De iusta reipub. Christianae in reges impios et haereticos authoritate iustissimaque catholicorum ad Henricum Nauarraeum & quemcunque haereticum à regno Galliae repellendum confoederatione. G. Guilelmo Rossaeo authore liber ..

381쪽

gnuuinibus tribu tis aeram ct popula v ct regnum totum

oppresserant i O matores Gallorum strages ad derunt, ut nulla ratione inter Gallos naimerans sint, sed non mimu iurepub. Gallicana, quam in Ecclesia Christiana Catholisu, rei a monstra existimandi.

Vanquam vero dissicile non sit homini intelligenti cum causas rerum videt prospicere effectus: cum flammam in ciuitate accensam nouit, quantum sit futurum incendium colligere: cum magnorum fluminum aggeres de maris fluctibus oppositas moles ruptas viderit, desvicinis agris pagisque aquam mundatione su bine pendis anticipatam notitiam habere, etiamsi prae sens oculis suis damnum illatum non intueatur: t me quia no omnes causae effectus qui expectantur neccilario pari ut, hcc cuius is est ex antecedentib.c sequentia prouidere,quod aliquam requirit λ- Lettiam&ingenij acumen; nec omnibus vacat ad

euentus rerum ex causis per crutandos aciem meniis intendere; tum vero quia experimento comperim iis verum esse ill ud. Segnim irritant ammos demissa per aures

quam qua utit oculis subiecta delibus,

multoque tenacius inhaerent & vehementius a ciunt,quae oculis quam quae mente, quae manibssquis, quaeratione, quae sensu externo quam quae interna cogitatione comprehendimus: ut utroque modo huius de qua agimus sectar naturam lectorcs concipiant, hoc ordine progrediemur,ut cuius pro

xime quasi sementem spectauimus, eius hoc locomeslcm contemplemur, cuius illic arboris radicem sed obscurius quasi profunde in terra desollam 4 scripsimus,eius iam ramos alte supra terram promi

382쪽

mur& degustemus. Quos etiamsi e Polonia,& Flatadria, & Anglia, R Scotia in quibus potissimum hic

Caluinismi truncus creuit possemus decerpere, taminen quoniam Gallis quibus plurimum debemus potissimum i horamus, illis uet utpote quonda fortissimis in Europa Christianae fidei de ii ribus

pristinam illam gloriam postliminio reddendam o-Ptamus, eaque de causa his laboribus nostris ma-axime Gallis prodeste cupimus, ex Gallicana Qllam historia coligemus, quae & proposito nostro, meastoris desiderio hac in parte satisfaciant. . 'i. Vt autem haec superioribus aptius continuen- I xur, & quo quaeque pertineant Christianus lector prompte & expedite dijudicet, breuiter ad memoriam reuocandus est Christianae Gallorum reipub. 'status: quemadmodu a prima Christianae fidei propagatione Gallia ad fidem Christi perducta cst, &deinceps civilibus legibus prudentissiliaὸ temper

ia; quibus duobus ita creuit Gallorum vel Francorum per omnes terrarum orbis regiones fama Sc po tentia,ut ante octingetos annos soli Franci pro Ecclesia Christi cotra I,ogobardos de Saracenos crue- .

tissima bella susciperent; soli Franci Saracenos in Galliam per Pyrinari montis iuga irrumpentes,caesis uno proelio trecentis septuaginta quinque Saracenorum millibus,desiderantes P suis mille tantumviquingentos,ex tota Gallia profligarent; seli Franci Pyrenaeos montes transgressi, eos lem in Hispani j si te conciderent Aciliores multo victorias Hi- spanis deinceps aperirent; li deniq. aut certe prin cipes Franci toto Oriente ex Christi hostibus pulcherrimas victorias reportarent: aico ut ab eo tena-

pore is loquendi sermo de io Turcis & in Orientalibus populis inueterauerit, Francum idern esse

