장음표시 사용
121쪽
81 De Veterum Acclamat. 3 Plausu
orro alia quoque erant externa signa, &gestus, quibus soleret olim exprimi FΑ-VOR iste , ac significari. Pollitis nimirum utriusque compressio , agitatis Ue-Rium , atque orariorum concussio . Qu*ut ego sentio, non mediocre me iacturuincrediderim.
Atque in pollicis quidem νtriusque pressu suisse antiquiatus FAVORlS, ac studii significationem, planillime docet Caius Plinius Historve Naturalis lib. 28. cap. 2. scribens in hunc modum, TOLLICES, cum FAVEAMUS, TREM RE etiam prouerbis talemur . Ex quibus Plinii verbis hoc amplius apparet , iam in prouerbium abiisse, Tremere polliaces , de eo, qui quoquo pacto faueret. Cognoscitur autem hoc idem ex verbis Horatii manifeste in epistola 18. libri primi haec scribentis, Consentire siis Rudiis, qui crediderit te, FAUTO VTROQVE tuum laudabit POLLICE ludum. Quo loci vides, pollicis utriusque compressionem pro summo fauore politam. quicquid de hoc Horatii loco existimarint
Porphyrion, & Acron e quorum opiniones inserius in cap. R. sedulo, matureque examinamus. Iam ad Vestium agitationem Pergo.
POLLICIS UTRIUSQUE COMPRELSIONE senificatum olim THE ATRI FAVOREM.C A P V T V.
tria si nunc patefecero , operae pretium,
122쪽
VORE M. IACTARE. seu MOVERE TOGAM, quid sit Ouidio, nunc
primum explicatur, conlatata eru
ditorum opinione. VES4 IBVS olun CONCUSSIS, ac MOTIS , quemadmodum si nunc agitata manu , vocatos eos, qui ad elle iubebantur,.
Bant utique fauentum studia in spectacul is adeo ardentia, ut inter fauendum non fauste duntaxat acclamarent, ac Plaude rent , pollicesque comprInterent,quem ad modum proxime superius exposuimus , sed di Veses ipso quandoque agitarent , ac concuterint. Hanc sane reni Dionis Cassii verba ex lib. 6 I. Burri, ac Senecae, totiusque spectantis populi studium ac fauorem in Neronem publice cilliara canentem commemorantis , planissime declarant. Irae Nero, inquit Dio, in Tbeatrum prodisi. Stetitque Caesar in scena habitu Cirharedi. Assisiebant ei Burrus,ce S eca, Ni magi ri, sonerentes aliquid , cumque dixisset,plaadebant muribus ,& VESTIMENTIS, O reliquos ad idem faciendum indueebant . Aristanetus quoque in libri prima epist. 26. de populi fauore in pantomimam Panaretam ver ba faciens, sententia in hanc eandem sic confirmat, PFn- Ius interea rectus, ac mirabuxens adnat voces alternas me lodice respondet, manusque mouet, O VESTEM IT .
Idipsum docent illa Philostrati Q. Ari ichione, hoc modo
123쪽
ῖς De Veterum Acclamat. & Plausu
eonuersa , clamaκt exilientes a sedibus, atque hi quidem mouenemantu, ilii VEsTEM, Mi tolluntur a terra, nonnselli cMm via cinis hilariter luctantur . Sardianus item Euna pius in Sophista Iuliano tostificatur , dicentis Proaeresii eloquentiam admiratu in Proconsulem , Theatrali more exiluisse , plausisse manibus, ac vestem concussisse, Ad quod verbum, ait Euna- pius, repente is fede Da prosiluit Troconsul , purpkreamq; TOGAM EXCUTIENS , iuuenis ad morem , Trauis ille, O inexorabilis Iudex Proaeresum plausu excepit . Etiam Ouidius in eorum numerum , qui vestium ad fauorem concussarum meminerint, a doctis hominibus adscribitur. In eis sunt Isaacus Calaubontis in suis ad Augustae Historiae scriptores notis,& Iulius Coesar Butengerus, vir antiquitatis bene peritus, in libris de Circo. Oeerae pretium autem puto, verba ipsa Ouidii apponere, quod utilia cognitu hanc in rem non pauca habeant; atque etiam in te pretari , quod eorum sententia paulo obscurior erroris ansam Casau bono, & Buten gero praebuerit. Est igitur apud
Ovidium in tertio Amorum libro Elegia a. his ipsis verbis scriptum,
Maxima iam vacuo prator Oectacula Circo Quadriliges aegiso carcere misit equos. cui faueas, Nideo: vincet cuicunque favebis: cuid cupias, ipsi scire Nidentur equi. Me miserum, metam spatioso circuit orbe.
