장음표시 사용
41쪽
quid ante, quid post, quid cum quo sanari potest'. quibus
omnibus optimδ perspectis ad veneni extractionem deueniendum fore arbitroricum ab illo veneno alij praeternaturam assectus in dies maiores reddi possint, & pars in spha cellum verti, a quo postea suborto vitales facultates labefactari magis poterunt, quam a solo veneno in ulcere impresse. unde nisi veneno occurramus primum,curationem perfecte aggredi minime possumus. Et quia alij affectus aut amotionem indicant, ob id simul & semel mixtis intentionibus uti debebimus. . Quoniam autem dolor sympto-ma est,quod illis semper associatur,& tale est,quod saepe set pius totam ad se curationem trahi t. propterea. si potis est , tollendus dolor, & illi occurrendum. Omitto alia symptomata, quae talia concomitantur vulnera, &proculdu .hio illa venenata esse ostendunt,ut mens aegri stupida, su dor frigidus totum corpus inuadens, syncope, Ora uulne ris refrigerata, & infuscata, nigraeque fuliginis per uulnus excretio. quoniam ueneno amoto, di talia symptomata amovebuntur. Iadira in Lan uri bibem inothurispi . . anus is nil Ta
sequar,consonum rationi mihi videtur de modo praedicendi in talibus vulneribus aliqua praefaria scopis nanque curatiuis selectis, antequam ad usum vocetur, prius videndum est,an id cosequi nos possimus. Vulnera itaque haec non alienam ab alijs praedicendi ra -tionem habent,vt s sint magna,& partem aliquam princurem obsideant,& a diuturnitate temporis malum aliquem p habitum contraxerint, male de his praedicendum est,que-- l. 7 a admodum
42쪽
admodum bene dijudicandum si secus se habeant. sem per tamen dissicilis pronuntiandus horum vulnerum euentus est, tum quia multi simul complicantur affectus contrariam curationem exposcentes, tum quia semper venenolo halitu sunt infecta, quod uenenum in principio a naturata ualido calore reprimi posse videtur, ipso vero debili reclclito reuiuiscit, atque reuertitur . quemadmodum multoties his casibus experientia nos docuit. & de praelagionarci sint satis.' dcti tin2Lq-λ. ramo b
DE HORUM UULNERVUM CVRA. Cap. VII LGGREssust v s vulnerum suppositorum curam,primo parte quavis Iesa, transfossa, vel non transfossa, accipiet oui album, cuvitello optime concussum, illudque oleo sambucino commixtum,dein portiuncu---a- i laboli orientalis, una cum sanguine dra conis assumpta, simulque mixta,omnibusque agitatis, placentulam ex stirpalinea,vel canabina optime carpinata et formet. tentaque, vel tentae, ex tali materia conficiantur, quae tali lini mento illiniantur , & ita prima facie uulneri apponantur. Ex hoc nanque medicamento,quod tangu las intentiones curativas assequutitimus, arbitror . A b laetetiim orientali ueneno occurretur, oleo lambucino igneaeui obsistetur, oui uitello dolor sedabitur, album ine cui, &sanguine draconis sanguinea fluxio,& calid a qua dolor excitari, ut plurimum solet, intercipietur;& si sangui- nis seu Rus expectetur hoc medendi modo huic occurre-- . tur si uero multa ueneni copia in. uulnere appareat, uel quod multa cacochinaria corpus scateat, ita ut pars a naturali suo statu recedere vidcatur,totae caro Euci cens Icalpel
43쪽
