장음표시 사용
11쪽
catio. Eudemus enim& Phanias ac Theophrastus eius distipuli praecep oris Noemplo medicamenta,&de interpretatione, 6c resolutoriam scripsere. tertia huiusmodi est, Ptolem sum. Philadelphum Aristotelis conquirendorum operum perinde ac reliquorum perstudiosum suisse tradunt, pecuniasq; iis persoluisse qui Philosophi ad ipsum libros afferrent. quo lactum est, ut quidam lucra e libros Philosophi nomine inscribentes comportarent. Sane libros in magna bibliotheca Resolutoriorum quadraginta, Praedicamentorum duos inuentos mirmant. sum hic P dicamentorum, Resolutoriorum autem quatuor ueri legitimist; Aristotelis iudicati ab imoprmbus, tum ex sententiis uerbisq; , tum quod huiusce libri Philosophus alibi identidem
meminerit. Lectionis ordinem exquirimus,ne maiora primum attingiamus,a ea quibus co gnoscendis alia praecedere anticipamq; oportet, ignari quae nobis cognosci in primis debeant. Diuisionem uero in partes, quoniam totius discere exacte naturam uolenti, huius partes dili gentius inspectandae sunt. ut si hominem nosse exquisitius uelis, huius caput, de pedes, & manus partes ; teras incognoscere perinde debes. sic ergo Soperis partes cuiuis prius in quot ac qualia dividantur opersprectum est intelligas. Caeterum id sciendum,non ubit Omnibus iis explorandis opus esse, uerum in quibus occulta est perspicuitas. tam enim cum intentione naria utilitas dilucescit . uerbi gratia in commentatione de Gelo uel de Anima manifesta inten/tio est,&utilitas, atq; inscriptio. in topis locis ue ne unum quidem ex iis conspicuum est. sed
φ illico simul quoq; utilitas cognita patet intentione . nam eius in Topicis intentio est dialec ticam nobis tradere memodum. Est porro Dialectio, uti ipse definit, methodus qus de pro posito omni problemate ex opinabilibus ratiocinatur. quod si de omni proposito, non solum. autem uera, sed salsa etiam in quaestionem uocantur, qualis hoc loco utilitas methodum nosis qua salsa etiam colligemus. Ital pergens ipse utilitatem nobis detegit, commentationem ad tria utilem esse inquiens, ad exercitationem, ad uulgares disputationes colloquia ue, ad philoso phiae methodos . at in praedicamentis ac Issim de interpretatione emicat simul cum intentione utilitas, ut deinceps ostendemus .a hax quidem de Aristotelica omni philosophia prodita sint. Sed dicamus εἰ de proposito Praedicamentorum libro quae intentio, quae utilitas, quae in scriptionis ratio sit, quis ordo lectionis utrum suus iustusq; Philos hi litta existat, quae diuisso in capita. Haec, uti diximus, Aristotelis tractatibus singulis praemitti oportet dicenda. Quidam de Praeditamentorum intentione in diuersas abiere sententias. atq; alii de uocibus solis intentionem esse pmdiderunt, qualis fuit Alexander, nimirum ex Aristotelicis diistiunculis do,, cepti sic habentibus. Eorum quae dicuntur alia per complexum dicuntur, alia sine complexu.quod si uoces sunt quae dicuntur, patet esse ei de uocibus intentionem. Qui uero de solis re bus esse intentionem putarunt. qu iis Eustathius fuit, de rebus a Philosopho diuisionem fieri ,, aiunt dicente, Enti um alia de subiecto dicuntur. quod si entia res sunt inquiunt, ergo de rebus ipsi intentio est. At de solis conceptibus dissesere philosophum rati, qualis suit Pot yrius, dedecem generibus sermonem esse assirmant. haec autem considerari in multis, posteriusq; esse genita, quae scilicet animo nostro inhaerent . proinde hoc libro uerba de conceptibus ab Aristoteleis fieri. Geterum salsas quo*is est ex Aristotelis uerbis adfinem positis dicentis, in pmpositis ergo generibus haec dicta suffciant. genera autem ubi* Aristoteles uocat qus sent in pluribus,
ac mente concepta, Verum qui exadius loquuntur, inter quos uel Iamblichum centem, nude solis ei conceptibus esse,n de uocibus solis, ne*de rebus duntaxat sermonem feriunt, is de uocibus res conceptuum interuentu significantibus praedicamentorum intentionem esse. UOxumenimuem non recte priores definiuisse. sc licet perdiscamus. Dicant ii qui de rebus ipsum disserere aiunt, quoniam rerum nonnulls in sola cogitatione positae sunt, ut Centaurus,& Hi Dcocemus, quaedam a natura producuntur, de quibus ei sermo est de iis dicturi proculdubio sunt quae in natura existunt. Vtrum ergo capta harum notione nos ita per uoces , iis edocet omnino suae confitebuntur. fieri enim haud potest, quin a uocibus res per medios fgnificentur conceptus. ergo dc de omnibus disputabit. Dicant & qui tractare eum ti uocibus solis aut solis conceptibus ibenti quoniam uo conceptusq; partim aliquid significant. partim ipsum esse uoce tenus Obtinent ac cogitatione de quibus agere ipsum censebitis c nimirum de iis dicent quρ res significant. nullus enim philosophis uel de uocibus uel de conceptibus sermo est significatu carentibus. ergo cum de uocibus res significantibus uerba festat, res quo* ipsas per medios wnc tus attingit. cu de conceptibus agat res indicantibus, de ipsis per uoces conceptus in
