장음표시 사용
141쪽
A lego lanaen non Legitosed Lectito lectitas dicimus. o BsERVAΤΙΟ.Inueniuntur a frequentativis aliquoties se uentativa.ut,Pulto a pulso,quod a Pello derivaturistem Dictito a dicto, quod a Dico deducitur. Sed di erunt Dicto Cr Dictito, num Dictitare non nisi frequenter dicere est:Dictare vero est,fuggerere,Cr subminimare: ut apud Plinium in epistolis:O MM,o littus,quam multa componitis,quam multi dictatis. Vel ejὶ dicere,quod ulter scribendo ericipiat. Plinius de Iulio Caesaret Epistis uero tarim raram
quaternas pariter librarijs dictare,dias nihil aliud ageret it nas folium accepimus. Desideratiuiriti. Verbum Desiderativum est, quod in rio, des nens animi lanificat affectum.ut, Esurio, Parturio,
Desiderativa sorinantur a supino in u, assumens do rio.u Nuptum nuptu,Nupturio. Emptu emptu, Empturio.& sunt omnia quartae coniugationis.
Diminutivum. Diminutivum uerbum est, quod in Io,desinens diminutionem significat. usia Sorbeo serbillo, Camto cantillo.
Diminutiva non habent certam serinam, suntq; in usu a paucisiimis uerbis.ut a Caluor cauillor pro caluillo S sunt primae coniugationis. OBSERVATIO. Aliae quoq; sunt uerborum derivationes,nodum
speciale nomen habentes.ut,ab Albo albas Albico a Velio
142쪽
Vello uellico,a Nutrio nutricina Fodio fodico,a T M taxo,a Velio uelio. videntur Cr in Inuistitiua,Patris O,Graecisse,quae apud Graeos in et , si iit.lit, Plutonieto qua terminatione Latini no admota delegit pro Graecieto maluerunt dicere Graecorificu quod
usiritius di Pergraecorficu oetor, Philosopho rectar : item cornicor ex Vulpinor,a comice,Crimipe. caelarum in uerborum leciebus non licet nobis parere nouarncs enim ex Amura amito,ex Doctu docto liceat fingere. Erunt autem hae steries in uerbis uidicandae. At,propagationem verboru obstruarent pueri,er discrimina siniscationi s qua-do ab eodem primitivo plura nascuntur derivati . ut, tam er urio ab Edo,cindico,er candido candidas βι tandeo. NODI uerboru sunt quinq;.Indicatius,ut Iego. Imperativus,ut lege. optativus,ut utinam legerem. Coniunctilius,ut quum legam Infinitivus.ut egere. nodi uariam in actione uoluntate tradunt unde Indicativus est quo indicamus,quid a nobis uel ab dans agatur. Vergit Nos p trium fugimus. Imperatiuus,quo impcramus alijsint aliquid agat. Idem: Nudus ara fere nudus. Optatilius,qui ad sentcntia a oti vendam eget adverbio optandi. Terent. Vtinam istuc uerba in exanimo diceres. Contudituus,qid subqcitur alteri orationi,ut per sese absoluat fientelium. Ouid. si nihil attuleris,sis Homere foras. Infinitiuus,qusi adstar alijs modis,unde numeram σ pers num mutuatur. Tercntius: Tesulum aduenissesidiaco. Nonnulli plures modos addunt, ed quos nulla rufio admittit: nam quom incunt Potentialem,per coniunctivum aut res explicant. Vergilius de Iulio coare loquens: Nam te nec sterent αρο tara regem. Dcrent dixit, pro h crure posint. TEMPORA uerborum sunt quinq;. Praesens, ut lego.Praeteritum imperseetiim,ud legebam. Pta teiittim persectiim,ut legi.Praeteritu plusquaperse-- ctum
143쪽
etiim,ut legeram.Futurum,ut legam. rTempus accidit uerbo,ad diuersi actus significusionem derea modes .Diuiditur a Grammaticis in tres Aferentius: praeteritu, aesentier Futurum. Praeteritura est quod actionem praeteri ille significat.Ηuius triplex est ratio: num aliud Imperfectum dicitur, quo continuutio praetcriti alicuius, seri tamen perfectio significatum. Vergilius: Hic temptu Iunoni ingens Sidonia Dido Comdebat. Erat enim adhuc in opere. Aliud Perfectu quod preteritan olutus significat actione. Aliud Asfiqua persem,quod actione multo ante praeterisse octodit. Proetis,quod er Inctus dicitur, eo quod uix tire pres,Grammatici appellant,quadiu in actione sumus. Futura . quod rem in posterum gerendam denotat.
