장음표시 사용
601쪽
bilis, ut magna pars per insensibilem transpirationem avolet, Vel quia
multo dccopiosiore nutrimento opus habent, nec proinde tot in eorum sanguine abundat. vel quia aether peregrinus non va Iet hunc e&ctum in eorum sanguine producere: nee tamen desunt exempla insanin tum, menses habentium: in India hoc non est rarum. cur,quae ni- Accedit etiam hic, quod puella novem annorum passa fuerit menis,hι, est 3 men. stritum fluxum; sed de iis observarunt , quod cito moriantur , non fruantur cito aliter ae arbores, nimia praecociter emittentes flores : Belgae dicunt,
ο ιunius 8 de boom heest si codoot gebisvε nimis calida sanguinis intemperies,nimiusque ejus motus eum paullo post otiatum redait; hme animal moritur: calor igitur citius maturat.
Cur in infan- Patet nunc ratio , cur in infantibus semen presimum non μνadu ea. tibus semeis tur, sed tantum in illis, qui ad pubertatem pervenere. prolimum n3 Plura hic requiruntur : non sufficit, sanguinem copiosd satis appelli; producitur λ Mon sufficit fatiguinis protrusio ex arteriis; non sufficit liquor ille nervolus, latex ille subtilis: debet adesse illud sabile eribrum, requiritur
sabi l itas pororum testium, quae tantum transmittant certas, non qua se
libet particulas: atqui in infante & in pubere non talis datur stabilitas pororum; illic omnia sunt mollia , fungosa, indiscriminatim par
ticulas omnis generis transmittentia , uti hoe in praecedentibus clarius ostendimus. An menses Volunt inferre . menses indicium esse fecunditatis in feminis : nos possint diei in . negamus, menses facere secunditatem nec proinde eo spectandum dieiumfeeun. solummodo, sed alia concurrere debent . Mercatus narrat, eas , quae ditatis. matrimonio essent junctae ante menses, satis suisse secundas, adeo ut sutile si dicere, menses esse indicium pubertatis, illosove esse ab opere speciali naturae magis, qu1m reliqua . non dat ille sanguis secunditatem , nec mutat fetum, uti postea dicemus: quia dictum , materiam chylosam . non sanguinem nutrire rubicundum , qui chylus fertur ad omnes nostri corporis partes, ingreditur tubulos uteri, progreditur ad fetum nutriendum & augmentandum . Menses cur In vetulis o femi is Merestitae aetatis , menses non amplius nunt, Μοου amplius dumumnia in illis indurescunt , vasorum pori cum tempore obstruun- fluunt in mu- tur , & sic sanguini non conceditur liber em uxus; & aether ille pelieribus δε- regrinus cum tempore fit amicus, nec amplisis tantas turbas in san- crepitae aeta- guine e citat,quatas antea: deinde sanguis hic non habet tantos spiri- ιι, ρ tus ad sermentandum,quanta S habebat antea cum semina erat in media aetate ; hinc non tam facile obsequitur aet-i peregrino illarum sanguis. Possent & aliae causae asserri, quae impediunt fluxum menis struum in vetulis. Cuν dicituν Haec evacuatio tam in virginibus , quam aetatis provectioris mu- fluxus men- lieribus, nomen habet a praesentia Lunae , quia circa praesentiam Luis
fruus; et an nat ut plurimum oriuntur. nova Luna Voluerunt Ueteres, Lunam novam virgines, veterem vetulas poti se
juvenas , er simum purgare, juxta hunc versiculum.
