장음표시 사용
11쪽
quibus Ratio humana locum habet, in tot ramos se diffundit PhiloQ-phia, diverse tamen pro diversitate
subjectae materiae nominata. Nam qu e de figuris tractans, GEOMETRIA, de motu, P H Y s 1 C A ; de jure naturali, MORALIs dicitur, tota PHILoso PHIA est: quemadmodum mare, quod hic Britannicum, illic Atlanticum, alias Indicum, a singulis litoribus appellatum , tO- tum tamen est Oceanus. Et Geometrae quidem provinciam suam egregie administraverunt. Quicquid enim humanae vitae auxilii contingit a
sideruin observatione , - a terrarum descriptione, a temporum notatione , a longinquis navigationibus; quicquid in aedificiis pulchrum , in propugnaculis validum, in machinis mirabile est ; quicquid denique hodiernum tempus a prisca barbario distinguit, totum fere beneficium est Geometria. Nam quod Phasica debemus , id debet Phisca eidem Geome
12쪽
Si Philosephi moraleS munere pari felicitate functi essent, non rideo, ad felicitatem sitam in hac vita quid amplius contribuere humana industria posset. Cognita emim , pari
certitudine, ratione actionum humanarum , qua cognoscitur ratio magnitudinum in figuris, ambitio dc avari- tia, quarum potentia falsis vulgi circa fra & injuriam opinionibus innititur,
inermes essent, fruereturque gens humana pace adeo constante , Ut non
videatur nisi de loco , crescente scilicet hominum multitudine) unquam pugnandum esse. Nunc quod bellum gladiis vel calamis perpetuum est: quod non sit juris dc legum natur lium major scientia hodie quam olim: quod sententiis Philosephorum
utraque pars siaum jus tueatur: quod alii laudent, alii vituperent eandem actionem: quod idem nunc probet, ae alio tempore damnat, & sua sacta in aliis aliter aestimet: signa manu
festissima sitiat, nihil profuisse ad
13쪽
scientiam veritatis quae hactenus scitapta sunt a Philosephis moralibus; placuisse vero, non illuminando anumum, sed venusta & secunda assectibus oratione , opiniones temere re-Ceptas confirmando. Huic ergo Philosephiae parti idem contigit quod viis publicis, quibus omnes ingrediuntur , euntque prorsum & retror
sum, alii animi caula inambulant, alii rixantur, sed nihil seritur. Cujus rei
unica haec videtur esse ratio , quod nemo eorum qui materiam hanc tractarunt, commodo usus sit docendi principio. Non enim, ut in circulo , initium scientiae arbitrio nostro sumi potest. Incipit in ipsis dubitandi i nebris filum quoddam rationis, cu jus ductu evaditur in lucem clarissi-
mam; ibi principium docendi est ; in
de ad selvenda dubia conversb ili' nere lux reserenda est. Quoties ergo scriptor filum illud, vel inscitia deserit. vel cupiditatibus abrumpit, non scientiae, sed errationum suarum Ve-
14쪽
stigia literis describit. Quapropter
cum cogitationes meas ad inquisitionem justitiae naturalis convertiL1em, admonitus sum ab ipsa justitiae appellatione , qua constans voluntas tribuendi significatur, quaerendum prius esse, unde esset quod quis rem aliquam suam potius quam alienam esse diceret. Quod cum non a natura, sed a consensu hominum profectum constaret; nam quae natura in medium protulit, homines postea distribuerunt;) ducebar inde ad quaestionem
aliam, nimirum, cui bono, dc qua necessitate Coacti , cum omnia essenti omnium, voluerint potius sua cuique esse propria. Videbam autem , CX. communitate rerum bellum, atque inde omne genus calamitatis, homi nibus de earum usu per vim certantibus . necessario sinuuturum esse; id quod omnes natura fugiunt. Nactus ergo duo certissima naturae humanae postulata, unum cupiditatis natura-
15쪽
lis, qua quisque rerum communium usum postulat sibi proprium ; alterum rationis naturalis , qua quisque
mortem violentam tanquam summum naturie malum studet evitare.
Ab his principiis pactorum & fidei
conservandae necessitatem, atque in de virtutis moralis ossiciorumque civilium Elementa, in hac opella, evidentissima connexione videor mihi
demonstrasse. Quod adjectum est de Regno Dei , eo conuito factum est, ne quid inter dictata Dei per
naturam, dc legem Dei traditam in Scripturis, repugnantiae esse videretur. Operam etiam diligentem per totum cursum orationis meae dedi, ne quid de legibus cujuscunque nationis civilibus dicerem, id est, ne ad litora accederem, tum scopulis, tum praesentibus procellis periculosa. Quantum laboris diligentiaeque in veritate investiganda adhibitum sit, scio. Quid essecerim, nescio. nam inventa nostra omnes prae amore minus
16쪽
mis recte aestimamus. Itaque libel- tum hunc censurae tuae quam favori prius offero, ut apud quem certissi-
. mis eXperimentis eXploratum hau beam , opiniones neque celebritate autorum, neque novitate sua, neque
i specie orationis, sed firmitudine ra- tionum favorabiles fieri. Si arrideat, id est, si nervosus, si utilis, si non vult garis sit, tum demum eum tibi sExcellentissime Domine, praesidium 2 decus meum 2 humillime dico dedicoque;
sin ereaverim , testem tamen habes gratitudinis meae, quod otium, bene - ficio tuo concessiim , ad gratiam tuam promerendam uti voluerim. Te Deus Opt. Max. in statione hac mortali civem optimum protegat, eaque peracta, sed longissima, civitatis coelestis gloria coronet.
