장음표시 사용
551쪽
Alia is nic iiij mars communiter negantariaricen colores ei se reales de veros Tum es nurς quia veli colores sunt ex Permi Μtione primarunt qualitatui a
sunt l. mixti passiones: iris autem siue nubes, in qua est uis, caret tali in totoue oum quia uia zper reflexionem , is uvesci habet tanquam speculum et ac
speculum non Lingrcui coloro que repr*lelitat. Tum qu a verus color videtur exima situ quod non contingit tu iride. Tum quia eade in Pars haberet simul Plures colores, nam eadem pars vini apparet uuic ea, alteri vir
Quaestionis resolutio praerequIrit aliqualem coloris naturae X
Etenam nullumellii ne lumine colorum indit ita, Metur pro luminis accessu statim appareti co
Vnde si te lumine non sunt colo tires nos sies nisi in poten Lia,4 videtur tu men efferior ma eos constituens'.
id enim est forma, quod rem coisi, let in ella actuali. Aliud niuitus formae est adducete distinctione,
id piaelta lux nam ex varia 'receptione lucis variantur colores. Videtur plane lux rationem cotiditionis trana celidere. Non
est conditio, quod est excellen tius in eodem geliere, at in gen re visibilis lux magis praecipua est quam color Lumen nor est tantum id , quo posito color videtur, nec solum iacit esse ma-plicationem . Circa colorum es sis vel minus visibile, sed etiam issentiam duae lunt celebriore, sen, variat colorum apparentias,ideq. tentiae inter Peripateticos, prae apparet modo unius , modo alteterinissis veteruin placitis. Pleri rius coloris ex luminis varietateque volunt, se qualitates 1 tu ac miscet . Et si id dicatur conmine prorsus distinctas, perma ditio, nihil iam erit, quod non nenter Sc stabiliter afficietes cor possit contrahi a vera ratione so pora colorata inde tetidenter ara mali ad statum mere conditionὶs.lumine quantum ad esse, quam Plane constituit colores, qui diuis eo indigeant ad hoc, ut videri cuntur apparentes, id est non fir- possint. Fatentur tamen,darieti mi ac stabiles, quia nimirum nec colores consistentes in quiadam incidetia lucis, quos dicunt elis colores apparentes di non veros in Alij volunt, colores non ella qua. litates luce distinctas, sed eise se derrimet lucem, quae diuersis modis in subiectis recepta,diucr-
simode apparet eoustitur di- firma e stabilis est ratio subiecti; quae si stabilis sit firma certa
e set ratio coloris. Cum certa est pellucidi terminatio certa est coloris apparentia: cum incia stans iaria, nutant colores,
ex uno in alium declinant. Coninstat lucem variesmodificatam va-uerstates coloruit. Ita apud A rixeoloris con pici hinc solia. uerroem 1 de anim.com 6 ius uu34 rubens, luna argente . . c. pniores Arabes . Insuper Alber ab ipsa igitur coloru differentiae. Cesai p. Scalig.&alia plures. Idem Lux quidem intensissima coloris est expers, at imbecillior reddita in colorem transit, seu color est, iuxta luminis declinationem
diuersus color est 4 fulgore fit
dicat, colore in non eis aliud quam lucem obuni bratam ex admixtione corporis paci . Vide. tur sententia Arim 3.de anim. di progressus in candolem, de post centis tua, en facete potentia varios gradus postremo in nigre- colores actu colores. lib.et tu dinem degenerat . Hinc dicebat
meri esse aritim per picui . Fuit Philosophus 3 meteor a copiosa etiam sententia Platonis in i luce albedinem , ab eiusdem de
552쪽
tes, videntur esse quaedam parti cipationes lucis. Sic albedo ea in magis participat prae cςteris colo ribus,hinc est ut visum disgreget, Soculos laedat instar lucis. Ex opposito nigredo minimum lucis participat, hinc est ut cum languescit lux, omnia subobscura videantur,ac ex nimia di ita .rila debilitato lumiae eandem Obicu rizati, appareat tam subeunt. Et
sicut albedo est magii quaedam Nicipatio 'ucis, igredo mi ni ima ita colores, qui dicuntur medit, inaior vel micior lucis participata Onant.