12쪽
rent conceptibus congrederenturq; nunc coerciti corporibias non aliter quam per uocessitos mutuo signati reconceptus ualent. Quoniam uero res quaedam simplices sunt,quaedam compositae simplex res socrates est, composita Socrates ambulatu eodem modo mentis quoΨ conce ptiones & uoces partim simplices partim compositae sunt. simplex enim uox est Sotates fimplis citer. & conceptio simplexide Socrate. composita autem uox, quae dicit Socrates currit. & con ceptro composita, de Grate currente, utrum de simplicibus hoc loco dimit rebus uocibusq;, an de compositis at de simplicibus inquam. Iccirco praedicamentorum intentionem exquisite definientes hic disputari de simplicibus uocibus affirmamus, qus simplices res per melos smplices conceptus significant. Verum ut luculentiorismo noster euadat, quaedam nobis utilia ad eorum quae dicturi sumus dilucidam repraesentationem assumamus . Quoniam enim Philosophiae sicuti prodidimus pars altera contemplativa est, altera activa, comtemplativae finis est ueritatis cognitio, activae boni adeptio. utris autem obstant contraria ueritati falsitas,& no malum, noster uero animus,ut qui imperfecius est,saepe pro ueritate mendacium eligit, ue
rum id esse existimans, de pro bono malum, quod bonum esse id putet. Philosephis igitur alis quo instrumento opus suit, quo ueritatem alalsitate, & bonum a malo discernerent. Sed quosnam est hoc demonstratio. quidquid enim bonum esse demonstiatum suetit, id ex necessita re est bonii m. 6c quidquid malum probatum euidenter fuerit, id malum est. Similiter & u rum ac salsum. Quo enim pacto materiamus faber regula, sdificitor perpendiculo rectis ac non rectis utitur discernendis, ita philosophus demonstratione, ut ueritatem falsitatemq; , &bo num & malum discernat. Porro demonstrano syllogismus est si ientiam pariens. amplius enim scientiatio syllogismo patet is qui simpliciter est sylloismus . nam simpliciter syllogismo accedens certa aptast; materia eodem modo perpetuoq; se perinde habens demonstrativum syllogismum constituit. Uerum quoniam ctore de demonstratione non poterat nisi prius quid esset simpliciter syllogismus docuisset . quemadmodum nec rectam aut curuam figuram ,scribere quis quam ualet nisi scribere simpliciter prius didicerit. rursus uero simpliciter syllogismus sine pro
positionibus tradi non poterat, ex iis enim collectio quaedam constat orationum multarum, ut uel nomine ipso indicatur. propositiones autem sine nominibus ac uerbis, nam ex iis composits sunt. at nomina & uerba citra simplices uoces, etenim significatiua uox est nomen & uerbum.
de uocibus prius simplicibus iure disseri t. Vniuersaliter enim contemplationis finis fit actionis principium. contraq; actionis finis principium contemplationis. aedificitor uerbi gratia domo proposita secum ait, domum institui fabricandam, quod operimentum est imbtibus aestibusq; arcendis. uerum hoc nisi tectum fiat aedificari non potest. hinc igitur contemplationem incho/at. procedens uero inquit, in hoc fieri nequit non extructis parietibus . nese extrui possuntii non iactis sundamentis. nessi haec rursus iaci non effossa terra. Hic contemplatio desiit. inde ergo initium capit actio. nam primum terram defodit, tum sic iacit fundamenta, dehine pa/rietes erigit, postremo fastigium imponit, quod finis est actionis . at actionis principium, finis est contemplationis. Perinde igitur &Philosophus Acit. Nam demonstrationem conficere cogitans secum inquit, libet de Demonstratione dicere. uerum quoniam demonstratio syllogismus est scientiae opiis, non potest is de eo uerba silere qui antea quid syllogismus sit non pro diderit. nes simpliciter 'llogismum edocebimur nisi quid propositio si didicerimus. propositiones enim orationes quarisam sunt, quarum collectio est syllcitamus. Quare non cognitis propositionibus syllogiisum perdiscas nequaquam licebit. siquidem ex iis constat. sed nes propositionem sine nominibus ac uerbis, ex quibus omnis constituta est oratio. nomina autem Muetia sine uocibus simplicibus. si quidem horum quodlibet significatiua uox est . proinde ante de smplicibus est uocibus dicendum. Hic ergo cessauit contemplatio, fitq; hoc actionis inimum . nam in Praedicamentis de simplicibus primum agit uocibus, tum ita in libello de Interpre/ratione, de Nominibus, Verbis, Propositionibusq;. postea de Syllcaismo simpliciter in resolutoriis prioribus. demum in Posterioribus Resolutoriis de inmonstratione. Hic ergo finis est actionis quod erat contemplationis principium. lure igitur primum hoc loco de simplicibus uoctus disputat, Homines enim uulgo ingressi suum cuiq; rei nomen ex composito indiderunt, id solum nimirum curantes, ut res inter se per uoces significarent, non tamen dicerent quid ni mensit aut uectum. De iis Utur in Praedicamentis Asserit. Sed quoniam non de uocibus agit
