Grammatica pro pueris methodica ratione digesta, per Eligium Vergerium, eius autorem, iuuentutisque Matisconiae moderatorem, à mendis iam recens repurgata ..

91쪽

DE NOMINIBVs Substantiva inia. Substantiva in ia, quae ab adiectivis deducumtur, raro pluralem admittunt. ur, Avaritia,Pigritia, Inertia, Prudentia, Eloquentia,& id genus plurima. Sed quaedam eX his in plurali nonnunquam roperiuntur. Ouidius vulgus dinicitias utilitate probat. Gellius Ita in ueterum orijs legimus. Idcim rus vocum, uerborums elegantius.

APPENDIX.

Foeminina semper singulariam tertiae declinationis sunt haec,Talio,Cotagio,Paupertas, Quies,LUes, Indoles,Proles,Pubes, Faines,Strues, Tabes, ButS,Siatis, Tussis, Salus, Iuventus, Senectus, Tellus, Plebs, PiX.dc Supelle

Raro pluralia.

Labes, Soboles, Paces, S Luces raro pluraliter I

guntur. .

cicero: Hunc tu quas conscientis labes in animo censis habialbe columella custodiri debent,ne noluestaeses effugiant. Horatius Hoc pacta habuere bonae,umtis fecundi. Idmi Bella quis,er paces longum diffundit in aeuum. Ouidius Post scptem luces Iunius actus erit. Quintae declinationis nomina. Multitudinis numero deficiunt omnia quinte declinationis nomina, praeter Dies, Res,Acies,Facies,&Progenies. Spes tamen Horatius in accusativo plurali usurpauit. Ait enim Mitte leuesstes,Cr certamina diuitiari .Anecta specierum usurpauit, at cicero in Topicis,specierum, Cr speciebus Iormidat uti,dum Ideas lorinus potius, quamstecies Latine ue tendas urbitratari Neat

92쪽

Neutra semper singularia.

Neutra semper singularia,& secundae declinati nis sunt haec:Macellum,Pedum,Sabulum, Nitrum, Senium,Barathru, Vertiactum,Lutum,Sinum,CCe-num,Salum, Iustitium,Meditullium,Sebum,Pciau, Nihilum,Butyrum,Spicum,Letum,Pelagus,Chaos,& Album pro tabula. Album dicebant ueteres pro assata tabula in qua scribebantur . nomina iudicu.Plinius in pristione historiarum mundi: Quum hanc opera condicere,non eris in hoc albo. Erat Cr assu Praetoris,in quo leges Cr fismule describebantur. Quintilianus: Quorurmae se ad altam,Cr rubricus transtulerunt.

Raro pluralia.

LaridumSolium, Aelium,Solumn Vulgus raro pluraliter leguntur. Ouidius: Pinguia cur illis inseretur larda diebusi Laria pro larida Metri necesitate dixit. Pliniim Quoniam Cydonctissifemulti fictilibus foujs condi maluere. Ouidius: Persequar ut cunctos nulli datus omniibus eris. Vergilius: Ne saturare fimo pingui pudeat bola. - : cicero: Saturnum maxime colunt vulgi. Metallorum nomina. Omnia metallorum specialia nomina multitudinis numero desciunt. ut, Aurum, Argentum, Aes, orichalcum, Stannum,Plumburia,Cuprii, Chalybs,& Ferrum. Legim iis tamen Aera, pro pecunia ex aere facta. Ouidius: Aera dabunt olim melius nune omen in duro est Elechrum pro auri Sc argenti mistura semper sim gulare est sed pro succo arboris interdum pluraliter

inuenitur.

93쪽

so DE NOMINIBVs Plinius: Aurum in quo quinta argenti portio est, lectrum lix tur. Electram alio nomine u in m appellatur.s autem g-- festicisma ex arboribus Pinei generis profluens. Ouidius: - Stictatus sole rigescunt De ramis electra novis. Liquidorum nomina. omnia liquidorii specialia nomina,numero multitudinis deficinniait Lac,Serum,oleum,Merti,Ma mim,Necta Mulsiim, Acetum,& id genus reliqua. Vina,Defruta, Mella, Freta, Aequora, ct Maria interdum pluraliter leguntur. Vergilius: Vina uouum fundum calathis Arnilla nectar. Idem: Aut igni pinguia multo Demis. Idem Redolenis thimo stagrantia mella. Idem: Et steri destituent nudos in littore pisces. Idem: Aequora tum silent. Idem: Errabunt actitatis muria omnia circum. Aridorum nomina. Omnia specialia nomina Aridorum humi nasc tium,quae ad mensurani pondus ue reseruntur,muutitudinis numero deficiunt. ut, Atilium,Panicum, Lolium,Sacharum,oriza,Siligo, Lens lentis,Piper,

dc huiusmodi plurima. Raro pluralia.