Quid fucis c admoto protinus axe sibi. Muid facis infelix e perdis bona vota puellae
Tende , precor, valida lora simistra manu. Fauimus ignavo ; sed eum reuocate uuirites . Et date IACTATIS undique signa TOGIs En reuocant; at ne turbet TOGA MOTA capillos se Quo in loco de equorum certaminibus in Circo verba fieri perspicue apparet. de qua re quatuor minimum huc spectantia dici cernimus: primum, Equorum agitatori fautum aspectatoribus; alterum , Ignauum eundem fuisse, minime bonum agitatorem; tertium, De cursu ob id dedactum a Quiriti' ιι s, ac revocatum ς postremum, IACTATIS TOGIS data ab
dem Quiritibus signa . Quorum Omnium, quod extremum
124쪽
est, id dissicultatem habet . Nam Butengertis, & Casai bonus, ad fauorem omnino iactatas eis loci totas sunt athiatrati. ego vero firme asseuero , ex iis Ovidii verbis aliud nihil elici posse, nisi motas a Quiritibus togas, ut eo signo decursu ignavus reuocaretur agitator . Ouidius ipse , quid se serit , apertissime nobis declarat; cum enim, de ignavo sau- eum, & ob id reuocandum cum dixisset, Fatimus ignauo ,sed eum reuocate Quirites. ea subiecit illico, quibus nimirum solerent de cursu rcuoca ri agitatores, Et date IACTATIS undique signa TOGIS . Quod vero sequitur proxime adiectum , En reuocant; at ne turbet TOGA MOTA Otillos ori lententiam habet huiusmodi, ut eo signo, tope videlicet iactatione, vere suerit agitator reuocatus. Id quod ex eo Quo que potest facillime perspici, quod idem ille agitator &iterauit cursum , & , diligens magis ac sortior factus, palmam deinde certaminis accepit: quae quidem praestari minime potuissent, nisi reuera fuisset ille reuocatus . haec itaque sub Mit Ouidius, I DIamque patent iterum reserato carcere postes, Et vocit admisis discolor agmen equis.
Vime fallem supera, spatioqu e insurge patenti ;Sint mea, sint Dominae fac rata 'Pota mea . Sunt Domina rata vota meae; mea vota supersunt Ille tenet palmam , palma petenda mea est . In quibus debent ea praecipue verba animaduerti . ΙTEN 'M, NVNC SALTEM SUPERA , ILLE TENET PALMAM, apertissime id quod dicimus exprimentia . Ac iocari quidem Ouidium isto loco, et salibus ad hilaritatem morestio uti cernimus, si quae tamen dicit, omnia ad Circi consueta reuocentur, cumque nostra interpretatione conserantur;& apte, congruenterque loquutum Ouidium ,& eadem sensisse, quae nos, paruo negotio quiuis unus deprehendet. QuaproPrer neq: Casaubonus,neq; Butengerus audiendi sunt
eum ex hoc Ovidii loco, togas fuisse AD FAVOREM moto.