Sed ex praecedentibus satis constat , hunc versiculum non esse . universaliter verum i cum aetas , temperamentum , regio, diaeta , magnam hic inducant varietatem: verum quidem est,quod Lun1 pleni existente , Omnia sint magis turgida ,hocvst, tunc aether peregrinus
602쪽
copiosius ad tellurem missus, partes magis commoveat ,& humores
Sensuerdius hoc ipsum dedueit a radiis solaribus, tunc temporis eo-piosios ad terram mi ssis, qui corporum poros replendo, & eorum succos magis commovendo, eadem extendunt & turgefaciunt. Qiiod autem plures radios accipiamus a Sole , Luna existente plen1, certum est i quoniam radii tunc a Sole in Lunam incidentes, ad nos reflectuntur r his alias nos destitui, Luna non exiliente plena , certum item esto Diea mus nunc de hujus Lux sis quamitate, quaAtate
sua uittas liquido determinari nequit: aliis enim vix ad J i. ii. III. Huius fluxersuunt, aliis verue a1 libram integram vel duas , prout sanguis magis quaatitas. vel minlis agitatur ab illo aethere prout haec ges illae it vel magis, vel minlis plethorica dccacochymica Η va fluxersualitas horum sexuum est, quod spirent naturaliter odorem Instar qualitas. florum calendulae , interdum etiam te tertimus se tot adest, &non se. An hic suu Frendus aegrae, & adstantibus- menstruus sit Interdum huic fiuxui menstruo etiam tete smus seler adess, hine venenatus; is est, quod a nonnullis quaesitum sit, an hic sanguis sit venenatus ρ dc sic an mulieres , ev seminis Basiliscos secerunt, simili modo toxicum per aerem distri- hunc patien-buentibus: ita observant, mulieres tempore mensium speculo adllat, tes , maculam tes, illi maculam intulit bet quod tamen vix a nobis admittitur , ut pa- Deculo infer
tebit moκ clarius o re queant.
Miscula issa oritur , i uantum sol iunx metallicum, quo vitrum a Macula imtergo obducitur, mutat locum ex vi aliqua fricante externa , hine radii specula unde a speculo non uni imiter reflectuntiir, atque ita macula appareto Radjι trium Nota um bD ,. trium generum radios incidere troeeuum. gener si in De- Primum illi, qui reflectuntur ab rysa Deruti substantia , quae vi- culum inci trum componit, horum anguit incidentiae& reflexionis debent esse dentes.
αquales, urrite imagorepraesentetur. Primum.
serundum ili , qui reflectuntur a folio bor metallieσ ; hi transeunt secundum. poros vitri, at sistuntur a solio, seu particulis metallicis, ex quibus is Itom hocce componitur , re reflectuntiir rursus per poros vitri ad oc
Tertium illi , qui poros transeunt solii; hi abeunt in auras r solium Terisum.
autem illud, ni fallor, Componitur ex merca sit, argentea, ex stanno, Fotium m & mercurio, additurque aliquid regu Ii antimonii. tathcsi ex qui- Ex his nunc constabit,plane superstitiosum esse, muIieres menstruan- bus compo res posse inducere maeulas in specu Ioo ruris l. Ab experientia argumentabimur: videmus enim, infinitas mens ruantes mulieres intueri speculurri, sine macularum introductione , quod fieri non deberet, si prius es et veru x. ΙΙ. Ratione contrarium probare nitimur: si tanta esset vis transpitationum feminarum menstruantium. ut durissima metet Ia mutaret,& corroderet, quia non paterentur adstantes ei mo quid non illa: seminae pateremus Non igitur credimus,lalam spiritum corrosivum egredi it Iarum cic ID, qtri valeat metalla corrodere, quio citius ipsum corpus mulieris eorroderet, qu d non advertimus. Addunt, quod liberi, qui tunc temporis concipiuntur, sunt ma-
coultituti , di a statu sanis recedentes , cito saepe moriantur quoa
603쪽
quod magis credibile est, quia sanguis peregrino sermento imbutus, ac proinde etiam semen, spiritusque a statu naturali recedunt, di hae in parte magna consectaria facere possunt: sic podagrici possunt suo sermento inscere semen, unde postea liberi quoque podagrici fiunt: Echoc pacto ratiocinabimur de variolis S morbillis
De pbiItris Non tamen possumus hunc sanguinem generaliter venenosum e matoriis ex clamare: habetur etiam de eo sanguine menstruo, cum viris potandum
-- Dnguine. exhibetur, quod ipsos trahat ad amorem, & potius ad surorem & l saniam; de addunt, illos amare praecise illam , cujus sanguis est exhibiis
tus, quod tamen nos videre non possumus, cum nullam queamus dea tegere connexionem inter amorem, dc hunc sanguinem menstruum t.
