De iusta reipub. Christianae in reges impios et haereticos authoritate iustissimaque catholicorum ad Henricum Nauarraeum & quemcunque haereticum à regno Galliae repellendum confoederatione. G. Guilelmo Rossaeo authore liber ..

151쪽

sed cineri, recini me per tu, duratura d o Ma Datin oecu i copos ct re ei: a quibus Episcopi stir, tu' O intem re es temporaba ct externa curarent di tituba Episcopis essent subiecti. 1 In ratores o reges Christi im, semper agnouerunt hoc; usui se os cum, ut qua Episcopi in Concili uis is creuissent ea reges, s ct legibus sui absunt empe

que leges icti ad Episcoporum Canones formarent ; quam exempla aliquot ponuntur: nec regi secus imperanti est

6 mi reges hoc or Anem perre terunt, euaserunt i sanies tyranni: violis C V antau, Iulianus apostata, Valens,Constantinus C. O ante non multos annos in su-sa Henricus VIII. ' Omnia Chri liana regna. ita formata ct ordinata. sunt,ut rex non posit nec debeat Eccos lica tractare, sed quod laba Episcopis obesare. o Ordines Gallia hoc regis o si iam regi suo Uenrico a tela imosin conuentu Bainosi denunciarrat. Denique iades Chro reges Christianos arcturia cadosupra Pag

mi ad iuste ei regendum ob limo.

Ex his deducitur quis sit oranum, nimirum i. qui ves seges contemnens rapaciter subitorum bona eripit a. vel

qui bidinose corporibus rem asert ct publicam honestauimusque corrumpit , quorum exempla aliquot ouuntur. Valde autem in hac utraque tyrannide eminuit Henricraris sus. r o 3 Maxime autem annus est qui idem Christui a violat drvastat, regiaque potetia adhaeretii vi filem ubditis suis imponendam abutitur. Nimquam azum aut temo laser visuripotest quin rex haereticus, o ipso fit tyra. s. ιι Exempla aliquot huius a stimigeneris tyrannorum inausia ct Graecia opori mum nuper in Gastias ubi bre- isti est enumeratis remis ab Henrica Vale iis contra E G

152쪽

12 Omnes norae manniis a Bariolo 9- ' haec tria generare acantur. Tertius 'annus est re in ge detestabibor

AEx RVM ita generaliter hactenus de

regunt potestate Mossicio dicta, contrahamus adhuc magis preta re directe ad Christianum rcgem describendum eademque ratione bd tyranni simulachrum nobis ob oculos proponcndum , & ita demum alterum horum ab altero distinguendum.Hoc enim si quid aliud,plurimum conducet ad Christianos erudiendos, qu usque se 'pori igat illa obedictia qua reges sunt prosequendi;&quando iure ut peiduelles regum sunt plectendimisi regibus obedierint, quando ut proditores patriae exterminaudi, nisi patriae contra reges opem auxiliumq. tulerint. Nam quin tyrannis ea subiectionis ossicia praestada non iliar, quae regibus d bentur , no magis qua lupo pastoris locum inuadenti ovis tanquam pastori suo parere, &ciuisl : tronem bona omnium diripientem tanquam con- ciuiuem suum diligere tenetur ; hoc certa ratio, &tum Ethnicorum, tum Chriitianorum discipli- ω. i. via facillime persuadebit. Nuga emim nobis cum tyrannusocieta est se summa potitui inactio, inquit Vir pru- dentissimus.Veteribus i .Romanis & Latinis,quim fuerint tiranni odiosi ex eorum varijs decretis lyi- busque & rebus contra Tarquinium Superbu to tissime gestis apparui. Graeci quoque quantopere tr annos abominati sunt, facile est coijcere ex erς- mijs quae tyrannorum intersectoribus propolum rum,&statuis ornatissimis quibus eorum mem iam pubi isce honorarii lat. Iudaei quoque & si cre- brius immillas sibi a Deo tyrannos pertuleiunt, penusticio iameia armata manu eis restiterunt, ve