383쪽

quod Christian ii io, , cuiri Christi una dicere vo lunt,Francti vocant, 'et inde ac si illi nullos nossene aut certe sensiliciat Christianos pr. aeter Fracos.ine admodum autem & a quibus in Galbarum impe rio iacta sunt prima religionis Christianae sun samenta sit breuiter recolligere volui as, perspiciemus nullam est e Christiani orbis prouinciam, rquam vel Deus pluribus eissique glorioli: limis Apostolis ad sui cultum Gentili idololatria abii axit: aut quae fidem Christi semel adepta, contra persecutores virilius tu constantius pro eadem retinenda dimicauit. De Anglia quidem fertur Iosephups

Arimathiens cm virum sane bonum ad eam insulam ad nauigasse,& Christiana sacra viab secum inuexis se,sed quae non ita alte radices egerunt, quin Dio- .clatiani persecutio fuso paucorum sanguine eadem penitus extinxerit,& Paganam impietate rursus inco regno stabilitierit. De D. item Iacobo per Hispanias verbum Dei seminante non nimis certa est opinio, nec magnis ex antiquitate scriptoribus sub nieta. odii Iosephum illum Anglorum,&Iacobum Hispanorum Apostoli ni seposueris, nulli alij aut certe pauci Apostolicae aetatis in Hispania Angliave narrantur Euangelium piaedicasse. Flandi iavero Gei maniamque, Poloniam ,& Bohemiam,& Daniam, multis post Christum saeculis ad fidem sonuersis suisse notum est, ideoque de antiquitato fidei acceptae non istini in hanc comparationem ad , ducendae. At Galliam in ipsa infantia Christianae . . Ecclesiae tot peragrarunt Apostoli, vel Apostolorum .discipuli primat ijs Apostolis missa, ut unaquaeque . iure Galliae pιouincia Apostolicam stirpem & originem sibi iure poterit vendicare,suorumque episcorum serieim tanquam interrupto ordine ad Aposto-

licos discipulos reducere, a qua suscepta semel fide

384쪽

nee bellicis terroribus victi discesserunt, ut magaa Gns napars Hispaniae ad Saracenos; nec tyrannorum ieeutione stacti cum Anglis admiserunt idololatria O . m. Imperatorum, nec sua leuitate ut Germani dcfcce-runii ad Paganismuna Aed militari fortitudine contra holles inuadentes,& Christiana patietia contra Imperatores persequetes , &Christianas apiet m&costatia cotra haereticos, Philolbpho, re omnes impostores seducere molientes se tutati sunt, & in veteri atque Apostolica maiorum fide solitissime per- . seuerariint. Neque san*miror si ea. Ecclesia quae , itam multis ijsq. peritissimis architectis fundata est tam ha ulto martyrum sanguine irrigata, contra&ventorum tui bines, & mundi rabiem, &Satanae furores firma steterit, quam non dubium est linguia

lati Spiritus sancti praesidio suille supra alias coni

munitam.Nam unam vel alteram Ecclesiam ab uno vel altero Apostolico viro constructa, sis machi-

nis concuti, imo Sc labefieri non est incredibile: at ubi multae sunt quasi totidem Apostolorum Cathedrae in unum conspirantes, ubi alterius firmitudo alterius imbecillitatem suffulcit, ubi tam cst in ter iis multiplex gratia, & in coelis tam multiplex pa- . trocinium Sanctorum pro Ecclesijs quas fundan 'rant commvncm dominum deprecantium: multo

magis arduum &laboriosiam erat Ecclesiasticvnitas sic fundatas,tali gratia in coelo terraque stabilia

Neque enim mihi dubium est, si quis compara- 'tioncm facere velit, 'ibin Gallicanae EcclEsae plures

nominare poterunt suos primos Episeopos ab Ap - stolis domini consecratos, qu impraeter Galficanas u A Europae totius Ecclesiae uniueilae. E quos una icturi mis ut aliquos comunibus historijs cc braros per- i scurr Rhenienses &Sucsiones, illi S. Sixtu his ni- cium, D