13쪽
similitatu tarentibus cnecy enim harum rationem habent philosophi ullam a constat de uoibus concnditus significantibus haberi sermonem . necesse est enim ut si sit res, eius quos nomen existat,gante hoc quam rei habemus notionem. ut Socratis nomen, est uox Socrates. res avitem, Socrates ipse . notio quae in alauno haeret, cognitio de Socrate. Est igitur intentio Aristoteli de si mplicibus uocibus res simplices per medios simplicesconceptus significantibus dicere. at haec quidem de intentione. Quod autem utilis Liber ad partem philosophiae contemplatis uam activamq; sit,ex praedictis dilucet, si demonstratio quos ut ostendimus citra simplices uoces nequit cognosci. ac quoniam de communitatibus in quas entia omnia diuiduntur edisserit. Causa uero inscriptionis id genus est. Praeda camenta, siue, ut graeci dicunt, Categoriae inscri/ptus est Liber . non quod de Categoriis hoc est accusationibus quae in soro agitantur disputet . non enim Rhethorem agere instituit. sed, uelut in introductiombus quos didicimus, duplex est generum differentia. nam quoddam generalissima sunt, de genera duntaxat. nonnulla subalbterna, quae species generaq; dicuntur, superiorum quidem species, senera autem inferiorum ac praedicantur solum quidem generalissima, subalterna uero prioribus subiacent de Posterioru ibus praedicantur. hic autem de decem generalissimis agit generibus, quae praedicantur tantum, subiacent nunquam. ob id igitur Categoriae idest Praeditamenta Librum inscripsit, quasi dicistit de generibus iis quae duntaxat praedicantur. Ordo lectionis ex intentione clarescit . quom am enim contemplatio huc uti diximus terminauit, inde inchoanda est actio. ac quoniam sim/pliciora oportet compositis anteire, simplicior autem est decem Praedicamentorum praeceptio, si ut proditum est de decem uocibus tractat quae simplices res conceptuum simplicium intera uentu significant. Librum omnes Aristotelis legitimum esse testantur, id quod locutio de/clarat, quods in aliis commentationibus Philosophus libri meminerit. Enimuero duobus in uentis ut dictum est Praedicamentorum uoluminibus, tum in caeteris, tum in exordio prope consimilibus cest enim alterius initium, Entium quaedam aequivoca sunt, quaedam Vni uoca: quod idem serme est cum huiusce libri principio hic uerus iustusq; esse Philosophi iudicatus est Liber ab interpretibus omnibus. Diuisio libri in capita tripartito distincta est in Antepraedicamenta, Praedicamenta, postpraedicamenta. In prima Sestione docet utilia ad praedicamento riam doctrinam. Vt enim consueuerunt Geometri utilia speculaminibus tradendis quid mi erum, quid linea, quid circulus sit prius docere, ne inter docendum aut peristinis uti nomi/tubus aut de iis quidquam prscipientes digredi,ac propositi seriem abrumpere cogerentur perinde quos hic Philosophus, quoniam futurum erat ut in Praedicamentorum doctrina dictiones quasdam aut uoces nobis ignotas commemoraret, eam ob rem de iis primum edocet, ne sermo 'nem turbare ac confundere uideatur. In secundo segmento de ipsis docet Praedicamentis. In . tertio rursus de quibusdam agit uocibus quarum in prsdicamentorum praeceptione commeminit, ut de uerbo simul, prius, ait habere . Ac quam ob causam ante Praedicamenta non una de omnibus docuit quoniam inquam uoces hae partim incognitae omnibus sunt, ut aequium cum, una vocum. horum enim notionem nullam habet bona pars hominum partim nota quidem ex usu, sed quae aliqua tamen articulata declaratione egeant. ut simul, priusq;. ergo ignota plane sunt,ea doctrins prsdicamentorum necessario praemisit. quando si ignorarem tur illa, utim eramus ea quae de Praedicamentis traduntur haud quaquam intellectura . utitur enim iis ad ii dicamentorum praeceptionem. reliqua uero, inarticulate inquam nobis cognita, post praedicamenta edocemur, ne longum faciat exordium, atq; instituto opere accessorium prolixius reddat. Porro adinventa est in partes diuisio ad operis perspicuitatem. ubi enim quot lobii capita fuit, ac de quibus ue hastant didicerimus, dicta assequemur facillime nec ea confuse ais indistincte capiemus.