153쪽

tionem penetrὸmus,ne in officio nostro temere delinquamus;& quod fieri potest,& nostra hac tempestate crebro factum est; pro angelo Dei angelum Satanae, pro Christo aduersariunt eius Anticlari-stu adoremus ;que in templo Dei sessurum& falso simulat e religionis iustaeque potestatis vel', Christi sibi gloriam & honores vendicaturum Apostolicae literae piaedicunt. In ouod nobis tanto est studiosius incumbendum quanto magis videtinus reli- mgionis Christianae hostes, ut confictas' se religionem serro propagent, quam doctrina non pollunt desendero, haec ipsa tyrannorum & regum immin

confundero.& probatissam os reges teterrimo tyr irorum nomine infamare ut deinceps tyrannos

suos regum spolijs& nominibus cohonestent,at l. ita tyrannide tanquam legitima regum potentia, execrabilem Atheismum rubiugatis se populisi 'etiam inuitissimis imponant.Ecquis enina aliquando ad regi qm scotiae vel pleniori iure peruenit, ita tiam vel maiori lenitate & clementia populis illis prae- . fuit,quam Maria illustrissima Scotorum Reginaὶ dctar en infandi p. oditores eam solenni Ministro rum sententia tan quam tyrannam e regia sede cXPulerunt; ut verisimum tyrannum,sphirium, PQ statam,regni munitissima Anglis antiquis regni t lius hostibus prodentem ,proceru Scotorum far guini ali s quum vis dresset vasi Eius di latem, alias quum vires ei suppeterent barbare es pandentem totumque illud regnum vas stage, caede d incen- dijs permiseento, ad regale culmen attolleret Quis aliquando rex populis suas toniultuantib.magis indulsit,quam Geuiijs Flandris potentissimus Hispa- ni xu rex Philippus, qui illis priuilegia sua quaecu- que suta tecta seruarissauit ntib. concciiit His nos milites E prouincia illa emel & itcrum euocari

154쪽

& ungula, alijs fidelibus subditis crepta ipsisq. silis custodienda tradi supplicantibus tradidit: qui paci- .ficationem Gandauensem contra ipsius seic digni- rem sceptrumq. initam ratam habuit: illis armatis ει omnia quae cupiebant obtinentibus nobiliis murrincipem fratrem suum Iohannem Austriacum. anermem, nullo alio praesidio quam ipsbium fide nitentem, Gubernatorem ut iuxta anti tuas prouinciae consu tudines& priuilegia pneesset, quod ipsi petierant illis commendauit. Et tamen post hanc tantam, & indignam penὸ regio nomine iub- missionem regem illum ut tyrannum impurissimis scriptis confixerunt. Et quum eo pugnae genere a- . liquanti ercotra eum velitati fuissent,pollea qua, si tota belli mole incumbentes,eum tyrannum clamarunt, regioque nomine di potestate priuarunt, maledico edictae declararint eum propter irannidem cecidisse Di io ct principatu prouinciarum . Eodemque e icto prohibuerunt a sum eius iis prouistise illis in imum, sigila atque etiam norminuetra vavasionem. atque haec patrat utit omnia,ut millies HAE disragum & periurum Aui angium, religionis i--ω mk vel Cainolicae vel Protestanticae experte, manifestE Atheum, anguinarium tyrannum, qui vastatis Ec- cleiijs, oppressa nobilitate,profligato clero,destructo populo, flumina malorum prouincijs illis insu- disset, regem sibi crearent, eiusque praesidio viros bonos & pios, imb ipsam pietatem . iustitiam de religionem in illis oris extinguerent; quod etiam

magna ex parte consecuti sunt. Gallorum verb r beluu barbara Acinora,cui tandem mortalium no

tantum in Europa, sed vel in Africa de Asia, ad extremos usque Orientis terminos su ni isnotai QTu quum reges suos optimos & elemetissimos fratres,