Indicativus habet quinq; tempora separata, Pra sens,Praeteritum imperfectum,Perse uim,Plusqua- persectum & futurum. Imperativus habet duo tepora separata: Praesens, ut lege.Futurum, ut,Legito.' Optativus habet quinq; tempora:Presens & Pr teritu impersectii simulnit,utina Legerem .Prsteritu perfectu dc plusquapersemini simul: ut,utina Leginsem .Futurum per se:ut,utinam Legam. Coniunctivus habet quinq; tepora separatae Praesens:ut, luti Legam.Praeteritu imperfectum: ut, quia Legerem.Pe empi:ut,quii Legerim. Plusquamperfeetiim:ut quum Legissem. Futuru: usiquum Legam. Inlinitivus habet quinq; tepora:PLesens Sc Pret ritum imperfectu simul ut,Legere. Praeteritu pers mini & Plusquamperfectum simul:uGLegisse.Futurum per se:uKLectum ire,uel Lecturiim esse. GENE B. A uerborum sunt quinq;. Actiuum: ut leo o
144쪽
nens: ut,loquor.Commune: ut, criminor.
Achiuii est,quod in obdesinens,potest facere trasitionem ad accillatinii persens. ut Herus uerberat me. Passivum est,quod in or,desinens,uenit ab activo assumendo nuLVerberor ab Her Neutrum est quod in o,desinens,non potest facere transitionem ad accusativum personae. Non enim
recte diXeris, Sedeo amicum in medio discumbentium,sed Colloco. Deponens est,quod in or, desinens, deponit activam uel passiuam significationem:uLPrecor Deum, patior iniuriam. Commune est,quod in o desinen habet activam ct passi uam significationem:usiostulor matrem:mater osculatura me.
cxlerum Genera uerborum nihil aliud unt quam significationcs inde enim cognosti potis', it ne in uerbis actio an pugio. Ad haec quia tam Actiuum quam Neutrum uerbum in O, definit, quemadmodum P tuum Deponens,CT commune in or haec ira
inter se digno ci poterunt.A assuram r,transiit in pagrium, ut dictum est quod neutro nuquum accidit fustem in prima ex si cunda persona: nam quae accusativum post se admittunt,pas
quos in tertia persona reperiuntur. Plinius: Mule ara tur aruum quod satis frugibus occanduam est. Iuvenalis: - Nulla aconita bibuntur Fictilibus. Porro pastui abluta Rin activum redit:ut,Doceor doceo. Audior audis. Deponens Cr commune nunqui r,amittunt,nes enim lacto C rimino Latine dictitur.Sed deponens in hoc a communi discernitur,quod actionem tantum,aut pusionem significat:commune utransh
Mictgnisitationem:ut ante dicta docent exempti. Numeri
145쪽
μα DE VERBOἰ NUMERI uerborum sunt duo: Singularis.ut,
Iego.Pluralis,ut legimus. FIGUR AE uerborum sunt tres. Simplex,ut cio. Composita,ut accio, recurro. Decomposita, ut
His obstruandae fiunt literarum mutationes.nt,Assirio,exad et Dorcogo,quus cougo: concretis,excoli in quatio: succusso,ex subaer quasso Porrigo,ex porro Cy rego. bis,ex a G eo, interposita Redeo x re,er eo,d interiecta. Caetcru uerba quaedam sunt ex inusitatis copositavit,ex Fendo sndo Crostendo:ex Decio,asticio dest icio,Cr alia coplura a uerbo Perior,experioria Leo, leo. Videtur Cr a Graecis quaeda composita ut,sulf gora pbra in hoc est libero ex Percello a licito hoc e moueo:Impello.Item Impleo,Supples,Cr reliqua a ploo,um AP fcanteapud Graecos,quod apud nos replio,compleo.
