장음표시 사용
111쪽
illum alti mo, s profundissimo arcano, squomodo ad illius, diuinarumi persona
AC TENVS de aequalitate diuinarum persona rum, & quomodo una non est maior altera pro viaribus ingenioli mei dixi. Nunc arbor altissima da mihi pennas sicut col umbae, dc volabo in superc Iestem illam regionem ubi omnis secretorum omnium diuin rum rerum cognitio, & scientia praesertim tanti Musteri j, & a Numana cani sanctissimae Trinitatis reposita est, quam nedit humana, sed neq; Angelica mens capere, neq; considerare potest: Aut flecte ramos, & inclina caelos tuos,descende,tange montes,& fumig h si, c, bunt tuae diuinitatis mysteria,quod si me destitueris,& ita metis meae oculos non aperueris ciuitatis tuae miracula, neq; hoc se fisa. -- ctim cinitatis arcanum cotemplabor, sed cum Paulo dicere me necesse erit: O altitudo diuitiaru sapientiae, & scietiae Dei quam incoprehensibilia sunt iudicia eius,& tinnuestigabiles vis eius: Quis enim tanti Mysterij & arcani latebras tentare, aut quis illae sua mete,atq; intellectu capere poterit, cum Deus ipse, ut Ap D inlue m stolus ait, lucem habitet inaccessibilem. Multa enim extant m :... ,. numcta,& scripturi multae,& libri pene innumerabiles de Deo,& quod Deus est, ut credere nos omnino debemus, & tenemur D um 6' quia est. Et quamqua infinitae sint rationes,qui; nobis Deum es-ι m. it aperte ostendunt; attamen magna semper fuit Philosophoru'ψών. contentio &c5trouersia,&diuersi quoq; eorumde opiniones, Fuit in & sententiae,cum de Deo simpliciter dicere dissicillimii,arduciq; Ah. . n., semper fuerit,ut Cic.in lib. de nat.Deor. scriptu reliquit,& san- et diu i- ctus quoq; Tho. I .par.art.7.nos edocuit. Infinitum enim scibile non esse declarauit Aristo. a phyLEt propterea tantus est Deus, uis I.actat. Firmian. de ira Dei c. I o.dixit,quod ab homine nec ve νη- - bis enarrari,iaeque sensibus aestimari valet. Sed proh quam dicti
visis i. cillimum erit de mysterio sanctiss.Trinitatis,illiusq; altillimo de
112쪽
profundissimo arcano disserere, cum & mente percipi, intellectuq; intelligi, & ratione comprehendi minime queat; superat enim ipsum omnem sensum,omnemq; intellectum,& omnes intelligedi rationes,& sedet super Cherubin, id est, super plenit dinem scientiae. Sentio enim quod in explica do, mysterii huiusci arcani magnitudo omnes vires meas excedit, quare mens deficit, & vox silet, & stupore maximo affectus admiror, obmute-scoq; & valde timeo non corde, sed ore forsan, aut calamo errare: cum & mente syncera puro ; corde firmiter id semper crediderim, & csteros fidei articulos non secus ac credit,& tenet sancta mater Ecclesia Catholica. Itaq; hac summa rem cum timore,& tremore, ac etiam modestia,& mente attenta, atq; omnino deuota tractare institui, quod & quilibet Christianus, ac Deo deuotus facere debet, quia ut August. in libro qui est de Trinitate declarauit, nec periculosius alicubi erratur, nec laboriosius aliquid quaeritur,nec fiuctuosus aliquid inuenitur. Et quamuis,ut Ambros. in sua homil. super Matth.c. I .retulit,diuina lateat mysteria, nec facile iuxta Propheticum dictum, quisquam hominu Dei consilium scire possit, ut idem Ambros. in suo code I .c.neq; operum omnium,quae fecit Deus homo certa rationem reddere possit: Tamen ex caeteris dictis, ac Domini praeceptis possum usaliquid intelligere. Veru enim vero cum hoc sanctiss . Trinitatis mysteriit,&arcanum ab ipsa diuina generatione, illiusq; diuinae generationis personis procedat, no quid ipsa proprie sit exordiri incipia & enarrare, quς nullo pacto enarrari potest, Isai .c. I 3.dice te, Generatione eius quis enarrabit; sed quod ipsa est & quod Paternitas,& Filiatio,& Spiratio seu processio in diuinis est, pro faciliori intelligentia eoru ,quae ad declaratione sanctiss.Trinit. mysterii,& arcani pertinent principiti facia,eaq; premitta. Quomodo aute diuinaru personaru cognitio haberi possit, cum ex reno sit secundo loco quanta in me erit aperiam. C tera vero quq principalia in hoc piaesenti capitulo sunt,de mysterio erunt sanctiss. Trinitatis, & arcano. Tradit enim nobis lacra scriptura illud generationis nome,ut in veteri,nouoq; testameto, & in multis alijs sacri; scripture literis legitur: Ait enim Diaus per Isai .vit.