155쪽

an iseum & Carolu continuatis bellis in magnu jaepe regni, saepὐ etia vitae amittedae discrime adducissem', maritimos Galliae . potius antiquis Galliariostibus de ih rcgnu illud ius aliquod praetexenti- - -bus prodidissent,in naediterraneas ciuitatus Germa talici aorum copias induxistent, exterorum hostiu ph anges ii patriam contra reges attraxissent, magna rocerum incredibilem plebis multitudinem regi, is fideliter seruiente occidistent, iniquissimas is . seris conditiones ab eis extorsissesu; nec istis omniabus sitiati,praeterea S c pulpitis, & in libris ,& in

Synodis deciemetriant reges nos tyrannos esse, n un-

qui esse cum illis pacificandum;hoc enim nihil esse illud qua Pω,

luod opiis in Gaeui coeperat, ct magna ex parte perfecerat αν ibs luturum rota illa priore hominum i principums ationes ata,vim undus tuti de integro tota Gassia in- lauretur: contra iros eodem animo eo pugnandum quo , Gedeon contra Marianitra , quo Iudas Machabaeu contra Viri in 3ra 'num Sinis ham , micanorem Paga'oidisti

i. Sic illi populi im miserum seu uxerunt, rumillib.

iiis rebus pulcherrimos titulos, & contra veris vi utibus se a vitiorum nomina tribuentes. o ait 'cin successi h. xc secerunt, per diuturna viginti an- . iis totis reginae Scotorum miseria & capciuitas, &iuper luctosissima caedes, propagatum rotidem an . . . 'iis intestiniim &'cruentissimum in Flandria bellu, P florentissimum alite hanc tempestatam Gallψω imperitim,nunc ab haereticis Helvetiorum instarin s rias partes dilaceratum, miserabili bonis omni-4 'γus spectaculo tellantur. mergo D Ussarium,' ist ad verum regem a tyranno separandum, naciatis tostrae aciem diligenter intendere, quando ex eius ,

156쪽

Christianas inundauit 3 Qubd si Christiani recta

instituti veros istos tyrannos, Iacobos Bastardos, Dei contemptores A iii angios,Condete ,Colignios& reliquos illos Galliae incendiarios cauissent, de quam illis opem ad vastandam patriam subministrarunt,ealiacm sub iustis regibus ad Turca subi-gedum applicas lant, mihi san dubium no est quiniam oliin Turcam Constantinopoli expulistent; Graeciam, Asiam, striam, Christianis principibus recuperassent, ipsumque Christi Sepulchrum Aterram Sanctam , Christianosque incolas Orientis totius,Saracenorum impio dominatu libetassent, cisisque funditus sacrilegi Mahometis in Arabia

monum latis,abominandam illius superstitionem. exorbe nostro ad Garamantas de Indos reiecissent.

Mittib enim minoribus sumptibus & paucioribus exercitibus Alexander Magnus Orientem perdo nauit. Multo minoribus copiis Iulius Caesia Romanum imperium subegit, Carolus Magnus Europam fere totam pacauit, sibique tributariam. i diθit . Multo minori apparatu & sanguine. a &Lusitani in Oriente, do Hispani in occidente . PacisSinas regiones regnaque potentissima imperio

subiunxerunt. Regis ergo & tyranni necessariam cognitio . nem,& lueulentam utriusque imaginem undem litis petennis, tu ni ex accuratὸ ponderata reipub. & regunt descriptione, quam iam ante, oculis te et dum subiecimus: una enim circa respub.ve setur re rex & tyrannus , non aliter qui . circa corpus humanum sanitas &aegritudo, pulchritu- do & deformitas , circa animum virtus & vitium scientia&error; circa hominu totum vita&mors,

gloria de ignominia, talicitas &miseria ; si rei , pub.vim & fine penitus comprehensum teneamus,

