장음표시 사용
141쪽
Ioz De Veterum Acclamat. & Plause
ssum, valde, vereor. nec enim, quod sciam, alii consuereccinas huiusmodi meminerunt; & quod probare debebant ut dubium, sito quodam iure fibi simpserunt pro concestis . . Cruquium .porro in eo primum falli crediderim , quod ait suum duntaxat Tollicem fuisse olim in fauendo pressum assi
Cuius error, si non aIta re , Horatia certe, ac .Plinii testimonio plane refellitur; quorum alter utrκmque Tomcen , Nollices alter dixit. Praeterea gestus,quem in premexdo pollia solitum usurpari memorat Cruqiuas , non pollicis pressitatest, sed crepitus digitorum; is scilicet, quo fiebat audientia anterdum, interdum famuli euocabantur, is pnas indicaba
tur vilium, ac manium rerum contemptus,mmquam autem
lavor exprimebatur . Cuius sane gestus ni ultiplicem simil-licationem , cum in Tractatu de Concionum Ritibus, ct iaPrimo huius operis Iibro Ieuiter attigimus , ti m in ST OTAGMATE de artificiosa manuum loquela suse, & accurate Peri eque mur. ln hoc quoque decipi Crumhim existimarim, quod, Premere pollicem narrat fuissete, Tinicem ad mediam diamum prema, atque in Indicem relabi . Haec enim verba quantum ego video, modum potius exprimunt, quo ruitus in cius postue tereretur, quam Quo premererar pollo; quod extra quaestionem erat ..Quod item ait , Conxertere psilicem ε 'nxisse , quam manu posa pollicem a compressime ostιnere; id totnm Incertum , atqne obscurum est . nequz cnim ita Le rem habere planum facit ratione ulla, auu ar gumento; Ie nentiquam possiimus nos ex iis verbis modum DuiJcere, quo poΠα. alter Terae einrt id quod tamen inibi rendum, di explicandum proposuerat Cruquius. Inanis ergo videtur,& comment)tia tota Porphiri is, Acronis, diurnqui1 de Pollicis conversione , ac fressu opinio ; quam obcaniam adnitendum est, ut, quod huc faciat, nos aliquid
Duo autem debent hic praecipue animaduerti. Vnum, Danaiator qs laris poteritem adeo fuisse spectatorem populum imrcrdum , ut, cui taueret , u incolamis seruaretur; ille rim inqu-μretur, cui denegaret fauorem , seu contra quem turpiter foe- i. Quam rem Philosophus Seneca, licet subobscure, in I vro, cur Titulus, In sapientem non tacitera mariam, cap. 16. compi
142쪽
eo lecti videtur, mim inqait, , quid inter duos imae, sit c quod inter Gladiatores fortissimos; quorum alter remitvalnus , O nat is gradu ; alter res ciens ad clamantem populiam, sign)ficat nibii esie, ac interreri non patitvir. Nimirum fortissimorum huiusmodi Gladiatorum occultabat alii vulnera, stabantque in gradu suo, ut, fallentes hoc modo populum, fauorem aB eo, atque adeo vitam sibi extorquerent alii vero contemnentes eundem populi fauorem , deque fa- late propria nihil curantes, Pro se intercedi non patiebantur. Delati porro fauoris , atque adeo Nita , siguum erae rius er alter pressus porrex; denegati vero,ac Proinde mortis,
alter duntaxat conuersus. Fit a Suetonio item, & a Pentaridio Scholastico, Poeta veteri, illius consuetudinis non obscura mentio. quorum verba hoc libentius recitabo, quod ex iis apte adductus proxime superius Senecae locus exponetur. Gladiatores notos, inquit Suetonius in Iulio Caesare cap. 26.
