장음표시 사용
111쪽
No est lab Nicamelis motus,st in ipsis uisite i substati a. n.gilatio corruptios specta is nec substatu gnatio de corruptio, * auctio & decretio utu,nec alterario qlitas, nec totalis motus ubi dici sed nes ad aliqd: qm nec ipsum esse obtinet i eo motus st sese quota pacto ad aliud habeat.
Ne uero illud nos plerea disputatione de motu uiro esse naturs rones Pscrutati colentanea. si adehabent ipsum esse res naturae OG i motu. est.n. 8c natura ut finiuit ipse motus principiu FURquapp& i naturali auscultatione sermonc de eo Iducit logius atm exactius diserit. t qrendu est cuius rei gla hoc loco motionis meminem. Quida ergo q, - mcta lacere & pati motio nes essent de Ous est nihil locutus, eapp hic ab eo sermone de motu institutu assimarui. quodamodo. n. motus imi genus es .species eius m alia plura tu facere de pati.sic igis de his nonulli definitiere Sed no admittera id genus ro in no n.rpositu philosopho est plus qd de pdicamisis sacere & pati q a principio dixerit Isari.Prsterea ut inter initia quos dicebamus,mouere ad sacere indicanaetu resertimoueri ad pati .ipse uero motus no ire. no est. n.motus faceremtotus quoq; no indicanacta sed uias in camera esse docebamus.Qua ergo nos striam serimus ut i plumptis uocibus Reptione si i qm αμ cu de Nicamentis Diperet meminisset, ita nobis sane 5c de motu dictu iri. Habuit. n. I sermone de substitia metione de motu cu a priu assignauisset substatue, unuide* numero capax uicissim cotrarioR esse.dubitationes ad hoc stulisset n5 esse hoc spriu sor/san substitiae,qnoc n5 soli ipsi sed omni quo* 6c opinioni coperat. na & h. aec unu ides numero
manetla,c6trari e sunt altemis capacia ueritatis ana ac falsitatis,dubitatione solues intulit, no eo de hsc modo capacia cotratioμ cu subsestia esse.fit.n. capax cotrari substatia motu patiens ipsa. sta uero, no ipsa motu agitata sed aliis motu sustinetibus ueritate falsitate* accipiut. Proinde igicqm meminit motionis,necesse de ea esse nos docere arbitratus est. Decet ital physicia uim ut iam ante dixi sermo de motu. qua re qtuor & ipse posteriores ex octo physicie auscultationis libris in disputatione de motu cosumpsit.hic uero im de eo disputat uru logico uiro scrutari couenit in
quot species diuidae motus:&qsint:&qquascosequans uel nocosequanc. SEX MOTUS
SUNT SPECIES: GENERATIO, CORRUPTIO, AUCTIO. DECRE
TIO. ALTERATIO, AC LOCI MUTATIO. Cur in sex partes motus discerpitur qm motus alienatio qda ac demutatio est.Deturbae aut uel a sua ipsius qdq substitia 5 generatione ac corruptione facit. uel ab iis q in ipsa sunt substatia penes qtitate, si cit* augmentu ac de crementu.uel penes qualitate de fit alteratio. aut ab iis q circa scipsum sunt 3c mutatio Ioci co LQusti aut haec tria in disputatione de motu taeda est quot species sint motionis Ous mutuo discernans,& ad hμ temuAli speciei motus qlis sit opposita. Quot igis species sint motionis ia imenumerauit,sex esse pronuncians. V e quo nos scientiaria quop ratione intelligamus cur species motus sex nec plures sint, nec pauciores ratione in medium diuisione asseramus.Tria igis esse di
cimus q circa natura neam spectans, a substalia,q in substatia habens, q sunt circa substatia. Sutergo in ipsa si magnas partes diuidas,tu & qte magnas pria diximus. qm etsi Dicamcta alia sint
in substatia.habet tame ex his generatione,ut ante Midimus. circa substitia uero sui locus & tis. Haec tria cu sint generatio & corruptio est substatiae motusRlitatis alteratio: incrensem ac decre/mAsi quatitatis:ubi uero micamcti localis mutatio,q latio notatur. Porro latio recta appella/tur,q sursum uidelicet ac deorsu tedicin ulla circularis,q in orbe circvagitiut ii latio recta & Igia,Sex itaq, species hic tradit motionis latione I recta & circulare nequaq diuidens. At i naturali auscultatione genus esse uult mutatio .riusq; tres esse species,motu generatione corruptione.
