De veterum acclamationibus et plausu libri septem Francisci Bernardini Ferrarii Mediolanensis theologi, ac Ambrosiani Collegij doctoris

발행: 1627년

분량: 478페이지

출처: archive.org

분류: 미분류

151쪽

ar 2 De Veterum Acclamat. & Plausu

Quod multi magna auctoritate Veri ad hunc locum tradi erunt,ex eo quoque planissimum fieri iam supra docuimus in cap. I . quod di SIBILVS esset FISTULAE SONO sim, limus , αυριγξ, quae FISTULA proprie dicebatur, pro SDEILO etiam 2 Craecis interdum usurparetur , ipsumque συρἱζων , seu συρι θειν , eisdem esset ,&FISTULA C . f. 2 ERUE , N EXSIBIL RE. Sed alios item a ludorum ac spectaculorum actoribus fuisse in Theatris nonnunquam e sibilatos a populo de explosos , significa ut illa quoque eiusdem Ciceronis verba ex epist. 19. libri et . ad Atticum, hoc pacto conscripta,Topuli fensus maxime THEATRO SPE-cTACULIS perspectus est. nam GLADIATOMBVS qua DOMINI S, qua ADVOCATI , SIBI LIS CONICISSI . Cuius sane ioci sensum eum esse existimarim;Cladiatoribus, diebus nimirum illis, quibus gladiatorem mEnera datantur, & dominum interdum , hoc est, maneraritim , eL aduocato, etiam estgscilicet , qFos sibi ad decernexdum de gladiatorum praemus ac poenis aduocarat munerarius , quas Ibcios ac tenes adivnx rut , siisse interdum a spectante populo explosos, sibilisq; co scissos . Hiic etiam reseri i posse puto Vellei Paterculi . locum ex libro. 2. , de Titio, qui Pompeium iugularat, loquentis; Cui intantum, ait,duravit hoc . facinore conmacitam odium t mo ludos iis Theatro Pompei' faciens TIONE populi, spectaculo, quod Frabebat, pelleretrer . EXECRATI ONEM enim hic interpretor turpem fa-

V. insesso populo con .

152쪽

VOCIFERATIOR E, atque I CONDITOCLA AMORE, expressum nonnumquam TCREE M THEATQ

E sMILIS Iaaec hactenus. nune de νος FERATIONE, atq: DYCO DITO CLAMORI dicam . Ac voce quidem contentius,atque incondite emissa,TVRPEM nonnunquam significatum THEATRI FAVO VM, Arriano teste dicimus in adduincto Epicteti libro 3. cap. q. Etenim, cum TVMPITE FAUENTEM , ut vidimus , ἀκόσμωe -ουδασανΤ inibi vocasset Arrianus; explicans deinde, quid ipsum esset , ἀκοσμως ἄπουδαζειν , hoc est , TVRUTITER FAVEMS , Vide, inquit, quemadmodum Caesaris Pro curator spectet. VCCIFEREATUR; UOCIFER BORO ipse. Exilit; exiliam ct ipse . Servi eira hinc atque inde sedentes VOCIFER PUTUR; ego, eui ferui nulli sunt, pro omnibus, s GqTVM POTERO, CLAMABO. quo loci vides, i condito certe clamore ac vociferatione turpem Theatri fauoreus mTinino exprestina . Ad eundem virque FAV OREM, e Theatris tu ipsa Christianorum Templa, & Ecclesias iam inuectum , crediderim animum etiam intendisse Chrysostomum, cum turpe, ac indecorum fauentis populi in Concionibus sacris Hudium reprehendens in Homil. 3. de verbis Isaiae, ampellat illud, modo ineompositum vocis boatum, sepe clamores nihil certi significis res, interdum vocem absurditatis O inconditam . Particulam Homiliae, quam commemoraui , placet adscribere, quo minori quiuis labore, cum de Cluysostoinrsensu, tum de opiniotae nostra ectis illius verbis pollit ex p stimaru .

153쪽

Liber Secundus. IIT

lam, a TVRPITER FAVENTIBVS usurpatas, dudum ata monuit Casau bonus in sitis ad Capitolinum notis. Sed quoniam id ille admonuisse satis habuit, nullum inibi rei, de

qua aginuis , interpretatione sua lumen asserens , videbor mihi non lusurus operam, imo gratiam fortasse ab iis initurus, qui eruditionem amant, n, quod litic faciat, aliquid

curauero.

