장음표시 사용
71쪽
corpus quoq; versum transfusum,morbum A contracturam eodem modo infligit quo iam de priore diximus Tertia contractura oritur, quando . . ., i colica ait 'cti balneis utuntur. Ab his n. si membra incaluerunt, timc ipso-i is abis. rum calor absente humorem in locu natiuu retrali: t. Nam ea ipsius quo- - que humoris natura est,ut ad calentia loca pronius eliaratur. Ad illa ergorulapsus,secum una colicae quoq; materia sibi permista oc velut iam inhabitantem eo attrahit. A balneo a. si membra refrigesctit,hurnor eandem materia a se demittit,ac ab ipsa is separatur seceditq;: ac tande ea colicae Pprietas sequitur, qua artus omnes resoluuntur & contracti fiunt. Quin re haec contractura sepius incidit, dum in ipso balneo adhuc versis tur. Ea v. ob materiae multitudinem oritur. Qua,quamprimum corpus lito rarius ac tenuius praesentit, sicut a balnei calore membris tiruta bracchiis es pedibus. accidit: tunc conscrtim irruens, ac in comitatu suo acidit tem colicae secum ducens,resoluit occupata membra & contrahit. Est n.
colicae acrimonia nihil aliud, ii propter calorem & acore adurens sal:
in ligamenta & articulos raptum ibidem quoq; contracturam iacit api prietate sibi connata,sicut de colica traditur. Ac nonnunquam in carne Cini a. &musculis distentionem quoq; parit,sicut acetosorum natura est. Hoc ergo modo ex colica contractura gignitur, t nihil est aliud, q humoris vitae,ad coIicam abscedentis,& hinc iterum ad natiua membra, lut A. a tus reuertentis, mutua commeatio. Et comes ista humoris materia illa in membris manet tamdiu, donec absumatur. Per hanc ergo membrorum destructionem aridura inducitur ideo,quod nutrimenta retropelluntur, C.,i a re naturae operario non libera de integra est. A multitudinea. acetolitatis in cholera, tremor membris additur, licet aliis atq; aliis maior minorue. Artus porro nonnunquam contrahuntur,quia cholericae acetositatis natura est contrahere. Interdum iidem extenduntur, scilicet a robore spiri- tu qui in medio extensionis opere succumbit, membro interim amo C.,i a. boobrigescente. Aliquando membra concidunt,&deorsum labant, Ilata nimirum facultate & virtute humoris vitς,qui percolicam ademtusae, φ. est Quae vero membra obstupuerunt,ea ceu emortua sunt,& in tra seipia consumta,ita ut iam rigeant defrigeant,ncc quicquam sentiaint: 'l omnia amateriae immoderatione sunt.Tandem,sensum nonnunquam c d mrivari retinent. quod aspiritus supeistitis vi & robore euenit,qui morbi subinde insultantis impetum sustinere, & noxium a se expellere annititur. In qua autem Vomitio frequens est, ea a colica illa oritur, quaead ipsa membra quidem nondum omnino penetrauit, sed fellis nonnihil circa ventriculum effudit, sicut de colica plenius traditur. Cetera, quae de hoc contra- inarae ge nere noscenda uiuetur porro, ea incius cura pleni' anotata sunt. De
72쪽
De ratione contractura ab ira genita.
