장음표시 사용
231쪽
s. XV. Expirant arbitria mutuo consensa , morte compromittentium , nisi etiam haeredum sacta sit mentio cI , uno niterove ex arbitris moris tuo a , nisi cautum C promisso sit, ut uno ex arbitris vita functo reliqui judi ent 3), lata semientia, intexitu rei, de qua litigatur, lapso tempore Constituto, nisi illud justis da causis , uti deis
monstratum supra est, prorogatum fuerit. H Cap. Io Or ult. de Arbire., leg. 32 g. Si ha- redis F. de Recepi. arbitr. αὶ C p. so de Testib. 3ὶ Cap. 4r de Ose. π potest. deIegae'
De Pactis, O TransactionibuS.I. 'uid pactum
II. Paeti liberatorii exempIa. III. Pacta sacris Canonibus non probata. IV. Pacta observanda.
V. Transactio quid vI. Ut ea vaIeat, quae requira tur 3 VII. Effectus transactionis. VlH. Qui transigere possint IX, Quibus de rebus transactio fieri nequeat
Non solum arbitris,.sed etiam pacto. & transactione lites , finiri possunt . Pactum ab Ulpiano definitur ci) duorum, vel plurium in idem placitum Consensus, patetque Iatissime in jure de pactis disputatio. Nos hoc titulo non de pactis universe agimus, sed illud tantum persequimur genus pactorum , quibus lis extinguitur , & quae vulgo liberatoria pacta appellantur. '
232쪽
g. II. Pacti Iiberatorii iss jure civili multa
exempla sunt cr) , atque illud prodest ad exceptionem , quae vel pacti conventi exceptio , vel exceptio doli dicitur quoniam dolo agit , qui co tua pacti fidem agit, a). Iure quoque canonico Cautum, provisum est, ut pacta . diligenter obsevis ventur, adhibita etiam, ubi opus fuerit, judicis auctoritate. 3); modo pactum. honestum, licitum ,
possibile sit G, jus tertii non laedat s), fiatque ab iis,qqi paciscendi obtinent potestatem.
i) Si paciscar , ne judicati, vel incensarum a Lum
matur , pactum valet. Si paciscar, ne operis novi nunciationem exequar ... si ex re familiari operis novi num
Aiatio sit facta, liceat paeisei. Sunt haec liberatorii pacti exempla, quae proponit Ulpianus in IV. iuris gentium 7 g. Si paciscar ff. de P tis. Simile est exemplum Pauli in leg. 27 g. Si cum mihi IN eod. cujus haec verba sunt: si eum mihὰ decem deberes, pepigero ne a te viginti petam , in decem . tibi pro sse pacti conventi, vel doli exceptionem placet. α) Doli exceptionem subsidium esse pacti exceptio-aeis inquit Ulpianus leg. io S. Plerumque 1. de Pactis uen Cap. 1 π 3 de Pactis. p. 4, 3 ula. eod. Cap. 6 eod. , C. et eoae. λ 6
f. III. Pacta quae sacris canonibus nominatur improbantur, εunt pactum de beneficio e Iesiastim pecunia , aut alia re pretio aestimari solita restis
gnando I); de concedenda ecclesia ea dige, ut post obitum provisi alius succedat ca), de solvenda graviori pensione . ut quis lacilius ecclesiain obtineat 3 ; pactum quo monachi aliis sua bona Iocant; ut hi aut decimas sibi solvant, aut apud eosdem eligant sepulturam in perniciem e lesiae
233쪽
g. IV. Cetera pacta, quae non bonis moribus adversantur, non res impossibiles, turpesve Continent , non in animae detrimentum Vergunt ν Postremo , quibus nihil jure obstat , custodienda, observandaque diligenter sunt'. Hinz privilegiis etiam, quae privatim sua, & propria sunt .. abdi-Care se unusquisque potest I ; valetque pactum juratum , quo mulier, cum nubit, accepta dota promittit, se nihil amplius ex paterna haereditate
i) Cap. 1 G Pactis in C et p. 1 de Pactis in s. g. U. Sed litium dirimendarum hausa plerum que utimis transactione, quae species quaedam est
pacti, & intis tum etiam pacti nomine appellatur 1). Proprie transactio initur de re dubia, ac lite incerta u .; atque aIiud datur aut promittitur , ut litigasstium alter litem deserat 3 3. Pactum autem pertinet ad res Certas, atque ut Plurimum, nihiὲ accepto, aut promisso Conficitur .. i L. 28 g. z f. de Pactis, leg. I cod. , eod. γLeg. 4 1. de Iur. fiscis α) Transactionis, & pacti discrimen eleganter eXpressit Ulpianus in Iet. 1 ff. de Transact. his vel bis : Qui transigit quasi de re dubia, er lite incerta, neque se
nil transigit; qui vero paciscitur donationis causa, om certam, indubitatam liberalitate remittit. 3) Leg. 38 eod. de Transac . Atque id quidem adeo Iate patere complures putant, ut eam statuant laterpretationis regulam, si quando in libris juris pactum re ali
234쪽
qua data, aut promtisa , aut retenta dieii dicitur, ut iit L. 28 1. dr Pactis, IV. I eod. de Pactis , teg. 4 F. de
r. fisc., Semper pactum pro transactione accipiendum esse. Sed qui ita sentiunt, vehementer errant. Transactio quidem nunquam est gratuita, sed pactum, & gratuito sit , ut tu leg. I 1s de Transact. & Cum Pretio, atque aliquo dato, ut in leo. I 1. de Pacf., cs' in leg. 6 g. Si quis, er g. Qui jussu 1s de His qui notantur infam. Non igitur in l. 1. de Transae . illa est adhibenda, quae vulgo adhibetur, verborum interpunctio, qui pacisciιur , donationis causa rem eertam πc., sed legendum est, ud. GCeci, & horum exemplo Dionysius Gothostedus legunt Σqui paciscitur donationis cavsq, rem certam S c., quemadmodum in leg. 18 g. Si filius is de Pactis scriptum est : si donandi causa pactus sit.