157쪽

quaeque sitit regis in ea tuu da & gubernanda partes, eadem opera statim intelligemus quis id tyra-.nus,qui in eadem repub.deformanda,regi non aliter quam latrocius bono dc lupus pastori,est aduersarius. Diximus autem homir es quu primo in societates has quae ciuitate s & re 'ub.essiciti ni con- μgregarentur,illud spectasic ut quietc sua PQ lideret, a .i ab iniurns essent tuti,se familiam 1. suam, & simul totum illud politicae secietatis corpus tuerentur atque augerent. Atque hoc ita se habere , ex ipsa . rationen naturali indole visceribus omnium im- Iresia demonstrauimus.Ergo iustitia externa,ciuiis pax de tranquillitas, cum quieta bonorum iustEacquirendorii possessione,primit est quod antiquis

simi mortales in communionem ciuitatis, &rei-liub.confluentes respexerunt. At quoniam haec λ' , ME, a consideratio man a est, & longe hi milior quam ρα - frerro humanae dignitatis altitudine,quum& besti lar quaedam gregatim viventes, ut apes & oues, &leones etiam aliquandb xxternam quandam iustitiam Vordissem seruent: idcirco eadem respub. eadem natura duce alium sublimiorem finem sibi 'mposiserunt, nimirum ut praeterea ciues boni es

knt,mentes lue suas moralium virtutum ornametis excolerent. Quemcul odum enim videbant se

suabus partibus constare animo & corpore, & illii aoc lono esse praest intiorem, quando sine illo hocnstar immobilis saxi nihil agere nec se mouere

osset ; absurdum putabant ita externa corporis

notumeta curare, 't internum animi decore om-

lino negligerent. Sentiebant etiam in animis suis agrare quasdam virtutum scintillulas, quibus ad uaritia crudelitatis, luxuriae & reliquorum vitio- 'am foeditatem declinandam ; liberalitatis autem, ementiae , temperantiae, & similium virtutiani

158쪽

ir QVIs si T TYRANNvs. pulchritudinem amandam sita sponte accendebantur. Neque enim sola magistror im institutione, sed natura quoque horrebant foedifragos, periu-ios,mendaces,libidinosos; eademque natutae suadelite sine magiitris diligebant fideles , synceros, Veraces , c 'minentas ; vique societat s suae ἡ isti eo rent virtutibus claborabant.Hoc verbiam in omnium hominum pectoribus a Deo na-c turae conditore infixum inhaesit, ut nemo unquam L, is, Philolbphus de repub. cripserit, nemo aliquando legislator rempub. sormauerit, nemo uncinam Ma-

aere rin 1.

giitratus Politicus ciuitatem rexerit , qtii non ciues

suos bonos essicere conatus sit . Superfluum es h nec omnino Operae pretium percensere quae doctis .mi viri Plato , Aristoteles , Plutarchus, & alii Graeci Latinique deca re scripserunt; & sunt in promptu, nec ni diocritex eruditis ignota. friuolum est operose narrare veterum legislatorum Charondae , Zaleuci, Minois, Lysiargi, solonis, in suis rebus ubi, condondis instituta; qui nisi ad virtutem ciues instruxissent ciuitiates suas tu bis & seditionibus funditus breui spatio dii lipas sent . inum vero illae multis annorum centenarijs floruelint,certissimum est legibus illis ciues ad iustitiam & virtutem fuisse conformatos. Vt enim . particularia omnia &scriptorum & legislatorum&Magistrat iuni dicta facta l. silentio prpeteream, vilicum illud de generale principiam quo rc R-blicae om nes consistit ni, abunde conuincit nullam suille viiquam rempublicam, nullum legislatore, qui non virtutem proposuerit suis ciuibus studio se consectandam . Ecquis enim fuit utiquando legislator, qui rempublicam sormando & leges condendo praemium &poenam in leges de rem

