De iusta reipub. Christianae in reges impios et haereticos authoritate iustissimaque catholicorum ad Henricum Nauarraeum & quemcunque haereticum à regno Galliae repellendum confoederatione. G. Guilelmo Rossaeo authore liber ..

181쪽

vetustis legumlitoribus, ad naturalem reipub. cuiusque fini na,qui in extema iustitia& motum pro- et υρ-ie-hitate positus est,e0rum regna dirigi volucrint; i- pernat irale aut finem aeternae vitae ad quam sola fides Christiana ducit, multo maiori solicitudine illisa roposuerunt conscet iidum: ibmma cum ratione magistratum ciuilem pirituali subij cientes,

si quando cimiis praeciperct aliquid , sanctissima Christir ligione distentaneum. Quo facio,& reip. vi ituriae, sibi ipsis particulatim, & ipiis quoquς

principibus q iam optime de diuinisi me consule- dant.Ita enim sui in sancto quodam Concilio tra- GH. M.-ditiu Iimperatore' vas in Dico, ita pr. parati m ad glorum 1i vera cordis humiles tepi ditio,culmen regiae digni-ratu sis icta religioni iubisiarii magis in timore Deo fieri iare quam in t more populo domonari delectetur Ornat b m nita potestatem.' illi: m sic teneat ut in ericordiam Ondere n xa o teriam prae omnibuis ita se sancta manis Ecclem meminerit Inm, ut eius paci atqxe tranquillitari non in suo illus imperio oed si fieri potcst per . Hesmi mundum prode ei sim faciat 'incipatum Est

enim cci tum de Apollinis oraculo vel ius quod ibidem adiungitia r magis Chri Mnsm regi ac dilatari in perium, rem Fc copa dii per omnem terrahi consis iur, am quimi in parte quac g terrarum pro temporali 'se talepregnatur. Quo fac rosancto canone Christianorum regum ossicium desciis tio perfecte continetur, cuius illud primarium S principale ca- . r . rutcst, ut regium culinc Christianae rcligioni subiiciatur. Quum enim ciuilis status &hcclosiastiacus unam liciunt rempub. non aliter qu nico pos & anima unum hominciri, homo S lacus Vnu ε.., k,' Christym, clementa& corpora cςlestia 'num mu-dum;aequiim erat ut siquando inferior illa potestas

diuinorum in cete subeatitudine bonisque toruis

182쪽

m quis siΥ ΥΤ RANNvs. promouendis impediret, tum demum ab illa cortigeretur; quemadmodum anima corporis pertuitiones res raenat, deitas in Christo huminitatis mones moderata cst, coelestia in imundo corpora teri enis dominantur. Neque verb ulla unquam respub. suillet Ecclesia Chriitianorum miserior, si reges per baptisnum eius membra effecti, ira statim

altequerentur interminatam quiduis agendi potentiam,victi amsi ea moliremur quae essent Ecclesia & fidei Chi illi nocetissima,& moniti vellent nihilominus incaepta amentia progedi, non postent tamen Ecclesiasticiscensuris in ordinem cogi. Nulla unquam Paganorum respub. fuit adeo inepte constituta. Long) prudentius Aristoteloo,Plato,Lycurgus,Numa,Mahometes, respub. Heconditas temperauerunt. Mahonactes enim ipse siue naturalis m,. sue principium illud ex . - , -- Christiana fide in situm Alcoranum transferens. Califas suos,hoc omnibus Imperat

2 ribus Mahomeianis quoad sacra fecit superiores:&hodierno die apud ipsum Turcarum Imperatorem, illud non minus sacrosinistum quam aliquod fidei capud habetur, ut quoties Monarcha ille quippi im se . aliter firmust, nisi summiis legis eius Dialisexcensuerit illud Mahometis legi lassem aduersarium . Aliter Supremi Donunte ictum et vi sua irritum nec subditos ad obrdiendum astringit. Ita quoque antiquitus Christiani pontifices silos In

peratores grauiter contra Ecclei; bonum offende reprehenderunt; & aliquando etia ex E b. clesia eiecerunt,ut D. An brosius Theodosium, D. i Innocentius Arcadium eo Disto manifestὸ praedic tes eos indignos mille qui Christianis hominibus , . imperarent,aut in ecclesia locu ullum tenerent,qui .