motu nas a generatione dc corruptione illa I aduersu distinguit. N5.n uult illic matione aliqui manet tu mutatione esse,Brmas obtineti Ru' - illope aliqdq circa ea accidui. Iccirco q moues, ea sm N,uel qle uel locu inat moueri,substatiale forma q ab initio fuerat seruatia. i matione uero ac corruptione uetus forma I eo qd mutae no manet.qm matio uia est a quoquo m5 ta6 ente iens quoda mo. hoc e ab eo qdptate estiens actu. corruptio cotra uia est ab ente i n5ens. Ven hie. introductorius liber est,& logicus magis.no physicus exacta de his ratione no disserit: sed goneratione quos de corruptione motiones esse pronunciat. quandoquide no ut physicus hoc lo/m,sed ut logicus disputa quaerens in his quae Ous sint,vel no sint consequentia.
76 Nθ-mosus pala est salisnuice diuersis L no. n. estgilatio corraitio: nes augmetsi di γnutio,nes ecudu locu mutatio: militer aut O ali An alteratione uero ut quiaa dubitation ne sit forie necesse iii id saueratrur i aligia reliquara motionsi ulteraria oc asit no uerύ est.Osecudo oes penes pastiones cut cἴplures accidit nos ulterari, milia aliam costante motio m. nanes augeri
112쪽
necessoris est, I pu χρηε mouetur,nes, diminui militer aut O malys. quare alias ter alios motus erit alterasi ο.nas esset eade,oporteret id se alterat 'mox π augeri 'vel minui,vel quEI aliaru malonusequi sed no necesse est.Similiter aut et , fauetur,aut alia aliqua mutatione mouetur, alterari oporteret. sed sunt qG q au Ratur qηε alterὸturavi quadratugnomone circuposito creuit qd alteratu vero nihil1actu estyic Ghi a s huiusmodi.quareat motussunt abiniace. Est aut simplicit ei motui de ges cotrartu. 3s uero eisingulasini et 'gutagnationi qde corruptio cotrariurauretationi uero diminutiooecundu locu mutationisecundu locu quies. maxime aut ρ uidetur opposta se ad cotrarium locu mutatio: ut ei q inferius est,ea Verius est ora quaesuperius est, ea quae inferius est. reliquo uero signasoru motis no facile est signare quid forte est cotrarium. uidetur autε nihil esse ei cotrarium. nis quis O in booecunia qualitasE quietῆ opponatui ut in con/trariu qualitatis mutationF. sicut ετ in mutatione secundsi locksui etῆ sectau locriau i in cotrarium lota mutatione.es enim o alteratio mutatio secutasi qualitate. quapropter opponitur motui secundum qualitat 'quies secundύ qualitatAaut in cotrariiam qualitatis mutationit album feri ad id quia nigrum estferi.alteratur enim,in contraria qualitatis mutationefacta.