159쪽

psobis & praemia bonis statuerit Z vitia ergo fulmprimere,vitetures fouere,illa rescindere,hqc augere, illa desultate expellere, has introducere, illiiq. penitus extinctis S radicitus euulsis,has conici ci c&Qmnibus modis amplificare ciuiumque su tam animos ijs qiam maxime imbuere volebat, ad quod haec duo potentissima & hccellaria cuius i. rcipiab. vincula maximc pertinebant, &cui csticiendo ma- xime erant cilicacia.Ntque vero respub. Rom. ad ινμ μ λ ryindica sum stupium Lucretiae illatum tam facit ἡ Bruto fili tes excitata, hec Minoem propter summam iustitiam antiquitas in numerum deorum4epos cillet,ucqne Sparta Lycursi legibus rcperata septingentos annos tam gloriolo stetisset, nec Zaleiici lex adulteros oculorum etsi sitone plectentis; te 'ucritasque adulterium a filio commissim sui lex sua inuiolua maneret altero fili j, altero sui ipsius oculo eruto vindicantis adeo in omnem posteritate ; isti illet in morabilis, nisi primi illi legi satores non' modo virtutem suis ciuibus commendasti ni, sed etiam in ea suadenda& inculcanda studiosi, dilige- 'tes atque acerrimi fuissent.Ergo ccrtum est reipub. omnes suis legibus atque institutio ςo contendisse, 't praeter externam pacem , interit; quoque vix tutibus probitatis, temperantiae, continentiae, sortitudinis,ciuiuim suorum animi imbuerentur. Atqui nec his taptummodo finibus conten-raefuerunt, sed tertius etiam dc is codem quoque naturae ipsius instine u mentes omnium occupa .uit. Dei enim cultus Sc religio ita per omnes mor--

tales,omnes nationes,sive Grarcos, sue Romanos, sue Afros,siue Asiaticos,siue Americanos,sive Tur ne η πυ-

cas, siue humanitate politos, siue immanitate bar- prior ab os & agrestes peruas ut nullus aliquando poc tis ἐμπια. luscivitatis aut communionis politicae Armam H α , vllam

160쪽

vllam prae se tulerit, qui non unci deos immortales coluerit, cultumque eum sacris&sacrificijs pei'. e. Tu . egerit. Nulla enim gens est tam fera, nulla tam mini .

L . i. ' de cuius mentem non imbuerit deorum colendorion opinio, ' ' inquit ullius. Et Aristotiles,ubi quae ad ciuitatem υ '.I b. suam maximὰ sunt neces larii elata mei .at,& sine qui bus cillitas este non potest, alimenta, irres,arma, pecuniam ad priuatos&p bicos ' os , tum no primum cin-du it eli quod ad deorum cultum pertinet, quod sacerdotus crificii mi vocatur. Graeci in suis ciuitatibus tot habuerunt deos colendi ritus . tot hecatombas. tot victimas, tot alia sacrificiorum genera, ut& illis suerint sacerdotes plurimi, nec apud eos templorum structura quicquam ornatius aut magnincentius . Romae autem ab eius conditore Romulo, cum primis ciuitatis standamentis reli

gio quoque stabilita est , & templa I Statorio

D lci Feretrio de Scara 9sacra D s at s Albano ritu, Graeco . Herculi a Li Sub proximo autem rege Numa,ira studiosὐ Deorum relisioni ciuitas incumbebat, ut n5. solum Romani ipsi a vi & armis conuersi quum intereste humanis rebus diuinum numen crederent, iuri illud omni pietate venerarentur: sed etia nitimi po-

li,qui antea de ciuitate ea taliquam aliarum vicinarum omnium libertati imminente Linditus excindenda consilium ceperant, nunc in eam uiua Ruma8, a suam a d ei fuerint, ut ciuitatem totam versim in cultrum Deo rum violari ducerentne as. Quin etiam illic tam .nt, gna constans erat atque immota erga Deos pietas, ut quum fusis ad Alliam legionibus suis terrore costernati, Gallis ad urbem oppugnandam venientibus . . portas urbis occludere Romani ciues obliuiscerentiar urbemque totam tanquam desperatione victi

hostibus proderent diripiendam dc incendendain, ne tum quide Deorum cultu deseriterunt: sed co-