183쪽

aliquod Dclesiae Christidctrimentum inuerteret. Ergo ad hunc duplicem finem naturς de grati , hQ-

nestatis & fidei,vitae praesentis& suturae, temporalis& sternae,potissimum vero ad illum diui morcingratiae,fidci, vitae sutur , faelicitatis aeternae finem, omnis regii & Imperatorii potcstas relaocada est. Ob hunc finem rerum public ru rcgiment stillis traditum:hac codixione in Christianos suscipiunt principatum, misi meque illud spectare debent ut infi- de Catholica populos con scruent, quo aeternae animarum saluti 'osulatur , quicquid interim cori ori& externis fortunae bonis accidat. Et quanqua si an- ' liquis moribus viveretur, in nudo regis verbo satis esset ad eos obligandos momenti, tamcn quia colu suos nominaui Imperatorum tanta extitit perfidia, hypocrisis,de dissimulatio,ppterea haec tot alia vincula stipulationum, contractu si & iuramentorum' quae in selenni illa coronandi caeremonia usurpani re adlucta sunt. Hinc fit ut nusquam nisi in Eccle-

iijs&ad altare,&dum sacrosanctum Christianorumysterium pera 'itur, regedi potestas illis tradatur. Hinc sit vi Epis pisccptrum &diadema illis conserant. Hinc anathemata &execrationes illis imponuntur.s ido data sesellerint. Hinc iusiurandii ab illis omnibus e& igitur de fide Catholica constanter tuenda&Ecclesiae catholicae sacci dotibus holaora-dis. Hinc sacerdotii instar sacris vestibus induuntur&inunguntur,ut in saceidotalis ministerii partem te assumptos reminiscatur, seque exterius episcQpos quodammodo flectos, cxternam Ecclcsae paci md disciplinam debere defenderetqucmadmodii in

terius Ecclisae in steriis Episcopi vere praesulix, quod olim suum esse ossicium Constantinus,& qui

cum secuti sunt Imperatores fatebantur. Hinc om

184쪽

, o QVIs si T TYRANNvs. d. in c. nem recipere dignitat ni regiam. Hinc eodem tem .

multitudine Christianorum astantiu miti hoc. m-ritur, utrum principi tot modis pol cito se regni, inprimis Christi fidem Catholicam contra omncs haereticos tartamici lana ieri attir im lint obtemperare. Hinc denique illa minacia is uia, ρη scit . quod abs t) iuramentum meum τι uero nubilam nos, incolar Uobedientiam debebunt alibi expressὸ st&verbatim adieci aes in omnibus autem istis re- gum iuramentis tacite inclusa dccx ipsa contra rius & obligationis vi certi sim 5 mcellarioque de ducitur,ut omnes iurisperiti falci tur

S, S quod non obscure in celebri illo Plesensi

conuentu ante annos i 2. Henrico I II. tum Gallorum regi,ordines regni palam declarariit. Vbi qua Si s. s. is qui pro plebeis orauit aduocariis Pariliensis huic inlinens regis iuramento de externa mandis haeredit cis,una a. & sola religione Calliolica in regno G Aliarum serenda ,hanc unitatem a rege postulasset . c. qui pro Nobilitate verba fecit illustris Baro Bau- Demontius idem veli menter pressistet, qui tertio loco pro Clero orationem habuit egregius & e . se cellens vir Archiepiscopus Lugdunensis rc ni omnerris, M. cfScaciter his verbis conclusit. Nos inquit ille hiui

s rex, requaquam arbitram n te obdurum ad ac via

disse magnum i d ct solenne ire urandum quod qu'm re Itio huic es inauguratus suscepi li, te solam reli unem C. Avi thes eum Chri stianam velle de endere, ean i pro tua i maalgere,nec tolerare is hoc reino ali. quam . v ae. Q od f nunquam iuramento princeps allui, ar te deui an

ctobigatus est,hoc ane ita te astringit ad huius religionis metim.rt Eam serre non poteris ni si una ct conscientiam ictam violas ct fortasiis in quae bonem etiam voces illud quod ad regni hi ius ρο se onem obtines. Sic ille ena