MOTUS ITAQUE'ALIOS INTER SE DIVERSOS ESSE CON
STAT. Postqua spretes euumerauit mollis,hic eas deinceps a se mutuo distinguit, otadiis quona pacto no sinte: e. s. n. gitatio inat corruptio est. s augmetu diminutio. quo m6.n.q de sutre cotraria sed nec auctio est matQ.ens.n.auetesino ens fit.nec decremetu corruptio es t his ea de roc ruit.signi Mat.n.decaeno remissione entis secudu quantam corruptio absolutia entis abolitione. NeF uero rursus localis mutatio cuiqua supradi Rcosentit.n O a loco in locu demi
grat,id ness gignitur, se corrupitur,nes auges, nes minuis. nes.n. si Athenis uerbigra 1 fisci stac Corintlvi Socrates alud ex dictis patiae unu:sed ide manens P oia loco solo dimoues. U G
RUM IN ALTERATIONE DUBITATIO HABETUR NON NULLA. SIT NE ID QUOD ALTERATUR NECESSE CUIUSQUAM RELI
QUARUM MOTIONUM MODO ALTERARI. Qdaliae einqt motiones
oes no eaedem inter se sint nemini dubiit suit. at i alteratione qredu est,an qd alterascit id fim μυtione, I corruptione,uel incremetu,uel decremesu. uel aliqCeteram alteres. Sed no est ume hoc inquit. nam i plurimis affectibus,talinctione ina, pictione ac similibus, alteramur me prorsus, no iii quiuex relius motu Pserimus .n n.augeacoloqd calescit aut refrigera uel decrescat uel fiat uel corrupae,aut reliquoM qapia oportet sustineat. qre seiuncta ab aliis motibus est alteratio.
EADEM ENIM SI ESSET p ROTlNVS QUOD ALTERATUR VEL
AUGERI VEL MINUI OPORTERET. Si ide uni esset inutali motuu alteratio opus esset oio qd alteras,reliqum et motuu que a sustineret.minime uero id nuc accidit. corpora ade i sole uersata calescedo nigresccd alter se no in huiusce rei gla auges, minuus ue, aut taeterom aliqd ppetiunc. eade potes 8c de iis dicere q a stigore aut quouis aliter mo alteran
SIMlLITER ET QUOD AUGETUR, AUT ALIIS QUIBUSDAM
C iETUR MOTIBUS, ALTERARI. Sermone uice inversa pestino.n. inat solusiide aliis motibus esset alteratio,id ptinus qd alteras uno quos ali motuu cieri oporteret, sed cratra et fio sim augmetu uel decremctu uel caeteroμ alique motu esset, id statim quis alterarco maxime caeteris moribus alteratio prior existat.siue ipsos costquas. na alteratius quos olo fiat oportet V auges siqde cita alterari primu i singuine opus est augesceribusta illa in carne: nec ita aliter no mdcte alteratione incremesu posset. Sed antecedit quoΨ alteratio q man na semealterari s languine pomuuis i came ac quouis aliter m5 leges postulet naturi. Et uero i motibus aliis ossius est alteratione uel comine uel antecedere coteptari. Na q locali ciens motu Denim si plus sint coletiuis agitata,alteratio seqfmimi R iis q mouec cocalescetibus. Tametsi ergo alios ut dixi motus me alteratio no ide tame ex hoc aliis motibus alteratione esse affirmamus. Qnquideuel Iocalis motus alios oes comitas ni & qd gignit de st corrupte locali quom agitatu prorsus moues. similiter augesces quoq; ac decrescct. na singulis his localis motus nece in ante at. a nisi
sit alioΝ qm fieri haudqvi mi. Na siue i coe re aestimes appropinquate sole de recedete uniuertilis mauo corruptios cosistiti siue pnuatim Ppendas,stme uidelicet I terra, veleta a s utem cadat
113쪽
oportet. aut mas quot semina adeat.hoc aut localis est motus.& i corruptione uidelicet cogressa es cta a se inuice opus est discemanc. Porro i augnacio & dccremeto rspicua est loci mutatio.siode maiore ex minore locu obtineat Oportet qd augeti & minore ex maiore qd deminui c. Sed is et in alterascit: tu st a Plando adsuPficie qlitas, ut ima stetibus uel pallescetibus pmeel: tuo alterans appropinquare alterasceri sit necesse. Uod etsi motu oena localis come motus p in sit ab iis alius plane dilucet.qnme de si luci expositu corpus olo comitas umbra no ob id est de umbra iani corpori i luce posito est ide.sic ergo de in alteratione, quis motus haec alios oes sequac no ea in dete ide quom est illis:m ne motionis Oe Ois comes est alteratio. Na q P additione auges crescut Fde euadsit n.ex minoribus maiora ut si cisterias addas sed no sui alteratiora. ppem i ea coteta assula alia creuit no alterata. Eiq extrahis recta linea,n6 alterastas auges Vetu nec OO alterae ni rescit: si Q discir.et irascic,q metuit no augescedo alteras. id qd uel ipse declaras subiugir,ais im