sed hoc imaginationi poti is esset dandum. Sic novi quendam, qui pota hujus sanguinis menstrui incidit in delirium & inaniam , quique is semper loquebatur de illa virgine, cujus assumserat sanguinem menis struum quod exinde factum esse putamus, quia ille cum ipsa antea admodum familiarem degerat vitam, dc postea ipsius mens delirans de eadem semper cogitavit, ut delirantes semper facere solent, ex intentes certam rem , quam prae aliis amant ,& de ea continuo cogitant
Αt nullo alio modo videre possumus, quomodo hoc fieri possit; nec hoc negotium tribuimus sanguini menstruo immedia id, ut hanc potius. quam illam amet, nisi intercedat familiaritas ante exculta . Potest quidem delirare sacere homines sanguis ille menstruus, quatenus sanis guinem turbat, varid commovet; unde irregulares spiritus depromuntur, qui varios in cerebro efformant poros, ita ut mens suo corpore rite uti non possit, sed delirare dicatur. Obsensa non Concludimus igitur , hunc sanguinem saepe , imo semper non nis erunt huis hil recedere a sanguine naturali, quod infinitis etiam constat experi-jus sangui- mentis. Ita obsonia non ferunt menstrua patientes seminas , quinnis praesenis corrumpantur ; quod signum est , non tam ex earum oculis , quam ιιam. quidem ex tota corporis superficie, praecipue ab utero diffundi hocce
Dolores un- Tota earundem transpiratio est alia, quam quae est in sanis, & illis, e rempore quae non menstruantur : hoc probatur per dolores, de quibus conque ac sis menia runtur tempore fluxus menstrui , per totum corpus dispersis ἰ facies iti ruf. dem tumida & inflata , adeo ut certum sit, tunc adesse praeternatura Iem sanguinis ebullitionem ab aethere peregrino, cum solito& amico confligente excitatam , a certa quadratura lunae ad nos delato, quem diximus potius hujus , quam illius sanguinem movere dc exagitare, potius hoc quam illo tempore,cum no Omnia sermententur ab omni Dus . Hinc diximus, aetherem crastinum potitis hujus seminae, perendinum potius illius, & sic porro sanguinem movere; quo motu particulae inordinatae figurae quaquaversum Propelluntur, & caput gravant,
di toti nervoso generi impetus & vis insertur ab acribus & vellicantibus, ex sanguinis massa expulsis hoc intestino motu, hinc corpus tanquam sustibus percussum dolet. An hie δε- Si igitur hoe est praeternaturale, si hoc totam oeconomiam anima-xus sis Indi- Iem turbat, & invertit, quomodo possi bile est , hunc fluxum meneium fecundi. struum posse dici ind cium secunditatis λ an quasi venena possunt com-tatis . parari cum hoc di vino generationis opere λRespondemus igitur, non posse iudicarii secunditatem per illam materiam tam longe recedentem , di abludentem a naturali sanguine 1
604쪽
sed Inde discimus , sanguinem virginis posse alterari ab aethere pereis
Hoc autem indicium contesti sis facti nobis hic aliquod secretur , f; M iam suppeditat, tune videlicet concipere feminam, quando spiritus seminis eb,ὸς id, ' Θmaseulini quod a nemine hactenus est Propositum ingreditur ute- Geuis ist irum, ejusque poros, ut hac ratione admisceatur humoribus illae circu.
tantibus , dc sic sanguis hoc spiritu impraegnatus alterationes patitur, quia hie spiritus est diversus ab aethere& fermento sanguinis ; hinc est, quod labantur quandoque in lipothymiam , quam pro signo conceptu alam assumimus, paucis diebus post matrimonium contum malunia; tanta est vis sermentationum a spiritu seminis masculini introducta, quae longe antecellit aetherem peregrinum lunarem , quod ex eo patet, quod harum sanguis non ita amplius auscultet aetheri lunari, ac ante . factum conceptum, dc quamdiu ille aether praevalet, tamdiu conceptus fieri nequit: postea non amplisis incidunt post factum conceptum in lipothymiam mulieres , ac prima vice , quia sermentationes tractu temporis assimulantur spiritui seminali maris , ita ut, quae in. lita erant, fiant naturalia, nec proinde aliquam alterationem inserunt .
Λtque ita v demus, quam firmo nexu omnia cohaereant, quae ex no ostris orincipiis deducuntur.