14쪽
E QUI UOCA dicuntiar quorum nomen solum commune. S I nudi nostri estiit solutiq; corporibus anum, res inter se significare per ipsos conceptus ualerent. uerum quoniam deuincti corporibus nebulae instar intelle/listricem uim suam obtegunt, indiguere nominibus,quibus mutuo res indicarent. Sciendum ita est, nobis inuicem res uel per nomina uel per finitiones innotest M. uerbi gratia & per uocem homo, & per finitionem dicentem animal rationale mortale hominem declaramus. Sed cum per uocem homo designamus hominem, totam simul ipsius intelligi dam us naturam. cum notamus finitione, quae particulatim homini adsunt contemplamur. Res igitur inter se aut communicant nomine, definitione uero disserunt, uocanturq; aequium m. aut communicant detinῖtione . di nerunt nomine, quae multa voca nuncupantur 'aut α no/mine, oc gnitione conueniunt, haec appellant unitiora. aut demum tinitione ac nomine disti dent. Quae diuersi uoca nominantur. t aeterum aliud cliuersum esse aliud diuersia cum oportet intelligas. sunt Quidem diuersi uota, res quae circa unum idemq; subiectita consideram tur, nomine autem impartiuntur diuerso, ut aloenius in risis descensusq; a aliter quidem alcemus actinatur, aliter cel centus . nomina quo* diuerse sunt. ascensus enim ars descensus. haec igitur proprie diuersi uoca nominant i diuersa autem Quae in omnibus alia sunt tum subicicto tum nomine. ut homo & enuus. Porro de solis aequi uocis ac univocis risceptionem facit, quod solis iis in praedicamentorum explicatione egeat. nimirum in hoc quos aemulans geome tricum genus docendi . nam'illi sola ea a quibus in proposito libro iuuantur uel theoremate anticipare consueuerunt a Vel et a Mitre dixeris, nempe cum amator sit pintum breuitatis. per de caeteris ovcm N potestate edocere licui dem cognitis iis maniivia & reliaua erum. r. est enim o Positorum scientia eaZem. Nam Qui aenummum Quid sit utpote opposita. AE enim Asitorum scientia eadem. Nam qui xouiuorum ouid sit nouit. huic Quom oppositum nouerit, multi vocum inquM Uenim aequivocum id est quod com/municat nisi ne, re autem citainerens,litiUM,Nnrannus,& terrestris, ergo multivorum
est id quod huic exaduerso est positum, quod re scilicet idem est, nomine discrepat, ut ensis, glachus, atha. 1 Similiter qui etiam quid univocum sit intelligit. Tum ouod finitione conseri r i 'crit ac nomine, ut somo, crates.&Plato, is etiam quid sit at vocum callebit, nimirum quod gnitione nomineq; discordat, ut ascensus ac descensus. etenim εc nomine, re re distat, ta/metsi idem utris subi m rei sit . ut enim esse aliud frumento est, aliud semini, aut fructui, ira esse aliud scesae est, aliud ascensui descensui*:certum enim respectum circa scalas actionis hse
indicant nomina. Praeposuit autem in docendo Aristoteles aequivoca, quoniam simpliciora sunt, communicantq; uno duntaxat nomine. quodU priora natura sint aequivoca univocis senim aequi uoce de edicamentis dicitur,nec uni voce. Caeterum nisi haec conuenerint omnia nequit aequivocum fieri sidentitas nominis . toni. generis . casus tantus . terminationis . nam si aliud atra aliud nomen iit, conuat non esse aequivocum, quocis idem si nomen, tonus au/e diuersia sis canem canem V .enim habente tonum penultima, uita est. autem est arcus si ultimam acuas 4 Et rursus si sint haec. idem uero casus non sit. non facit aeouiuocum ut 5 τας illud enim
recti est, A aurigam signiscat, aut alium quempiam a tem. hoc uero dc foeminini meris est,
cum illud masculini,&genitivi sit casus. nam tu - i ems arboris nomennotritum
quos eundem habeat oportet. si enim diuersus sit spiritus, non erit aequivocum, ut in uerbo .. r. id enim qualis significat . sed & solus significat, ac cum qualem indicat, aspirationem habet. cum solum, tenuatur. Eadem quos opus est terminatione, idouod prispicuum albis
tror. ελατ-eni &-terminatione disserentia, non sunt aequivoca. Iouaerunt uero non/nulli cur non aequi cum, scis squivoca dixerit. quoniam squivocum inquam non Et uni . non enim ipsum sibi ipsi quidquam esse aequivocum dicitur, uerum plura. nam aliud alii aequi vocum est. quoniam ergo unum est nomen, res autem multas declarat, iccirco pluraliter dictum est. Sed rure addubitant cur graece scriptum sit ---μα Myo au, idest aequivocadscitur, noni , hoc est dicuntur: quoniam aequium inquam & si multa sunt, quatenus tamen aequis udia, sunt unum. unum enim est quod de multis praedicatur nomen. propterea dicitur singo
in protulit, plurale est enim dicuntur. Alia ratio. Graecis mos est in neutris nominibus s
15쪽
m petaonae reis iungantur singulamn numerum pro plurali usurpare ut raeidincurrit pueri ἰ- νωνα δειλία hoc estissiti deprauatus est. non per
mi: utra ricam produnt grammatici, scplurali quoq; hic recto qui in
gulare illarum est uerbum quod est dicitur. Ne puero nos promat tria haecesse inter se Aimerentia aequivoca, aequi uocatio, aequivoce . Sum ardui uoca.rci iube. id ui, ri FN oberiindum quein nomin coni unicarunt, aeuuiuore ipsa uuae de rebus Ut t i edRI llim quo intellig tu statim declaratam pinc mitramitentionem . ait enim aequium discuntur . nam per uerbum aequivoca, res. per dicuntur, uoces significat. res autem a tiobis per me 'conside tur conceptus. Aequivocorum aut praeceptionem per aequivocas incon l. n idipsumque' aequivocum quivocum est: cum pluribus modis dicaci
aequi quaedam a sertum. nonnulla a consilio . t A sertum. ut cum indam diuersiis idem no Eabeniti fuerint G '. . . .
at seruos. quouis nomine appellare.
esectione consili in proficiscuntur, Aliqua a memo ria hunt, uti cum quis filium suum
quam expectans obtonem nominauerit. Ac sepenu meroesu uenit ut quod Iactum amemoria est. indito a siue nominicon currat: utis cum comperius Avus
fuerit tale studii genus tractasse. t Aliam analogia reu proportione, tu, ab alicuius res proportione quidquam nuncupabimus, ut pedem Iecti, ac montis uerticem.quam enim pes ad minem, eam quom pes lis cti ad lectum ra
inmem obtinet. l etiam eii Mah uno dicantur, uerbi causa cum
muta enicalea si vie appeta iri pro q
pe non acui ea indes idae ruit
lius appellationeqviecun* ab eo
deducuntur uocabimus. ut medi cum uolume medicus pharmacu
lSunt 8c ouae ad unu3 sicuti quando adfinem quennam suturum respicientes, ad illum
ea nominabamus, ut salubris exercistratio,ac potio 1 lubris. rum disserunt his ab iis uiam ab uno denominantur, Quod ab aliouo Princiis modi tantur illa iri ad finem alis quem spectent.