ovit OVA DRANGULUS CIRCUMPOSITO ip SI GNOMONE AVγGEsCiT QUIDEM, AT NON ALTERATIUS EVADIT. Nade auctus,
manet et qdragulus. qre ne decremem me est alteratio. sade detracto a qdrato gnomone Adraiund reliquu est masit UeFqm alterationis acsteris motibus diuersitate ondere uolens Aristoteloe udraguli gnomoniis comeminit age uerba illa exponamus. Gnomone igis Geometrs unu quo dii examζctibus diametruqdragulis notant,ubi cuductus simul coplemetis sumtiquo aut plana ea q dicimus fiat sermone i hoc ipso descripto meditemur. Spactu esse di brasulus qd ab lateribus qtuor inuita sqlibus Ic rectis angulis cocines. Sit ergo qdragulu spactu a b c d.qd riles intuor angulos,& sqlia totide habeat latera.ducatuor P ipsum diameter.b c i latere aut. a b.sumac ctu.e. uerbi'caula.at se ab ipso.e.pucto, ab utravis a zb d.costaru sque distas ducas linea: sit* hscrta a c. uero latere abstrahac.a g. linea a qlis lineaeae b.Pduca rug.puncto linraq ab utrolibet a b.c d. lateae pariter distet,sitq; haec g h:quae.e s. linea Lli. cto intersecet. fiunt qtuor itaq; intra a b c d.qdragula spatia.quo eduo diametru ambiena nem dc e b. h k.6c k g. c Liui braguli rella qua duo, plemcta nucupa.Vnu ergo uim qdragulo , i, e . m. g c. f l uerbigri cu ambobus co emeris,qsunt a e.I. g. dc k h.d s. gnomon uocas Quo aute modo similis e b k h.
qdrasulus a b c d. Oragulo sit, haud obscura est Ibatio.
Gnomone igitur cotemplare. nam e b h R. quadrangulas p. a b c d. qdranguli1 auctior euast alteratus, minime est. siquide paruus auctus qdrangulus, similiter existens qua/drangulus masit. At uero tametsi a toto quadrangulo qui est a b c d gnomonem a e s h c d.detraxetis, quadrangm lus tamen.e b k h.relinquitur. at id totu Oe qd ab initio
fuerat decreuit ac minus euasit. nequaq uero est alteravi,sta species ipsa masit qdraguli. Quod si ne' decretio neq;
augmentu, q motus est i siritate speciei qdraguli sprietate dimouit patet motu altu sen si itate aliud augmem decremi sueris m alto magis quae per generatione at interim fiunt. EST PORRO SIM p LiciTER MOTUI QUIES CONTRARIUM. Nucternu deinceps eo e qdiximus inrit i disputatione de motuMli na motus ita speciei qlis repugnetaim Omni me in* c6iter nictus odi sta est quies. Na si motus transgressio qda ac uia est uel ex entibus in no esse uel cotra ex po/tate in actum uel a loco in locum,uel a minore in maius, dc emtraris,uelis esse tali in tale esse. ut ab albo in nidrum,quies autem status est quidam,iure omni motui contrarium est quies. Spe/cialius uero motus obiacent inquit ex Opposito inter tae distincti. generationi quidem corruptior diminutioni augmentiam.locali uero motui obstat quies praIapue. neq; iniuria: quandoquidem notior aliis est potissimum hic motustatque in hoc maxime motus nomen seri multitudo. 1 torum spe ius quom ipse sibi ipsi potest hic motus opponi secundum diuersis loci dimensiones artitus' ut latio ascendens sit descendenti opposita: procedens recedenti: dextrorsum tendens in
tad Iehic RELIQUO AUTEM PRODITORUM MOTUUM NOMs Acita EsTQvODNAM SIT CONTRARlUM ASSIGNARE. In
motuum quoque discretione is suit rursus de quo quaerebamus, alteratio inquam. Et huic smtur inquit opponenda est qualitatis quies, perinde ac locali, εἰ mutatio qualium in contrarium, ut ab albedine in nigriciem.