AIterum signum eoneeptils facti est, quilia interdum Vomant ex a It seeundam Gratione introducta a spiritu seminali masculino, quatenus superat fer- onum. mentum , quod erat in sanguine ; huic spiritui quamdiu sanguis non auis scultat, & aether lunaris peregrinus in sanguinem operatur , tamdiu conceptus non fit, & semina sterilis manet. Tertium fecunditatis signum habet Icinocrates, & praecipit, suffu- Tertium Q migio eκ valde odoratis, vel istidis, utpote cooreo, mosibo , dc simi- gnum. libus,composito e me utendum; & fumus excipiendus est per infundibulum , cusus pars angustior utero immittatur: si , inquit, odor a muris gat ad gulam, signum est secundae seminae ; sin miniis , eam sterilem pronuntiavit. Hoc valde nostram comprosat sententiam de poris eorporis, singularumque partium , qui debent esse aperti, si ceconomia animalis bene peragaturr deinde etiam comprobat nostram sententiam , de modo impraegnandi seminam per spiritum seminis masculini ; requiritur enim, ut uterus sit porosus dc pervius, & valde rarus, ut liniritus possint recipi, dc sanguini admisceri , nec non ire ad restes, illicque secundare ovum unum, aut alterum, ut sic fiat
Porro menstruus fluxus tantae est considerationis, ut nonnullae se. Ab boe fluxa mellae calculum inde gerant suae gestationis. femella ealeu Palmarius de Gallicis refert, quibus parce menses fluunt, quod si- tam insitumgnum est, in illis non adeo esse valde aperta vasa , nec sanguinem , suae gestatio- tam liberd transmittere in illis, inquit, si est conceptus, numera- πιε. tur ab ipso fluxu mensium; tunc enim corpus debet esse maxime porosum, ut spiritus seminis masculini eat ad sanguinem dc testes, tune est maximδ aptum ad transmittendum quaqua versum hanc spiritum , ut
Hie fluxus nisi ritd procedat, dc nimis diu retineatur haec materia me sanguis intus seminae statim malo se habent, adeo ut aliquando videamus, illas mens ruus , filucidere in seisiem, sepram, re noram , tanquam gradum scabiei m nimis diu in ..t, x x X jorem tua
605쪽
31a DISSERTATIO PHYSICO MEDICA
iorem hoe confirmat, illud fermentum lunarem non esse a m Icunia nostro corpori, quod sanguinem muliebrem reddat nonnihil a statinaturali recedentem. Hoc si fiat in sanguine sano , quique non auscultat influxui Iunari , non magnum sentietur incommodum: hoc praecipue contingere diximus illis , quae exercitiis magis aeditae sunt, quae manibus victum , quaerere debent, viraginibus dc utris , qui nunquam aut raro saltem, menses patiuntur , quia ea m sanguinis sermentationes potentiores sunt, quam ut auscultent in fluxui lunari. Verum quae viraginra non sunt, nee totaliter sano gaudent sanguine, illae circa illud tempus nonnullum sentiunt incommodum , quam vim toto decursu aliis potius menses se bene habuerint. Si , inquam, earum sanguini mala' constituto , utpote salino , audaei do nonnihil corrosi vo , accidat & superveniat ille influxus lunaris, tunc si sorte adsuerit aliud in sortunium, quod impediat , quominus, spurcities illa ex sanguine protinus eliminetur, utpote occlusio vaso. iam uterinorum, tunc inquam, dum sanguis & Humores ab illo lunari influxu agitantur, & commoventur, lpurcii ies sanguinis erumpit qua qua versum, dum Obsequi nequeunt motui aliarum particularum; hina ad latera propelluntur, ad superficiem corporis deferuntur, illitque . ex arteriis extruduntur, & lub cute haerendo, componunt stabiem , IMPram, vel Horam . Et prout diversa sunt temperamenta ui veri Is iri . corporibus , hinc di versi etiam producuntur es sinus , & diversa sun εphaenomena ἱ hinc est, quod quaedam,&non omneu, haec mala tunc temporis patiantur: Omnes igitur.circumstantiae accurate expendendae