IRa vel iracundia est alteratio aut mutatio corporis praeter naturam,
qua totius corporis contractura, c teris omnibus peior , introducitur. Per iram etenim uniuersum corpus exardescit es inflammatur, α -- membra tam interna,quam externa tremunt ac palpitant. Haec solis tr cundis familiaria sunt, maxime autem foeminis. Generatur autem haec contractura hoc modo:
Excandescentia vel ira hominis principue a felle oritur, ut de selle
habetur. Itaq; concitata ira, fel ob aciditatem&acrimoniam suam corpori ardorem incutit, aut ardor in sanguine potissimum venarum omnium flammam conciliat. Sanguine ea commotione feruefacto, venae omnes sub cute sudare incipiunt. Is sudor sal exsistit,in quo sale sanguis vi
uit,&sustentatur in vigore suo, ut de sanguine latius videripotest. Id salsecretum postmodum se insinuat inligamenta, tendines,nervos,camC'que,&quicquid vicinum sua acrimonia corripercaut attingere potest. Sic idem sal in Melancholia quoque residet, per uniuersum corpus distributa. Quae ubi primum per iram concitatur, sudorem fundit, admodum acidum acremq;. Nec Melancholia ad exprimendum succum sa-uin ab ulla alia re concitatur,quam ab ebullitione valida irae. Adeo res vehemens ac acris ira est. Hac effervescentia postea ipsa etiam cholera, a ccnditur, utamaritudinem suam addat, iunctimque cum Melancholia& sale sanguinis intendines repat & penetret. Postea a credo quoq; phlc-gmatis materialiter resoluitur in aquam. Hac aqua addita, quatuor iam dictorum commixtio una in formam unam fit, in ligamentis acarticulissimiliter ut in aliis substantialem. Iam si ira, sudores ac succos huiusmodi aquatuor complexionibus expressit, & in unum confudit, eaq; deinde
deseruescit: tunc fel postliminio ad locum sibi destinatum redi t, calor Φdeflagrat, ac quatuor dicta: complexiones in iis locis, ad quos propulsae
sunt, superstites manent. Nec enim eae quo Idefluunt,sed recta in occu- ipatis locis subsistunt. Nam in artus omnes eae expelluntur. Itaq; quando ira desiit, tunc illico accedens humor vitς, permiscetur illis: qua permixtione acrimonia& subtilitas materialis ingeneratur,quae postea manus pedesque ac extera membra omnia contrahit. Et in hoc quoque casu Colicet ligna omnia apparent: de quibus plura in doctrina de Fugae de Coi, G. Huius ergo contracturae cura admodum laboriosa & dissicilis est,maxime in foeminis. Ipsarum enim ira adeo feruida & rapida est,ut per eam reon. i,
73쪽
nibus ceteris, &acri cholera omnia inficiantur. Vnde in eminiscon tractura multo periculosior, quam in viris cooritur,quae frequenter etiaad mortem ducit. Cui hoc etiam accedit, quod inuidia, ex Melancholia orta, plerunque in his concurrat. Nam & haec ipsa bilis more accendit & inflammat. Nec enim modo mouetur alio,quam fel ab ira. Vnde liquet,ab inuidia non minus contracturam gigni posse, quam ab ira, si ut de complexionibus alibi docemus. Sic ergo contractura irae superueniens, est calor, ab externatrae concitatione accensius, quae ira effetu scens facit&irritat, ut quatuor complexiones suos de se spiritus de hum res effundant,ac substantiam inanem retineant. Ab istis ergo humoriabus ligamenta & articuli inficiuntur,quibus affectis corpus contrahitur. Na spiritus mobilis in hoc genere multo valentius ac exquisitius expellitur, quam in ulla alia contractura. Vnde sit, ut ipsius qtivo i cura eo dissicilior sit,ac raro is morb integre curetur: nisi fors ea conditio sit,ut qua
tuor complexiones non omnino exprimantur. Tunc enim aliquo modo adhuc resistere, ac intra sese iterum augescere pollunt. Hoc si ita constitutum non sit, restitutionis in integrum spes nulla superest, sicut in practica plenius demonstramus.
De Contractura ex crapula aut ebrietate producta.
C A p v T V. Contractis genera insuperquς iam certa sentia vino concitata,quet diuturna exsistunt,& quod membra profundius occupari ni, secui dum naturam curatu difficili ma. Generationis liaec fere ratio est. Sit vinum, quod potatur,subtilis ac acris spiritus proprietatem habeat: tune vini iste spiritus cu humore vitae unitur. Nam quia naturae nobilis ac eximiae est: ideo humor vitae illum attrahit, tam caussa nutrimenti, quam smilitudinis. His ex caussis iam permixtione facta, proximum est,ut spiritus vini Qualitatem suam exserat. Haec admodum ardens & arida est, ac vini Tartari naturae non parum in se conditum habet. Propter vini enim subtilitatem Tartarus in ipso soluitur adeo, ut aut nihil aut quam minimum eius conspiciatur. Dum ergo hac ratione vinum in humore vitae quasi habitat, progressu temporis humore illum exhaurit&exsc-cat. Quantoque plus eius bibitur,tanto magis inualescit,& humore vitae depascitur. Id continuatur, donec humoris vitae nihil amplius reli-ruum sit. Membrum ergo iam suo nutrimento & motu ita orbatum, qua-
74쪽
turae'. Hoc facto aridura sic luitur, aut pinguefactio quaedam,qua ob quatuor humorum crassiticin membrum intumescit,cum tamen nullus vitae humor adiit. Quanquam hic morbus non a vinis promiscue omnibus inducatur, hac deca illa,quod vinum non omne tam subtile mactartarosuin spiritum in se condat. Itaque ex vinis reliquis iam Podagra,iam calculus obnascitur: de quibus plura in tractatibus propriis.Talia autem tum ob vini naturas varias, tum ob diuersitatem hominum ita contingere , in Plutosophia nostra de varietate crescentium & animalium copi sius docebimus.