sicubi infectis Spectatoribus dim revi, vi rapiendos ,seruando qui mandabat. Pentadius vero in Elegia de Spe de cuius quidem Poematis titulo, sicut & de Poetae , adhuc an nymi, nomine nuper nos admonuit vir doctissimus Caspar Barthius in reliditiisimis suis ADVERSAMIS lib. a 3. cap. II. canit in hunc modum, sperae ct in saeua Ῥictus Gladiator arma, Sit Leet infesto sortice turba mino . siquidem Suetonio , Infesti spectatores, idem omnino valent, quod, contra fanentes , seu, Iauorem denegantes, eo erso scilicet pollice. Coesar enim probe tenens, certillimo in vitae dia scrimine positos Cladiatores illos , qui inter dimicandum spectatores haberent infestas , lioc est, minime fauentes; sue quod esset natura imillimus, siue quod in muneribus edendis frequentem omnino cuperet habere Cladiatorum numerum; quos morti infestus populus contie o pestiue destinabat, eos vi quandoque rapiendos, sibique ad munera reseruandos iubebat. Infestum quoque miricem fit iste pro conuersio p situm a Pentadio facile credidei im. nimirum ad id respicie-hat Poeta , quod in gladiatoriis ludis fiebat nonnunquam . Quamuis enim qui aduersario inter dimicandum succubus
rat, de more iugulandus cilci, ipsumque necis signiori daret Populus
143쪽
et o De Veterum Acclamat. & Plausu
populus conuerso pollice ; fiebat tamen aliquando, ut populus ipse pro victo intercederet,& iam, non alterum conuerte pollicem, sed utrumque Fremens, eum a raorte Gerar et . atquσhanc ob causam puto dici a Poeta, Cladiatorem non plane de salute desperate, quamuis pene victus sit, di videatur ei populus conuerso pollice mortem minitari. Ex quibus omnibus valde planum fit, ut dicebamus, potentem adeo sutia se populum nonnunquam in gladiatorijs muneribus, ut , cui denegaret fauorem , is intersieeretur; scrvaretur autem lac
lumis , cui fauexet. Simul & illud elucet, quod pati'o ante monuimus , delati fauoris, ac proinde falistis, si1 nam fuisse reum O alterum pollicem pressum; denegati vero , atque adeoenecis alterum duntaxat conuersum ia Hoc igitur primo animaduerti oportuit.
Sequitur aliud , quod em Gestus illos , qui, siue in pressu pou
Iicis viri pue Jue in alterius tantummodo conuersione, feri s Iebant, maxime notos fuisse ac patentes . Etenim cum ex ijs, vel spectantium fauor, init oelium, vel dimictantium vita, aut interitus, omnmo penderent, credibile nota est, ignotos suin se ac latentes Ex eo item existimarim , testatos omnibus .ae manifestos fuisse huiusmodi gestus , eorumque disserentiam clare apparuisse, quod, ut iterum ac lapius dictum est, Ῥtroque pollica fieret alter,al ter alitero tanton. vi miuinae verendum si, ne, siue νtraque, siue altera tantummodo sublata manu, non statim agnosceretur vel fauor O Ῥita, vel odium O interitus
His ita positis ac patefactis, quo tandem abditam rem,scunde possumus, cruamus , modus ipse aperiendus est, quo
vel ρremeretur νterque pollex, vel alter dantaxat verteretur.
Rusin uaoue amrmare, PREMERE POLLICES aliud nihibsuisse , quam, manu utraque sublata , pugnoque facto, pollices
ipsos intra punwm arcte , vehementerque comprimere . VEM TERE autem POLLICEM , erat, altera manu leuata in subi me, isque Unum pariter contrasta, pollicem λ pugno attollere, atqAe vel in eum ipsum, qui manum elevarat , detorquere ac retro sectere, vel circumagere seu in Drum ducere.
144쪽
nisi quid mea me fallit opinio & quae animaduertenda
praemonuimus & quae adduximus Veterum testimonia, maxime consentanea sunt. In euius sane consuetudinis expi catione, si vel ad verum ipse accessi, vel lumen saltem aliquod rei perobscurae videar attulisse;& gaudebo, non temere id a me tentatum, & non leue etiam me iam operae pretium consequutum arbitra Or: sin contra accidat. magnum est etiam voluisse; & seram item aequo animo, argui errorem meum ac corri , a que eo nomine non mediocrem me gr. tiam erudito emendatori habitu
i rum polliceor. His autem de INFESTO THEMT I FAVORE explicatis iam est de TUM PI dicen- ... tri
145쪽
ros De veterum Acclamat. & Plausu SISILVM proprie sui se inflatae Fissuruia sonum. Sibilare, Zc, Fistulari idem Latinis . G mcis etiam , Finuta erat, dc Sibilus: - , item , seuo Isti,, dc fistula canera , dc Abila, e . Spectantium 3c Audientium sonum ore fastum, compressis dentibus, labris parum diducta, stilo smilem, SmLVM appellatum . Sonitum hunc emittere, Hilare dc exsibilare
Latini dixerunt , Graeci συρίεω, συρ
Linibus omnino modis expressum olim turpem Theatri fauorem, Sibuis nimirum ac pastoritia Fistula , Vociferatione seu incondito clamore, &-, hoc est, D, deprauatione, moenibusque indecore motis ac conformatis, iam supra monuimus in cap. II. Lubet nunc omnes hosce in
/ dos aperire, datis in singulos testibus ii corruptis ex antiquorum auctoritate & fide. Sibilμs itaque, seu sibilum, ut hinc ordiar, proprie dice-hatur sonus ille, quem fistula inflata emittebat. Ouidius in II. Metamoph. libro, Senserμnt toti passoria pila montes pastoria sibila, hoc csst , sonos, quos Tastorum DBda reddebat. Hinc & M. Cicero in epist. a libri l. ad Atticum pastor
146쪽
H M vatum pro sibila positit; ut docti Viri eum lacum exisplicantes adnotarunt.& a Martiano Capella in lib. s. 'de Nupti is Philologiae simia dicitur sibi latrix. 8e habent Isidori GIo D,Fi Busiri Sibilo. Graecis etiam stini=ς Diuia esl, dc sibilus: ipsumque συρκων, seu σων ν , fiuia canere, dc sbil
Qui suus igitur , ad aliquem siue in Theatro , siue in Auditorijs, explodendum fiebat, friuiaque sibilum maxime
imitabatur, eum Latini SIBILVM appellarunt;& SIBILARE, seu EXSIBILARE, sonitum hulti finodi emittere. Graeci communiter συρίζειν , seu σωναῖων , dixere: PolluX-, HesΤchius χλευαγν, διαμυλλιυνMν Aristophanes . quod scilicet
ore fieret huiusmodi sonus seu sibilus , compressis dentitas labris parum diductis.
