem obsideant,& a diuturnitate temporis malum aliquemi habitum contraxerint, male de his praedicendum est,quoad modum
28쪽
admodum bene dijudicandum si secus se habeant. sem
per tamen dissicilis pronuntiandus horum vulnerum euentus est,tum quia multi simul complicantur affectus contrariam curationem exposcentes, tum quia semper venenolo halitu sunt infecta, quod uenenum in principio a naturali ualido calore reprimi posse videtur, ipso vero debili reddito reuiuiscit, atque reuertitur. quemadmodum multoties in his casibus experientia nos docuit. & de praesagio haeci sint satis . . silui num
DE HO IVM VULNERV M CURA. Cap. VII Lm GOREssu Rus vulnerum suppositorum curam,primo parte quavis lesa, transfossa, vel non transfossa, accipiet oui album, cuvitello optime concussum, illudque oleo: sambucino commixtum,dein portiuncu---la boli orientalis; una cum sanguine dra conis assumpta, simulque mixta, omnibusque agitatis, placentulam ex stupa linea,vel canabina optime carpinata efformet. tentaque, vel tentae, ex tali materia conficiantur, quae tali lini mento illiniantur, & ita prima facie uulneri apponantur. Ex hoc nanque medicamento,quod singu-- . las intentiones curativas assequuti simus,arbitror. ex b Io etenim orientali ueneno occurretur, oleo sambucinoianeares obsistetur, oui uitello dolor sedabitur, album ine ovi, desanguine draconis sanguinea fluxio,& calida, a qua dolor excitari, ut plurimum solet, intercipietur;& si sangui-mis Ruκus expectetur hoc medendi modo huic occurre . tur.' si uero multa ueneni copia in uulnere appareat, uel
nili suo statu recedere vidcatur,tota caro Eucscens scalpel
29쪽
Io nouacula dino amouenda es ummodo id seri patiam Yur circinniacemiavasa. quod cum fieri non possit, cucumbitula multa flamma accensa supra vulnus apprime appomenda erit, leuibusque scarificationibus inficienda cutis, iterum apponenda , ut ab illius appositione, venenum cxtrahatur. sed si tale venenosum vulnus,ut fieri talia vulnera aliquando consueuerunt gangrenam minCtur,adt pica medicamenta caustica statim deueniendum quorum
sylva apud omnes medicos passim habetur.& si h sc parum
troficere videantur,ad ignita serramenta transeudum est, Hippocratis dogmate seruato, ubi imperat igne utendum esse,quando medicamenta,& ferrum parum, aut nihil profecisse visa sint. deinde quia parti dolenti, atque debiliori
ob vulnus redditae, nec non etiam calidae, natura copia sansu in is occurri t,ut ei opem ferat, eapropter ut huic succo rum fluxioni obviemus, cum ratione sui magnus sit mor
ius , & cum adsit dolor, qui admodum graue symptoma est, ex Galeno lib.de curandi ratione per sanguinis missionem, uena secunda venit, & in opposito latere tundenda, vel in remoto,& longinquo, ut revulsionem sanguinis mo-hiamur, hicque non in multa quantitate,ut, si fieri necessi 'tas cogat, ab eodem latere Issiae partis mitti possit, ad hoc ut euacuatio straguinis sequatur habita semper ratione ad virium robur, ad aetatem nec non ad copiam sanguinis per uulnus effluxam,si adfuerit. Verum obstare posset aliquii contra ea, quae dicta sunt circa languinis euacuation l. cum a noris fuerit suppositum uenenata haec vulnera esse, constat etenim in uenenatis uulneribus non ita tuto sanguinem mitti posse. Huic itaque obiectioni ira respondeo, quod cum dicatur in uenenatis uulneribus non esse secaniadam uenam, intelligi id debet de ueneno a tota substatia ,& non de halitu uenenoso, nam uenenum a tota substantia citissime repit ad cor. halituosum nero hoc uenenum
30쪽
non ita cito cor in tacita se d ausa in sanguinis minsione non tantum imminet perieulum. Praetera si cucu bitula ubi dubitatur magis de actuali ueneno apposita Ἀ-fectae parti valet uenenum extrahere,ergo sanguis mittemdus . quinimo dico debere nino mitti propter affluxum prauorum succorum ad partem laesam, a ciuibus pars in n. matione correpta aliquando in gangrenam,& sphacellum trahi potest . quare cum alijs credo sanguinem tuto pastyi posse. Adnotare vero placet, quamuis haec omnia corpus interne respicientia per accidens a me dicta sint, quod nite sanguinis missionem opus est aegrum,uel clystere,uel minoratiuo medicamento,sbIuente dicto,utr. His peractis, ut pars dutaxat ab omni Huxione liberapemaneat , quoad fieri possit, defensim proprie dicto medicamento locus affectus muniendus est circum circa. hocq; dico quip. non semper potest membrum laesum circumuolui; cuius *pi positionis notae hae erunt,quod non immediate supra uulse nus applicetur,alterum quod ubi uasa exterius paten tiora sunt, atque sub cute apparent, ibi apponatur. quod si haec duo minime assequi possimus, per quattuor digitorum spatium ab articulatione qua distans est apponendum. notandum etiam uolo,quod defensiuorum magna est sylva, prout diuersa est regio,anni tempus diuersum, diuersaq; aegrotantis, aetaS,atque natura,nec non etiam affectarum partiustus , eius tamen quo frequentius utor inscriptioncin tradam. & est. Rec. Boli arm.orient. Sangu.drac Pulu. myrtilorum luit: ir Balaustiorum l Gallae immaturarol. ros