mno proueniunt. mrii; ut ab exem plari causa appei tantur. utri oin Esula depictus Taliquo uero homine qpartim ab effciente. si medicum scapellum. For qu endus
aequivocis domi Aristoteles. Ita eo dicimus quia, iam est. nomin, tus enim
16쪽
um pilius a uero est homine. Ouidam autem crur aequivoco a proportione usus non lindagarunt, id quod esse melius uiuetur. oci
inquam, quoniam quod in proportione est, id inquatuor minim im spectatur. Dicimus enim si sorte contingat, duo ad octo proportionem hahere , ut decem ad quadraginta. quadruplam enim rationem utras obtinent. squivoca autem uel in duobus. iure igitur de aequivocis stoendum proportionem non disputat. Sunt uero qui dicant multi corum mentionem non ideo factam, quod eadem nomine squivoca inueni/antur, definitione disserant: contra multi uoca. proinde Philosophum quasi de rebus disteremum nomina neglexisse, quippe cum ea scrutari grammaticos deceat. Aliter quos . de solis agit his in mesentia, id quod iam dii, quae ipsi ad praedicamentorum doctrinam sunt utilia. DIC v N T V R. Subaudiendum est res:ut ita sit quivocae res dicuntur quarum nomen se lum commune At cum dici ea inquit, apud ueteres quom circunferri nomen indicat. nem suam eiusmodi esse nominis impolitionem. etenim Plato quo* eorum meminit.& poeta de Aiacibus dicens, aequali nomine dicti . 1 Vbi autem nomen ipse imp uerit. ait uoco uel sit: ut in reis lutoriis.Terminum aut uoco.α in libro de interpretatione,siitq; hoc cottiai . Q U O R U MSOLUM NOMEN COMMUNE Nuquid igitur est lucibis aequivocatio atquies .dicimus enim stro,sgnificatq; hoc& porto, di dico.Quom pacto ergo squivoca esse ea inquit quae solum nomen commune obtinent Respondebimus ad hoc, dici dupliciter nomen et alio rum ad uerbi distinctionem: alterum communiter de omni dictione appellarum , quo intellectauri Tnis significativa nomen uocatur: ut in libro de interpraeratione, im i Dur, inquit,qus per se dicuntur uerba, nomina sunt, at* aliquid significant. Hic ergo nomen dicit, non quoa aduersus uerbum distinguitur, sed quod de uoce omnis significatam praedicatur communiter. Quamobrem fero quod tum porto tum dico significat,aequivocum ei .habet enim sero nometa comune, finitione diuersam. Ergo&in uerbis aequivocatio est. SOLUM COMMVNE. Bisariam dicitur solum: uel unicum, ut cum solum dicimus solem, aut solam lunam et uel Quod ediuerso a coniugato distinguitur, uti cum dicimus relictum in praelio hastam solum ha tem: tametsi nihil puibet quo minus dc calceos habeat,& uestem:sed ad scuti,uel armorum aliorum disserentiam. dc in prandio panem habebant solum: quanquam nil vetat Sc uellem ha/ γ dbere: sed ad obsoniorum distinctionem.hic ergo ut ad coniugatum, uerbum solum,reddidit fini, tionem inquam. TDimo autem Commune Quatuor dicitur modis: uel ut id quod citra diui cos ha sionem impartitur, uti cum seruum Zcimus communem. est enim hic substititia indiuisus usa uero diuiduus uel quod sectum in partes a pluribus habetur, ut commune prandium dicimus, agrum communem. non enim sumus omnes totius panicipes, sed qui libis pariis. uel quod est in anticipatione, ut in theatro locus communis. praeotaupantis enim fit. uel quod simul a
participibus ex aequo capitur, ut praeconis uox communis uocatur. hanc enim omnes pariter audiuncine* unus hanc syllabam, alius illam. humana etiam mi ura communis participantium omnium est,eam siquidem promiscue particulares obtinemus homines. hic ergo commune accopit eo significatu quo uox aequaliter exauditur. SECUNDUM NOMEN AUTEM RATIO SUBSTANTIAE DIVERSA. Cum ea exposuerat quae insunt aequivom,
num quς eis no copetunt apponitrui no ea solii ex comunitate ualeamus ted ex disserentia quopdignoscere. teriam que dum est.cur no Quom nome Blum comune dixerit. ratio uero substantiae diuersa. sed secundu nomen alite ratio subitantiae diuersas Dicimus posci aequium alio etiam illis reipectu cile unita Auippe Aiacmn quo sunt mines uni voci Iunt: sicui de hominis nome finitionemq Sm sibi uendi alit.mipstu umidianimal eli rationale mortale:quo
uero Aiaces, squi ci. ergo finitionem quamlibet,sed nomini in quo Gueniunt cosentaneam capiamus, recte secundum nomen autem ratio dixit. Aiaces enim ipsum hoc nomen commune habent, rationem uero secundum id ipsum non etiam eandem, uerum alter ex Salamine, Tel, finitio,sed ratio dixit Um non in rebus aiunt omnibus suppetit nobis finitionum tacultas: sea
interdum destrietione Mimur, ubi per frutionem res expromere non licet. Erao generalistimo' ' . α φ rum generum asignari sinitio minii ne potest, siquiJem constat hnitio omnis ex genere dc con, stitutivis disserentiis, genus autem quod haec superet nequaquam reperiatur, ut ex eo ac diis renuis, ipsorum finitionem reddamus. quapropter necesse est ea,tametsi descriptione, explicare.
