장음표시 사용
51쪽
Vitelli ouorum nu. iiij. Theriacae el. 3. ij. Boli orient. 3. i. s. .. Misce,& cuna terebinthinae clarae optime lotaron c. ij. paretur digestiuum secundum artem,quo utemur, ubi carnosae partes tantum laesae sint, & usque ad nonam transactam , quo tempore tota ignea vis extincta est. At quoniam dolor, tristis admodum sensatio,&symptoma vehes mens accidit,quod oriri solet laetis partibus neruosic propterea omnibus derelictis intentionibus , illi opem ferre cogimur, cum vires prosternat,aegrotantes simul laedat, assidentesque & partes in conuulssionem trahat,& multa a lia mala procreando aegrum necet. Sicque supra petiam tale extendetur medicamentum.
Rosati puleonis Albicamphorati Misce diligenter simul
Hocque medicamento ad extra apposito dolori pro nucerit occursum,& alijs praeter naturam affectibus ulceri co- mixtis. intus vero superiori medicamento addetur oleum de terebinthina, de rasa, de abiete, per ellambicum extraum,vel accipiatur Ol. scorpionum vetus. vel Rec ol ex vitellis ovorum ol. Hypericonis , an.dracij.V. Butyri recentis .
Misce & conficiatur linimentum molle. v sum
52쪽
Vsum quoque cataplasmatis alicuius laudo, ut dolor tollatur,vel arnolliatur, a Galeno. doctus iij. de compositu ne medicamentorum per genera, qui in dolorosti ncruoruvulnere, cum videret medicament In siccans non profic re,quia saniem non euocabat, dogma Hippoc. sequutus in Iib. de ulceribus ubi inquit, si ui dolorem scitare, cito supura, m v ta to con si io ad em pia stri usu in opti mo cu in succe suse conuertit. quare usum emplastri ex Altheae radicibus coctis cum butyro atque hordeacea farina paratis laudo, nec non etiam ex usu in similibus affectibus est mihi. Summe etiam confert olei communis tepidi membro affecto longa perfuso, dummodo ulcus non tangat,ol.etiam rosati completi tepentis embrochationem super affectum m ἴ-brum factam commendamus. Emunctorijs quoque affecti membri,ut erunt axis la,vel inguen, talis inunctio cal, da conferre videtur,&est. iRec.ol. Hypericonis , de terrestribus lumbricis tCamom illini tan Onc.is. Liliorum alborum Costini Vulpini γ an, Onc. j. Irini Castorei recentis 3.ij,
Misce, & cum cera fiat linimentum molle, quo tepido bis & tcr inungantur. Emunctorsis dictis postea lana succida dicta,vel molle resipum supra paruum linteum apponatur. Aetius magnae auctoritatis vir vult Anethum, &mentam in oleo coqui, deinde in vulneribus neruorum instillati. Rasis vcroxii. .sui continentis ol. lumbrici nuper se tantum laudat. Avicenna balsamum commendat,quo
53쪽
cum nunc careamus, extraem ex myrrha,quod extractum myrrhae vocant utimur. Verumtamen unum adnotare volo, quod semper medicus doloris causam respicere desthet,ut illam cognoscat, quae causa cognita, atque Optime perspecta tollenda est,non respiciendo tempus morbi, nouue aetatem, neque alia. Propterea quod dolor unum est sumptoma,aegrum in omni statu crucians,atque omni tempore,& omni aetate. Hoc tamen verum est,quod conuulsiones liveme magis procreantur, quam aestate, & in leni bus potius oriuntur quam in iuuenili aetate constitutis .
Haecque pauca de dolore sedando,pro nunc tussiciant, ab que de ulcere usque ad nonam diem curando. iiD E V L C E R I S C V RiA T I O N Etransacta nona . Cap. X I.