Progredimur nune adi noras ipsius virgin nrtis: hymen, u membra. nam cervici praetensam dixit vetus testamentum ., & varii Medici quamvis multi de ea valde dubitarunt , nec quoque desunt, qui coarctationem caruncularum myrti formium pro hymene a stumant : sed diligentissimus di patientissimus S Zammerdam us satis commode reviperire poterat in virginibus hanc membranulam , eamque manifestam
Ita ut exedi potuerit facillime a mensibus transeuntibus , 3c acribus corrosi vis haec tenuissima membranula: vel potuit sorte fortuna digiistis nonnihil fricantibus dilacerari, quod in lascivis virginibus locum,
Hinc nunc deducimus, ejus absentiam esse vulgo notam virginitatis amissae; sed tamen non semper,quoniam vidimus per corrosi vos humo res eam posse ei e abruptam, eam digitis esse fractam, ita ut virginitas adesse possit absque praesentia hujus membranae. Alterum signum amissae virginitati, vulgo desumitur a lacte in .mammis reperto: hic argumentantur pro nobis ad confirmandam n stram sententiam de spiritu semini f. malculini, sanguinem seminae
Quaeritur nunci Are menstruus sanguis ptist fureo durante graviditata Z quae quae illo M Gratim agitatur. Omnes obsestuant, poli conceptum arcte claudi uterum , ita ut vix acumen acas ingredi queat , quod etiam habent pro signo sam cone plus. Ratio, cur claudatur, reddi potest, quia seminum corpora crassa
di glutinosa extrGrcum propulsa , ct circum quaque Dbro litantia, decie
608쪽
ei reum fluentia per cavitatem uteri, tandem exsiccatione in membra. notam substantiam secedunt, & sibi invicem adhaerere incipiunt, que glutino quasi foramen uteri claudunt & obturant. Sed qua ratione nunc fluxus menstruus locum habere poterit Respondemus, id fieri in omnium paucissimis , dccasum esse admodum rarum; & ubi fit, illic abortum expectandum esse, quoniam fetus Dei id obrueretur sanguine menstruo: deinde quando fit, tunc fluxus ctbservatur esse admodum paucus : attendamus igitur ad illasduas circumstantias. I. Ouod sit parcus. II. Quod sit rarissimus, tune facile poter Imus hoc Phaenomeno o explicare. Sed regerunt multi , inerum posse connivere , 'hinc sanguis posset satis copiose ex arteriis uterinis prodire, &innoxies fetum membramis inclusum praeterire, Ac eκ utero egredi. Fatemur, non videri hoc,omni ratione destitutum, sed facilior via est ex arteriis desinentibua in cervicem & vaginam uteri; de paucitasse uxas etiam .hoc confirmare videtur . Cur illae arteriae quoque non paterentuI eandem apertionem, quam illae, quae in uterum terminantur λ Non igitur putandum, menses solummodo ab internis vasis uterinis, sed etiam ab illis scili et cervicis de vaginae provenire: sacile igitur haec vascula possent Nonnihil sanguinis paucioris fundere , stante toto generationis negotio intra uterum illaeso . Caeteroquin s copiose sanguis fluat per uterum , dc sanguis auscultet phasibus Lunae , fetus facile sanguine obruere is eur , dc abortus fieret ; hinc in admodum plethoricis gravidis venam licet secare , ut illud periculum declinetur . Vide uteri iconenia, Tab. XXXVLineri oon non diu sto praegnationem.
C Ttiba dextra. D Tubarum fimbriae , seu syna mentum sotiaceum. E Tubarum foramina, seu oscula ab utroque latere ad uter fundum tendentia. F Ovaria seu testeuti cum crans parentibus ovis G G. H Arreriarum is denarκm Βρο- gastricarum propagines , ad
riae, quam Uenae,ad uteri Iatera excurrentes ; Θ ad eu-bas , uterum , is es progre
609쪽
sis indubitatsi signum amisse virginitatis
I Vasa sanguifera per corpuscu- lFIGUR Λ TERTIA.
ejus interna subsantia. C Membranaeea ejus facies eκ- terna Θ interna.
E stIlum in orificium tubae iminmissum , ut ejus exitus tu uteri cavitatem conspiei
δε Tuba Fallapsanae pars latior circa principium. B Tubae orificium, vel meatus. C Tubae pars angustor circa ute
D Tubarum fimbriae , ves orna mentum foliaceum. E Tubarum vasa sanguifera. F Ovarium, seu Testiculus.