17쪽
propterra igitur non dirat saeundum nomen autem finitio, quoniam quae per descriptionem desgnantur omisset. hanc enim usurpare in omnibus lacet, quam ex iis quae rebus per accodem insunt accipimus. illud tamen assicinauerim,supe lacuum esse in quibus exponi res finitionibus ualent, eas descriptione declarare. Ac quamobrem igitur non dixit secundum nomen autem definitio uel destriptio quoniam inquam breuitatis amator id quod de iis communiter praedicatur quod est ratio,protulit. ratio enim tum finitio tum descriptio substantiae dicitur. Vtrum ergo non est&in accidentibus aeuui uocatio c atqui hoc videmus. Praedicatur nan cutum de iapore de uom. dicimus enim acutum orem .&uocem acutami&acutam fio reus graue cum Doce prae citur.S mole. 6c animi more ut cuingiuimi o duc,
guttur ac per se subsiliit nisi eo da omnem sinipliciter esientiari
. ι ubstantiam uorat: in quo significatu uius est substantiae nomine, accidentibus quom ast piis . Quid igitur tandem omnino adierit substinciae, nec dixit, secundum nomen autem ra/ ita, diuersa c Respondemus ne quis finititione uocis de prompta dicat aequivoca esse uni uoca. l licet enim huius uocis Aiax finitionem uel descriptionem assignare, si dicamus, Aiax tau disyllaba, tenuis asculini generisais hactenus univoci erunt Aiaces. ob id subtiliter addidit lacundum nomenautem substantiae, hoc est eius quae a nomine indicatur. Ouidam etiam scisci/ tantur num quandos & squivoca sint univoca. communitant enim inter se tum nomine uocitum finitione . nam priscatur de Aiacibus&aequivocum ipsum. nem id solum, sed finiu eis quo uiuoci. quippe uter* eorum habere cum altero nomen commune perhibetur, rationem uero subtantiae competentem nomini diuersim . sic igitur ostensum est 6 aequivoca es,st unium ergo dicemus c primum, haud quaquam ab re esse si secundum aliud a aliud eadem vitaiora sint dcumuoca: dc uero magis necesse. Aiaces enim quam urit uoci sunt. qua Aiaces aeuuiuoci sic & hoc loco quatenus naces, aequi 'cita e o. lam hanc uocem quae est Aiax communem habeant, finitione ci congrua disse uni. quatenus autem aequivoci, univoci sunt. cum non aequiu appellatione duntaxat, sta finitione quom ei addicta conueniant.' Alia solutio. Non possunt haec unium nuncupari: quan ui u uocorum tum communiter nomen ac finitio, tum peculiariter de quouis per se arii in nulis re/speetii praeditatur et ut animal, &comm ter de subrastis es dicitur omnibus & de quolibet munim. sertur enim Socrates esse animal, equus animal. sed εc definitio , substantia animata inissu praedira, quae finitio est animalis, praeditatur de de omnibus communiter particulatibus ani/mantibus, & -rsum de singulis. etenim Socrates, substantia animata scillas compos. re equus similiter. in aequivocis autem non ira: non enim potest de quos singillatim citraq; respectum nec nomen nec finitio medicari. nam Muiuocus per se Aiax non dicitur. solum nomen habet commune, secundum nomen autem diuertim substantiae rationem, uerum aequivocus alii dicitur. minimumque de rebus duabus aequivoci pratalicabitur appellatio, quoniam do ex eorum numero est quae in rejectu habentur. Secari uero squivocum potest non um di
uisionem duntaxat superius traditam, sed εἰ magis uarie, nimirum quo subiectum est modo.
A c filis, cum pie iam respicienscutatio tramina im, A Fortuita, ut fpii Athenis em hic res ἀ- uocati sint nos
ponit. Α φιο denominatis iiiverse autem aduoca, ut a medici, medica infra nita 1--iue enim ab ea dicunta .
Et a pio. interse aerii ca, uestati cum pol patrii nomina Liοι
time . haec ab uno dicuntur inta medirisa medica instru, seu ab illa tae,no nariae dic L
ad unum, ut salubrueausa, et citatio, et ut .ad Uum.
18쪽
DE v NIVOCII. Qi lam igitur hoc loco Aristotelas aequivoci significition assumit c nempe forma similem. quidam eam putant quae estis uno. est enis ab homine uta causa i O. utrumn autem ueriam
est. UT ANIMAL, ET HOMO ET ID QUOD EST PICfUM. Horum
enim comunis nominatio est nam utruns animal dices,non est autem finitio eadem. quandi quidem si alterum d etalassices substantiam animatam scivientem. alterum, sim talar ram tantis animis sentientis. SIQUI s
EORUM SIT UTRIQUE ESSE ANIMALI, PROPRIAM UTRIUSQUE RATIONEM ASSIGNABIT
Cum haec tria sint, materia et forma et compositum, fini
times rerum quan si a materia con
terdum compolim. atm ex materias uidem. iram esse dicimus, sanguinis cor ambientis in/. Eic erum
tiorem materia i rom dicimus ulci
ro, sanguinis seruo - rem cor ambientis
ob ulcilcendia oritum. Caeterum quae proprie habe/tur finitio, a sorma desumitur nasocietatis auctor est robus materi aforma autem, disserentis. nos uero finitioni/bus res a se discera nere mutuo uol mus.Qtumobrem cum hic etiam a se a ipsarum finitionem promere a ristoteles uelit,non quid sit eorum a trunm esse animal dixit. hoc eni3 compositum significat,
am ac formam sed quid eorum sit , tris esse animali, hoc est quid in tr eorum sit ita quo sunt animalia, ut finitiones ex sorma declararet. hu ius enim ratione
sunt animalia. qui aures quatenus Iu utruns animal dicitur exposuerit, propriam utrius Gignabit ratio ut supra diximus.