V NAE R ε, usquequo eschara deciderit, hoc pacto curato, cum alio modo tempus praescribi non possit ob diuersam aegrorunaturam,aetatem, atque affectarum par
tium sedem,& anni tempus, ulcus examil i nandum diligenter a medico venit. vlcus dico,quia a materia purulenta,quae excernitur, vulnus in ulcus de enerauit, & primo animaduertendum venit, an vicus istud sordidum sit, necne,an cauum, an lene, & illo ad has species accommodato; viceris cura inchoada est, superioribus intentionibus amotis,& si sordidum sit quod statim his ulceribus accidere solet ob lenientium medicamentorum usum, tunc abstergentibus urendum censeo Si caum o carne replendum,si lene cicatricandum, temper intcnutine curativa deducta a contrario actetu. Ablter-
54쪽
gendum itaque erit ablutionibus, atque medicamentis id facere aptis,natisque,vi erit ablutio eκ aqua hordei mellerolaceo simplici commixta,& alijs similibus medicamentis ulcera abstergere valentibus , consilio semper directo ad maiorem,minoremque sorditiem,qua ulcus polleat,s cundum quam maiora, minoraque medicamenta exigit. Ad cauum ulcus curandum carne illud replendo, cum abstergentibus utamur, de illo nunc nihil dicam, tollenda nanque de medio sunt impedimenta, ut sordes,& similia, ad hoc ut caro in cauo ulcere regenerari possit, haecque topica, & localia medicamenta dicuntur. quo vero ad illa, quae internam causam respiciunt,ut purgationes,& victus regimen optimum, de his cum satis abunde sit pertracta tum, unum hoc adnotare placebit. Quod cibus in tali casu assii mendus crassor,&copiosior esse debet, ex Hippoc. doctrina lib.de ulceribus, ubi vult pro inaedia intelligenduesse paucum,& tenuem cibum,& magis recentibus conuenire ulceribus,quam inueteratis, hisque praecipue ulceri
bus, in quibus caro regeneranda venit,quia si caro regeneranda est, a sanguine copioso regenerari debet, & si optima a sanguine optimo, secundum deperditae camis exigoriam, quemadmodum inflammatio si arceri debet, a cibis paucis, qui paucam sanguinis copiam gignant, cohabetur. Et cum duo excrementa ulceribus propria semper sint, &illis fere communia, atque familiaria,quae primos scopos
ulcera curandi ostendunt,unum tenue, alterum vero cras- μω in sum, iccirco exsiccandum est cum abstersione, quae duae actiones utique a medico peraguntur ope medicamento- ---- ,
rum id efficientium, & quamuis caro absque alicuius ad miniculo regenerari possit,nihilo tamen minus optima dici non meretur, quia alba, & humida est. Aliud quoque adnotandum venit, quod scire non sufficit exsiccandum , .abstergendum Bre, utrum quantum etiam exsiccan in
55쪽
dum,& abstergendum sit, non ignorandum est. Cum immodica medicamenti exsiccatio aliquando vim re eneret di carnes absumat. Itidemque de medicamento abste gente dicendum est,par nanque ratio militat, quia abstergens validum non solum sordes abstergit,verum nimia visua abstersoria tenellam carnem absumit, atque detrahit, quapropter ex Galeno nota exsiccationis partis temperaturam sequetur,ut scilicet si pars affecta sicca sit, medica-- metum per unum tantum gradum exsiccare debet, ut quae sicciores sunt partes siccioribus medicamentis gaudere procul dubio sciamus,quae vero molliores minus licca medicamenta desiderare, & ita temperaturae in uniuersum molliores,& sicciores,& medium inter has locum haben tes secundum sui naturam expostulabunt medicamentae
LX Laal.iij. methodi cap.ix, & demum temperato semper M.tcndum medicamento potiusquam alio, quia quamuis inter se natura, atque temperamento disserant, attame, cum snt simul mixta, teperatum corpus in uniuersum cisciunt,& hac de cauli temperata quoquo pacto pars affecta dic tur, & ob id medicamentum quod usui esse debet temperatum sit necesse est, semper tamen ad siccum vergens pro pter ulcus,nam sano siccuin propius est, humidum vero nosano. Ad medicamenta modo sarcotica, id est carnem regenerantia deueni cns,quoniam multa, ct diuersa admodum sunt, tam simplicia, quam composta, quibus passim utimur, illa in duas classos sunt diuidcnda,alia nanque arbda sunt,ut pulveres,alia humida,ut linimen ta, & pari ratione alia mitiora, alia validiora. Arida mitiora sunt, thus, mirrha,& eorundem fuligo, farina fabarum, hordei, piκ arida, lignorum caries,orobi farina, di faenograeci. Vali diora sunt, aristolochia, iris, farina crui,cadmia,pomph lix,ulmi folia in pulucrem redacta, aloes, plumbum ustu ,
