장음표시 사용
321쪽
Irritatus enim multo maxime Imperator , iubet
extra urbem Virgini caput demi,& victima illa, ut ipse dicebat,grauissime violatos elacari Deos. Ne suo tamen hic exitus careret miraculo, subiectum solum, & Romanae illae secures , quibus abscissum est caput, non tam sanguine sunt imbute,quam lacte:& corpus illud intemeratum, ac sancium inter emodulatas Caelitum voces in Sinae augustissimum atquς in cessum Arabiae montem delatum est,unde olim diuinae or aes,quibus regitur humanum genus, institutiones, ac leges
interprete, atque internuntio Moyse, promanarunt.Hic nimirum honor ei debebatur,quae caeteris tantum antecellii virginibus , quantum Sinae mons ipse, ubi conditur, alios plane montes uniuersos,si minus altitudine,certe nominis celebritate quadam vincit, ac maiestate. Nostium erit adesse animis huic funeri, & beatas illas prosequi Mentes, quae in Catharinae faciendo sepii cro,eius'. ad posteros proferenda memoria stustiose laborant. Speradum est enim fore,ut quemadmodum i ta ex tumulo saepissime praesto fuit clarissimis Gallorum Principibus ad Hierosolymitanam expeditionem prosectis,cum insurgen tes in se Persariorientis'. barbariem debellarunt; sic hos piomouere suorum labores minime gravetur,cum industriae,studi)q. nostri eos longissi me depellere conamur hostes,qui nos,non armatorum impetu militum, sed orij dulcitudine, ac voluptatum lenocinio continenter oppugnant. AGA-
322쪽
mam hodierna luce, io hoc amplissimo consessu,ex antiqua huius institutione palae- , d urar, laudaturus, tam grauea mihi propositum esse argu . mentum ad dicendum intelligo, 'Auditores, ut ad singularis huius puellae commendationem , ac laudes parem animi ma-onitudinem , parem eloquentiae vim afferre me posse diffidam.Nam cum ego Agatham nomino, quantum quaeso sortitudinis documentum,quam expolitum, ac laeue sanctimoniae speculum , quam admirabile absolutissimi pudoris exem- um dico, quam virginem vestris oculis obb-cioῖeam profecto, quae ad tuendum pudicitiae forem, non corpusculum modo, voluntaria', quod permultae fecerunt, afflictione consecit, non modesvincula,verbera,serreos Vngues,can
323쪽
dentes laminas aequissimo animo, & coli stantissime pertulit: verum etiam Amnoniana illarumn instar,cum doloris sensu postremo, nouoque ad
eam diem exemplo papillas e pectore sibi pansa est shnditus,atque ab imis radicibus extirpari. Sed rem,ut gesti est,uel ab ipso principio repe
tamus:vos interea pro vestra hum,aitate, ac beneuolentia singulari, eam obsecro huic orationi meae audientiam facile , quam ego parum in di cendo versatus,ne mihi ipsi non lim facturus,vehementissime pertimesco. Quo tempore Aga tha incredibili vi die sanctitate florebat, eo tempore Christana res non mediocri cum religioni; incremento secura erat a concurrentibus ad si
cra suscipi da quotidie nobilium hominum familijs,oppidis, vicis, urbibus amplissimis, atque
prquincijs, tanto cum ardore animi, ac significatione Virtutis, ut ipsi quoque religionis hostes acerrimi maximopere trepidarent. Cum ecce tibi ea caeli serenitas, a Decio , quem Illyrica'nae legiones Imperatorem salutarant, foedissima coorta tempes ate,subith, ac repente turbatur. Sistitur optimus quisque ad Iudicum tribunal , humanum, diuinumque violatur ius, multa multorum innocentium bona publicantur. Sed non est satis : serrum,fac ,virga cruces,equulei, mollissama supplicia in eos, qui nullis tenerentur fiagiti)s, existimantur. Tanta igitur , actam magna procella satis in caeteris debaccha
324쪽
hominum strare,cum extrema fam8iaruraemi-cie,cum urbium vastatione, cum crudelimina
Christianinum omnium proscriptione desertur. Quid plura λ decernitur ea prouincia omnium a ubertate frugum insignis, populi Romani horreum prope suburbanum,homini turpissimo, at-oue in paucis flagitiosissimo Quintiano. Isacceptis ab Imperatore fascibus,ratus opinor, secu- res illas in bonorum caput , in ipsam innocentiam sibi datas; quorum non insidiatur fortunas pquorum pudicitiam non aggreditur quorum Lalutem, ac vitam per summam crudelitatem nota extinguit 3 Excitate Siculi, excitate , si pol sis Inferis Dionysos illos, Phalarides , Agath
cles : &, ne quem desideretis eorum, qui pro- , uinciam istam compilarunt surtis, contaminarunt libidine, omnium ordinum caede cruentarunt, Praetorem impurissimum, ac post homines