385쪽

cium, S. Petro Apostoloruis principe nati s Apostolos suos primos & Episcopos habumini. Parisie- sis & vicini populi a Dionysio Areopagita Parisiorum postea Episcopo, Eleutherio Presbytero, M Rustico Diacono quos Clemens Romanus Petri Apostoli succe: sortilis destinauit, ad Christi fidem coniterii sunt. Lugdunentium primus extitit Apostolus de Antistes S. Photimis Ioannis Euangelistae& Policarpi discipulus, cui successit D. Irenaeus. Paulusque Aposto ius qpum post primam sub Nerone liberatione in in Galli ivenister, Trophimum Arelate, de Crescentem Viennae Gallicae ordinasse,. Episcopos author est Archiepiscopus Viennensi Ado:idemque significat Epiphanius. Eo deniq. tepore aut paulo post, sed ipia Apostolorum aetate,ad

Tolosanos Saturninus, ad Turonenses Gratianus,

ad Lemovicinos & Bur legalens. Paulus & Martia iis, ad Aurelianenses Altinus ad Matisconenses ScCatalaunenses Marcellus,ad Carnotenses Savinianus Sc Potentianus irai Τὰ partim PD. Petro, partita a Cle mei, te,e Pagana impietate ad side Christi raduxerunt,eorum l. deinceps Antistites vel sacco dotes effecti & vita & morte eos in Christiana reli: gione sisti de fundatos reliquerunt. Massiliensis quia de industria Laetari, Maximini, Mariae Magdalenae, eius'. seroris Marthae in Christi Ecclesiam ni iste insitos omnes Ecclesiasticae historiae testamur, e qui b. Maximinum Aquenses suum agnoscunt primu Episcopii. Et prope eadem tempora S. Desenior Andegavensibus Christi fide imbuendis suam operami militer impendit,& Nathanael cum suis qui bii se socijs idem caeleste bencficium Biturigibus praestitit.Nec multis phst Septentrionales Gallos Baioce-ses S. Exuperius, Ebroicenses S.TaurinuS,Rotoma- senses sol mannos& Picardos S Nicasius , &alij qui lana.

386쪽

quidam Pontifice Clemente in eam Domini via 1idam destinati, salutari Euangelij praedicatione

Christo Domino genuerunt, quCmadmodum Mei ridionales, Prouinciae & vicinos,S. Eutropius Pe

sa Petri Apostoli discipulus Christiana fide illumi-

a. Horum autem Apostolorum suorum corpora, et siue violenta morte a tyrannis intersecti fuerint ut pia riqiie,sive naturali morte interierint ut perpauci,Christiani fideles tanquam pretiosissimas gemmas de ad praedicandasti suam certam de futura resurrectione fidem, &ad ipsbs fideles in fide ab eis tradita firmius roborandum, & Vt eo pignore maiorem sibi a Deo gratiam de misericordiam impetrarent, ad nostram usque aetatem rester uariant, sblenni & valde usitato primis & antiquissimis illis Claristianis more, irati cum persecutorum immani, uetas hoc eis beneficium in uideret, quod aliquando Contingebat. Ita enim conqueritur apud Eusebium Smyrnensis Ecclesia, Gentiles & Iudaeos curiose obseruasse ne Policarpi pro Christo occisartus aliquos aut carnis partem obtinerent Christiani: ct ius rei quo spes omnis eis praecideretur,Gentila Centario a Iudais magnopere rogatus, mari ris corpis in me'

ino pant,o Gentili ritu gne comburiiussit. Chriaiani tamen ossa eius potiora lapillis ratiostis amr que puriora, ex cineribus si lecta, loco decoro reposuerunt. Sic item eo- idem tempore in Gallijs postquam Pagani persecutores primum & Apostolicum Lugduni Episcopii . Photinum cum s. alij. martyribus Gallicanis Turdum occidissent, eorum sacra corpora iudex iniquus igni tradi praecepit, ijsque exustu pulveres in Rhodanum iugis spars, Christiani autem diuinitus a in ortiti, incredibili diligentia collegerunt sacros cineres, ct ad cauerant Basilicam mirae magnitudinis in eorum luno-- X S rem.