Oportet tamen lumen ad hocvt fi color, adeo remitti , volui. gorς inde perdat quamdiu enim
aliquid splendidum ac fulgidum ea, potius lucidum ac luat in obli
appellainus,quam coloratu in cuvero ivlgor deest, tunc lux dici. tur color . Putamus igitur colore haliud non effe, quam lucem quandam opacam opacitat: obumbratam, A veluti tecta in is,
ita ut fulgorem amiserit. Talis, ro obumbratio spledoris amisisio esse potest vela tenebris,&αerativa quadam opacitate absque aliquo positivo per blam rem ista sonem S imminui: onem suae entitatis,ut cum noctu facem e longinguo aspicimus tenuitarunt luminis, qua e propinquo illutiri rem vide ivus: vel ex admixtione postiuae opacitatis, seu corporis opaci Priori quidem modo non ira proprie est color Num etiam lux dicaturiunde luctu flamma
pallida apparet, sed magis communiter iux denominatur cum tamen mixtio est post via ex verati reali opacitate, tunc proprius color est, non lux. Deinde si talis mixtio lucis cum opaco ita ex stabili de in uariata
subiecit opacitate, colores dicu tu persecti de stabiles fa minus,
dicuntur apparentes. Pro qua re
lores admodum inaequales es L in permanentia, nam magis vel minus firmiter habent se coloris. In primis enim quidam co. lores nullum habent suadainentu& verum esse extra potentiam visuam vi quamuis potentia habeat coloris visionem , aine extra oculum re vera colore I non
sunt. Hoc inodo quadam sebre laboralites , clyocunque oculos dirigant, pallorem vident cum tamen nullibi talem colorem exi. stere contingat 5 ratio huius apparentiae non suadatur neque in Obiecto, neque in medio, sed solum in potentia visiva. Haec igitur et infima impersei hi istina ratio coloris Fitq.la tali casu lucis debilitatio in pia potentia visiva; lux; quς parum opacataria lucidum colorem tranti erat, in pia potetitia languescit magis, ex uno colore fit alterius det,ilioris apparentia. Fit autem in tali casu, realis visio coloros, is color vi us est realis non quidem quod talis color sit realiter iii obiecto,sed quia realiter est iu oculo lux sub
forma talis coloris. Errat tamen videas, cuin colore in apprehendit in obiecto . Sicut cuia quis se aspicit in speculo, is lana quidem eli, subi peculo latere figuram lis Arinis, verinia tamen est, esse imaginem , quae apparet Verus igitur est color palloris, sed non vere est in obiecto extra ocu
Secundo contingit videri colo Ald Qt res, qui aliquid inplius habeant rem supralam expilicatos, de eorum apparentia maius habet funda me mentum, quam prauam oculi as. sectionem, unde videntur et i aeras oculus fit bene dispos cus, sceorum landa in ecum est extra P
tentiam. Potest vero id ei se , vel ex parte medi , quod si sit affectum aliquo colores, sub tali col
re apparet obiectum . Vel poteste se ex parte obiecti, idq. non
553쪽
s Omnirm perfectione dis pertinet ad secti Matenuina
excipiens lumen , colores variat ex certa quadan positione . In exe inplum adducunt collum co-Hinbae, minite itius exemplum sunt quidam lapides & vitrea cor pora , quae e uno alpectu unius , alteio aueri u coloiis conlpiciuntur. Aliter ut coicetum appa
lentia ex Iericta tune Cum sol in ciuit in vas vitreuincoloratum ,
Vel plenum liquore colorato, ap.
paret lupi Oxi .uo Fallece albo co ior vitri vel liquoris, de exotnni situ id videtur Eth oco parietis sit corpus omnino terium, ut speculum, tunc colori apparentia fit ad ce itum angulum cc stum In priori autem cara, cum radius terminatui ad Parietem, quias verticies eius it inaequa is &rugosa, radium Δ ircciem coloriscispergit, quoquo versus distundi L.