Io nouacula dino amouenda ridummodo id seri patiam ur circuiniacemiavasa. quod cum fieri non possit, cucu Litula multa flamma accensa supra vulnus apprime apponenda erili, leuibusque scarificationibus inficienda cutis,& iterum apponenda, ut ab illius appositione, venenum extrahatur. sed si tale venenosum vulnus,ut ficti talia vuliaera aliquando consueuerunt gangrenam minetur,ad tinvita medicamenta causticassatim deueniendum.quorum
sylva apud omnes medicos passim habetur.& si h sc parum
proficere videantur,ad ignita ferramenta transcudum est, Hippocratis dogmate seruato, ubi imperat igne utendum esse, quando medicamen ta,& ferrum parum,aut nihil profecisse visa sint. deinde quia parti dolenti, atque debiliori
Ob vulnus redditae, nec non etiam calidae;natura copia sanguinis occurrit,ut ei opem ferat, eapropter ut huic succo rum fluxioni obviemus, cum ratione sui magnus sit mor
iuus , & cum adsit dolor, qui admodum graue symptomaist, ex Galeno lib.de curandi ratione per sanguinis missionem, uena secunda venit, & in opposito latere tundenda, vel in remoto,& longinquo, ut revulsionem sanguinis mo-Jliamur, hicque non in multa quantitate,ut, si fieri necessi tas cogat, ab eodem latere issae partis mitti possit, ad hoc ut euacuatio staguinis sequatur habita semper ratione ad virium robur, ad aetatem nec non ad copiam sanguinis per uulnus efAuxam,si adfuerit. Verum obstare posset aliqui contra ea, quae dicta sunt circa languinisleuacuatio Q. cum a nobis fuerit suppositum uenenata haec vulnera esse, constat etenim in uenenatis uulneribus non ita tutos an guinem mitti posse. Huic itaque obiectioni ira respondeo, quod cum dicatur in uenenatis uulneribus non esse secandam uenam, intelligi id debet de ueneno a tota substatia ,& non de halitu uenenoso, nam uenenum a tota substantia citissime repit ad cor. halituosum nero hoc uenenum
44쪽
non ita cito coria dicta ire do usa in sanguinis min
sione non tantum imminet perieulum. Praetera si cucu bitula ubi dubitatur magis de actuali ueneno apposita M-fectae parti valet uenenum extrahere,ergo sanguis mittemdus . quinimo dico debere nino mitti pmpter assu unx prauorum laccorum ad partem laesam,aquibus para ins inatione correpta aliquandoin gangrenam,& sphacellum trahi potest . quare cum alijs credo sanguium tuto initxi posse. Adnotare vero placet, quamuis haec omnia corpus interne respicientia per accidens a me dicta sint, quod an- de sans cinis missionem opus est aegrum,uel clystere,uel minoratiuo medicamento,sbluente dicto,uti. His peractis, ut pars dutaxat ab omni Hurione libera perinaneat, quoad fieri possit, defensivo proprie diem medicamento locus assectus muniendus est circum circa. hoc* dico quia non semper potest membrum laesum circumuoliri; cuius api positionis notae hae erunt,quod non immediate supra uulse nus applicetur,alterum quod ubi uasa exterius patentiora unt, atque sub cute apparent, ibi apponatur. quod si haec duo minime assequi possimus, per quattuor digitorum spatium ab articulatione qua distans est apponendum. notandum etiam uolo,quod defensiuorum magna est sylua, prout diuersa est regio,anni tempus diuersum, diuersa aegrotantis,aetas,atque natura,nec non etiam affectarum partiustus eius tamen quo frequentius utor inscriptionum tradam. & est. Rec. Boli arm.Orienx asi.drac. r. Sangu.drac a
45쪽
iiii Accii acerrimi quantum sit satis. onoela L17 non
Mis & form. defensivum ad unguenti solidioris formam.