De ordine N di crimine in Fractica
Icut hactenus in contracturae caussis explicandis
ipsius genera s.constituimus. ita in hoc tractatu secundo ipsorum quoque curam subiiciemus. In hoc autem capitulo primo ordinem methodumque generalem praestituemus, secundum quam genera s. uniuersa simul,nec scorsim ac separatim curari debeant. Nam &finis singulorum unicus & similis exitus est: ac principii ortusq; respecta modicina non opus habemus. Nam si morbus ex membris exactus est, α humor spiritusque vitae eorum ad natura suam rediit, tunc reliquum per scipsa expellunt eadem. Pro curae ergo funda meto hoc ponimus, de
bere nimirum remedia, contracturam sanatura, esse aperta vapororu ,&calefactiva humorum,&humectantia arteriarum neruorumq;. Curan- m ha
dum quin etiam hoc est,ut remedia in eodem gradu,morbo respondeat. M. Si n. infirmiora sint, nihil comodabunt. Nec v. in Sola complexione ae- 'qualitas csse debet, verum et in Qualitate. Nec n. omnis caliditas aut humiditas huc facit, dum videlicet aperit, lefacit,humectat: sed insupera forma specifica inclinatio quaedam esse debet,qua contracturae singulariter remedia serviant, & praecipue velut quaedam ad caput diriguntur. Nam hac sola arte curatio perfici potest: q si consilio alio instituatur, inciri Optatum nun .alsequetur. Pr terra hic quoq; expendeda cauua est,
75쪽
quod contracturae in summo&vltimo gradu morborum sint politae: noinfiigiditate tantum ac siccitate, vel in frigiditate &humiditate, sicut ctiam non in caliditate& siccitate, aut caliditate&humiditate: sed etiain summitate humorum, quod nimirum ii emortui sint. His ergo talem offerri medicinam oportet, quae ad vivificationem ipsorum vim cons rat: id quod a rerum singulari proprietate dimanat, nec in omnibus in- cst. Eodem modo vitalis quoque spiritus recuperandus & renovandus est: quod ipsum etiam non nisi a maximis & generosissimis consortatiuis praestatur, hac ratione,quod scilicet renouatus is a corde violenter in membra effundatur, ac recens, inscctum vetcrem omnem & cum eo ipsum quoque uniuersum venenum clidat & expugnet. Hoc ordine modoque obseruato, remedia in contracturς sana ione aliquid opis praesta re omnino possint. Iam vero deinceps intelligendum quoque ci qualisca Medicina, huic morbo idolim,elle debeat. Nec enim hic cruda,cras laque,&nondum separata quicquam emolumenti afferent, nisi fors c tractura leuior sit,quae ab ipso tempore tandem sanari queat. Oportete go sint spiritualia,quae non nisi spiritus stat,qui subtilitate sua corpus uni
uci iam pervagetur, & proprietatem suam languentibus membris inarat. Horum vero remediorum genera duo sum: unum est internoruiri: alterum cxtcrnorum. Interiorum iterum duplex ratio est. Nam ca aut membra, in corpore peruersa&mutata,ii opus sit, praeparare debet, pu gando, lefaciendo, vcl in frigidando : aut cadem roborare confortatiuis validis debent, velut Aaroporabiti, Osco C feri, Isauria Periarum, F spem in Antimonii Arcano Sulphuris, ua Vitae, 9 o Ruriose, qua Tartari. poni lapis . Coriagoram,& aliorum similium. Et licet hic quidem rein dia,ucteta b. Medicis incognita ponamus: in libro tamen nostro d in-ra Euentia doccinus,quo modo ea, quaque forma parari debeant. Et quae ibi deficiunt,eadem hic pone tes alii eniamus, quod iam nominata a nobis remedias bla, ad quam cunuis contracturam, siue a caliditate, siue a frigiditate natam, sufficiant. idque hanc ob cauisam,quod humorem spiritum vitae usque adeo roborent, consortent,ac augeant,ut ita