Tertio Colores aliquando perfecte de stabiliter ad obiectu pertinent, quales iunc mixtorum c lores, ut viriditas in Planta, albe-hedo in lilio . Hi enim non pendent a quibusda- certis positi nibus ad lumitiosum &quamuis non videantur sine luce, tamen ex quocumlue situ lucem excipiant, veri u Omne partes specie sui distundunt, nec penden celia ab alio corpore propinquo colorato. Hi proprie solent appellari colores veri ac periecti. si amuis Pythagoras ne sciniuersaliter
id admitteret, cum dixilla reseratur .c Oreb, tui cu transeunt, non esse veros colores, ut est c lor innote ea hoc modo,homo, qui cico moriciar, non.else dice
Ex his patet resolutio praesentis dubi j. In primis colores iridis nosunt ex periectio ibus, Yterti jgeneris,&secundum hanc rationem non sua reales, sed apparentes sapparen Nilica oculo ac si essent stabiles, cum tales nou sint hinc est, ut non videantur nisi ex cercosi; . Neque videntur pertineIς
ad primum genus maxime imperfectum, nam apparent etiam i)s, qui sunt persectae potentiae viissiuae Pertinent ergo ad sicundum genus, ad eos, qui sunt ex eis
flexione ad angulu certum&determinatu . Vnde non sunt instar colorum nubium, qui ex omni sis tu videntur, utrubedo, qua nubes a sole cingitur Radius ἰenim in ipsa reflectitur ad omnem positionem, cum subiectum scin
At dubitatio mihi occurrit,qua Dubitatur iridis colores uidentur esse ex pri anpertineas mogenere imperfectissimi, de adprimum. sun dari in sola dispositione Heabilitate potentiae visum inuod probatur experimento ubi Optici, per quem iris conspecta resoluitur in confusam quandam l iacemi clariorem , qualis in
reliquo aere, nec videtur vllae colorum varietas. At vero vis eius
instrumenti consilit in quadam accidentali persectione potentiae visivae, quam si quis haberet in eo gradu, in quo est, cum quis utitur eo instrumento is certe rideno aspiceret. Nec plane repugnatani in alvi homo potetiae a periectae, ut aequaret persectione, qua quis habet simul cum illo instrumento, pollatq. etiam est talis speciei hominis talis potentia a turalis is igitur non videndo dem, diceret de nobis, quod nos dicimus de homine habente ocualos infirmos, de aspiciente omnia
sub specie palloris nos autem de hoc dicimus talem visionem One se de re existente in obiecto vel medio, sed fundari in sola impersectione potentiae visuae ipsius Sic etia, qui debilioris sunt visus,
coronas&circulos seu irides frequenti vi facilius vident crca
candelas, quam ii qui validioris
sunt pote aliae. Cum oculos non
nihil claudimus, candela , qua prius apparebet uigida, amittizfulgorem incipit aliqua Gervigrescere . Obducto visui Pia
554쪽
12anu vel alio umbroso de sub tingit quo eleuatior, eo circissiniani in senestrarum peripherus, portio decrescit. Id quidem ita videntur colores simile siridi Ob esse . ipsi sensui notum est, a quo ductis palpebris visui respectu tu se ut docemur, iridem esse in in ininis,ex umbris Pilorum ipsarum dum arcus euruam, ita ab eodem palpebraru colores iridis viden discimus, eo maiorem esse Por. tur Alciq. similia exempla addu tionem , quo sol orizonti est pro-
ait Viten. Debiluatioue gixu pior, ita quod in ipsa fiat toris li.
1 orentiae aspiciuntur coloresisti, ne decumbens, medii circuli fi- quos non aspicimus inteEra&li turana det. Id ergo quamul sex. bera potentia, propterea dicuntur perientia notum, opticis proba.iundari in sola debilitatione pote tionibus eo inprobant optici at- iae. Eodem igitur modo visi iri que in pii in is Aristoteles, qui M.
dissolatis undatu a Mira uita dein tot circulis mathematic L Lione potent, ae . I aq.cnocedendu coronat, tot lineis praeter suum est, dari talem limitationem PQ iliorem implicat, ut pluribus in tentiae,&eius com Inci iura i .n sui picionem venerit, eum ab alia talem uid in visonem. Nibilo quo ex antiquis malli ematicis verminus tib est dicendum, in renui batim id totum transumpsis e .lum esse eius risionis iuud men Audax plane vispicio. An tam tum, elleq. merum oculi figmςn inale opticus omniscius Philos tum . Nam datur tali lim taxi phus, ut quas terminos eius a diobum oratio lucis, quae si non riuuatis ignorauerit, etiam verba esset, colores illi nonrcspicς ςn mutuo accipere debuerit Antatur. Lux illa infuleatur ita is Q ne mathematicis facultatibus Platentia talis limitatae vi Ituti tonis aliquando auditor, nostea sub specie coloris vide plus quam praeceptor , cum Plato D - nullum in suam admiserat acadm
AP T V. iam in mathematicis no prius
Q . ., probe instructu non abstinet ergo
De iridi Hur milthiesi Aristoteles ubi ad id res
. . , Λ Lterum accidens, quod iri cogit,copiosius id praestat in iride, t in de eonstituit, est fisturata, , quae id maxim requirit naturae
smicircula e sumpsi; at enim circulus artificiosis circulis,