Llud etiam hoc Ioco praemonendi sumus antequam ostendamus, sibilis huiusna di vel spectaculorum ac ludorum actores, si minus probarentur, suisse explosos; vel exceptos Illustres Viros ad spectacula intrantes, si odiosi populo M inuisistso Tu hunc, seu SIBILUM, qur explodentium , ut dicebamus, ore fiebat, PLAG
147쪽
perhonorifica, signa praeterea beneuolentiae permulta a bonis imperti tur. FUium clamoribus, nutrijs, O sibilis confectantur. quo loci, quemadmodum beneuolentia signis contrarii sunt inconditi clamores, pugnantq; inter se conuicia & honorifica consalutatio,sic PLAUSIBUS SIBILOS contrarie opponi nemo non videt. Idem M. Cicero in Oratione pro P. Sestio eodem Paeto, Quid ego nunc dicam, quibus Viris , aut.cui generi ciauium maxime applaudature neminem venrum factit. Sit hoe f ne lene, quod non ita en, quoniam optimo cuique impertitur: Dd si es leue, homini graui leue est. ei vero, qui pendet a re hus leuismis, qui rumore O fauore populi tenetur O ducitur . τLAVSVM IMMORTALITATEM, SIBILVM MORTEM videri necesse est. Horatius quoque sibilare, & plaudere perinde accipit, quasi contrarie opposita. inquit enim sub auari illius Atheniensis persona in prima Satyra libri l. - Topulus me SIBILAT : at mihi PLA O
& apud Theophrastum in Charactere tavi πελυήM v ces κροτειν, & συρI βειν , quae sunt, plaudere, & ybilare, contrariae sunt; Ε, θεάτρο , ait, de homine impuro di inepto
loquens, κροτε, , ἰταν οἱ ἄλλαi πάνων7M, υσι συρίHειν ους ἡδέως Θεωρουσιν οι λοι-οὶ . quae conuertas hoc modo , In Theatro,
reliquis tacentibus , 'ipse TLAVDIT , O , quos alij libenter spectant , ipse SIBILIS CONIECTATUR . Aristophanes demum in Vespis verba ἀνακροτῶν ,& δικανααύνειν, hoc est, laudere, & rictu oris sonum edere, quod est nostrum sibilare . tamquam opposita usurpat, sic scribens,
quae sonant hoc modo, . Hic quisque PLAUSIT, sed Theophrasus tamen DISTORSIT ORA -- Nec reticere debeo in praesentia , solitos olim hoc modo exsibilantes, siue in Theatro, siue in Auditoriis, pedes supplo
dere , ipsaque seditia calcaneis verberare . quam rem Graeci hac una Voce , πῖερνυκοπει, , expressere. Pollucis verba haec ex onomastici lib. a. cap. q. id plane omnino declarant, To
148쪽
τERE, ut aliquem EXSIBILEM T. Et in lib. q. cap. I9. De Theatro, inquit , usitate dicitur , SEDILIA TALIs TVLSA-IU , quod, ἀερνοκοπειν , appellat eruui. hoc autem aliquem Ex PL ODENTES faciebant; de O EXTIODERE, O EXSIsILARE dicitur. Nunc etiam in Publicis coetibus consueuerunt exsibilantes spectatores terram ac tabulata planti Pedum tandere ac pulsare
NPECTACULORUM , ac LUDO VM G α. RES, si minus probarentur, SLBILIS Olim Ea TLOSOS ab infesto populo.