fortior redditiis omnes morbos cilicaciter expellat. Qua vero vi ac ratione id fiat, hic explicare omittimus, cum de his in libro de di senta E simo ab unde satis traditum sit. Hoc hic pro rato habeatur, vim ac facultatem tapotentem &generosam in hisce medicaminibus latere,ut humida simul cum siccis calida cum frigidis una opacurare queant. Vnde non immerito unicam tantum curam pro contracturi soninibus constituimus. Et ne dicta fors admiremur, priuatim de Auro potabili d aliis aliquid hic disseremus. Est etcnim in auro vis ac operatio tam insignis x admiranda, ut
76쪽
tradus ad roborandam naturam nullus sublimior inueniri queat, ut quo νμα --
morbi uniuetii curati queant,ii comprimis , qui in gradu summo vertian. t - .rur: ex quorum ordine etiam contractura est Similis vis ac virtus in prae paratis etiam pertis inest: le multo magis timonio. Restaurat enim Antim &renouat uniuersas in corpore vires ac facultates mirifice ; sicut de Re- stauratione&Rc nouatione vitae traditur. Sicci Arcanum sulphuris non inferius est,ut nec Aqui vitae, quaecum substantiae suae subtilitate uniuerias virtutes per omine corpus deuehunt,& naturam ipsam augent. Oleuautem Vitrio,comprimis si ad Quintae Essentiae modum praeparetur,ineffabiles S ibi pendas virtutes exu rit,velut& Aqua Tartari. Meritoq; nobis mira iraturae prouidentia admirationi ei Ge debet, quod tam insigne, proprietates ac dotes adeo profunde in rerum subitantias abstrusem. Non ignatiiores virtutes insunt etiam Corallis ac Geminis pretio foribus, aliisque plurimis, quorum in de Quinta Essentia mentionem saeimus. Huc vero quae proprie spectant alia, in Practica inuenientur. Alior Practuae modus est, ac perfici tarperexterna rcmedia,ut suffumigia, Balsamos, Arcana. Huius gcneris i t Balsamus Terpentivae, Lauri,oliuae, Ranarum, Adipum, Gummorum: item Arcana, ut Arcanum compositum, Arcanum solidum, Arcanum Elcmentatum. Horum plures deseriptiones deinde dabuntur. Praeparationis autem pro-ccisum nedum huc ingerimus. Quaeraturis in tractam de Quinta Ei sentia. Quin rici purgationum formas modosque hic describimus. Nam ea in trach. deae' tu turbi membrorum pi aeponuntur. Saltem practi cam ad curandi leges dirigimus, prout cae morbo conuenire videntur. Dolin tamen, acutum, formamque ac modum cuiuslibet remedii huc attulimus. Iam ergo distinctionis ulterioris metam hic figamus.
De EAuro potabili Oleo Aur ad membra
contracta. C A p. II. CVm seperius dixerimus, fieri pacto nullo posse, ut contracturae cu-rcnxur,nisi per re inedia summi gradus, quale ei laurum potabile de si
milia, prout de gradibus maioribus docemus: ideo indust te ac ex arte remedia ea tractanda sunt,uelut de Quinta Eilentia mentio fit. Curatur a. o. autem contractura per Aurum potabile,aut oleum Auri, aut Quintam Eilentiam auri. Aurum potabile est,quando auruna potabile reuditum 'I' icum ii cciebus ac liquoribus aliis petatiscetur. Oleum Auri cli, si ex auri 'P
77쪽
7 . L e membr ontractis. ia rubstantia sua, sine additionc oleum sit. Quinta Essentia auri est, quan
do rubedo auro extrahitur, Ica corpore separatur. Eiii cnim virtutes in solo colore sitae sunt, sicut de Quinta Essentia demonstratur. Dosis auriri seu potabilis pro vice una est R. Dous olei auri gr.x. Dolis Quintae Euentiae gr. iij. Permiscentur cum optima Aqua vitae,aut suboli aqua alia. Dantur mane,ad meridiem, &vesperi pro Medicinae consuetudine. Praepara
tio auri fit sine corrosi uis, S sine acuentibus virtutem eius more corr suorum.