Episcopali cca alia& magnitudine anil disse uir,

185쪽

nec rex ille 'u in iis alioqui regi suae potentiae ni- inius admirator a nator Episcopii ibere scd vere tamen h. aec exponcntcna moleste tulit, aut dicto fa-'ctsuc improbauit, ne tum quid equu acrius huius eum offici j admoneret . Sic enim pergit iuramentir sil grauitat esse r gno adeundo adiunctas condi tibi cs vrsci C: 1: ignoras certe te contraxi sect pepiaris ci o Ie re, ea ine conditione sceptrum hoc accer sexies o re nis Catho Hae pugnator ad cuius lina 1n uti et Mine .r tatem pigmu et anxiam accepisti pretioso Chri a corpus ad tanguine. Ethon adcertis .phod sic ρtra a Deo tibi istis cui conditionibus datis idem Deus minatur a se ereptarus ne si is , t rinsolenni a ct tanta curet' rone nauta': ema mota aret Deus re o ritpraestari a

te quam acerrime si itant, ut illis serues conditiones cuq ibim eoru rex destignatus es , O qu. snon potes it 'tigere, Mn j f

iiii 'vel sa: nrtere. Hςc ille ἴc in hac sentent sana alia itu i ii I ermulta quae demonstrat mutuum illud atque re a seciprocum regis do sit iditorum officium, reges non aliter esse reges,nisi certis conditionibus regant,nec si ibditos tencri eorum im rijs, si rex conditiones eas spernat ex quibus prinadminauit subditotum obligatio ad obc di edum. Adeo ut si seges Christianos tiis Esangelio Christi clim Paganis in lege naturae compas mus hoc stilum discriminis inter eos stuam a

xe cituri sumi s, quod Christiani ad iuste pioque

iri a dii ii multo sitiat qu.am dii a ichius obliga. hori. Illi a lepol, . ob publicum cchamodum cligeban- 'itur,oligui ui de isti. illi legum c 'stodes erant, qui- bus ipsi quoque subiicet, tur, eadem quoque cst Christianorum regum subie stio. Reges eos negle- ehobon' publico ad priciatam commodum omnia reserente deponebant respub. Giae de Romana:

186쪽

& idem quoque secet ut apud Christianos resputa

Gallicana, Aliglicana,Germanica, P alonica, Danica,& aliae ocs. Si quis reliqua sigillatim percurrere velit regum iura,ratio& natura communis omnici parens nihil Christianis regibus indullit supra veteres Romanos & Graecos singulare, ii solam naturae & rationis lege intueamur, & primas regu Origi- .nes consideremus.Sin vero nos ad euangelij les: ni Couertamus, ubi tot sunt praecepta diuinitus aeditis , de iustitia, te pictace. se fide, te vita beata, te supplicijsaetcrnis, ubi regia dignitas erroribus paganis li- , berata ad unicam Christianae disciplinae veritatem instruitur,dc ad caelestem beatitudine resertur , ubi inulla esst alia cius si Elicitatis adipiscedae via nisi pec Ecclesiam Cattholicam: ideoque& regia authoritas inprimis luebet Ecclesiae bonum intendere Ecclesiae statum tueri, Eccleii e canones promulgare,ecclesia aduersarios expellere,Ecclesiae seruandae, propaga - .dae amplificantiae , omnibus modis studere: ubi tot. sunt vincula,obligationes conditiones. iuramenta de hac Ecclesia protegenda eris'. Catholica fide ad extremit vitae spiritum etiam cu in sanguinis & for tunaruna omnludispendio conseruanda clarum est , Christianis regibus tanto maiorem impositam elle iuste pieq. regnandi necessitatem, quanto Christianae religionis sacra,vota,iu ramenta, quanto Chi stus Detis,vera fides diuinitus insusa, 'elicitas scin- piterna,magis conscientias regum Christianorum γobligant. . '' Qiis quum ita sint, non est iam arduum posita hanc regum descriptione, irranum a regi interno- ςicere. & tyi annum quu in dico secludi volo ab sis 1 di utatione, illa grammatica tyranni significata, iuxta quis veteres icriptores aliquando reges quado Monalchas absolute non tamen immanite