quae omnia a Galeno in lib. de medicamenti facultatibus
56쪽
a Belgico Fulmine ligatis . a :
habentur, nec non a Dioscoride. Humida vero & illa diplicem diuisionem habent leuiora nimirum & validiora'. Leuiora sunt butyrum, humida aesipus, pix liquida tam naualis, qua colophonia dicta, terebithina, rasina, abietina . validiora sunt, quae in unguenti, vel lini menti formam co- posita sunt,ut unguentum aurenm dictum rasinum,unguetum de betonica, unguentum de matresilua, unguentum basilicum, ita ab Arabibus vocatum,quia regiam potestatem possidere inter caetera unguenta videtur. Vnum tamen adnotandum venit, quod sunt, qui nolint ubi ulceri coniuncta sit inflammatio,ialibus utendum medicamen
iis in principio esse,quod nos ex Galeno iij.methodi si alijs
medicaminibus inunguntur tuto fieri posse afferimus , cum praecipue alia medicamenta inflammationi resistere valeant. Neque soluin illo in loco videtur Galenus refrigerantibus usus esse, ut mandragora, & hyosciamo, quae quamuis aliqua siccitate praedita sint, nimis tamen refrigerando partem ulceratam assicerent. Sed si quis dicat hac Galeni sententiam ipsi repugnare, qui primo quoque de medicamentorum compositione per genera habuit, vel repellentibus per initia in ulceribus utendum essie, ne in flammatio suboriatur. Respondeo,nos extra principium viceris esse, ita ut suborturam inflammationem non timeamus,&siqua adsit inflammatio,illam potius alijs humoribus commixtam esse credendum est,quam per se existere, qui humores potius laxantibus, quam refrigerantibus egent simpliciter,uuorum medicamentorum vium non inscribo,quia perfecte praescribi non potest, sed iudicio praesentis medici subijciuntur. & ut incoepto ordine pergam,
repleto ulcere carne,ad medicamenta cicatriZantia appellata transeundum est ut quod in hoc ulcere vltimo loco efficiendum venit perficiatur. Circa quod dico,quod horumedicamentorum viS eXsiccando,atque adstringendo co-
57쪽
sistit unde idem ordo,& horum medicamentorum est qualis fuit superius enumeratorum, nimirum quod alia tna-gis,alia minus adstringunt, atque siccant,& primo ut en merare leuiora incipiam,&deinde ad minus sicca sermo nem meum dirigam, inter mitiora erit, triapharmacum medicamentum,enumeratum a Galeno primo de compositione medicamen torum secundum genera, quod medi camentum quia multipliciter paratur, ita quoque est ad multiplicem usum, prout magis,minusue concoquitur. Et ex hoc colligi facile est, valere posse ad cicatricem indu-cendam mollioribus, atque duris corporibus, huic succc dit unguentum de plumbo dictum,de tucia, album, pauli. Validiora sunt.dia calcitecs,aliter dia palma dustum, a Galeno tantis laudibus decantatum, unguentum de cerusa cocta, Coratum ex minio,eκ tutia,eκ cadmia,isis;& in suma alia ceratorum genera, quae apud quamplurimos ad
hunc Usum sunt parata . quae pauca ad ulcus sordidum, cicauum curandum dicere libuit. DE V LCERIBV S AE DIFFICULTER
cicatrice- admittunt. Cap. XII.
VM fere per accidens sit mihi deviceri S bus sermo habendus,nunc ad ulcera,qus
dissiculter cicatricem admittunt, est se mo conuertendus. hactenus enim de vicere, quod facile, ut ita dicam, cicatricem admittit, me egisse credo, neque aliquem ulla admiratione corripi censeo, si haec pertractare int&dam, cum vulnera sclopeiorum, atque archi bugiorum ab
alijs non disserant,nisi ratione principi; sul,quo ab alijs di
58쪽
uersam curandi rationem requirunt,unde & in ulacra lis cdegcncrant, nec non in contumacia, atque rei, cilia, ali
quando in fistulas,atque sinus vertuntur,de quibus omniabus necesi tria erit pertractatio, quemadmodum etiam ex necesstate, de vulneribus has cauitates humani corporis ob laedentibus pertractabitur. & vltimo loco de ossium cotinui solutione peragetur. Vlcera itaque haec, quae dissi culter cicatricem admittunt, quia ex seipsis, quod sensu apparet,nullum impedimentum habent,ob id causa indaganda venit. a qua tale impedimentum oriatur. Duplex nanque est, primum est quando a toto corporis habitu fluxio facta est ad ulceratam partem. . Secundum, quando particularis aliqua,&specialis pars ad ulcus humores de. mandatiqui postea, quoquo pacto transmissi sint, ita parte assiciunt,ut cicatri Eari non possit. Vnde adnotandum est, quando humores sensibiliter ad affectum locum deman dati fuerint,quod aliquem tumorem excitare debent, qui