w V t cus enim appellatico lueuit. Eius figura guris metienda opu-' liue persectissimi est ex canda fuit . Plures autem antisset ς' - Iene es, tinnitum ei reulari, quoIum rationes,cur iridis circu- qua natura excogitauit Menio ius non impleatur, refert Seneca, rem proaec hereis aeternis a corpo S impiobat. ribus, hanc imitatur tam labilis, Ratio autem, quae iam com- ει sed speciosus effectus . Imper luditer pro hac re a stertur, fun-orum Iolii, cte tamen , eam enim misi metas si tu in hoc principio,quos en oeuti,cti ii inplet, nec absoluit. Unde Ari trum solis siridis, oculi ridem disjum iristoteles r arcus nunquam existit identis, sunt in eadem rectata eadem tino. circulus, nec maior sectio. ouam ea hinc exm fit, ut sole finitio semicirculus inuamus Henodus rem tangente, eius centra linea maiore laciat semicirculo Itaq sit in ipso finitore, at cive adeo misve est ininus circuli segmentum, dis centrum sit in eadem line vel cum maximum est , circuli unde at ut iridis arcus supra ori- medietatem no excedit. Cum sol, ntem apparens, si nihil minus est in ipsa ori Zontali linea siue is semicirculo , ita quod ficirculus oriens sue occidens, tunc maxi esset complendus, medius insta mum augmentum semicirculi at orizontem lateret, reliquo dimidio
555쪽
dio si priorMoutem patente. Ex tuo tam euidenter Et victi sol astior extiterit, ininor circuli sectio supra orizontem pateat , maior insta lateat. Nam linea , ceutro solis se eleuati ducta Per ocul una cadet infra finito. rem , iridis ergo centrum infra finitoream decumbit, unde mi nor porta si pra erigitur . incinsuper ex eodem principio fit, ut
quoi ira erit ibi, e minus circuli 1egine n uin sit iris, quia quo sol
est elacior,eo depressius infra fini tore in decidit linea, quae ab ipsius
centro Per oculum ducitur ad ce . trum iis dis. Vnde in tali a titu.
diu esse potest sol, ut totus iri. discirculus infra ori Zontem supprimatur.
Praedicti vero intelligenda sui,
cum terrae planitie nussa montiuoppositione impeditur : nam si versus sole sit mons, e quo sol in.cipiat apparere, sic iris erit minor semicirculo.quia linea a cetro solis ducta no coextenditur cu ori.
Zonte. Si item terrae tumor sit ubi conspicitur iris, idem tumor tantum detrahet a persecta medietate circuli, qua ut ulnis terrae planitie attollitur versus iridem,
seu eam dimensione, quae media est interiridem S terrae planitie. Si autem eleuatio sit ex Parte oculi, itaquod ridem videns sit in aliqua turri vel monte, si iris esse potest maior semicircillo Quia linea a sole per Oculuin ducta terminatur ad itidis centrum in tanta altitudine supra ori Zon. tis planitiem quanta est altitudo oculi ab eade in planitie . Undes oculus attollatur in tanIa altitudine, quanta est altitudo iridia semicircularis, videret iridem plene rotundam, quia iridis cen. trum erit, ubi desinit curuatura iridis semicircularis, atque adcotantum remanet spatis versus terram, ut capere possit medietate circuli. Quod hene concipies sit cogites ad oculi eleuatio aera ν
partem iri is, quae a terra supprimebatur, e Lerra quodammodo emergere, usque dum tota appareac oporteret ininem ut supra centrum iridis tanzum nubis roridae effet ex parte superiori, ut fi glirari possit, de in eam imprimi reliquus semicirculus quod quiadem coiit ingere potest, nam altitudo iridis, quam ex planitie 5
spicimus, non excedit medietate
infimae regionis, in qua fit nobisi
de pluuiaegeneratio )Si autenti ex pute superiori non esset tanta nubium dimensio, tunc iris appa.reret in forma arcus , cuius co nua cςlum respicerent , de curua. Iura terram , opposito modo , ac
contingitia iride, quam exilio itie terrae spectamus Oporteret anten addictus ias experimentum, ut montis apex
non effet latior diametro iridis. Alioc:ui enim si sua crassitie talem dime usionem excederet , Impediret irradiationem ad eam iri sis partem, quae est infra apicem nio. tis, unde experimentum Optime haberetur in altissima turri . Et Thimon quaest. is tabe iridis com , plementu in sic figurauit, s oculi hominu polsent eleuari scut oculi auium viderent secundum circumferentiam iridem plenam de
modum com tendi iridis circulii Cardanus,Mauro lycu, Frombdus
de Porta,ciu etia addit propos. s. Ine inini dum in Hispaniis essem
in Ecclesia super mouisa Serratu dicta in movcri intra nebulas,es. debam de pluere, cui ego in sereno caelo supia efferat,aec vidi irides plus qua in emicirculares sed non perfecte me incio an persectas viderem. Huc etiam perti nere potest quod Averroes narrat 3.meteor.se audiui se aliqua do visam iridem petie circulisei a Clauius in scholias ad Maurol. lib. 2. theor.as de iride posse integruiridis circulum spectari, sic con-
556쪽
kix Lib. 1. de Meteoris aereis .