187쪽

rvis si T TYRANNvL M, imperantes sub tyraui nomide complectuntur. eu-que tantummodo tyrannutii intelligo, quem vulgata Graecolum & Romanorum & Christianoriim

quendi consuetudo tyranni nomen designat, quae quemadmodu hoc nomen inte retetur, iam olim in celebri Episco tu concilio lac explicauit. Rex recte regendo vocatur. 1i enim iis te Opie ct m ei coruuerregit, merito rex appellatur. It is caruerit,non rex ed tyra- ' 'mis es Antiqtu autem omnes reges tyramos vocabant, Medpo lea pie is te es misericorditer regentes regis nomen ad 'pti sunt impie vero, iniuste ct crudel ter principantibus non regis sed 'iranni aptatum est nomen.Talem i nquam ty-

rannum,sie quae modo de reipub. finibus®ii s. ossicijs dicta sunt recte perpendimus, animo t. c6prehensa tenemus, non magni erit negotij agnos cere & perspicuis notis , legitimo rege discrimina- .re. Ciuitates siquidem omnes iustitiam publicam,& publicum uniuersitatis bonum sibi primo omni u .n tune instinctu proponunt, & ad hoc rectius as le- quendum, eges tibi proposuerunt. ergo qui iustitia . publicam peruertit,qui quos vult iniustissime vexat.

& spoliat, ut bonum non publicum sed priuatum ,

conuectatur,qui alienis ut suis,communibus ut pruuatis utitur, & ex ruinis publicis priuatas opes ac- cumulat,i taquam ex diatrmetro, reipub. scopo Aregum institutioni aduersatur: contrarioque tyranni nomine vocatur, Atque ita tyi nnidem definiuit Aristoteles, Vnius nimirum Dominat m ad sui in con vo μm omnia reserentis, Eadem rue est sententia Plata bio '

ni . Tales si ierunt antiquitus illi Siculorum tyrani

si modus,qui dum nimisi licentio e in omnita . tunas grassatur, suisilomesticis interfectus est. Ab

188쪽

cognomine Sanctiis pauid ante mortim, filium fusi Philippum deterruit, uti in conuelitu Bles si Si tus regni Henrico nuper Gallorum Regi comm morarunt. diccb. at ille bona23. Ini tui leges OG. . Rar. consuetud η , nec exigas a populas ubi M vecti alia, ni si magna nec itas σ ei dens ' lintra eo te comptile it... ' Asio us cmm non rex sed tyramus a imab is. Diximus. deinde resipiab. ad eu scopia collineare , ut ciues boni & virtutibus moralibus culti reddantur ; quo item pertinent legum lationes. & haec non potirema fuit rcgum creandoriarii occasio , ut leges tales' regum, diligentia suum obtinerent robur,nec flagitiosi; hominibus impune contemnerentur. Vnde cis a Q. modum dixit prudens ille legula condendat au. s. & reipub formandae magister, Ut populo magi alii

ita Magi batui praesint leges; verei dici potest Magistri

lego te eloq:ientent, legem a item et nutum vim tria uu si is tum , scazqtie principes le rem cis otii appellantur li Platone:omniumque praedicatione ccl: bratur illud Theodosibo valent in ani, Di n. t inquiunt vox est mare a te regnantis,legibus see alligati m prinopem satera , adeo de auctoritate laris nostra pendet authoi irassus, reuera maius est imperio bmittere te bus princi tum. Idem prae se tulit Traianus quum Pr toti urbis . . Rom. gladium potestitis insigne trades, ioc inqui

i ' si 2 iuste impero, pro me, in iniuste 2 mal . contra

HO. me utitor.Idem senserunt Antonij Gordiani &quit - cunque olim bonorum principum vel mediocreni opinionem adepti sunt, ctiam quum imperium ge-

rerent illis fidei de iuramentorum vinculis soluti, quibus Christiani principes implicantur. hiant, . - . ergo magis Christia ni reges legibus se sat ri debet alligatos, qui nunquam ad regales astigium' luc' sunt, nisi prius suam legibus obedientiaria iurenti