N I U O C A uero dicuntur , quorum V nomen commune dum nomen eadem substantiae ratio,ut animal, homo ais bos. communi enim nomine horum utrunis animal nuncupatur est ratio substutiae eadem.Siquis enim assignet utrius p rationem,quid utrunq; est quo animal est,eandem asstenabit rationem.
UUNI VOCA AUTEM EA DICUNTUR, QUORUM ET NOMEN COMMUNE EST, ET RATIO SUBSTANTIAE NOMINI CONU NIENS EADEM, UT ANIMAL, ET HOMO ET BOS. εα
Absoluto deaequivocis sermone deinceps de univocis disputatimin autem dc uniumorum praeceptio ex aequivocis eadem enim dicenda qui&in aequivocis recensuimus nempe quod non
19쪽
in nominibiis tantum univocatiosed in uerbis quo* consistat quod item sit uel in accidentibus ori iuncario nam uerbum alterare umuocum est .alterare enim dEtur et qui dealbat.& qui denistat eandem uero dc finitionem admittunt. nam ipsum alteram definientes id esse dicimus quod in aliud mutandi qua aliud est in lapso principium obtinet. Hoc dc in dealbante dicere dc in denigrante conueniet. si quidem quodvis alteram, eorum in seipso principium habet quae alteram turmurandorum, estq; aliud ab iis quae alterantur . nam nisi aliud esset, ne alteraret quidem. iccirco, qua aliud, additum est. Porro exemplo eodem animalis data opera utitur, ut idem posse alia at* alia ratione d aequivocum dc uni vocum esse uideatur. in homine enim uero &placto aequivocum animal est, in homine autem & boue, uni vocum.
E NOMINATIVA uero dicuntur praecans abal ιο, dise
ferentis casu oecundum nomen habent appellationem . Vt a grammatica grammati
ovENB ALIQUO. DIFFERENTIA CASU, SECUNDvM N MEN AppELLATIONEM HABENT
Postquam de aequivocis praecepit at* Vniuocis,de Denominatiuis merito disserit. si quidem hec dissiciliorem minusq; extricabilem habent coplexum .cu enim solo nomine Boeditur aequietora finitione uero dissidemurursus univoca,& nomine,& finitione comunicent.hsc nec semel conueniunt nomine,nec plane dissentiunt.similiter & finitione partim comunicant, partim differunt. Enimuero huc sub quatuor coniugationum quas enumerauimus coplexum haudquaqua redis univciequivocoru inqua,& mulliu Orum 6 uniu Om, S diuersi uoconi. nam illa cu uel in nominis ac finitionis societate, uel utriuis differentia, uel unius comunitate, alterius differentia
propriam notam sortiant γα nec in utrossi omnino conspirant,nec penitus discrepant. sed nec in altero conueniunt, in altero dirudent. uerum in utross aliquatenus congruunt, qua/A. Λrinrir Gi)iAnm statuenda ea censent inter aequi uota 5e univoca. si auidem cum nomine solo concorinni ae uoca,finitione discordent,uni voca autem uir, consocientur fise nec nomine simpliciter nec finitione consentiunt. uerum iu commodius inter univom S diuer/suora locum flabim iam enim in utro conssirrant uniu a diuetii uoca in utroq; uatient,
et I ... in lirrco martim communicant. Partim mucria sunt.
Fri diutam iri t .atin in utrom partim communicant. partim mee ri I x nominatiuit ouarii or nata adlint necellerit communitas rei differen
riri 7 7e i circa pilaim, ivllTam dissemilia. si enim Eorum unum aliquod desiit. denomi/mEuum non erit amplius. Sit communitas cta nomen ac disserentia, si Qrca rem quis communitas disserentia ne sit, denominatiuum non esse aio. ut in dc , idest plaranus hoc est uirgo.res enim ab ambobus indicatur eadem.estq; κω ν--- poeticum, via-- autem dc proste orationis. Rursus caetera omnia ordi/ne sint, ne sit circa rem communitas, patiter quot Denominatiua non erunt, ut in Helena de Heleno. Sint iterum deinceps omnia, absit finalis differentia syllabae, ut in musca & musica muliere . nam haec sunt aequium, non innominatim. Rursus alia sint, ne sit aliqua in nomine communitas, nec erunt De minatiua, ut in uirtute &studioso. nes enim a uirtute dicitur virtuosus siue ut graeci dicunt enaret . propterea P huius ueteres ne in uestigio quidem sonum inerunt. contra, nomen inauspicatum norunt poetae.Quisnam alius te sit iunior quan γ quam ille iuvabit Inarere . hoc est compos in malam partem uirtutis. Sed ne a studio deduco tur studiosus.quod similiter de uitio ac uirtute dicitur. studiosus autem solus est uirtute priditus. quam rem studiosus, quod ad uocem attinet, a studio derivatum quae uem ad fgniscitum item .stda uirtutein detortum. per id aure quod dixit SECvNDUM NOMEN 'AppELLATIONEM HABENT, communitatem declarauit nominis.