experientia roboratur, a si quis de extraordiva is quibusdam p
ore aqua pleno a sole auersus aqua a emit , quae aliam habent cau. aspergens intret in obscurui ae iam, qualia clare sirides . Ceilaetem , videbit iridem superne a ProPterea loan. Franci lci Miram inserae , a lateribus undiq. circu dulani obiurgatio, qlia id inprimis ductam . Sed quoniam quando reprchendit in Aristotele lib. 1. de itides in nubibus cernimus , o studioibilos cap. 3.dicens id fidenus, sub quo videmus, ingens est, ipsa experientiae no tollim priscis ideo non potest totus supra ora Perita temporibus, sed etiam no . tem eminere, quare tunc nun stra tempestate comprobata res et quam semicirculo maior appa litur. Vid in m prope Florentiam rei cum Ioan Mai nardo ridem sere
., Ailo modo itide circuli omnino circuli rotunditate, deris mussu iii,solvit equentissime produci per Aristotelis errore, Averroiia
I putamus nobis inuisa. Nubes prae que mendacio. sup etfiete, in qua iride consipi Ali tandem modo quidam cImus, aliam hetimet superficiem smyliciores imaginatione saltem supeliorem , quae caelum respicit, iridς in compleat , si nimirum in eam ergo radu solis iaciuntur, nubis rorid aspergines usque ad qui in nubem immers,&tandem an ipodas e tendere litur,integruxetrorsum acti, eo modo colora Putant rixurum circulum . sibi idebent ac ij, qu in aliam super figurant ridis circulum eis tam sciem nobis expositam dirigun- mplum, ut ambire valeat totum tur. Et nisi ea superficies angusta ter est em globum, de centrum
nimis si totus iridis circulus in fommune cum ipsa terra. ea describitur, qui diametrum habet veluti requidistantem superficie terrae. Hoc plane modo se habui se eredo iridem, quam refert Alberi cap.13. quae ex alto monte conspiciebatur depictai Oret, ad talem profunditatem se in superiori nubis superficie deprimeret. Quamuis autem cli Aliter Vitell.theor. s. ait se s sol est altior, dilatetur circulus, Γριν ex Paduae vidisse mul plures irides tamen consderata etiam maxi- Vitellio . circuloruin completorum . Eai m di atatione quam habere ps autem generationem c expli test, empstres longe minor orbe cati opponitur aliquando solidia xcrrestri hinc est, ut euruit assime trans nubes aquola,S: in ipsam ipsi sensui conspicua , non se est incidens radius resectitur, de hic curuitas terrestris stlobi radius reflexus incidit in nuben a
roridam priori nubiaque oppΠ- sitam. in hac fit generatio iridis
ex tali radio ibi iterum reflexo . Oportet tamen , ut oculus sit medius inter utramque nubem eo modo quo alius debet esse me dius inter solem nubem roridam.
Arimi/tis Ne autem ate Aristoteli re. explic tur pugnent, putandum est euin re sed in latitudinem dissust meri-spexisse ad consuetum modum a die e iles, verum ambitus, maio- aspiciendi iridem ex terrae plani ris. Notat hoc etiam Vitella ib. io. tie. Neque etiana locvium suilla b corod. Sed sere negat Caraa
At nil l absurdius cum iris semicircularis videtur, altitudo attollitur ad loca nubiuin, quae non cedunt duo vel tria milliaria igi tu si iridis circulus comolen aus
Deinde satis praecipuum est iniridis circulo, quod notat Aristoteles, iridem semicircularem segmentum esse circuli moris, minorem semicirculari se segmentum circuli maioris & quo minor est semicirculari , e maioris circuli esse segmentum. Idenotat Plinius, minores irides, in quit, sole oriente vel occidente, Iris qua ma
557쪽
nus, putans senium id iudicant iis, tamen non videntur ita decipi. Cum iris, inquit, modicae late, vi aequent latitudinem' est , parum a finitore distat, m lioris iridis . Praeterea ex eo uidetur esse pars maioris circuris aliud noli insertur, qui magis quia oculus iudicat magis distare latas esse fascias, nou tamen cur iridem, quo humilior ea est, sic vaturam esse maiorem in una , enim distantiam intelligit, unde quam in alia; lene stare potest