Componuntur uerba cum ominibus,ut Ampliasico: cum adverbiis, ut Maledico: cum praepositi nibus, ut Adducor cum altero uerbo,ut Calefacio. Inueniuntur etiam eta tribus partibus composita.
Eis compositi fere imitantur genus er coniugationcm fmplicit .lit,capio cepi,concipio cocepi quaedam tamen degenerunt. vi. Do composita cura monoostibis in tertia coniugationcm migrant. Itsm a Sternere,Connernaria spernere, pernarra vocis,nlitari: constitari, Dclicariis Furio,Gratificaria verto,Reverto Cr Diuertor deponentia. PERso NAE uerborum sunt tres. Prima,ut lego.Secunda,lit legis.Tertia,ut legit. Imperativus modus non habet primum personam in fingulari: quia nata liter imper vi ab eo cutis crat diuiditur.Qua enim prima
146쪽
DE PRAETERIT Is VERB. et a prima persona fit quae imperati a sibi imperare non potest,n uilijs impcrans, e quos immisceat Hinc est,quod in plurali num
ro imperatiuus primam habet personam. Vergilius: Mori Rr,π in media arma ruamus.cONIUGATIONES uerborum sunt quatuor.Prima, Secunda ertia,& Quarta. Prima est,quae in secunda singulari persona pra sentis indicatiui habet as,longam,ut Amo amas:uel aris,penultima longa,ut Amor amaris. Secunda est,quae in secuda singulari persena pra sentis indicatiui habet e longa,ut D eo doces: uel cris,penultima longa,ut doceor doceris.
Tertia est quae in secunda singulari persona pra sentis indicatiui habet is,breuem,ut Lego legis: ueleris,penultima breui,ut Legor legeris. Quarta est,quae in secunda singulari persona prae sentis indicatiui habet is, longam,ut Audio audis: Mel iris,penultima longa,ut Audior audiris. Di sunt coiugationes,quod una eades ratione declinarsis plurima uerba coluita intur hoc est ita idem iugum inflectantur.
De Praeteritis verborum Prisnue Coniugationis.
Μ N I A uerba primae coiugationis a secunda singulari persona praesentis indicatiui abiicta s,& addita ui,syllaba,faciunt
147쪽
DE PRAETERIT Is Neco & Dimico tam in aui,quam in vi syllabas
Suetonius: Hostes Ame necarit. Ennius: Hos pestis necuit,pars occidit ira ducllis. sua. Ne uncipiti quide unqua fortuna, aeterqua bis dimicauit.
Ouidius: Huc tibi sit pugna dimicuisse satis.
Plico cum nomine compositum,in aui, praeteritum essen.ut, Duplico,duplicaui: Multiplico, multiplicaui. ' .
Cum praepositione uero in ui,syllabas,rard in aui. ut eXplico,eXplicui,& explicaui: Applico,applicui, ct applicaui. Pacuuius: Quae te explic illi tam aerarmnis obruis. icicero: Quod in itinere tam familiariter se applicauerit.
Notentur Iuui,Laui,Steti & Dedi,cum tribus c positis primae coniugationis.ut Circundo, Ircunda circundedix enundo,uenundas,uenundedi: Penu O,pessundas,pessundedi.
A sto,composita e,praeteriti mutant in Lut, O sto,constiti:Astinastiti:Resto,restiti.
' De Praefreuissecundae Coniugationis.
MNIA uerba secundae coniugationis quacunq; antecedente consenante,eo inui syllabas conuersa faciunt praeteritum. ut,Habeo,habui: Arceo, arcui:Langueo langui. Doleo, tui:Timeo,timii:Tene tenui:Te-
148쪽
peo tepui, Liqueo licui. Pareo parui, Censeo censui, Pareo patui. Sed Iussi,Mulsi,Haesi,Luxi,Mui,Torsi,& Mansiexcipiuntur: Quae praeterita sunt a iubeo, mulceo,
Sorbeo sorbui,& sors Rhabet in praeterito. cicero sanguinem ciuilem exhausit,uel potius exorbuit. LM in Absorpsiit penitus rupes m tecta Durum.