Aurum potabile ita fac. V. Aurum foliatum aut pulueratum,R solue in succum : Aceti destillati,q. s. Haec destilla,& separa ab inuicem tarndiu, donec auditamenti nihil amplius gustetur. Postea sequentis A- : quae vitae sume Sy. permisce illis, S inde inpellicanum ad digestionem unius mensis. Sic praeparatum id habes. Praiticam eius hic describi non attinet. Eam enim abunde sitis inde Quinta Eslentia interpretati sumus. Cuius claboratio A praeparatio cis ardua admodum non sisi eo tamen aliud praestantius nullum est. Aquam vitet ita para. V. Visiarint di. x. Rosarum, tra 2 se, mr smarini, thas, et .
Succi Chelidoni. O i, V sesso. i. g. Cincrum Fabarum 'v. Misceantur &digerantur in pellicano dimbus decem. Postea segrega, utere,ceu dictum est. Oleum auri ita confit. 2 . Praedicto modo suumn auri r Aretam alim his. V Zoor eparatum uatur Hucllire diebus t . in ruenti Bone. Postea , . destilla per balneum,& remanebit meum crassum, Maod. solum, sine omni alia permixtione Aurum cst. Vtere,ut praescripsimus Receptum digestiaoni, ipsius tale est. v. Succi Chelidoniae ib. . quae visae circularan. iiij. - Resolutorum irituum a s ij iij. Misice & procede, ut sepra. Quintam essentiam Auri in tractatu de Quinta Eis. docemus. Ideo eius descriptioni hoc loco supersedemus.
De remediu, Materia per larum Edentia mimonii
78쪽
Ateria perlarum, est earum silccus, potabilis, ingeri aptus,adeo ,
a roborans confortarisque,vt inter pretiosa simile non habeat. In iaccum autem rediguntur ita.
Periarum Adaia m. a iiij.Terantur subtilissime, &rina permisceantur ceteris. Digerantur per circulatorium mense uno, re materia perlarum in fundo residebit instar liquorisgrauis. Eo facto,sensim aquas cotcras effunde, &succum collige. Pro una vice da gr.v. ter in die. Etsi vero huius parandi aliae quoque, eaeque plures normae sint,haec tamen dicta optima & vidissimaest: veluti de Quinta Effentia docemus. De svero Antimonii, corpus undiquaque peruadentis, principium hoc loco ideo non ponimus, quia idem de T inta ELMmi praescriptum est. Sequens tamen Receptum ad colicam tale est. V. s. fecisse. Succi Chelidonia. .vitaciscutitaea . m. . Digerantur diebus ra. post separatio fiat per Balneum. Sic inuenies acientiam Antimonii. Huius dosis est M.
. ores ulphuris i g. AG.nor. Anii nil st x. z. . Succi auriἶ3. A a vita circul- ῆς Simul digerantur per men- - ,-sem, postea congelentur ad consistentiam duram. De hac praebe pro ' vice una 38. eo modo,quo de ceteris dictum est. Aqua vitae autem ,quae & ipsa similiter mirabiliter penetrat, talis est. Mecisse, Roserum, Geiri,Saluia, Bar nis Menthae ac Maiora, M'. st j. m.
. vis recti cara ri v. Haec omnia digeres diebus sex. postea separa, & destilla perpente num ad spiritum. Deinde Recipe huius aquae,quantum eius est: Eapone praeparatum issectumq;. Haec una cum speciebus sequentibus in vesicaminiis digere per triduum in cineribus, postea utere gr. V. prodosi
79쪽
De Medicinis, Oleo Uitrioli, qua Tartari,
o Q inta es res lapidum, ad contracta
iri I eum Vixi ioli, sine additione,per sc& in succo proprio, qui Vitrio.