natos importunissimum Verrem reuocate. Dicetis ab uno Quintiano Insuliam vere direptam, ab iis custoditam,&conseruatam suisse; Quintiano spoliatas prouincialium domos, ab i)s ornatas, atque amplificatas, ab hoc funditus euersas, ab iijs conditas urbes,compositas ciuitates. Hic ergo nouus in Sicilia carnifex , cum tota Insilla non iusti andae prouinciae,sed praedandi, caedendi,libidinis explendae causa vagaretur, Catan venit nobilem urbem: ibique, ut erat solertim-mus, de Agatha statim edocetur. Ne multa:Virginis eximia sorma , pisatus, proiectusque ad i
325쪽
onane malum facinus homo sic incensus est, ut eam consestim per lietores accersiri iusserit, ac iudicio sisti. Hic multa de se ipso , multa de Augustorum potestate, multa de Virginis elegantia eraedicare: per ambages , inuolutosque
orationis nexus obicoenam animi voluntatem aperire; opes, potentiam, ditionem, coniugium
polliceri . Gratissima sertassis oratio illa vulgaris minae sit, ac populari a ridiculi, & iocularis Agathae, quae humana omnia insta se posita sic
ducebat, ut rem omnem silentio discuteret , ostenderetque, ne deliberatione quidem digna esse, quae non modo ab ipso Praetore, sed etiam .. a caeteris mortalium prima xxistimantur. Quid hic in Virgine prius admirMur, Auditores 3prudentiam ne, solertiamque singularem, quod in-sdiatoris verba perplexa, hoc est thyrsos impu- ros, pampino contectos, & hedera, illo silentio, quase callidissima corporis declinatione vitaverit ρ An animi celsitatem, quod infinitas propemodum opes,aurum gemmas, margaritas quarum splendore moderatissimus quisque facile capitur,stante animo, atque incredibili cum elatione contempseritλ'a constantiam, quod motilissimis illecta blanditi)s,itentata minis, oppi
gnata promissis,incoincussam retinuerit mentem,& propositum interrita conseruarit λ An sortit dinem , quod quem armatae copiae metuebam quem tota prouincia vereretur. , eius imperium duxerit in minimis ac diuinae posthabuerit v in lun-
326쪽
marium Wrum,Romanae nobilitatis facile princupem, imperio, ac fascibus omatum, non animo solum, sed eo silentio, hoc est illa ignificatione libera, quasi lutum accCanum, quali pestem, ac flammam continuo sit meis ais Haec vero fi admiramini, Auditores,ea,quae dictui his sum,multo suspiciatisi maxime hecesse est. Aphrodisia erat famosissint, eo tempore femina, pessimis impudicitiae disciplinis ita consormata ut sactio mores versaret alienos, abditos, atque arcanos ri-
maretur sensi is, fictis pro re nata lacrymis, aut composito risu animos impelleret, allocaret,infecteret, tractaret denicine pro libidine, o Rue arbitratu. Huie igitur impurae ineretrici molliendam Virginem tradit amentissimus Praetor, ratus, nil id esse tam asperum, nihil tam ex omni parte munitum, ac firmum, quod eius oratione mitigari,concuti, labefactari non pbsset. Sed e rauit,ac vehementer errauit Illa,selix antea semper,& laeta successu, tenebitur tandem aliquando,atque ab una Agatha deluderiar improbitas . I lam callidis vexata lenocinijs , atque in impu- dentissimum illud adducta D mnasium, tantum abest, ut artificio; ac blanditijs infestissimae magistrae succumberet; ut aduersus nouas machi-Mas,nouis,ac sortioribus se propugnaculis com- muniret. Nullae saltationes, & chori, nullus investitu luxus, nulli plane ludi , ad quae quou-diado conuicio incitabatur, potuerunt unquam
327쪽
eius salutareconsilium a proposito dimouere . O Virginis constantiam inauditam, o Praetoris audaciam, is cupiditatem omni saeculorum memoria detestandam i Quod in illa prouincia
nunquam ante, Tyrannorum dominante crudelitate . fuerat auditum, ad Agathae superandam castitatem in summo rerum otio,ac pace forentissima, Romani Praetoris temeritate inuentum est. Quae tormenta non excogitauerat Vnquam Dionysius, aut Agathocles, ad frangendam Agathae constantiam in tempento Romanorum Imperio Quintianus excogitauit. sed frustra excogitauit. Potuerat enim Aphrodisia illa de multis iam ante triumpharei: sed ab una tandem Agatha detectis fallac ijs, machinis deiectis omnibus, pulsa, & superata est . Multos quidem
rebus aduersis inuictos voluptatum illecebrae, deliciaeque vicerunt; Agatham in omni vitae parte constantem, non Syrenum cantus allicere, non cupiditas flectere , non aetas illa forida , e vitae constantissimo tenore depellere potuerunt. Multos , quos atrocissima Tyrannorum tormenta nunquam vicerunt, oratio mollis, ac tenera de statu mentis eiecit,atque ab instituto vitae cursu turpiter auocauit; Agatha propositi sui gubernatrix immobilis, semper sedit ad clauum, contemptoque scortorum ludibrio,non de Tyrannorum monstris inlum, ac iurijssed de ipsa impudicitia, quae surias omnes, ac monstra 'sci ocitate, ac turpitudine iacile superat, tandem