Si ego qui alijs generarionem tribuo sterilis ero Θ quali dicat iro. Et
113쪽
Et rursus in alio Ioco, generatione eius quis enarrabit. In psalmo quoque secundo legitur: Dominus dixit ad me, Filius meus cs tu, ego hodie genui te. Et iterum idem in alio loco, ipse inuocauit me Pater meus es tu. Quam generationem Ioanes etiain suo primo cap. demonstrauit, quando verba illa protulit: Et vidimus gloriam eius gloriam quasi unigeniti a Patre. Et in alio loco iterum Ioannes, unigenitus Dei Filius, qui est in sinu P
tris, scri psit. Et Paulus I. Hebraeorum locutus ait, Cum iterum producit primogenitum in orbem terrae. Et in varijs alijs,diue sisque locis tam veteris, quam noui testamenti, ac etiam sacraescripturae literis hoc generationis nomen ostensum fuit; gener tionis, inquam, non secundum humanitatem, sed secundum dian, flem a uinitate,qua ab qterno Filius a Patre sine matre nascitur,quea Gmias i. r. modum S paternitatis, filiationisq; nomina, que similiter vel Hi fissis A ris novique testamenti sunt, & aliarum sacrarum scripturarum. Huinis ira Dicitur enim Deuteron. 32. Numquid non ipse est Pater tuus, . --o qui possedit, fecit, & creauit te ξ Et in Isa. c.63. legitur, Tu do-n ui testa- mine Pater noster, & Redemptor noster a seculo nomen tuum. Haec eadem nomina in nouo similiter testamento,& in alijss crae scripturae literis, sed clariori voce saepissime tamen expressa reperiantur, quando praesertim Dominus Iesus Matthaei voce c. I 2. Ego & Pater unum sumus dixit; Et in Ioan .c. 8. idem Dominus ait,si me sciretis. Et Ioan . in suo primo cap. Dedit eis potestatem filios Dei fieri, cecinit. Et alibi Apostolus Christum Dei filium confitentem: Benedictus Dominus Deus,& Pater n. domini nostri Iesu Christi exclamat. De Spiritu sancto habetur . - in I Oaia. C. IS . &Ι6. quando Dominus dixit, Qui a Patre proc dit ille testimonium perhibebit de me. Sunt &alij loci penu quidem innumerabiles in quibus paternitatis, filiationisci; nomina, & spirationis ac processionis longe satis expressa reperitintur, quae nunc hic prolixitatis euitandae gratia non refero . Sed quonam modo diuinarum personaru cognitio haberi pos sit nunc hic facile quidem declaro, quod facile etiam declaratur si Patris Filius prius audiatur, quod & Patris praeceptum est, quando videlicet vox illa de caelo intonuit: hic est Filius meus dilectus in quo mihi bene complacui , ipsitan audite. Praecepit enim
114쪽
enim Dominus, & expresse mandat Filium audiri, ut In Matth.