SA NAE igitur nomine quamuis appellarentur im-dendi modi omnes , os tamen distortum proprie Iona dicebatur. In Glolsis veteribus , seu in Cornuti Scholiis ad prima Persit Satyram, ita legimus, dicitur OS DISTO TUM ; quod facimus , cum alios deridemus . VALGIA autem Dominarunt huius oris distortionem veteres Latini , V A LGIA, inquit Fulgentius in libello de prisco sermone , sunt labellorum obtortiones in supinatione, vel sublatione peractae. Petro nitis in Satyrico, commouebat Nastiter labra. & iteruin , Ob torto valgiter labello . Plautus in Milite glorioso, Maiorem artem rideas νalgis Daui . Huc enim sacere Plauti verba ista, indicat ibidem Fulgentius, dum ad eorum probati nem, quae de Valgiis dixerat, adductum Plauti locum su-hi; cit. Tumebus etiam, & Doueta Pater eodem pacto illatet pretantur Plauti VALGIA: r is quidem Aduersariorum lib. I. cap. 6. sic scribens, Vasta suauia obtortιones sunt oris ad derisionem . Meretrices autem, dum gloriosum militem ad osculandum labiis ductabant, O invitabunt, per illusionem os

obtorquebant, vastumque reddebant. alter vero in Praecidaneis ad Petronium cap. 11. haec ait, Valgis Davus, hoc est, pra--ae ditiorto ore Militem sub donant Meretrices, habcntque mise- . rum ιο xloriosam illam omnibus modis ludibrio ac dejpicatui. VALGIA autem Elymon habere a volvendo, quasi voluta dicerentur,aci filivat Balbus in Catholico, dum inquit, Valia a voluendo dicuntur, quasi voluta, ideIl , retortiones. pro meen m labiorum obtortio est quam facimus, cum aliquem deride- Μ Vnde valgire, est, retorquere. Eandem oris distorti neni nominat Agellius labiorώm dsectum , rictumque oris . 7um ille, inquit in lib. 18. cap. q. , rictu oris , labiorumque ductu, contemni a se ostendens, rem, de qua quareretur . homἰncm Illum, quι quareret. Craci autem, σαρχαζειν di s

154쪽

1 1 3 De Veterum Acclamat. & Plausu

re, quod est, diducto rictu, ut in Graeco Lexico habemus ostensisque labris irridere ; quod cum fit, dentes carne nu

dantur .

Illudentes olim LINGUAM quandoque E VISSE.

Lterum sanna genus, quod ore fieri solitum dicebamus, erat LINGUAE EXEDTATIO , seu EIECTIO. Qui sane modus illudendi, quemadmodum nunc passim ab hominibus prolectae audaciae, tri-vijsque assuetis , parum decore usurpatur, ita vetusti linus est. Expressit eum Persius in Satyra prima canens in hunc modum, Nee lingua , quantum sitiat canis Appula, tantum ubi Cornutus ait, Sanna genus esse, LINGUAM EXERJRE ad canis sitientis instar. Ac nescio , an eruditissimus Hieronymus ad hunc Persii locii respexerit irridendi certe modii, de quo nunc agimus, significauit apertissime9 cum in epist. ., quae est ad Rusticum Monachum, ita scripsit, de credas

laudatoribus tuis , imo irrisoribus aures ne lictenter accommodes ; qui, cum te adulationibus fouerint, quodammodo imp

rem mentis secerint; se subito resipexeris,post te νideas, ad illudendum ESTEM CANIS PNOTENI I LIN GUAM . Id ipsum autem satis ostenditur ex militis illius Calli historia , qui Romanos ad pugnam prouocans, ut eos irrideret, linguam exeruim dicitur. Rem persequitur Claudius Quadrigarius apud Agellium in lib. s. cap. II. Is verbis, Extemplo silentio facto cum voce magna inclamat Ga ius , si quis secum depugnare Ῥellet, πti prodiret. Nemo au- dctat propter magnitudinem , atque immanitatem oec. Gallus irridere

155쪽

Liber Secundus ι

Calli tactum Titus quoque Liuius, multo etiam, quam ille. purius ac iucundius in I. libro his verbis exposuit , Tum eximia magnitudine in acuum pontem Gallus procellit; O quo- tum maxima voce potuit, Quem nunc, inquit, Roma fortissemum virum habet , procedat agedum ad pugnam , ut noster duorum euentus ectendat, utra gens bello sit melior oee. anmatum I Manlium, adornatum; aduersu Gallum noli de latum, Θ quε-niam id quoque memoria dignum antiquis visum eri LINGUAM etiam ab irrisu EXERENTEM pro curii dic. In Cimbrico item Mariano scuto Gallus alter ese m lingua depictus cernebatur , ut scilicet aspicientes illuderet . Demonstravi , in- quit Marcus Cicero in lib. 2. de Oratore, digito pictum Gallum in Mariano scuto Cimbrico sub nodis dinortum , EIECTA LIM

fluentibus . Risuvi

156쪽

De Veterum Acclamat. & Plausu PII SPNTEM ROSTRO CIC . . NJAns ad deridendum digitis

aliquando expressam . Quomodo feret haec irrisio, & cur Ita vocaretur. Falli Casa ubonum, qui ciconiam , non digitorum , sed colli motu repraesentatam, scripsisse B. Hieronymum arbitratur . e SINI etiam AURICULAS manibus imitatos Veteres illudentes . Stupidum & asinum hac irrisione significabant.