ι, -- lo inest, Medicina eximia est. Quanquam autem vitriolum omneratim ad hoc idoneum non sit: tamen eligi potcit, quod sit optimum,&ingradu summum. Ex hoc phlegma seu olei talem extrahe , sicut de Quinta Essentia didicisti. Postea a fecibus rectifica usque ad spiritum. De hoc Medicamine praebe guttas 3. aquis aliis permixtas. Addere potes etiam os ris ι aliquid de A qua vitae praedicta,&penetrantior Medicina nulla fiet, quae se m cxpcditius & incitatius sua materia per uniuersas corporis partes diu ia M. ; getur. Eodem m Odo & aqua Tartari,cX crudo vini Tartaro praeparata, na .mni incrcdibile auxili urn praestat: sicut de Quinta Essentia eius commentati istas semus. Ea vero ad contracturas peculiariter ita paratur. . Taotarum optimum. Destilla ipsum sortissime. Postea rectifica per pellicanuin, quam potes subtilissime,&aquae vitet circulatiae part qua lena offunde. Deliac mixtura pro vice una guttas x. praebe. Vis autem Tartaro peculiaris ines qua membris robur confert. Nam totum corpus pcnetiandi vim maximam habet, &in contractura singulari lcrvalet. Ita & lapides alii quoque exsistunt, quorum liquiditas similem eandemutae vim liabct, ut sunt Coral&Sapbri. De iis autem nihil ulterius addimus, quia pauci sunt. Tum & operatio virtusque eorum dubia cxsistit. Ideo in de Quinta Essentia idem repetimus. lam autem de consor- tantibus & interioribus Medicinis finem faciemus. De quibus si obitet saltem ac breuiter dixisse videbimur : sic cogitate, prolixius & accuratius de iisdem, cum in Tract. de Quinta Essentia tum alibi pluries commemoratiun esse. Itaque, ut in illis locis inquirat Lector,hic monemus.
Deo fumigationibuου memirorum contractorum
80쪽
C A p. VI. Porro contractura etiam per medicinas externas curari potest,modis variis, ut deinceps dicetur. Primo autem medicinamexternam ponimus per fulsitum. Eius adhibendi haec ratio est. Membrum aegrum Vtru in pedem vel bracchium immitte in vas aliquod, adeo magnum d spatiosum, ut membrum in eo debitum situm ac spatium iustum habeat,ac integi ita queat, ne fumus facile dimetur exspiretue. Postea sequens Re-ccptum incende, ut flagret. Id in vas iniice, quod scin obteges,&iniectum conflagrare sines. Hoc die dimidio continenter itera ac continua. Quod si Receptum unum non sufficiat: iniice plura. Ita vas S pedi destillata aqua adhaerebit, velut in Alembico fit. Subtilis iste vapor nec enim verus fumus est membrum aegrum ita penetrat &permeat,Vtar iacirantissimo illo calore ligameta ac humor vitae torpidus iterum incendantur,&ad vitam naturalem pristinam reducantur. Hac autem si uione instandum est, donec morbus remittat. Instrumentum vero rei idoneum, in libro de et ima cura et iterum,ui capite de Fumis deicribimus. Receptum autem huiusmodi tale est. - loliuarum. Ol. Iuniper M. ἴν.
rium: incende, tum probe ardeat: postea instrumenti fundo impono, α huic membrum superpone. Lignis aut metallis aptis intege,ne Varzre spiret. Si a. vaporem remisisse senseris,eximendum iterum,&denuo, Ut priuS,incende. Id aliquandiu continua; quo senties membra incredibili modo incalescere dc foueri. Huius fornaae ac mixturae sunt alia quoque Plura, quς omnia huc coferri non possunt. Addemus taliae adhuc Vnam. N Adi stari. O HY .Pinguedinis ramuia viridis an. lbj. yrrhae. G asticu Terpentinaeo. tb f. Haec incende,Vt supra.
SImiliter&de Ballamis notandum est, qui contracta membra curent. Horum omnium praeparationaturaliscit: &genera multa. Nos ea saltem hic indicabimus, quae singulariter profuisse experti sumus. Horum usus cst, ut aegri iis calidis probe inungantur, ter dic quolibet, nullo omitto. Et haec Balsamorum om nium conditio est.