ri Circa tale medicamelum opponi potest, quod olea ista quamuis refrigerare habeant,atq; adstringer tamen ut ginositate sua partem magis laxarepossent,cum calefacta sint,simulque vasa cuti subiecta,unde vel penitus dimiti da olea, vel eorum vice oui albumen assiimendum,vel suo et herbarum refrigerantium,&adstringentium,ad hoc respὁndeo,quod hieme defensiuo cum oleis parato in corporibus mollioribus utendum . aestate uero,& ubi corporastini dura;succis utendum. ut sunt succus plantaginis,sem peruiuς, larri, & id gen us similibus,oui albumin i commixtis, absque ulla oleorum permixtione. Quo defensilio utor etiam ubi a vulnere quopiam adsit timor alicuius san guinis profluui3. vel ubi magna adsit ad ulcus fluxio, succitiamque isti cum oui albo maxime: adhaerent assectar parti, mi sua adstringenti,magis quam olea,viceri pro suntque admodum refrigerando maiorevi repercutiendi vim ha benti Attamen unum tantum circa primum medicamen tum adnotare libet, quod medicus illo utens saepe permutare debet,propterea quod olea,vt dictum est, calefacta attrahunt potius, quam restigerent. Non desunt praeterea alia defensiua, quae, cum minime artificiosa sint, examine non indigent,qualia sunt,posca, decoctum bala ustiorum .hyppocistidis,mirtilorum, gallae immaturae, Omphacium,& demum succus malorum punicorum acidorum, quibus omnibus puris, & non prauis succis relatis linteola mad faciendo, & parti, vidictum est, adaptando tuto utimur. Postea vero antequam ulcus curadum aggrediamur, prius victus ratio dieta dicta examinanda se offert, quae tanti
est mometiist ab Hippocrate semper plurimi facta fuerit,
46쪽
iamin inibus morbis,quam in ulceribus ipss,quem ad modum in lib.deviceribus patet,vbi inquit, aquam pota
re, & parum comedere, quam maxime confert. Neque tacebo,sanguinis missonem,atque aliorum medicamen torum usum abisue diaeta parum facere posse. Si enim qualitas,Mqualitas luccorum prauorum sanguinis missione , di pharmaco demitur, prauo victus regiminc adaugetur,& quantitas multitudine, & qualitas malorum ciborti qualitate progignitur; Neque inflammatio cohiberi absque diaeta potest,ut ex Caleno quarto Methodi. &Celso lib.v.
cap.xxvj, ubi in insammatione euitanda victus rationem optimam tanquam scopum habent . Neque dicere obstat, victus rationem diaetam dictam inflammationi cohercen dar, atque intercipiedae parum aut nihil facere posse,quia neque vi reuulsoria reuellit, neque suentes succos ad affectam partem euacuate ad hoc enim ita respondere possumus . non posse negari victus rationem diaetam dictam n que reuellere quod influit,neque euacuare per se humores posse. Attamen si consideremus diaetam paucam quantitatem sanguinis gignere aptam natam esse, iure merito inflammationi occursuram esse credetur,di fluxioni quoru-cunque se interponere, unusquisque per se existimabit.
Reddit nanque naturam ad pugnandum validiorem contra prauos succos, cum non habeat multum distrahi circa ciborum concoctionem. Quare cum facilius sit, & com modiuo hostem extra moenia retinere,quam ingressum expellere, ita quoque multum confert cibandi ratio. quae cuin quali,& quanto consistore debeat, atque in substantia , propterea propinandus est aegro nostro cibus tenuis, & paucus secundo loco frigidus, tertio adstringenti qualitate praeditus, neque mirum taedebet,si talis cibandi ratio medicamentosa videatur, cum hoc pacto praescribatur, ut . suis qualitatibus occurrat morbificis affectibus, tenuis c
47쪽
enim est,ac paucus,ne natura a suo munere avertatur m gidus, ut insammationi occurrere valean adstringeris, ut fluxionem intercipiat, natura nanque cum copiosa succo. rum t dicturn est asscictae parti seruandae semper occurra si 'partes tam internae,quam externaea diaeta paucam quantitatem sanguinis procreante exinanite sim pro se ipsis M.