cap. II. legitur; quem etiam audiuimus, & bene quidem, quam do idem Dominus in eodem cap. II. dixit, quod nemo nouit Patrem nisi Filius, neque Filium nisi Pater, quod est summa cognitionis paternitatis , filiationisque, si recte verba illa conside--ἡ sirentur. Sed ut velum tantae cognitionis ab oculis nostris remo ueatur,idem Dominus illa verba in eodem cap. subiunxit,& cui nisu voluerit Filius reuelare: non enim ratione, mente, atque intellectu diuinas ipsas personas comprehendi voluit, & totali- Aiater intelligi, sed reuelatione tantum, ut ipsa duce, etsi noni talis, aliqua saltem diuinarum personarum cognitio, reuelati ιὸBIM .sed
nis scilicet haberetur. Dei enim inuisibilia, idest essentialia Dei attributa, quae humano generi sunt hodie inuisibilia, per ea naquae facta sunt, intellecta conspiciuntur; Vt Paulus I. ad Roman. ras declarat. Exemplis enim, similitudinibus, coniecturis ue, &rationibus rerum creatarum inuisibilia, & essentialia Dei attributa certo quodam modo intelliguntur, non autem ipse Deus, qui lucem habitat inaccessibilem, & quem nullus hominum vi- M, . . dii unquam, ut Ioan. cap. Io. dixit, neque illas diuinas pers nas, quas nulla nouit creatura, ut idem quoque Dominus in II. Matth. docuit. Quae enim supra rationem sunt, non hum na ratione, sed quantum diuinitus reuelantur, noscuntur. Legitur enim Ioannem post sibi diuinitus factam diuinarum perso- ιιonan sunnarum reuelationem in suo primo cap. cecinisse, quod in prin-- Rcipio erat vebum, & verbum erat apud Deum, & Deus erat ver- μι -δε-bum; ubi ipse quoque paternitatem, filiationemque demonstrat, non autem diuinitatem ipsam, nec quid ipsa sit, neque quid Pater, & quid Filius, aut Spiritus sanctus. Praedicauerunt pin hisa fChristum Prophetae, diuinitatem vero ipsius neque in Prophetis, neque in Evangelio haeretici quidem cognouerut dixit A istis af/ iagustinus super Ioan . cap. Io. Stephanus etiam vidit caelos apemtos, & Iesum stantem a dextris virtutis Dei. Et hic est verus ille .. λ' modus diuinas agnoscendi personas Patris scilicet, Filij, & Spi- - ritus sancti: Debpiritu sancto, qui est tertia in diuinis persona, ' . Genes. in princ. sermo factus est cum dicitur: Spiritus diri fere- s. oris dialbatur super aquas;& in Ioan .c. I s. & 16. Quod enim dictu est de p sis ,
115쪽
ditiinis personis, illud idem dicendum arbitror S demus er osanctissimae Trinitatis,illiusq; altissimo & profundissimo cano
hisianis. Π γ δxς m Q est, ct ego in Patre similiter ait. Item in eodem jι, cap. qua Videt me, Videt & Patrem meum locutus est i In ovibus Filiῶ υidis omnibus pramotatis locis pluritatem personarum ἰ I
aere maiores nostri non potuerunt, cuius nec alia Drodriaco
ri Cy qui p*rvuli nuncupantur,reuelata,vt in Matth.
cap. o. legitur; quae nec loqui licet si Pauli verba r. Corinth.