Aliena,Faba,Hordeu,Frumentu,ri Pisum, num,& Lupinus interdum pluraliter leguntur. Vergilius: Instlix lolium,er steri re dominantur auenae.

Idem: Vere abis satio. Idem: Grandiu sepe plus mundauimus hordea ulcis.

Plinius: Frumenta quum defloruere, σέ sicinit. Vergilius: Hibreno latifima quere Arra. Plin. Ex legumini'. bus uiae Nouembri stratur ictis,Cr in Graecia pisa. Apuliariae:

94쪽

HETERO CLITI L . In apiscim foena rodebamus. Plinius: Lupini quo potu stres fiunt onmi modo minores satiuis. Herbarum,fruticum* nomina.

Omniaa specialia herbarum fruticumq; nomina multitudinis numero deficiunt.ut, Menta, Sampsu-chum,Petroselinurn, Mentastrum,Abrotanum,Cuminum, Rosmariniam,& huiusinodi plurima. sed quaedam eX his pluraliter esseruntur, minime qu ties rerum illarum partes significantur. Iulle sis: Spirantesq, crocos,Cr in urna perpetum vera Nartiat. Vestere lactucis,cr mollibus utere maluis. Verg. Alba ligustra cadunt,uacitua nigra kPhur. Plin. Pep rrcs qui nocitur,refrigerunt maxime in cibo emolliunt alui .

Neutra semper singularia, & tertiae declinationis sunt haec,Fel,Ηalec,Sumen, Gluten, Specimen, Abdomen, Veraecii Iubar,& Hepari

APPENDIX.

Gelu semper singulare est,& quartae declinationis. Masculina semper pluralia. Μasculina semper pluralia,& secudae declinati nis sunt haec:Cancelli,Cani,Codicilli,Fabii,Fasti,G melli,Posteri,Liberi,Loculi,& Quintilii. Legimus crAlus 'tuu pro libro ii quo totius anni es ponti Ronani criptae cotinctantur,cr cause fritora explicabantur. Lucanim: Nec incim Eudoxi vincetur Uibus utrius. Sed μ' pius et siccundae dcclinationis. Idem: Et damnatu diu Romanis Adia Alis.

Ouidius:Quaes strunt illi pictos signantia Alor. Raro pluralia.

Inseri & Superi raro singulariter esseruntur. Liuius

95쪽

DE NOMINIBVs Ludus Andro. Inferus ansuperus tibi fert Deus funera Vis s

Alasculina semper pluralia,&tertiae declinationis sunt haec:Penates,Maiores,Minores,Magnates, Priamates, ceres,Pugillares,Tatienses,Sentcs,Natales, Antes,Pisces & Menses. Pisces pro signo coeloti,cr Mensts,pro Menstruis mulieribus sunt=emper pluralia ilias non sunt heteroclita.

Raro singularia.

Proceres,Manes,Lares, Annales, Caelites, Lenni- res,optimates,Primores,Quirites, Vepres,& Casles raro singulariter enuntiantur. Iuvenalis: Agnosco procer salue Getulice. Apuleius: Vtru Larsit,an Larua nomine Deam Manem uocant. Gellius: Locuillum totii ex Pisionis annali trans quimus. idivi: peruenient illuc Cr carmina 'sitati ita . .. . Quae de te mict caelite ficta nouo. Apul. Hunc uetere in lingua Latina inuenio lemure dictitatum. Cicero: Id mandauit Phialasimo homini forti, ac nimiru optimati. Silius: - Primori Marte Saguntu. Micndu huiusmodi nomina non esse tantu musculina, quum Plautus dixerit aliquoties summates matronus. Corn. citus,Primoribus foeminis.Et Cicero Primoribus labris. M. Reddentssuo no regia iura Quiriti. Colum. Huc uepre manti sectu est intcrire no pos e. Seneca TragiciApeτ cu casse uinctus.

Artus masculinum & quartae declinationis, raro singulariter inuenitur. Lucanus: Tunc omnis palpitat artus.