quo egent, retinebunt,& ita ad affectam partem nou tritu mittent. Extat quoque Hippoc.auctoritas lib. deviceri bus ubi multifaciens diaetam illam magis recentibus conuenire autumat ulceribus quam vetustis; hocque eo facere videtur, quod fluxioni obsistat cum recentia vulnera fluxione magis tententur, quam inueterata .LVnde vulneratos fame affligi vult. & in eodem lib.abstinentiam, & aquae potum ubi inflammatio accesserit, aut impendeat prodesse tenet. Celsus vero lib. v cap.xxvi distinctius loquens dicebat,ubi aliquis graue vulnus acceperit a cibo tantum se abstinere debet, quantum uires patiantur,Pel ita tenuri& exiguum sumere, viduntaxat sustineatur. Ex quibus dicendi modis colligo; cibum exhibendum esse intentio ne desumpta modo ab aegri temperamento facile inςdiam
ferentis, tum a consuetudine, quae cibandi rationem te nuem, & parcam minime pati queat. Neque omni rem pore omnimodam, & admodum parcam inaediam credo impensandam. aeger itaque noster carnibus,& vino abstimebit, ciboque vulneribus congruenti utetur. Sicuti erit contritus panis in exprςssione seminum peponum cum saccharo,pira,cidoniaque, erunt& optima poma costa. Propotu autem concincta aqua cum saccharo, aut acidorum granatorum vinum probatur. quia vero semper adest medicus, qui haec magis exequetur, quam nos nunc Ordine praeponimus , hac formula diaetandi tradita, cibationem per tempora morbi imperandam illi remittimus. & capiti huic, ubi de sanguinis missione, de cibandi modo, & de
48쪽
medicamentis primo occursu apponendis agitur , finem imponemus, totius corporis purgationem breuiter tracta turi. DE P V R G A N D I RATIO ME.
V M medicina ad fugandos, depellendos que morbos chirurgia, diaeta, &pharmacia utatur,hactenusq; de chirurgia,& dia ta pertractauerimus, nunc de pharmacia, purgatione scilicet, est sermo habendus . Habita itaque semper ratione euacuandi ad aegri temperamentum,& ad vires,quae, si id fieri possit. ostendent, nec non etiam ad anni tempus,an hyemale sit, an aestivum,a quibus pharmacorum indicatio desumenda veniet,ut incςptum opus absoluam currenti ut fertur ca lamo breuem,atque accommodatam aestiuo tempori assii mendorum syruporum formam tradam,aegro iuuene existent atque temperatura calida. Hocque facio ut ord ne quodam incedam. Reta syn de succo boragini de succo cichoreae. vel vice illorum. Rec.syde succo acetosae de succo portulacae t Aquarum lactucae boraginis - vel illarum vice. Rec. Endiuiae Acetosae.
Misce pro sy.& clarifica. Dosis C a
49쪽
Dosis adaugeri,& minui potest,pro ut magis aegri sensis calidus erit,& maiori potione oblectabitu iuves s tempus summum sit aestus, deinde syrupis quinque assumptis plus minusue, ut dictum est, stantibus omnibus praedictis intentionibus, tale propinabitur pharmacum. Rcc. Rhabarbari electi pull.drac.j.fCum decoctione florum &fruet.q.s f. p. Vel si magis placeret tropinabitur bolus cassar cum tamarindis; si vero frigidum sit coelum,&aeger frigida sit tinperiri neque febriat talium syruporum erit usus. Rec.sy. de betonica
de men thavel eorum vice Capiti. veneris de citrach. Aquarum betonicae de absinthio, vel earum vice Capill.veneriside saluia..
Misce,& clarifica pro strup. & sic pro quinque, quibus
vel maior sit dosis, prout videbitur medico phisico praeservii, cui in hoc negotio purgationis libenter defero. Inter diu tamen, mane scilicet.ante prandium,& in vesperis ante caenam ellectuarij inscripti cochlear unum assumat, cuius uis malignitatem veneficam respicit.
50쪽
a Bellico Fulmine illatis . a I
eit, formetur clectuarium .. 'ti
ὶ di s CVRCA H O R VJUM VULME RVt prima diesransacta tradisur. Cap. X. RIMA die transacta,& his, ut supra dictu est constitutis,ad amouedam stupam medicus accessurus aliud medicamenti genus paratum habere debet, quod omnibus propositis intentionibus satisfacere valeat. Et primo ulcus ipsum in duas praecipuas, atque genericas partes diuidendum venit, sicuti &medicamentum ; altera quarum labia respiciet,altera fundum,& circumiacentes partes . Hinc duplex medendi viceri intentio oritur,vn a quae ad labia altera quae ad fundudirigitur. & quia aliquando fundum patentius altera parte est, ita ut cogamur modo placentulis, modo tentis vir, primo inscripto medicamine tentae illinientur, alterum supra petiam extensum labijs apponetur. primum tale erit
Rec. butyri recentis pinguedinis suillae liquefactaeol.roisti si bucini S n .nc. iii