considerantur, qui dixit: Audiui arcana Dei, quae non licet
. f. V D tWrix ' Cit sed Vir Dei tantum: Et propterea beatus Vi insus fel mone, qui est de Natiuitate Christi, scriptum
Ira tablis ': 1- quae lola UeI voluntate pende t viribis, ui laosi sanctissimae Trinitatis mysterium & arcanum, non nisi diuii a reuelation ognosci possunt, quemadmodum & mysteriuquoque sanctissimae Concenticini et mmm m. I
quoque lanctistimae Conceptionis Domini nostri, quod cum a
neque 1 rophetis, aut aliis senim mim i e υἰ r e I
Arisa . . n quς ropheri , aut ali S sanctissimis viris, sed beato Miehaelitastarim Richangelo, & ab eodem beatae Virgini docet fuisse reuelatumia sis , -- quςmRdmodum S Apostolis mysterium Regni Dei, ut in Lue l. m. cap. 8. legitur. Fidei enim haec sunt,&in sola scilicet fidei r hia , . . . 'Π-- ςψgni ΦψΠς ςQnsistunt, quae cuin Domino facta sint. na, δε/1. . ' ' ς' Viδα Vis β a Vita, Vt in Ioan . cap. I . habetur, certior is ibλ 63 - nrinior est ipsa humana ratione, quae nos modo huc, modo iu ib d nostrae voluntatis impellit; nec fides haberet me
ritum si nostra haec humana ratio praestaret experimentum, ut
Augustinus 3.epist. scripsit, &Gregorius in suis homilijs super
116쪽
Ioam cap. 2. & Papa quoque in cap. in domo, post prIncipium, iuncta etiam glos in verbo; Non deuitare. quod utique praestaret si comparationibus, exemplis, coniecturisque, aut similitudinibus diuina haec probarentur,cum nulla quidem creatura sit, qtue Deo, diuini ue personis assimilari, compararique valeat, iuxta illud Prophetae psal. suo 82.&88. Deus quis similis tibi quod & Exodi quoque cap. IS . legitur. Neque aliquod est
exemplum, temeritas enim magis est, Ambrosius dixit, quam diuinarum cognitio, nec minus conuenit diuina huiusmodi rationibus scrutari; nimis namque curiose diuina haec scrutando a gloria facile opprimimur. Sola enim reuelatio est, & sacrarum scripturarum auctoritas & figurae, ut in summa Theologiae legitur, atque etiam miracula, ut etiam ipse docui, quae & diuinam generationem, diuinasque personas, mysterium & arc num nobis ostendunt, quod ad fidem satis est, & maior credentium beatitudo; Beatus enim ille est, cui caro & sanguis non reuelauit, sed spiritus Dei, ut in Matth. cap. 16. legitur; nec ulterius perquirere debemus, sed cum Ambrosio magis dicere fas est: Nullum esse exemplum, quo humana comparatio rebus diauinis prastare possit. Quod si exempla & similitudines diuinam ipsam generationem, my steriumq; & arcanum nobis aperirent, cum omnia pene creata ad similitudinem hodie diuinae gener tionis, diuinarumque personarum, mysterijque illarum & a cani deducantur non amplius reuelatione ipsa opus esset; Et frustra Dominus in Matth. cap. I I. dixisset, quod nemo nouit Patrem nisi Filius, neque Filium nisi Pater, & cui volucrit Filius reuelare : Nec mysterium amplius & arcanum diceretur, neque vera fides esset, quoniam ratio humana, similitudines exempla, comparationesque,&coniecturae piaestarent experimentum , ut Augustinus in sua 3. epistola, & Gregorius in suis homilijs super Ioan . cap. a. & Papa in praeallegato cap. in domo iuncta glos. itidem in verbo, deuitare, dixerunt. Sed res certissima, & omnibus notissima videretur, carens omni penitus fide; vera enim, ut inquiunt ipsi, fides cst credere quod proprijs oc lis etiam mentis non videmus. Et cum exempla similitudines,& coniecturae in medium adducuntur impietas magis est, quam
bus scrutari ne a gloria acile opprimamur . nat emeritaι
Non esset fidei si ro humana ma
117쪽
Misis, fides,cum contra potius ac magis facere videantur quam pro,'
beatus Vincentius in suo sermone qui est de Trinitate testatum