. f. VI. Porro haec duo in transactione omnino sunt necessaria, ut scilicet detur aliquid, aut ali quid promittatur, utque de re dubia fiat. Nam promisso , datove. nihil, itemque de re Certa transis actio fieri non potest I Hinc etiam post sententiam recte transigimus, quia adhuc incertus est litis exitus, sed non etiam post rem judicatam, &Cum procul est omnis litis redintegrandae .metus ab . Sed quemadmodum jure Romano transastio Super re judicata firmabatur, cum per Aquilianam stipulationem, & accepti lationem jus ex re judi- Cata quaesitum ipso jure . perimebatur 3 ι & gratuitum probabatur super re judicata pactum, tamquam liberatorium, & donationis Causa Conceptum 4),. ita moribus receptum est, valere transacti O-Nes, quae Super negotio, eX re judicata certo initae sunt' 5 . I) L. 38 eod. de Transa r.
aὶ Leg. 32 eod. eod. Verum ad transactionem recte Ineundam satis esse. liris. metum, Scriptum rat tu leg. d. '
235쪽
eept. sentent. lib. I tit. I g. ς, ibique Schultingius in Noto n. I 3 p. 22o ed. Lipsia I 737.
. g. VII. Transactionis magnus in jure favor .& auctoritas est. Nam ea mutuae transigentium renunciationis vim habet; quo fit, ut omnia e
rum jura tollantur x , pariatque litis finitae exceptionem ca), initaque bona fide, atque ex non salsis instrumentis, ne si nova quidem deinceps Prodeant monumenta, e medio tollenda sit, nisi primum .in integrum restitutio impetrata suerit 3 . Jure civili tum nudo pacto; tum subjecta P, cto convento Aquiliana stipulatione transactio Perficitur 4). Cum pacto facta est, actio eXCeptione submovetur 5 ; cum Aquiliana stipulatio est adhibita, actio ipso jure tollitur 6). Sed canones non laborant de ista nimis attenuata diligentia juris civilis, & Aquiliana etiam stipulatione neglecta , obligationes quoquo modo Contractas trans
ctione omnino perimi volunt o .
f. VIII. Transigere omnes Possunt, qui paCI sci, & alienare; nam transactio alienatio est. Hi nam inores , Pupilli, amentes, Ceteri similes , qui res suas alienare nequeunt, etiam transigere Probi-
236쪽
bentur; & Praelati , qui sint certis solemnitatibus
res Ecclesiae alienare non possunt, easdem quo quae solemnitates in transactione servare debentci . Quod dicendum generatim est de omnibus qui res habent ad Ecclesiae patrimonium pertineutes , uti sunt beneficia ca), decimae 3 , cetera similia, de quibus si fiat transactio sine debitis solemnitatibus , obligare quidem poterit, qui eam absolvit 4 , successores vero non obligat, neque asiquid Ecclesiae rebus infert detrimenti s).
g. IX. Sed neque de rebus omnibus transige-xe fas est. Nam Ius Canonicum transactionem fieri vetat de ecclesiasticis beneficiis, in quibus omnis non gratuita pactio turpis habetur. planeque rejicitur ci), sed tamen in iis admittitur amicabilis compositio ca); item de jurepatronatus , quod aceepta peCunia in alium conferri non potest 3b.
Sponsalia de futuro transactionem non respuunt ἐquoniam mutuo Consensu dissolvi. possunt o, sed de matrimonii sacramento omnis plane transactio, aut pactio irrita est 5 .
i) Cap. 4 de Pactis, e. 6 de Transa r. i) Ita si duo inter se de beneficio litigent, recte fit amicabilis compositio, per quam alter nullo accepto pretio, vel re temporali suo se jure Sponte abdicat op. et de Transact.
237쪽
Dι judiciaria Ecclesia potestate. Pag.