114쪽
Aberesectodu Fures modos dicitur. Aut enim vi Misu er dilositione, aut aliam alisa qualitat p. dicetimur enim disciplina aliqua ais virtute habere. Aut vi quantu, vi qua contingit aliquis habens magnitudiculatur enim trisubita habere magnitu' dine,vel quadric ita. Rut ut ea quae circa corpussunt,ut vestimentu vel tunicam, Aut vi in parte,ut in manu Unulum. Aut vi parte ut manu vel pede. Aut ut in vas vi modius grana tritici,aut amphora Ninum.'u enim habere amphora diciturio modius grana tritici.haee enim omnia habere dilutur,ut in se. t vi posses'ione.babere enim domuo agrii dicimur. Dicitur utite o vir uxore habere:et uxor uiru.Sed qui nuc dictus est modus,ali Himuis nos sthalere.nihil enim aliud uxorῆ haberesignscamus,s suod cohabitant.Forte tame et aliν quida eius quod est habere apparebunt modissed qui dici consueuerunt,pene omnes enumerati sunt.
HABERE AUTEM PLURIBUS DICITUR MODIS. NAM AUT pERi NOE ATQUE HABITUM ET DISPOSITIONEM. VEL OvALITATEM QUAMLIBRT ALIA M.
Aequium uox est habere.G. de metope unu tantu significit sed alia quom c plura. dc habere scientia dicitur,& in t ac quotquot enumeranc alia. Proprie uero ha di fidic, mentu substantiae circi substantia amictu declarataui cu circumsitu pallui uel amultu uel dicimus.habere aute uxore,ues agrRuri id genus alia aliud γα est Ergone ex equivorationemamur distincte nobis hoc loco quot na modis habere dicac inposuit. An uero de substitia. di quarto,&qli,& relatione, di sectedo,oc pauedo superius locutus, sermone de cieteris mica ut minime obstupe Remusis,finiuit aure & habedimicamelusubstatis circa substati esse obuolutione inquiens,dicit s aliis etia modis habere,iccirco nunc de eo sermone repetiti atre habere ait pluribus modis dicere cosuevimus. dicitur inquit habere uel penes qualitate qppe habitu aut dispositione habere ut stientia dicimur. uel fin q titate, ut si s lignu habere t Abigia' cubitos dicat haec qia i corpore habens. Cum uero corpus dicimur,ut uinciuel locii uel im ha/bere teporta. Dicimur uero & parte habere,ut manu,aut pede.& ut possessione ut d aut fun/ut in uast,ut cu stria hae mi , c quotquot aliis modis dici potesthabere. Dicere aute inquit in uxore,u-
alius uxoris esse Giubernale. alienissima aute uoci qm nihilo m. ia,ere uxore vir dicitur
il uxor uini Sed respodere ad hoc licet,st uel in possessionibus,n5 latu habere nos agni dicamur aut stri, sed ager etiam,& seruus,& uctus dum habeat. In pa us quom & toto nolata habet partes tot edetia partes integritate. FORTASSIS UERO ET ALII ovi DAM
vio ERI pOSSUNT HABENDI MODI, CAETERUM E NUMERA, Ti FERME SVNT OMNES QUI DICI CONSUEVERvNT Ru
uero nisi acquietare eius uerbis utamus, modeste nobiscum agens, sunt quidem&alii sessitan inquit habendi modi, rum nos tamen eos qui dici consueuere omnes FINIS . . Calet