387쪽

αὐ . giosa coia seruatione ad Christianos redeat utilita- id elegater explicat cotra Gentiles D. Chrisost. tia. . Poter inquit ille in Deris corpora Sant Iori: cuni an;- tim ad virtutum earundem aemulationem excitandos.

Quoties ergo sepiilchrum mar ris vel particulam aliquam corporis sitispici mus, toties ad imitandam eius fidem, pietatem, castitatem, patientiam,& ad tolerandam pro Christi conseilione mortem .ma tyris illius pneclaro exemplo efficaciter admon ritur. Et vidi uinus ille vir unius Babylae episcopi

factum mortemque ad omnes episcopos animandos accommodat, ita nos eadem prorsus ratione,

singulorum martyrum virtutes, ad omnes uniuersd lem . . Christianos in suscipio pietatis cursu roborandos docet applicare. Extant nunc sinquit tre) cum subbla cinerit m compedes illi: is, Ecclesiarum praesectos omnes commonefacientes,quod vinciri,quod iugulari,quod qua phii oporteat prompto atque alacii animo, ut concrestaenobulibertatis ne leuismam quidem partem pro Dinus aut co-

, Quam libertatem utinam cpiscopi Chri- i' stiani&Gallicani inprimis, vel Babylae mi ri

vel Chrysostomi conseitaris, vel tot suorum in Ec- lclesia Gallicana antecestarum, fortissimorum dc i. martyrum & consesserum illustri vita&gloriosaia morte excitati serio imitarentur; ει tandem ali- quando istam nefariam & episcopali grauitate indignam cum Nauarraeo Ecclesiijs Catholicis lono i in gis pernitioso quam fuit unquam Paganus ille i

388쪽

lsrinceps Babylae hostis vel adulatione vel dissimu-ationem longξ a s e repellendam esse censeret. Ne que vero hoc sancto pietatis Christianae ossicio vi- moresque tantuin formari, sed fidem etiam vehementius accendi pereleganter ostedit D. brosius,dum Paganis hanc Sanctorum veneratiotia improbantibus respondet, di Christianos quid in Sanctorum defunctor in reliquiis colere & suspicere debeant admonet. Honoro inquit ide in carne Martyris exceptaου pro Christi nomine cicatris es. Honoro per confessionem Domini sacratos cineres. Honoro in cineris vi semina aeternitatis. Honoro corpus quod mihi Dominum meum ostendit diligere , quod me propter innanam

mortem ducuit non timere. Cur autem non bonorem corpus quod etsi Daemones e lixerunt in supplicio, tau miseri icut in sepulchro φ Honoro itaque corpus quod Chi lus bonorauit in gladio,quod cum Christo regnabit in caelo. inem Martyrucorporibus honorem Ecclesia tum Graeca tum Latina a prima Ecclesia utriusque infantia impendit, & quem honorem Deus opti- imus maximus innumeris miraculis continenter

approbauit. Linia re

Verum ut ad Gallicanae Ecclesiae sundatores quibus aberrauit oratio reuertar: illa ab iis quos dixi extructa & Christo inaedificata, ita firmiter Catholicae fidei adhaesiit, ut quum in alijso panibus Christiani orbis prouincijs diaboli instinctu varij haere- ρ.r ero sarchae pullularenu, tora Gallia etiam si longissim) o2 ' latissimeque in tot prouincias diffunderetur, nullutamen ante Vigilantiu , D. Hieronymo testante,hze- misis, resiarcham protulit , sed Ecclesia illa quiete e constater in fide a maioribus tradita permast. Nec imperatorum Romanoru cruentissimae persecutiones nusquam aceibius excercitae quicqua v. lucrunt ad