etiam existimat latiorem cum maxima latitudine colorum minime nobis illudi putamu , cu minor circumferentia, potestq. talem varietatem,qui diligentio maior circulus habere maiorem res, sapientciores sunt, aduςrtet colorum latitudinem rint, &pro vera tradiderint. Alij dicunt, cum iris est altior, Ea autem admiga rationem is longius a nobis eius summitas :quidam reddunt quia iris maior cuiuitas distat cum vero prope fit sole circa orizontem constitu terra curuatur, nobis propinquiorto, mane scilicet bovespere tunc est curuatura , igitur ex maiori autem aer crassior:mane quidem propinquitate humilior iris appae nocturno frigore, vesper in et latior rex maiori distantia , quia iam incipit ex sol: desectu sublimior apparet minus lata . crassescere. At cum radius tran sed non est tanta inaequalitas di- si per medium crassius hebeta stantiae,ut inducat tam sensibilem tur, unde imbecillior redditus , curuaturae diuersitatem . Et alio. parum penetrat nubis prolaudi qui in iride altiori latitudo seu tatem,&cito resilit: cum aer est expansio trium colorum maior sincerus, validior est,&magis in videretur in basibus iridis propin. time nube in pervadit , unde e quioribus&terram tangentibus a longinquiori loco, ex magis in quam in suprema parte remotistiina nubis parte reflectitur. Con sima curuaturae, da in ea in hoc tra tamen est, quia radius adeo non dignoscitur sensibilis di fiere- immersus in nubem , maiorem ia,ergo neque in ratione curvita. nubis partem redderet colorata , is ex eodem capite. Aliterer oseu radius in natorii ubis parte a dicere quis posset,cum iris hum coloratus videretur; si acie im lior est, quia per medium crassius mergitur radius per medium in aspicitur ideo magis extensam cerum transiens, ut sensibus ipsis ac maiore videri quia humilior
appareat maior extensio radii,seu aer, utpote crassior,refractione eius effectus in varietate curua auget obiectum . Sed contra , turae, deberet esse ad moduli lata quia meridie aer sincerior est,tua colorum expansio, ita quod supe autem iris apparet latior; debui raret extensones plurium aliam seniq. mane iridis cornua , quae tridum terrain tangunt, apparere latiora Alii dicunt rationem esse, quia ob crassitie aeris matutini Dei n- fasciae, quae in iridis circuinterea de vix sensibilis refractio ex aeretia circumductae sunt,cum iri sal inter nubem, oculum interietior est videntur magis obliquae lio prouenire potesta admoduin&veluti contracti in humiliori autem sens bile est , minorem stu, minus obliquae & magis ex esse curvitatem arcus, cum sol est plicatae unde latiores apparent, altior.
sublimes vero inagis aretae . Sed Quod ego excogitare potui est:
hoc modo iridis altioris humiles sol in finitore constitutus magis Palles , quaeue terram tangunt, directe nube amicit, magis oblia valde explicatae&rectae aspicere qu quo altius tollitur at in
tur, non minus ac iridis humilio speculari visione obiectum magi
558쪽
confunditur oblique speculo Dposito si s in flumine obliqua ad nodum superficie candelae naiamam intuemur , longiorem aspicimus nam in himaginem,breuiorem directiori superficie Sic igi. tu circularis solis imago magis distenditur hampliatur, cum ex Iris eum. obliquiore nube reflectitur rura versis Demum ad iridis figuram per-
terram tinet etiam , ut an us curuatura
alii quando terram respiciat, et q. etiam inui. mersus ea te an cornua ad quidem sequi: m. tur ex dictis, ex eo nimirum squod reflexio m. is fit ad oculum existentem in plano terrae; ex quo fit, ut iridis centrum vel in L ra terram lateat,vel in ipsam planitiem cadat . Contingere potest oppostum, si oculus ita attollatur, ut iridis centrum sit in talia rutitudine, ut supra ipsa non supersit tanta nubis quantitas, ut excipere possit iridis semicircularis curuaturam. Id iuuare potest adiutelligendum insuetas quasdam iridis apparentias Cemma lib.2.