Xposui ORIS sannas , nunc vero etiam aperiam. Tria autem erant olim usitata , ut supra indicauimus , se narum manibus factarum genera . Primum, cum pinsens Ciconia exprimebatur . Alterum , cum cssingebantur Asimi auricuta. Tertium, cum Manus in obscanum modum

formata in aliquem illudendi causa porris rebatur. De quibus summatim Pauca repetam. Ac de Ciconia pinsente accipienda sunt ea Persia verba ex Satyra prima , O Iane, d tetast quem nulla cI OVIA pinsit. Ad quem locum re esse Cornu PeICO AM, inquit manu formare silent irrisores , quι νnitate colligatos diratos agunt ad inferiorem p ιem inclinata, smilitudine ciconini min

157쪽

Liber secundus . in I

sisI: quod eum praesentat , soli te um motitotes, derident quorvolunt. Meminit eiusdem irrisionis B. quoque Hieronymus in adducta ad Rusticum Monachum epist. . scribens hoc pacto, P e eredas laudatoribus tuis, imo irrisioribus aures ne libenter accommodes Oc. si Iubito respexeris, CICONI μ' PMdeprehendes post te colla curuari Oc. Et in Prolo eo ad Sophoniam haec ait, uui si scii cnt Holdam viris tacentitas prophetasse, O Deboram, iudicem pariter o prophetam, hostes Israeὶ Barach timente superasse Oc. nuquam pori tergtim meum

manum incuruarent in CICONI M. Ex quibus omnibus manifeste intelligitur, quomodo sieret haec irrisio, & cur Ciconiae nomine appellaretur. Nimirum manus , digitis omnibus collectis in unum, O ad ciconini colli simititudinem cumulis, inque eum directis, qui inridebatur, pinsentem rostro ciconiam seqM nti O stata motione exprimebant. I onge autem falli puto Caia saubonum, dum in Commentari; s ad Persium ex iis Hieronymi verbis, CICONIARUM deprehendes post te colla curti ri, CICONJAM ex eiusdem Hieronymi mente, colli motu . non digitorum, exprimi solitam ab irridentibus comminisc tur . Non enim eam irridentium colli motu expressam dixit Hieronymus, scd digitis ad instar colli ciconini formatis aemotis repraesentatam. Hieronymus ipse quid senserit indicat. dum in adducto ex Prologo ad Sophoniam loco, non collum, sed manum dixit in Ciconiam inchrvari. Alterum Sanna genus, ASI VI videlicet AVR ICVLAs. hoc modo exprimebant Veteres. Apponebatur temporibuspoia lex , Geteri autem digiti ad auris asininae similitudinem formabantur , ac subinde mouebantur . Qua quidem irrisione stupidum & asinum ostendebant eum, qui irridebatur . In Peisii

Satyra prima de ea sic est, Nec manus AHUCVLAS imitata est mobilis Ars ct

Auriculas albo. inquit. Cornutus, id es, asininas . nam sic fitα-ra ridentur , apposito temporibus pollice , imitantes aseres aselaltys digitis , quasi summam facientes. Idem Hieronymus in adducta iterum ac tertio ad Rusticum Monachum spistola eandem sannam commemorat, cum ait, Si subito respexeris, aut Cicontarum deprehendes pos te colla curuar ut manu A

158쪽

is, De Veterum Acclamat. & Plausu MEDIUS DIVITUS supremi olim

contemptus, ac ignominiae indcx

cus appellatus . Ad aliquem per summam ignominiam notandum porrigebatur hic , compressis cae- teris digitis, atque in eum, cui Illudebant , intendebatur'. Sanna haec multis nominibus appellata

. . ta: Interponebatur etiam quandoque' pollex inter medium, stu indicem , contractis in pugnum caeteris digi- i tis, brachioque intento , ad derudendum . Dicitur sanna haec abii ba ni vita

O Jne de eo sannae genere dicere aggre dior , ex tribus vltimo loco propontis , quod mihi restat tertium: id vero erat, DIGITOREM inepta O ιndecora conformario . Quae quidem sanna ut planius intelligatur ; admonendi su mus , Medium olim digitum supremi contemptus fuisse , ac ignominiae indicem iamine factum vi VERI VS vocaretur, a Nemenda scit icet turpi corporis parte , seu Potius a. Verpa di obse itora u -

159쪽

Liber Secundus. Izy

titudine ἰ quam habet, cum porrigitur ipse compressis ae. contractis caeteris digitis . Eandem ob causam dictus est INFAMIS, & IMPUDICVS. Insaniem appellat Persius in

Sat. a. cum ait,

. INFAMI digito, O lus ιἷuae ante saliuis

piat. Quo loci ornutus, IVIFAMI digito, ait, idest medio, qui Obs enitatis ei t. & subiicit, SMnt cm nomina digitorum , POMlex, Salataris , I FAMIS c. IMPUDICVM Martialis lib.