Foeminina semper pluralia.

Foeminina semper pluralia,& prime declinationissimi haec: Insidiae,diuitiae,Nupti ,Induci ,Minae,NOne, Ca

96쪽

quiae, Clitellae, Falae, Scatebrae, Tenebrae, Vigiliae, Arae pro penatibus,& Dirs pro seriis. Raro singularia. Ceremonia Genae, Gingiuae, linutiae, Latebrae, Paleae,Praestigiae,Quisquiliae, Antennae, Bigae,& Π-lecebrae,raro singulariter leguntur. Cicero: Magnam religionem ceremoniumq; dcclarat. Suetonius:Vt in genum leniter perstrinxerit. Iuvenalis: Frangendus imi ero gingit a punis lacrita. cicero: Paruum inimicitiae culpara relinquebas. Idem: Vidiant ne quaeratur latebra preiurio. Vergilius: Ne quicquam pinguis paleae teret area culmos. Quintilio. Et Liuius uelut praestigiae plausum quaerat. Neinus: Deturbate saxo,homo non quisquilia est. Lucunus: Prouidws antennae si xit lintea μη . Plinius: Euclides pinxit bigum regis cum uictoria. Plautuis: Mundicia illecebra est unimo amanuum.

APPENDIX.

Foeminina semper pluralia, tertie declinationis sunt haeciCrates,Gades,Charites,& Lactes. Raro singularia. Ambages,Compedes,Fores, Alpes, Nares, Sordesdc Eumenides,rarb singulariter enuntiant. Plinius de Luna loques: Multiformi haec ambage tost inunia

contemplantium.

Iuvenalis: squalitas in magna 'luit comptae psyri Ouidius: constitit ad gemuit e limina prima foris. Lucanus: Nunc desuper Apis nubistrae colles. Persys

97쪽

Persuis: Rancidulum quiddam balba de nare loquatur. Plautus: In medio oculo purum fordis est. Lucanus: Aut sevi contorsit tela Licurgi Eumenis.

APPENDIX.

Idus scemininum,semper plurale est,& quartae declinationis.

, Neutra semper Nuralia.

Neutra semper pluralia,& secundae declinationis sunt hec: Arma,EXia,Seria,Effata, Crepudia,Bactra, Cibaria,Flabra,Cunabula usta,Pudenda,' erenda, Pr cordia,Tripudia,Serta, Vinacea, Ceraunia,Beli τi Tragemata,Vinaria,Multitia,dc Permissa. Inuenitur aliquoties ab hoc permisyc.quodante Horatius dixit:

Vtor permisso,pro re permissa tuo pro pei talpione accipi volunt. Raro singularia.

Clastica,Transtra,Liba,Spolia,Spectacula,Aulea, de Carchesia raro singulariter esseruntur. Suetonius: Clusicum exorsus,praetendit in alterum ripam. Persius: Tibi cumbesulto,caena fit in trun* o. Ouidius: Mede pater fruitur,libos infusa calcntilare repertori candida mella damus. Suetonius: Nestolio pol,

retur hostis. Idem: Despectaculo exercitatus descendit. Apse IEM: Adcum tragicum dimovcm. Macrobius: Es autem camchdium poculum Graecis tantummodo notiam.

Librorum nomina.' Quaedam librorum nomina secundae declinationis,non nisi pluralia leguntur in genere neutro.ut, B ucolica,Georgica, Topica, Oeconomica, Politica, ct id genus pauca. Haec tamin adiectiva videritur, nec, a singulari numero abhorrent

98쪽

ΠETERO CLITI LMrrensiae uis dicas bucolicum carmenaeorgicum poem oecono cum sue politicum praeceptum.

APPENDIX.

Neutra semper pluralia,& tertis declinatiois sunt haec,Flamina,Ilia,Moenia,Viscera, Munia, Specularia, ocularia,Sponsalia,Magalia,& Palearia. Raro singularia. Naualia,Penetralia, & Mapalia raro singulariter

inueniuntur.

Ouidiuet. Haud aliter, qu in fificcum nauale tenerent. Mur Hus: Pro bo Uinuine propositum tuum,quod philosophiam intra suum penetral exictimes adorandum. Valerius Flaccus: coitestat se concita mapali Agrestum manus. Festorum nomina. Omnia sestorum nomina semper sunt pluralia. ut, Salii malia,Vtilaanalia,Floralia,Neptunalia, Palilia, Vinalia, Quinquatria,Pythia,Lupercalia, lenia,&id genus pi urima. Inuenimus tamen Bacchanal.