ue haec quidem de SIBILI nominibus ἰ
deque oris SIBI IVM conformaritisne, quam breuissime potui; non ut om nia dicerem, sed ut maxime necessaria. Nunc, qui solerent in Theatro, caeterisq; spectaculoruna locis, exsibilari, & explo di, stricthri subiungam. Ac queni admo dum, ut est a nobis in a. ac huius libri capite demonstratum, fauste olim acclamabatur & pla
debatur, non iis modo, qui spectacula & ludos agebant, sed Illustribus etiam Viris ad spectacula intrantibus ; ita β-ιuis quandoque explosios obseruo cum ludorum ac spectacul rum actores , si minus probarentur, tum spectatores etiam si inuisi populo & odiosi . Ac prius illud, de quo vno agimus in hoc capite, manis seste probat M. Tullii locus ex Paradoxo, Quod requalia peccata, hoc pacto conscriptias; HISTRIO, se paulum se mouis πψ ημmcrum, aut se τcsin proηunciatus ui Ullaba νna bro
149쪽
rio De Veterum Acclamat. & ΡIausu
Nire , aut lingior, EXSIBILAT EXPLODITUR. Ideni Cicero in lib. 3. de oratore, Quotus , ait, quisisse est, far teneat artem numerorum , ac modorom e At tu bis se polum m do ostensen est , Υt, aut contractione breuius fuerit , aut produ- dumone longius , Theatra tota I E L ME T. Hic autem -IUSCE MALE , aliud nihil reb, quam , EXSIBILARE, &EXPLODERIS, certillimum est In Oratione item pro Q. R scio Comoedo, Quod nuper, inquit Cicero , in EROTE C MOEDO Uis Υenit, qui posteaquam e scena non modo SIBILIS. sed etiam conuicio EXPLODERATV sicut in aram confugis in huius domum, discipEvam, patrocinsum , vomen Oe. Demosthenex etiam illustre consuetudinis huius testimonium dat. in Aeschine sic scribens, Luinabas, O ego circamferian cebo, ego iba, ut audirem, tertias IN FABULAE PAR: ΕΩ AGEBAS, O ego spectabam; EXCIDEBAS, ego SIBILABAM. Respexit huc praeterea Theophrastus,dum in c. haraetere viis βδέλυ Le ait ita hunc modum ; IN THEATRO Wliquis tacentibur, iue. Laadit; edi, quos ub ρόextra spectant, ipse SIBILIS CONIECTATUR. Penique extat Tra quilli Suetonii in Octauia Augusto Iocus, qui ea, quae dico, apposite confirmet; inquit enim ita . cap - TTLADEM , is pantomimuti erat , Vrbe , atque Italia submouit , Vnsius. quot spectatorem . a quo EXSIBITABATUR, dem Lirinet digito
150쪽
Etiam SPECTATORES interdum , si odios
bus SIBILIS in Theatro EMPLOSOS. Illustratus obscurior Ciceronis . locus.
Ortensius certe, orator clarissimus, qui SIBILOS Nunquam in foro abstulerat. Theatrum semel ingressiis , ab in seito populo EXSIBILATUS est statim, de F PLOSVS . Rem persi uitur Coelius ad Ciceronem scribens , in Epistolarum familiar libro S. cpist. 2. Accessit huc, inquit, quod potiridie eius absolutionis in YHEATR XII Carionis Hortensius intλoivit, puto,Υt Dum gavdiam gauderemus . Nic tibi strepitus, fremitis, clamor, tonia rivum , O rudentum SIBILVS. Hoc magis animaduersim est, quod ITUTACTUS A SIBILO pervenerat Hortensitis ad fenectutcm. Marcus ipse Cicero, dum narrat, quibus diebus committebantur ludi, Gladiatorina que spectacula exhibebantur,iis se faustas semper abstulisse Acclamationes, dil nunquam pastoritiam filaum ; indicat utique, fieri solitum alia quando, ut Viri I suu , quemadmodum Duriis sape exci-Fiebantur Acclamationibus O Tlausibus ab amicis spectator hiis , sic as infestis exploderentur qua oque sibilis. Sunt haec illi iis verba in epissi 13. libri I. ad Atticum; Itaque o ludis , O gladiatoribus mirandas λι μαπιαe sine ulla P STOMTIA FISTULA auferebamus. PASTORITIAM au tem FISTULAM hic pro SIBILO positam , praeterquam- quod