A maneo composita, quae mutant Min i, praeteritum in ii syllabas enuntiant.ut,tamineo imminui. Emineo eminui.
In deo, eo in ui, syllabas conuersa, faciunt praetcritum.ut,Madeo madui,Candeo candui, Studeo studui. Excipiuntur prandeo Prandi,& pransus sum.
In deo, quaedam praeteritum gerimanti ut, Alo deo momordi, Pendeo pependi, Spondeo spopondi, Tondeo totondi. OBsERVATIO. Verba praetexitum geminantia, iuscunq; conii gationis, in compositione non geminantur.ut, Praemordeo praemordi, Impendeo impendi, Respondeo respondi, Detondeo detondi, Impello impuli, D cido decidi,Contendo contendi,Resello reselli, Coim tundo contudi. EXcipiuntur,quae a Do,Sto,Disco,& Posco componunturi ut, Reddo reddidi. Substo substiti. Dedisco dedidici.Reposco repoposci.
149쪽
DE PRAETERIT Is Praecucurri etiam,& Repupugi deserunt antia quissimi.
DuLPraecucurri,ut nuntiare nuntium exoptasirem. caper apud Pristianum: Quum ri,qui nos pupugit, nitioncm, hoc est iacem a nobis redditam ostendimus,repupugi dicimus.
In deo, uocali longa,uel a antecedente, deo, in si, conuersia, faciunt praeteritum. ut, Rideo risi, Suadeo suasi,Ardeo arsi. EXcipitu Strideo stridi.
In deo,c, uel i,correpta antecedente, eo, in i, eo uersa,faciunt praeteritum.ut,Sedeo sedi, Video uidi.
In deo, diphthongo antecedente, praeteritum habent passius declinationis.ut, Audeo ausus sum,Gaudeo gavisus sum.
In geo,t,uel Gantecedente: geo,in si conuersa, sa-Hunt pyaeteritum.u Indulgeo indulsi,' meo urs. Mitigeo tamen mulXi habet disserentiae causarquia Mulceo mulsi facit.
In geo,uocali longa, uel diphthongo antecedente, et co,in Ni, mutant in praeterito, ut, Frigeo frixi, Luseo lutat, Augeo aula. In
150쪽
In eo. In eo,i,antecedente,o in ui, syllabam comtersa,s ciunt praeteritum.ti Vieo,uieui.Praeter Cleo,ciui.
In leo. In Ieineo, in ut syllabas conuersa, faciunt praeteri. tum.u GDolao dolui,Palleo pallui,oleo olui. PraeterD eleo deleui,& Soleo selitus sum. Sassustius tamen in bello Iugurthino dixit:N subsῶν uti μι xerat.'obolitus uerat.
Quaedam ab oleo composita,o,in uisVllabam mutant in praeterito. ut,FXoleo, eNolcui:Inoleo,inolevi: Αbole aboleui: Ob leo obsolevi. Alia simplicis regulam seruant. ut, Oboleo, Obolui: Redoleo, redolui : Suboleo subolui. Praeter Adoleo, quod adolui,& adoleui facit. Varro apud Pristianum: Postquam adoluerit haec iuuentas.
Vergilius:-Mox cum matura ades erit aetas.
In leo, alia antecedente consonante,o, in ui, syllabam conuersa,faciunt praeteritum.u Fleo fleui, --
Iu ueo,eo,in i,conuersa,faciunt praeteritu.ut,MO-ueo moui, Voveo uoui. Conniveo tamen connivi,
& connixi facit.item Ferueo serui,& ferbui. Numius crassas Nam no conniui ocu los ego deinde sopore. Tu pilius: Dum ego connixi somno,hic sibi prospexit uigilans uirginem. Terent. Sperabam iam deseruisse adolescentiunt. Gallus: Interra puer umerat,er olla destriscrat.