Plautus: Bacchis Buccias metuo,Cr Bacchanal tuum.

Nominatiuo oc Vocativo sin

gulari carentia. Nominatiuo & uocativo singulari deficiunt Precis,Vicis,Foeminis,& Verberis. Viris in dativo singulari, ingenitivo plurali uix inuenitur.

Raro Nominatiuum N Vocativum singularem habentia. Frondis, Remigis,Latetis, Dapis, Frugis,& Necis

raro nominati uti & uocativum singularc enuntiant. Ausonius: Inuicta cr uentis, folibus est hominum frons. Propertiria Iam licet crisinia si eutfub arundine remex. Vitruvias: siuesilex, siue caementu diu coctiso luae aut crudus,

99쪽

DE NOMINIBVs bis erit utendum. Liuius Andronicus: Quae haec dups est,quis fictus dies Ausonius: Ante equidem eampis quamlisca suppeterei fruclam: Sera venenato potu abstulit Hannibalem nex. Necis toto plurali caret.

APPENDIX.

Omnia Interrogatiua,Distributiva,Infinita, Relativa & Negatiua uocativo deficiunt. Interrogatiua,ut quis,qualis,quantus. Distributiva,ut,quist, uterq;,alter. Infinita,ut,quispiam,aliquis. Relati-ua,ut,qui quae quod. Negatiua,ut,nullus, Ino.Ca terum Nemo deficit toto plurali. Vocativum tamen huiusmodi nomina nonnum quam admittunt. Ouidius: Dij nemorum,Dijs omnes noctis adeste. Vergil. Exortire siquis nostris ex Vibus ultor. Nam Exo rure uerbum imperatiuum nonnilii uocaliciam ante se admittit.

Aptota sunt,quae una terminatione pro omni casu iunguntur. Dictum est aptotum ab abhoc est λne,& ptosis quod est casus,quasi sine casuum uariatione:u GPus,ris,Nefas,Nil Nilii Nequa, blane, Necesse siue necessum,Pedisi, Instar,Virus,Pyr,Prae- ω,Frugi,Nihili,Nauci,Mancipi,Gummi,Sinapi,&Pondo. Sed quaedam eX his aliquoties declinata leguntur.u Pus puris,Virus uiri. Plin. Ad puris cir sanguinis excreationes ouum crudit cum porri statuisucco,paris mensura mellis Graeci calcfactam hauritur. Lucretius Linquit enim supra tetri primordia uita

APPENDIX.

Aptota sunt & omnia numeralia, a quatuor usq; ad cent

100쪽

METERO CLITI Lad centum,& semper pluralia iit,pluraliter Ili& hae ct hec Quatuor, inq;, Se Viginti,Triginta.Item

Tot S Quo cum compositis. A centum uero usq; ad mille declinantur.u Ducenti ducenimia. sic Trecenti, Quadringenti, Quingenti,&c. Mille autem indeclinabile est quaquam hoc Mille interdum dicimus,& haec Miltia. Ouidia milli modis leti miseros mors una fatigat.

Plautus:Quin mille annorum perpetuo vivunt. Martia Te tamen ut videam, o mi id non piget ire.

APPENDIX.

Inu, quartae declinationis aptota sunt omnia in singulari. Vt, rnu,Gnu. Sed in plurali declinatur per omnes casus. ut, pluraliter haec Cornua, horum cornuum, his cornibus,&c. A t Veruum a uerunon inuenimus,caeterum Gelu toto plurali deficit.

APPENDIX.

Ador quoq; aptotum est,ne quum duς regulae s

cum mutuo pugnent, ut alteram seruet, necessario

amittat altera.Debuit enim habere in genitivo Adoris correpta penultima,sicut Aequor aequoris, Mammor marmoris neutra .Ecotrario debuit habere A doris penultima producta, sicut Honor honoris, Labor Iaboris,ab honoro,laboro. Ador enim ab adoro quod penultima producit originem haniataeam genus est seris olim a iam sacris Deorum.Poetae tamcngeniti in udoris usurpant. Vergit Illamst te sacros adoris strauisse muniplos. Ausonius Enlicat in nubes nidoribus ardor adoris. Monoptota Monoptota sunt,quae unu duntarat casum in usu

s habe