Excellentiae tuae servus humillimus.
17쪽
Hae res attentam Lectionem promisse secere maxime posse videntur , Rei tractan-
tractandi recta Methodus, causas .coustium inscribendo probum, seribentis denique Moderatio, eas, Lectores, vobis promitto, atque oculis aliquatenus ex hoc
loco prospiciendas exhibeo. Discribuntur hoc libello hominum oscia', prim4 ut
hominum , deinde ut civium , posis md ut Christianorum. Ombus ficiis cum Iuris naturalis gentiumque elementa ,sitiaeque origo vis, tum etiam Relia gionis Christianae quantum patiturii stituti modus) esentia continetur.
Quod quidem doctrinae genus e cepto quo 'ectat ad Religionem Christianam sapientum antiquissmi non nisi carminiabui decoratum , vel Allegoriit adumbra-
18쪽
ΛD LECTORns irem, imperii masterium quoddam pulcherrimum o scrosinctum, ne pris
torum hominum disputationibus contaminaretur, posteris tradendum esse censuere. Philosophi interea alii cum generis humani commodo rerum Hurai stmotus, aliisne incommodo rerum naturas causas contemplabantur. Tempo
ribus autem quae insequuta sint, scis nam hanc civilem, etsi non penitus per μ. t tam , aliqua tamen ex parte in Repu- blicae regimine , tanquam per nubem peti lucentemtrimus adamasse dicitur Socra-
res, itaque coluisse, ut des'etita desertaque r omisi alia Philogophiaeparte , solam hanc ingenio juo dignam iudicaret. Post eum
Plato, Aristoteles, Cicero, caeterique Phi-ιosophi Graeci, Latini, denique omnes omniumgentium non modo Philosophi , sed
etiam otiosi, quas facilem, nusto studiis
ambiendam , cujusbbet in emo naturali expositam Er prointutam attrectaverunt attrectantque. Uuodque ad digWisatem
19쪽
Ρ R AE P A τ 1 obeant , adeo sibi in ejus specie vehementer placent, ut πliquarum silentiarumsudiosos haberi est vocari ingeniosos, doctos
eruditos, quidlibet praeter Prudentes, aequo animo ferant. Nam nomen hoc propter excellentiam peritia civili bisolis deberi arbitrantur. Sive igitur silentiarum diagnitas ex dignitate eorum ad quosperi nent, sive ex numero eorum qui de ipsisAripserunt ,sive ex judiciosapientissimorum hominum aestimanda est, dignissima certe silentiarum haec Vs est, quin ad
Principes pertinet , hominesque in rege do genere humano occupatos , cujud etiam
false bucis omnes fere homines delerita tur ; ct in qua Philosephorum excelle tisma ingenia maxime versata sunt. Ejusdem statilitatem, sed re te traditae, id est, ex veris principiis evidenti nexu δε- rivatae, sis optime persticismus , si, quo falseam ejus est loquacem speciem humano
generi consequuntur, damna oonsederaver m. Nam in iis rebuι quas ingenii exemcendi caus speculamur; si quis error ir
refrit, innoxim est, neque stjactura
20쪽
AD LEcTOR Es ni itemporu tantum. In iis .ero qua qui aque vivendi cause meditari debet , non modo ab errore , sed etiam ab icnorantia, offensiones, rixas, cades oriri necesse est. uianta ergo haec damna sunt , tanta in ab Ossciorum doctrina bene tradita Utilitaν. si est Reges, eosdemque viros bonos, error unus, po- Regem Trra num Uubito suojure occidi, occidi fecit. Error hic,pse Principem summum certis de causis a certis hominibvi re soli ri, quantum hominum iugulavit ' Qua
tum hominum interfecit doctrina haec emronea, Refessummos multitudinesuperi
res non esse, sed ministros ejus ' Denique illa quot Rebestionum causafuit, qua δε- cetur , Imperata Regum utrum justa an injusta sint, cognitionem ad privatos ho
mines pertisere, 9pri quam sent, disputari non modo jure posse, sed etiam vom
tere i P terea in communiter recepta
Philos hia morali alia sunt multa non minus his periculo a , quae recitari non es ομι. Puto, b c prspexisse veteres illos. i