Impudicus etiam Priapi cantor eodem modo , Derides qhoque fur, O IMPUDICVM , Ostendis digitum nubi minanti. Et Isidorus Hispalensis Orig. lib. D. capit. I. digiti rum nomina commemorans, Tertius, inquit, IMPUDIcUS, quod ser cum Ilerunque probra insectatio exprimitur. . Cum igitur quempiam vellent Olim contaimeliose irrid re, perque summam ignominiam notare, medium solebanddu om porrigere, atque in cum, qui illudebatur, intendere. Sic Cynicus Diogenes, ut est apud Laertium in lib. 6. de Vitis Philosophoruna, cum hospites quidam Athenas aduen tas cnt, ut Demosthenem, cuius famam domi acceperant, conspicerent, non indice eum digito, sed medio porrecto demonstrauit, quo scilicet e minatam illius mollitiem notaret. Sunt haec Laertia verba; Hospitilus aliquando Demosthenem videre cupientibus: MEDIO PORIECTO DIGITO, Hie, ait, vobis est ille Atheniensium orator. Quod idem Diogenis factum Arrianus quoque in Epicteti Disputationibus perse mitus est, Demosthenem Sophistae nomine appellans. noraa, inquit Arrianus lib. cap. 2. Diogenem sic demonstrasse Sophistam queη dum medio digito extento ἰ Hic, inquit, ille est: monstraui eum vobis. Sic Caligula , ut c assium Chaeream parum virum,& effeminate mollem innueret, oscu-Iandam ei manum obtulit in obscenum modum formatam; porreeito. scilicet medio digito, ceteris contractis; Trimas

sibi partes, inquit Suetonius in Caligula cap. J6. , Cassius area tritanas cohortis iratoria dcEUVisit: quem Caius senio

160쪽

rem ram, ut mollem es minatum denotare omni probro re fuerat Oc. ex aliqra causa agenti gratias, osculandam manum Uerre , COMMOTAMOVE IN OBSCAG

Hanc porro indecoram manus consormationem video multis nominibus a Scriptoribus appellatam. Suetonius in Caligula cap SQ ut proxime supra posui, vocat Marium in σου canum modum formatam. Aelius Lampridius in Helio abalo, Duιtis is udicitiam ostentare . Apuleius in secundonietamorphos. lib. Digito denotare. dc in tertio, Denotare ma- ηι . I io Chrysostomus in orat. 33. Medio digito ostendere . Arrianus in Epicteti Disputationibus libr. r. can. 2. Media

digito extrnto demonserare. Iuvenalis in Sat. io. Medium oste dere πnguem. Martialis lib. a. epigr. 28. Digitum porrigere merium . I ertullianus in lib. de Pallio, Digito destinare. r ct nominant σκιααλίων interdum, interdum λα

aliquando etiam ἐσυβρίζων . ita Suidas in , Malibi, Aristophanes in Acharnensibus, in Pace,& in Euuitibus : videndus linguae Graecae Thesaurus.

Ex his omnibus plane licet intelligi; & digiti medii , ut

diccbamus , pomeritione, compressis cateris, Nam hanc irris

xam , non medio LXιIo, ut posuimus , pora ecto ac protenso,com predis cἀtcru, sed ιnterposito, seu inserto pollice ιnter mein indicem, ιta ut Follex ipse infertus emineret O appareret a reliquis digitis in pugnum contractis, brachioque in eum, cui miadelatur , ιntento. Equidem sannae modus hic alter nunc Pal.mι vlurpatur ad aliquem per summam ignominiam is radendum dicitur ab Italis, ter eiusque memincretnon sc mel, neque uno in loco ex antiquioribus Itali Scruptores non pauci . De eo item videntur posse non incommmocla accipi haec Iuvenalis ex Sat. io. superius a nobis a . . . med umqve ostenderet νnguem.lletonia in Caligula , Manum in olscaenum modum fom

in . ccc uota Mimpiadij in Heliogabalo, Clitis ι ' - pudicitiam

SEARCH

MENU NAVIGATION