tumor vicere prius curandus est, suod de varice dicedum est ex Galeno,&Omnium consenIu. Secundo loco etiam
est, quando pars affecta prauum aliquod vitium contra hit, a quo succus quamuis optimus ad alendam partem transmissius vitiatur,vel est etiam,vt Galeno videtur commento vi. Aphorism.lv. aliquod vitium in subiecto esse co- tractum,a quo cum Vaporcs cleuentur maligni, & tetri,caro superposita vitiatur, in prauumq; consentum trahitur, ita ut oriundae cicatrici oblistat,uci subortae in causa sit,ut iterum erodatur, quaproptcr cum tota difficultas in casu
isto sit partim fluxio , partim malus habitus in parte lassa contractus, hac de re primo surioni, mox malo habitui danda est opera. Fluxio itaque in via intercipi debet,vel ab affecto loco humores sunt auertendi, & quia a princi pio de omnibus his fuit pertraetatum, restat nunc ut ad topica medicamenta breuiter deueniamus, supposito sem per
59쪽
per quod medicamenta exsiccantia , & adstringentia apta sint non solum fluentes materias intercipere,verum partem affectam in suo statu seruare, praesertim cum moderate siccent,atque abstergant. modo,ut ad ulcus, quod difficulter cicatri rari potest, scrinoncm meum vertam, cum duplex medicamenti genus ad hoc faciendum habeatur, alterum, quod malignis ulceribus opitulatur, & est valde siccans; alterum minus siccans,quod non malignis ulceribus prodest, argumento deducto a minori ad maius unum adnotandum venit, & est, quod tale medicam en tum siccans absque morsu debet esse,neque multum adstringens, quemadmodum visus est Galenus velle primo de compositione medicamentorum secundum genera , quo in loco vult valde adstringentia medicamenta facile ulcera exa sperare solere,& eo magis si cum morsu siccent, quemadmodum valde exsiccantia faciunt,a qua exasperatione inflammatio suboritur a dolore excitata, quae inflamma tio, cum partes circumpositas extendat, in causa est, ut dissiculter cicatrix inducatur. Notandum est quoque,quod dissiculter medicamenta ulceri apposita cognoscuntur, quo niam medicamenta, quamuis mordicent in principio, parum tamen vel nihil mordere videbuntur,quia a copia uirulentae materiae illorum mordacitas obtundi potest,qua
re clun diffinitus modus his utendi per se describi non possit,medici industria huc tendit,ut scilicet impresso, di mutatio in ulcere a vi medicamenti facta observetur,quar, cudetrahitur medicamen tum,statim apparet, atque videtur,&ad aliud medicamentum deuenire necesse erit,quoniam transacto illo tempore,vel excrementorum dempta copia, tale medicamentum ulcus amplius suffere non valebit. Galenum itaque sequens, primum medicamenta, quae his ulceribus curandis commoda sunt, exponam,oleo, & cera
commixta: & ut a metallicis exordium ducam , prima est cadmia.
60쪽
cadmia,quae citra morsum desiccandi vim habet,& mod i-cam,de illa loquor quae in mineris reperitur, nanque si diutius extra suum locum seruetur,vel abluatur,eius facultas vitiatur, quia non siccaat,uti faciebat,& quia,ut dictum est, modice cum siccet, si ut magis siccet,& copiosius intendamus, aceto acerrimo.vel gilvo vino adstringenti facultate praedito abluenda est, quae chalciti magis usta siccar. & eo magis si igncae facultatis non sit expers,si vero illa ablua tur minus siccabit,& in eadem sunt sylva calcanthum, misy, sorynisi quod alterum altero magis siccat, atq; adstringit. Diphiges etiam a Galeno inter medicamenta ulcera
curantia,quae aegre cicatricem inducunt,Cnumeratur. Et
quoniam saepe his ulceribus caro mala supercrescit, medi. camentis indiget quae illam absumant,ut sunt aerugo,viride des , alumen combustum,quae modo per se sunt ex usu, modo alijs commiscenda, multa etiam alia sunt simpliciaeκ Galeno iiij. de compositione medicamentorum per loca,& ex Dioscoride ut letes, ciceres,lupini, isaridis, & multa alia quae breuitati studens omitto, cum nostrum institutum tit vulnera bombardica curare,& quae illa sequuntur. & ita ad aliam viceris speciem curandam me conue