Ac ne quid Praetermittam eorum , quae lucem possint alia quam
125쪽
8 7 De Veterum Acclamat. & Plausu
quam asserre huic rei, erutamque a nobis ex ouidio dera iactatione ad revocandos agitatores semen Liarri magis ac magis stabilire , placet Iocos abi quot prodiicere, ex quibus 2P- pareat, Morii olim fuisse,νt venium agitatione Omotus quem admodum fit nunc agitata manu, eaque subinde veluti adinos reuocata eompellaremur , ac revocarentχr Ir, qui adesse et .ebantur, atque accedere . irgilius equidem in 8 Aeneiclos l .hro Nilum inducit, iugientes & victos ,νestium agitatione in Moiu ad se vocant cm; inquit enim ,
. Contra autem magno n. aerentem corpore 2 ιlum
Tandentemq; fixas TOTA UESTE VOCARTEM cartileum in grcmiam, latebrosaq; fAMina,Mctos. Apud Philostratum etiam imperator Hadrranus Heliodorum Sophistam concussa manu, moraque veste ad se vocar it ; ait enim in ipsius Heliodori Vita , Ad hac exiliensi perator, Equidem, inquit, talem Virtim , qvalcm xEn Liam urso lcmfore noveram , inueni: Mox Heliodorum ita compellatum conet Ia m xu , CHLAMTDIS QVE SINU UOCALIT . Rusonius item, Vesti m motu a Fluuio Sarauuo eo pessaltim se, cecinit in
Vaniger undisina dudum me mola Saravus TORI A VESTE VOCAT
Quod si quis huc etiam posse reserri opinabitur, 'tim tradidit Flauius Vegetius in tib 3 cap. y. de Veste a belli duce Nisueri silita ad aliquid mute signiscendhm d ego illi conces
serim non inuitus . rigetii ver ha ex eo, quem dixi, loco, sunt haec . Praeterea inrnu aliquid, vel flagello, more barbarico, vel certe MOTA VA VTITVI VESTE, SIGNIFICAT Vt tandem minime mirum videri debeat, si toga iactatione
compellatos olim,ac revocatos in Circo equorum agitatores ex
uidio consecerimus Ac de Ovidii loco, quo Bul geri,ac Casa uboni sententia nitebatur, haec quidem hactenus. Vc nio ad oraria , ad fauorem quandoque solita uis i. craria
126쪽
TAT A . Imperatorem Aurelia num fuisse huiusce consuetudinis principem, S auctorem . Penetra si
dinem in sacros etiam Christiano
. OVEBANTUR igitur nonnunquam V E-
REM: Vem,cum id fortasse non satis commode fieret, dedit hoc Aurelianus Imperator, ut liceret populo Romano, ad eundem fauorem exprimendum, Vestam loco orari s uti ; quod ista scilicet essent parabilia magis, mimisque incommode concuterentur . Atque hoc Flavio Vospico teste dicimus, apud quem ita in ipsius Valeriani Vita scriptum legitur,selenition tamen, congiaria illum, de Aureliano sermo est, ter dedisse e. ipsimque primum donasse populo Romano, quia ιus uteretur AD FAVOREM. Ex quibus V aspici verbis il- Iud etiam elucet, Instituti huius auctorem suisse Imperatorem Hurclianum. Introductam porro ab Aureliano consuetudi-Nem, non Theatra modo, caeterique spectaculorum loci, sed ει sacri ipsi quandoque Christianorum conuentus exce runt, ac retinuerunt. Siquidem & Concionanti Chrysost mo finis non raro audiens populus,pramollia iactando in
127쪽
88 De Veterum Acclamat. & plausu
evita fasciolas ORARIA intellige, ut non multo post