328쪽
aliquando imimphauit. Herculem ab antiquis accepimus ita sortitudinis laude caeteris praestitisse,quos heroica illa tempora procrearunt , Ut quaecumque,vel audacter luscepta,vel promota constanter, vel admirab liter ad exitum perducta dicerentur . ea ad Herculem relata esse videamus uniuersa. Sed quae sortitudinis illa ratio Deus immortalis certare cum bestijsi rapacis sumas aves sagitta configere, monstra omnia tollere , fluuios auertere , mari denique ipsi terminos, ac cancellos circumscribere; ad extremum
vero,quasi triumphus pro re tam bene gesta peteretur, libidini se tradere, ad lanificium compelli , tractare colum, & calathos inter seminas:
pellem, & clauam cum fusis , ac palla discolori
commutare; o qui pacato in orbe columnas , Tam dura trahιot mostia pensa manu. 'Nihil ergo ad nostram hanc. Quas enim illa seras, quae monstra, suos fluuios , quae maria non vicit, cum de libidine, de voluptate, de callidissimae seminae lenocinio victoriam reportauit Sed nimirum praeceps est in scelera mortalium animus, & flagitium flagitio gradum facit, non
terminum obhcit cupiditati. Hac enim ignominia perculsus vehementissime Praetoriira ad cupiditatem accedente, castissimum Virginis, os, quo illa saepenumero mortalibus conciliauerat Deum,acerbissime contundi, & substrictis fidicularum vinculo manibus, in equuleum suspen-
329쪽
di,grauissimisq.verberibus caedi iubet. Quid hies dico candentes laminas)quid facesῖquid ungues, uncos'. serreos undiq. corpori, ac membris illis per summam inhumanitatem impactosΘQuae uti nam innocenti tandem aliquando finem afferrent.
Cur enim fit finisλtana paruo supplicio insatiabilis i ra crudelitas expleri non potest. Quid igis, turλVbera ipsa cum acerbissimo cruciatu, ab incorrupto pectore conuellit immanissimus praedo : ut quae hominis ad facinus improbum anhelantis libidini subducta fuerant, insanientis surorem,ac rabiem satiarent. Libet hic poetice quidem , sed vere dicere, factam illo vulnere fuisse Virginem Agatham ouasi sortiorem Amaronem, multoq . magis ad bellum, atque arma tractanda leuiter, expeditam. Ac videte,obsecro, suanto bellicosior euaserit, quanto sortior. Vberibus,ut dixi,crudeliter exectis, obscurissimo iam carcere septa erat;cum diuinitus impulsae repente sunt sores, perterrefacta custodia, sanata Virgini vulnera, reddita valetudo, facta elabendi hotestas , oblata salus. Et tamen,h constantiam, o religio- ζ nem ac fidem. Illam ipsam salutem, quam sibi diuinitus offerri intelligebat,cum postremis aerumnis, cum acerbissimis cruciamentis, cum tete rima morte commutare non dubitat. Quin voce magnifica vitam aspernata: secessat, inquit, a me turpis suga: minus honesta salus ab hoc ani amo repudiatur. spsun pectus host sperat: fugien i iis terga non viderit. cadam in vestigio intu
330쪽
ignes,& gladios, inter consertissimas hostiun acies, ut decet Virginem Christianam.Et dubitamus nos virum extirpatis uberibus haec Amnon animosior euaserit, atque valentior 3 Enimuero,
non tam Hippolyta illa historicorum litteris , &- poetarum celebrata carminibus cum barbaris , efferatisque copiis, non tam cum serocissimis bellitis, quam haec cum ira, cum cupiditate rannorum, cum limprobissimorum hominum ruperbia dimicauit. Triumphauit quidem Hippolyta de sortissimis nationibus , plurimas etiam urbes condere potuit ; potuit Europam pene omnem instructo seminarum agmine debellare Sed postremo res tanti nominis, tantique com- pendi uno pene momento corripitur. Tanta enim virtus ab Hercule , hoc est ab homine cupido, ac voluptario, expugnata pudicitia, sup ratur. Agathar, Agathae tam ampla, spectabilis'. constantia fuit, ut victis animi cupiditatibus, quasi monstris immanissimis, ad extremum de ipso etiam Hercule, hoc est de Tyranno crudelissimo triumpharit. Venio igitur ad hunc ipsum triumphum, ultimum vitae actum , in quo sortissima Virgo ita se tractauit,ut eam decebat,quae caeteras tam horribilis tragoediae pytes, summa, cum omnium admiratione peregisset . Rogus imperio Praetoris accendi ur: sternitur prunis,ac testulis arden us et ferreis uncis eo pertrahitur ' Virgo, atqueacerbissime omnem rapartem v lutatur . Vnus hic restabat , alijs