Postquam igitur concepit mulier, Iae copiosum g gn Itur,& mammae
incipiunt intumescerer unde hoe pnisi causa praeeipitans, & secer nes laea sanguine, intercesserit. cum seminae tunc minus edant,quam ante inde non potest diei , i ilarum sanguinem copiosiori chylo impraegnari. causa potius accedit, quae arctiorem thyli, seu lactis cum sanguine Commixtionem impediat, ita ut chylas ab eodem facilius & citius Draecipitetur & secernatur: at hoc negotium nulli commodius adscribere possumus, quam spirtui seminis masculini, penetranti totam sanguinis seminini massam, illaeqne impedienti arctam chyli cum sanis guine unionem, commixtionemque; hinc est, quod lac copiosus secernatur & praecipitetur a sanguine, in mammis non tantEm, sed etiam in aliis partibus : sic lac repererunt in utero , quod parum ratiocinantihus occasionem dedit inquirendi in vasa , quae directe tenderent a smammis ad uterum , ad ii sic Iae deserendum, sed irrito conamine. Iat diximus, quomodo hoc sequi debeat ex legibus mechanicis, non eX providentia specia Ii naturae, ut hoc lacte istus nutriretur. Quaeritur nunc, an Iac in mammis repertum, fit signam indubitatumam se virginitatis λRespondemus , saepissime & plerumque ita obtinere ; at non deinsunt quoque exempla contraria , quae exceptionem in regula Dei unirigitur ex Iege charitatis non statim exclamandum, illam amisi in esse . Vidimus,quibus Iac exprimi poterat ex mammis majoribus: vidimus,
610쪽
insantem trium mensum lac ex mammis landere , de qua non poterat esse ulla suspicio concubitus. Barthotinus refert de tota quadam prosapia in Dania, in qua tam viri, quam virgines copiosum lac fundebant ex mammis: si igitur in viris hoc fieri potest, multo magis in virginibus, quae mammas aptiores habent, hoc obtinere debet; nec proin)e statim exclamandum, illas virginitatem amisisse , cum lac earum mammae alant ; sed prudenter potius est judicandum, aliae circum stantiae exacte examinandae
Ulterius in Comitatu Μarhensi, ubi hcedi & ea prae sunt admodum vulgares, illic caprae, quae ignorant congre lium cum hoedo , lac aiunt: habent hic rusticae artificium , multum videlicet contrectando earum mammas, lenem vim iis inserendo, multoties mulgendo, faciunt tandem, ut primo aliquid sanguinis exprimatur ex uberibus & papillis Ipostea sensim pori glandularum mammarum consormantur , disponuntur ad lac transmittendum, &sic postea non amplius languinem, sed lae albicantissimum emulgent, quod signum est, chylum prima vice non arcte misceri cum sanguine, sed demum post multas factas Circulationes per cordis antra: non tamen negando, illum facilius inde separari, qui demum ex ultimo pastu ad fany uinem fuerit delatus. - - . Quaeritur, cur post pastum lac invenitur in mammis , ω cur hoe
Peripatetici hoc adscripserunt prudentiae naturae, setui jam exeluso ρ ρμm i
copiosum nutrimentum suppeditantis. mammrs re Nos dicimus, causam esse mere mechanicam , nec ad hoc providentia singulari opus esse , sed necessario ita obtinere debere; se tu enia excluso , qui ante multum chyli ex tanguine matris accipiebat pro nutrimento sui corporis ' necesse est, ut ille chyIus una cum sanguine . . regursitet in matre, ac proinde copiosius lac, id est, chylus ad mammas fertur, uti ad reliquas partes corporis matris, quam ante, se tu in utero adhuc existente : sed in mammis citius hoc deprehenditur , quia glandulae illic copiosae adsunt, aptae ad chylum a sanguine rubicundo secernendum; quod autem non amplius a latu consumitur, hoc necessario multiplicari debet: nee opus igitur est ulla providentia singulari. Quandoque etiam contingit,ut mammae paucum lac accipiant tempore gestationis, quod signum esse solet nutritionis imminutae in setu, euius desectu posset abortus fieri, &fetus mori. Sed haec, quae dicta sunt, non videntur posse conciliari eum iis, quae habet Hippocrates sect. s. vhor. D. Si mulieri,utero gerenti, mammae subito extenuentur, abortus sequitur. Secundum nostram vero rationem deberent mammae accrescere In abortu . Respondemus , si abortus fiat matris eansa propter morbum, extenuantur mammae, ut & reliquum corpus; si vero vitio fetas hoc accidat, quod rarius fit, non est ita ratio in promtu.