patebit & Samosatenus Paulus, iti&m Concinans,ab Auditoribus suis non modo acclamari sibi, ac plaudi, sed oraria etiam ad Theatri morem moueri expectabat. Nobis hoc de Chrysostomo Alexandrinias Georgii is narrat in cius ita , cum ait, Demirabantur inues sapientiam ruitnifico ac li-' ἱeruli Dei dono illi infusum; quodque: tota f. cilit te dissoluerest . uditoriἷus , quae in diversis scripturis οι correbant, perqsam dissicilia interpretatu, O Nix ciniquam pere tibilia, quare ipsks conciones excipiebami Tlausi, ipsinu feriantes aerem: illi quia dcm IACTANDO TR EMOLLIA AMICULA , ali' autem cuiqulon pennulas quatieado , alij item F.AESCIOL.AS c. De Paulo adfirmat resariensis Eusebius, si quid est quod ipsius verbis, quae Rumnus recitat in Historia Ecclesiastica lib. I. cap. 26. possimus credere. Verbum, inquit, faciens eu ple-Bem , iactare supra modum dexteram, ac palmam foemori illidere, pede quoque sub tare, ac scabellum ferire cum sonitu. Ab Austoruus vero non fauorem, neque plausum Pelare solam , sed Theatrali more OR M a sibi MOVERI expectatat, O vo ccm tax7vam de caneis duri. Sed nos quomodo conietudo ista iactandi ad fauorem Oraria in sacros etiam ipsos Christianorum conuentus irrepserit , uberius & cnucleatius loco docebimus, l. . cum Ecclesiasticas nimirum aperi
128쪽
quae sit nominis origo, quae serina, qui usus, aperitur commodius, quam quomodo eruditi viri docuerint.
Xpediam rem totam paucis hoc Ioco, quod alibi iustum et Syntagma destin
ORARIVM igitur, ex primo ac Praecia pilo sui vi , linteum erat abstergendo oriparatum, longiusAlum, modiceque latum ad fasciarum formam. Ac linteum quidem fuisse, satis indicat Rustinus, dum Euse hii locum, quem nos proxime superiori capite adduximus, de Samosateno Paulo conuertens, ubi est in Eusebio οθονη , orarium ibi transtulit Ilumnus. - μῆ, ait Eusebius,pπαινου ra
Ab Anditoribus vero non fauorem, neque plausum sperare δε- Inm, sed Theatrali more ORAMA MOUERJ sibi expectabat . Quis aute vel tinctus Graecis litteris nescit, id Craecis desita significare, quod linteum Latinis λ Idipsum etiam ex eo manifeste ostenditur, quod a probatis auctoribus, Graecis, BeLatinis, confunduntur saepe ista, Sudarium, Semicinctium ,
νώπιον, dc Orarium; alterum promiscue pro altero, tanquam synon ima, usurpantur;& quod unius duntaxat proprium vide-hatur, omnibus non raro tribuitur. In Etymologico magno
Φάριον. Vt sit Latinis orariu,quod es Δαον Graecis. Hesychius,
- ν , ο σουήώριον Etiam Beatus Hieronymus in Epistola 2.
129쪽
scit De Veterum Acclamat. & plausit
quae est ad Ncpotianum, Udiculum, ait, O plenum dedeton ris est , referto marsupio, quod SVDAMY M , OR e RI VM QVE
non habeas, gloriari. Haec Omnia porro, φιίασον, femicinc inmis& sudarium, lintea fuisse nemo ignorat. Siquidem de primo, sic scriptum videas in eodem Flymologico Magno, φώω ον ,.Mνουντι,linteum quid . De Sudariis, de semicinctiis idonei sunt Auctores Oecumenitis, S Theophylactus in cap. I9. Actuum Apostolicorum . ille quidem , SUDARIA, inquiens,& SEMICINCTIA ,πtraque existimo LINEI gentris fuisse. Alter vero sic scribens, SVDARUM, O SEMICINCTIA LINEAfunt utraque . B. quCque Hieronymus proxime adducto superiori loco sententiam hanc planissime confirmat,cum Sudaritimorarium vestes lineas appellet, S lineum amictiam ..