non in tanta altituditie, ut versus terram circulus abloluatur.Deinde nubes sit adeo lumitas, ut nec ipsa excipere possit at .eium semia circulum versus c qium bic enim fiet, ut aspiciantur duo arcus, qui
enim deberet Ofici circulus ver susterram, aliquid ab eo ab umi-tiu ex casu posito, bc sic etiam de circulo ei suscςlum Possibin autem id est, quia nubes aliquando sunt ita humiles , ut aptae ut ad dictum experimentum
ALiqui in primis causam redis curui ardunt ex ipsis guttulis, quae in Nirnid Qeicensu figuram circularem c sumirur ex ficiunt, eo quod Ulatiori loco in erriculari angustiorem confluunt, ut scinde sic justitiscos Og. cap. I. ita scribit .aaas so. centro conueniant Verum s non μυrum. dieas. septembris mane arcus cς aliam figuram circularem ab leuis insignem speciem vidi, sta et ita ultra eam, quam dare bat enim convexa arte solei pol sunt guttulae descendentes, ea versus,concaua vero versus cuius ea et omnino insensibilis, at iris dam paret illubobscurum typum. in angustu in&visibile in orbe in is Cardalia de varie lib. i cap O. rotundatur . Ulterius ex ea rati ne iras deberet verius terram esse angustior mlaaior in supeliori parte, taliter enim in orbem a. buntur guttae, at opposito modores se habet. Secundo Possidonius Seneca, Neque Plinius ali)q. plures tum antiqui curvitate Quamuis tales non dicant, semis tum recentiores thilosophi ex uiuubra. te conicendi secuin trides huius, bis figura,qua in curvam Marcua-Y almo Vid unt tam ese volunt , ii id scirculatio. db Isis, Qgi Q insuper posse videri iri nem desumunt. Sed supra vidi iadem quod a cliviost erectam, quae inu, qua in parum utiliter tot au. nec supina iaceat, nec globum uiores laborauerint in excavanda
vidi anno 1 31. Aprilis Is hora diei lecunda Venetis tres soles cois spicuos cum duabusiridibus, non
cum capitibus descendentibus sed soli oppositis. Quidam apud
Fromondum paratus iurare amrmabat, se vidita iridem supinam.
cito vertat, te versu, latu, ali. quod se curuet , vel ad austrui a vel septentrionem radicon luget, si ocula, scin turdi eleuatu, ita quod centrum iridis debeat
cadere supra terrae planitiem, sed
nube δε quo ad diutic ede e tum nihil prorsus actu est. lii dis circulus perfecti stimus videtur, cum stainen satis Iudi sin incomposia a esset nubis cauitas Iridis citctius
attollitur deprimitur per solis
559쪽
emutentis. Neque ex frigore ιraculariter ex
eleuatione,&prout magis&ininus est orizonti propinquus, at
nubis cauitas non potest ex motu solis talem variationem subire . Immo ex motu oculi iridis circulus tunc inde transfertur, neque sic oculus imo uere potest nubem.
Tertio Nici laus Peripateticus apud Albertum , eo quod terras 1 qua eleuatur vapor est sphaerica, trinc pia eri cum elis ipfuin vaporem, qui sursum frigore conis gelatur, ideo circulariter illu- uratus & coloratus apparet . At terrae ambitus diuei siminus est, circular figura iridis, nubes, quae ex prε dicta rationec ircularesese deberent, conspiciuntur valde irregulares. Et constat vapore a fumum non eleuari in eam figura.
Quarto Albertus M. cap. 26 s-gnificat calorem existentem in superficie terrae expellere circulariter frigiditatem aeris vel vaporis, qui propterea sic in circulum addensatur decoloratur . Sed hic iterum adducitur nubis cauitas toties improbata Quinto. Optici aliorum omnisi
considerationibus cum risu exce-Plls.certit imam,ic mathematicaeuidentia perspicuam rationem adducere profitentur , dicunt l. circularem figurami formari ex quadam aequalitate de similitudiane angulorum, quibus radi j solisti nube ad oculum perueniunt Debet iii in radius solis directus
cum renex habere certam quadam distantiam divaricationes ei pro iustamen sui Mauro lycus assignat angulum emblectuim .
Vtergo a pluribus partibus nubis fiat reflexio debent omnes eis aequaliter circa oculum dispositae, quae dispositio habetur per circuis rem figura , E qua lineae ad oculum tanquam ad ce iitrum tendat. Tanta certitudine hae salsumunt,
mathematicis figuris ornata a Proserunt, ut do errere, numque
que putent , ne quidquam alii audeat suspicari. a. ihilo nati: us i. o
piget animu in c5trari Serexilla
Ia primis, non iussicienter proin batur , ad reflexionem requiri ei proportionem aequali Latem an.