Nihil veto novi potest magis absurdum aut barba-

- rum

189쪽

nam inter Christianos, qu in praedicare regem sit,

Periorc messe legibus omnibus, nec ulla tcneri nisi sua sola voluntate. Quare nihil miror si ea vox Ca- cellario regis Galloium in penultimo couentu Aurelianensi iub Francisco II. elapsa, stamitu es indi natione inultitudinis fucrit excepta. Quum enim

legibus vivere,regcm aut o irini lcge solutu elle; lui derant permo se hoc dicti serebant & ratione a serebant;quia rex regii in ad os, in lenis coronationis

sacro iurat O pro nitru leges bifore sacrosanctus ali imuiolas, Neque τοὶ quici aiebant cogitari potes regi sive quoad propria salutem, vel quoad re eni duret itate periculo ius, quam putast nulli legi essest biectu sua ipsuu voluntati; quum contra xeris rem fit supra leges nullam ei suppeterepotestatem iustam, sed tantum vim ct

violentiani manicam, quum adulator ei regibus persuade re conantur. Eadcinque est reliquom regum Hispaniae, Angliae, Daniae,Poloniae Imperatores Germaniae,in suis Chriitianis regnis dc imperiis conditio. Quare quu regii sit iuxta leges regere, & per bonas leges ut subditi quoque boni reddantur elaborare, Sic da tyrannus est qui leges oro libidine concultat,&gitiosa vit nefario . legum contemptu, subdito, '''' ad parem turpitudine inuitat. Quales tyranni runt Tiberius Nero,& post eos Maxentius Romae, de Gildo in Africa, quorum iste regioni Africanae quam cccupauerat,ita ilia imperabat, ut ea fuerit 'iota praedonis ager,&qui quodcii profunda cumtiai Traxit auaritia, luxu peiore refudit. uod tamen ad prius tyrannorum genus pertinet. lud vero quod si quitur ad hoc secundum. I atterribilis. vivis, morientibus haeres . Virginibus raptor, thalamis obscoemus adulter. Nuga quies oritur ada conte libido, ininibusque die O nox metuenda marisis.

quum

190쪽

1 vis si T TYRANNUM M. cliuimque aliquot annos ad hunc moduni persae chatus fuisset,as ratie oppugnatus, poste icitum sutim septia&qinta millia militum conri lceientcm, T is, in lit, i, cum unius inorte mirabit term ... fusilis, ips fracta ab eodem fratre suo gula expi . illi vero tres in ciuitate Rom. Casacm om-

. i hino Ioia 's & spurcillimam impuritat in publice proscili sucit inter puerorum & puellarum gi ges, nioristi olbs conci bitus excogitarunt, multa quae is

2 i e. seruiit in dicamina . quibus dcficientes libidui sexcitarent, clim Vestalibus virginibus incestὸ con- cubuerunt,opul:is a media dic ad mediam noctein

protrahebant, diuitiarum nullum alium fructu ini arta, putabant qu in profusonem, catharc os & mi

u . . o. ar in illoties triumphilium virorum patrimoniis aedibusque donarunt,mii nos& adulatores regi s Opibus locupletatunt coniuges etiam ampli timorum 1enatorurna viris ab traxerunt , easque libidinose

oppressas violatasque ad viros remiserunt; & hac vile improbi limae foeditate non modo seipses bellu ino pro sus more polluerunt, scd etiam in Imperi j Romani primaria ciuitate nefandae turpitudinis scholam quandam aperuerunt , nec priu re piab, tota corrumpenda destiterunt quam tis mortibus extima i sunt. prior enim a qitibus iam veneno, , quibusdam puluino ori obiecto inte emptus dicitur. N ro quurn audiuit iudiciun a Se inde se facti im ut nudus per p: cum tractus im- serta farra ceruice, virgis is necem caederetur, adiutas , seimulo ipse i igulo suo serrum adegit. Maxentius autem a Constantino vicitus& in Tyberi ita sit

mersus est ut Christianissimus princeps talis tyran ni caedem inter praecipua sua trophaea numerauerit erectaque commita in loco Romi celeberrimo, in ea ad xxernam rei mei triam incidi secie; Caeso Maxea