gon absiue amictu LINEO, inquit , incedere,sed pretium γ Llium LINEAM M non habere, laudabile est . alioquin ridiculum , cr pleηum dedecoris est, referto marsupio, quod SUD GRIUM, ORARIVM que non habeas, gloriari . Videri utique potest idem Hieronymus huc etiam respexisse, cum ad Caput Micheae scripsit in haec verba : Quid prodest circa coia tum ad abIlergendos Ddores LINTEOLVM non habere λ quid iuuat esse μ ονοότωνος, o pras e habitu paupertatem, cum ma supium nostrum uniuersa pauperum turba suspiret e Scilicet linteole nomine ad abstergendos sudores aliud nihil meo iudivicio significare voluit Hieronymus, quam Sudarium . Quas ob res lintea fuisse ista omnia, satis iam patere arbitror Ex quo, ut & Orarium fuerit linteum, perspicue sequitur. Ad id autem primo factum OR RIVM, ut os, seu faciem a tergeret, multa sunt quae probent. Diximus Paulo ante, haec duo, orarium, & Sudarium, coniundi saepe scribendo ab Auctoribus, di promiscue alterum pro altero ponis .cum vero certum sit, marisim, quemadmodum & ipsa nominis notatio satis ostendit, di tradunt diserte iidem illi, quos in do supra nominavi, Hieronymus, Oecumenius,& Theophylactus, ut de caeteris nunc taceam, linteum fuisse ad terge dos sudores paratum, fateri omnino necesse est, ipsum qu que orarium ad Oru, seu faciei sudores abstergendos olim adhiberi consueuisse. Hoc idem significari ab Aurelio quoque Pindentio firme asseuero, cum in primo, hymno ij inm
130쪽
obria planus appellat orarium, ita canen*ἰ , ri
Sed apertissime Beda in Martvrolozio, octauo Idux Februarii, scribens hoc pacto, Lorothca duca ed locam scrvarum,ubi. passa es, cum a Theophio quodam Scholas co irridereiser, quod, ad Paradisium vadms , a sponset suo Chriso roras, o mala ei mitteret, irae natim promisit, se esse mi Puram. Ibi ercio ventum en ad locum, M. quo IMularida erat, tili per oratione facta . protulit O RI V M fumi, O vocato ad se quodam puerolo annorum sex, misit Theop'lo dicens , Dic ei , Doro thea ancilla Dei mittit tibi mula de Paradiso sponsi sui Chriatii. Is accipiens, O gratio agens. qnod petitionem eius implesset , coepit sibi FACIEM TERGERE axtaque reponte Harmitate perfusus HI, Ni tota incute mutaretny oec. Hactenus Beda; cuius loci ea maxime verba, coepit sibi faciem tergere, a tento animo considerari Oportet ; rem enim nostram apertissime confirmant . .
Itaque ab ORE qui O RIVM nomen inuenisse opinaintus est in suis ad Flanium Vopiscum Notis & Emendationibus, is vere iudicauiti de illi ego libentillime assentior. quicquid de Graeca vocis huius derivatione tradiderit eruinditissimus alioqui Balsamon in suis ad Canonem a 2. Syn di Laodicenae Commentarijs , & ex eo Matthaeus Blastares in Conciliorum Syn si N. quorum opiniones examin mus alibi diligenter, ac reiicimus.' Iam vero, quod ad formam attinet orariorum , erant ea omnino ad fasciarum formam longiuscula, ac modice lata. Vt autem ita sentiam, facit in de Ciuitate Dei libro casu 8. Beatus Augustinus: quo in loco, de eo agens, cui delapsus sede sua oculus in maxillam deciderat, Tunc, ait, sicut ρο- ruit, oci Ilim lapsism, atque pendentem, Ioco suo reuocasum liga xit O . A UO . Quod autem orariam Augustinus, idipsum in re similiuia Euagrius vocat, hoc est, Fasciclo .
sic enim scriptum est apud eum in Histor. Ecclesiastica lim
. cap. 7. ex Ch istophoroni interpretatione, Ioames Chu vsbites pinqua, uxori Arcesilai alterum Ochium radio obsis audiuit, propere ad illam contexdit, plagam , quam acceperae,