Gallorum gelum in Christiana fide restinguendum i quin

389쪽

quin potius is quum tyranni maxime furerent,tan topere in Gallorum cordibus flagrauit, ut no modo episcopi,& sacerdotes,&diaconi, & viri sta etiam virgines de coniugatae, omnia tormetita pii Christi nomine illata, heroica plane diuina ani- fortitudine contemnerent, ipsique tortores quum eas missim omni suppliciorum mnere , a primo mane ad vesperam usque a lixissent: prope labore defessi languesce baut, eque a saevit iuvestis fatebantur. Sic igitur fundata, sic propagata Gallicana Ecclesia sine ullo haeresis contagio, At stolicam fidem ad D. Hieronymi artatem magno Dei beneficio puram retinuit:

paulisque post magni sanctique illius Rheniensium Episcopi D. Remis ij opera couerso ad fidem Christianam rege Gallorum Clodo uaeo, regale quoque sceptrum clim episcopali pedo ad abigendos a caulis Domini lupos coniunctum est,ut deinceps mul- securius orthodoxa fides ad hos rani usque aetatem sit perperiatia: & si quae ingruebant haereses vel Arianorum,uel Saracenorum,uel Albigensium, et Uvaldensium, multb Delicius ex Gallicanis Ecclesijs sunt expulis. Et hanc ego religionem,Galli- ' canae j qipub. populique maximum ornamentum H i & primariam tanquam partem colloqtro, quae etianis in alijs quoque populis Christianis omnibus primas iure sito obtinpat, ta me Gallicae nationi necisse est prerogatiuam magnam tribuere, quando asilatos spiritus allisto Apostolos videmus ad eam conuertendam diligentius quIm ad aliam quamuis Europae gentem incubuille, & conuersos Gallos ad eandem fidem maiori sinceritate & constantia adhaesisse, nec unquam ut aliae nationes eam vel

aperta Apostasia, vel occultis haeresibus contamia

3 Post Ecclesiam autem Christi in Gallia stabili

390쪽

5 NAC voLITICE zssE GALLO ram,& ciuilis quoque status illic egregiὰ multis aetatibus floruit,non tam propter i in iij amplitudinem, aut victoriarum gloriam, aut alia huiusmodi trophaea, quae tameti concedo suisse in eis rara Madmira da; quam propter optimum iustitiae temperam emtun propter aequi limas leges, Par mentorirna grauitatem, prudentillimam reipub. distributioncm, qua reges moderato cum imperio praesunt omnibus, nobiles iusta cum libertate subsunt regibus, plebi ita rebus agrarijs& artibus manuarijs intenti publicis inseruiunt utilitatibus, ut tameab aliorum populorum seria itute multum absint: Offines autem, & rc es & nobiles & plebei generalissus reipublicae legibiis subi jci utitur, Sc inprimis obediunt religioni.Neque sane video quid pro ulla terraru orbis republica gloriositis dici pollit, quatri quod in Comitijs Poloniae Var utensibus quum i

Sigismundo mortuo de electione noui regis ageretur, cpiscopus Valentinus Christianissimi Galliarum regis orator ad commendandam Henrici fratris causam pero quit se Gallicanae reipublicae iv - ustitia. nimirum ρο ὶ C 'anainrebrion in Gasea cepi. 3,diuinitu suisse in Ilitura partimenta, ut omnes G in regni inc' potissimum nobiles 2 gener i . iussu legitimis modis etiam contra reges persequeremur. Et sep numero Uu υλπι, ut in rebus maximi momenti rex causeadat 2 contra eum iudicetur Ipsitque principes excerni de Paνι emo Tlarisiensi tam praeclare existimarunt , ut Met quando ter illos aliqua incideret co*ti uersia desideram magnamco'nitictem iuris, si eritatem legum, integrata- p rem tu i ion; ad nobili fimum Senatum Parisiensem tali- quain ad asilam tu litiae confugerunt. Sic cum lites θ' que rela intercederint Frederico II. cum Innocentis IIII. pon- ice . Comiti Namur censi cum Carola Valesio, Philoppo 'Principi ramentis: cum Dace Burgun De , mce Lot ι; ais cum '