I hoc modo Ciam quanda ea cu illo: quod dixit ab aliquo socimum habere pronunciauerit, penes rem communicationem κ diuerstatem aperuit. nam si ab aliquo constat quandam ea cum illo, quatenus ab eo prodeunt, societatem obtinere. quod si omnino ab aliquo, ea quom dis recompertum est. nam nisi dissim minime ab aliquo dicerentur.Cum dixit differentia casusnM
20쪽
IS QUAE DICvNTIis syllabae transfigurationem indicauit. Docet autem de innominatiuis Aristoteles, quo Lea quos ad doctrinam derises nentis usum asserant.
O R V M-dicuntur alia scidem secundum complexion dicuntur, alia verosne complamone. Ea igitur secvnsim complexionem dicuntur ,sunt lvi homo currit, homo vincit. Ea vero quae sine complexi e dicuntur, suntlvi homo, bos, currit, vincit.
REORVM QVAE DICUNTUR ALIA PER COMPLEXIONEM DICUNTUR, ALIA SINE COMPLEXIONE
Hanc ad doctrinam de Praedicamentis ingreditur.Uem quoniam praedicamenti nomen, dc de rebus,& de Conceptibus & de Vocibus intelligitur nam praedicamentu, de res ipsa, & Cooeptus de re, &ipsa uox 1citurὶ uocis prius diuisionem tradit. od si de cibus h loco disputat, de Vocibus no significatione carentibus, paulomst aute de rebus,cum ait, tium alia de subiecto dicuntur de ceptibus quos qui in medio sunt sermonem haberi perspectum est. quare uel ex ipsis auctoris duris perspicua est libri intentio.Diuidit autem uoces in simplices atφ compositas. simplices eas dicit quae rem simplice declarant,uel substantiam,ves actione, i pastione copositas quae copositum quidquam substintis,uel actioni.uel passioni significant, ut Socrates currit. hoe
enim copositum est.& Socrates uel bos. hic enim simplicia. Porro non simplex uox omnis resimplice notat. ccoposita duplicem. Coposita uox est Armspagus, iecit Martius uicus.& rui po
oli, EM eli Novacivitas, sed quod ab iis significatur est simplex. Vox aute simplex,ut
curro curris omniaq; ptims ac secidi Psons uerba ac qus terti de certa plana seruntur,ut tonat, fulgurat,pluit luppiter enim uidelicet. nam h omnia pronunciatione simplicia significato coposta sunt. significant enim substatim quarusa actioni Gnlexa. Enimuero aiunt in tertiis Planis no M., fili j iis admodu apparere sub tiam iob uerbi infinitudinem. proinde ea sola accedimus ouae praefinita
m5 . De sonam indicarent. uerum tameti; non definitam substantiam tertiae personae uerbo dest ent ligni ni tamen prorsus aliquam agentem uel patientem substantiam. apropter indicatiuorum tertiae uerborum personae uoce omnino simplices sunt,significatu copositae.
na siquis dicat currit ues uincit,nimim de aliquo praedicit id quia est uincere aut currere. Pro sus ergo M in tertiis personis, quanuis indefinite,substantia dilucet iat Aristoteles tamen eiusmodi petibnas assumpsit u luti simplices, quoniam non distincte in iis apparet subitantia. Proorie aut HimpIidaTErinfuerbaqus Iataonem solam uel passionem amarant citra id quod Dgit aut patitur,ut uerberare uerberari. Ergo nec uocum inpositione aut simplicitate res sim Dces aut copositas oportet,sed ex ipsis significatis istimemus. in & uoces ipta tametsi coposita sunt si rem simplice ostendant,simplias appellandae. n5secus S simplices compositae si compositam declarent. si enim de solis ageremus uocibus, ac syllabarum quantitare,compositionem iuxta quantitatem iure definiremus, quomodo εἰ grammatici faciunt. at si ceu de significantibu, disserimus, opus est uoces adsignificatum iudicare. Eques enim non simplex quidquam desse gnat. equum enim significat, insidentemq; hominem, ais equitandi artem. non simplex ergo uox appellanda, sed composita, uti Neapolis quom . quoniam unum quid non compositum, uerum simplex declarat. Tporro uerbum DIC V N T U R, in rebus,& Gceptibus εc uocibus quadrat.nam dc res dici perhibentur,sed quasi significentur. dc conceptus dici, quasi enuncientur. uoces quos dici aiunt, sed quasi proserantur. Quam ob causam igitur per complexionem dicta preponit complexione carentibus Dicimusq; humanae naturae ex uoto esse ab imperso moribus a compositis ad simpliciora persectoraq; progredi. nam composta semiliaria nibis notioraq; sunt. sic ergo dc puer orationem nectere, ac dicere Socrates ambulat nouit: Cetorum resoluere eam in nome δc uerbum , at* haec in syllabas, tum illas in elementa n5 etiam nouit.sc ergo nos quom ambulantem intuentes hominem, prius totum hoc, hominem ambulantem cognouimus, in q; ita in substantiam Min actione r luimus. Ac quomodo ergo incipe/rea simplicioribus oportere superius pronunciabamus, quasi latum non sit,ut simplicibus non incognitis cognostantur composita: proinde opus esse ut sim um vocum pineptio doctrinam antecedat syllogismorum c Dicimus igitur in quibus aeq; , simplicia compositaq; ignoram