guli semirecti inter duectum reflexum potius videtur oppositum constare experientia, quae noaliud suadet,quam dictos angulos debere eis aequales, nullo vero in odo quod haec aequalitas fit, ut conueniant in angulo semire o. Deinde iris aliquado est segmetu
maius minoris circuli, aliquando minus circuli maioris,ut vidimus,& respectu oculi exissetis in eodeplano sit invit utraq iridis apparetia facta solu variatione ex diis uersa solis posi ione; qui do enim sol est altior fit minus segmentu, maius vero cum est propitiquior ortitonti Est aute manifestum,nopos utriusque segmenti omnest artes e se aeque diu antes ab ocu- . Nam si adsit aequalitas d. stantiae omnium partium ab oculo cusegmentum est minus , sequitur euidenter, quod si segmentum si maius, propterea partes superiores segmenti minoris circulisnt altiores partibus prioris segmenti, tollatur aequalitas; crescit
enim distatia in partibus superioribus ilium inuitur in partibus i
uis arcu semper esset portio circuli eiusdem magnitudinis , ne isque ex eo quod est maior vel muno portio esset pars circuli maioris vel minoris ambitus, adhuc tamen per hoc solum , quod modo est portio maior, modo minor circuli eiusdem quantitatis. sequitur ocul uiri non eis aequaliter distante in ab omnibus partibus, ne eis instar centri supponatur iridis diam rerum ei se unius milliaris .g. ibi sumamusiridem semicircularem cum sol est origon talis d. ameter, quae ducitur a supremo pilabo perae niIuad inferio: e gibba est unius milliarit, s cogitemus oculuin eis
560쪽
s; . Lib., de Meteoris aereis.
immotu ac pariter immotam nu- luti ex centro ad omnestridis narbem. per solis eleuationem cir cies , aequaliter tamen distat ab culum deprimi centrum intra utroque latere, estq. hoc modo in terram abscondi, tunc dictae linea: medio, quamuis non sit in eadem diametialis id quod inna terram distantia respectu omnium par latet , est plusquam dimidium a tium. Seu considerando medieta. milliarij,quod lupereminet est in tem arcus iridis, oculus ita se nus, igitur extremitas, quae lates habet ad unam medietatem sicut in terra, magis distat ab oculo, se habet ad aliam , de scut me- quam ea quae supereminet;perde dietates inuicem relatae aequali- pressione enim eius linae superior ter distant ab oculo, ita pars su- extremitas facta est oculo Propin perior unius medietatis aequaliterquior , inferior vero remotior . distat ab oculo ac pars superior al. Per accidens autem est, quCd non terius medietatis non tamen existat circulus intra terram, nam labent aequalitatem distatiae pars qui ex istis principiis discurrunt, superior 5 pars inserior. Eodemq. ea assumunt, ac si intra terram modo comparando qualibe par-elset centrum, ex quo lineas ad te unius medietatis partibus . oculum dirigi fingunt. Et ad tot correspondentibus alterius meis Iendam omnem dissicultatem p dietatis, uti in aequali distantia test casus nostin figurari in ab oculo, licet in eadem medie- homine exaste te in aliissima turri tate una pars cum alia non hais qui iridem plusquam semicircu heant parem distantiam. larem videret, in eo enim idem Melior igitur est Ammonii alio p ob Id is contingeret, nimirum centriἷm rvmq. Peripateticoriim consideris a deprimeretur.&partes inferioris ratio qui dicunt, ex ipsa orbicuissemicirculi esse ut magis distantes lati solis figura eius imaginem ora oculo, quam superiores. Prae bicularem reflecti. Sicq. uidem terea aliud est loqui de aequali at quia circularissolis est imago,ideo angulorum, aliud de aequalitate circularem esse. Si enim iris est tinearum reflexarum. Potest abs reflexio solis, ex ipso sole sumenisque ulla curvitate &cum perse da est ratio, quare solem imite rectitudine dari aequalitas an tur Maliunde potius quaerendae gulorum, licet non adsit aequalitas sunt causae , cur similitudo non fit linearum.Nam reflexio fit Ediuer perfecta , quam extra ipsum so-sis globulis guttarum guttae aut lem quaerendae snt causae similia
possunt ella dispostae ad reddedos tudinis, quae adest. aequales angulos, etiam si non m In contrarium opponunt, quod
mantur cum illa circulari diiPosi lima semiplena, sol item 'in ecliatione. Nec potest minus consde psi ab integritate orbis deficiens, rara aequalitas angulorum in toto iridem nihilominus circulare in medio iacuitate arcus, quam depingunt . At oporteret aliqua in ipso arcu eodem uim modo historia comprobare, aliqliando descendunt guttulae, sunt om contigisse insolari eclipsi vel in ares eiusdem figurae circularis lunae desectu visam fui. Te iridem Haec autem probant quidem , eodem modo ac solet videri ve viculum non es aequaliter distan reor enim ne id a sumatur ut satem x omnibus partibus iridis, tum, quod solum cogitaturiosi non vero probant, iridem non sibile, cum re vera non si . e esse perfecte circularem , seu Per quantum ad lunam, negandum feci circuli segmentum oculus est assumptum, cum Aristoteles igitur non est in talis tu, ut aequa alij que communiter dicant, non
rei baca ab ipsa duci possia vc nisi inpleuitimio uidem lunarem