. . E3 reliquit ἱ Nec tanta siquidem similitudo afferri potest quin m ior dissimilitudo reperiatur, periculose enim similitudines, ex in se pia, coniecturae valde sunt & rationes, quae si bene consideren-
lisu et area- tur, ut non credamuS suadent magis, cum praesertim magnum
illud diuinae essentiae unitatis mysterium trium diuinarum per-νnisau iis sonarum a se inuicem distinctarum consideramus, cuius diui-
ni as, & indistincta unitas facit illas tres diuinas personas,unum
diffititi pedi & idem in essentia tamen esse, quod in creaturis considerare ne
Numi-- dum arduum, sed & perdifficile est & impossibile, cum hoc laipta diuina essentia faciat, & proprium praecipuum ue diutiuinaria ρεμ narum sit personarum ἱ quod & dominus quidem Iesus manife-δεη- -- ste demonstrat, quando in Matth. cap. I a. locutus dixit, Ego &Pater unum sumus, ad diuinas personas unitatem essentit; simul cum diuinarum personarum distinctione referendo, non autem
ad creaturas. Quod enim dictum est de Patre, & Filio, illud quoquc dicendum censeo & de Spiritu sancto, qui propter nuturae diuinς unitatem unus est cum Patre, & Filio, qui totus est in Patre, & Filio, quemadmodum & totus est Filius in Patre, &Spiritu sancto i& totus quoque in verbo Pater, & Spiritus san- Qui via r ctus: unde prouenit illudque fit, quod qui videt Patrem, videt, de Filium, & Spiritum sanctum, & qui videt Filium, videt & P vum saetia trem, & Spiritum sanctum, & qui videt Spiritum sanctum, videt, Γ. HI , similiter & Patrem, & Filium simul, propter singuIarem ipsarum
is pam ct diuinarum personarum Deitatem,&essentiae unitatem; quare
I'an. in sua epistOIa Canonica; Tres inquit sunt qui testimo-vam iam nium dant in cano Pater, verbum, & Spiritus sanctus, & hi tres unum sunt,una essentia,& una diuinitas,non autem ut creaturae, O s uia A quae cum inter sedistinctae sint, non unum & idem sunt, sed plum i , res, & diuersae: etsi aliquando dicatur quod una sit duorum, vel Duorum uil pluriu voluntas, quoru non una proprie, sed plures & diuersae hunt, &distinctae illorii volutates, ad unu vero finem tendentes, improprie enim duoru vel plurium voluntates unum dictitur&. Vna Voluntas. Non itaque duae res creatae donec distinctae sunt,
unum & idem dici possunt, sed duae semper, & distinctae. Vide-
118쪽
mus etenim ceram quae cum in partes aliquando distincta sit, si creatia tamen partes illae simul & in unum iunguntur & copulantur,Vnu ττὶς,,
& idem quoque in essentia sunt, absque aliqua tamen partium si a flvitiliι distinctione: ad differentiam vero diuinarum personarum, quae etsi unum, & idem in essentia sint, sunt vero inter se distinctae, Ibin Aialoquamuis illarum essentia una semper atque indistincta rem neat. Ex quo etiam fieri videtur, Vt Vna eademque ipsarum p Hainitio,. tentia sit una eademque sapientia, & bonitas, etsi potentia PM Una rivii,
tris esse dicatur, &sapientia Filij, ac bonitas Spiritus sancti per b
appropriationem scilicet & attributionem,cum tantum propriest una diuinarum personarum, quantum & altera,& tantum una quantum duae, & tantum duae quantum Vna,& tres, quarum risisom. eadem quoque voluntas est, non ad eumdem soluin finem, sed Vna proprie atque eadem ipsarum voluntas, quae in creaturis non una, neque eadem est, sed tot esse videntur, quot distinctae segregatae preperiuntur creaturae. Videmus etiam multa membra in uno eodemd; corpore, quae tamen cum distincta sint non eumdem actum habent, ut Paulus a. Corinth. dixit: Impossibile enim est creaturas diuinis personis assimilare ; tum quia ratio illas non capit,& sine rationis cognitione assimilare vanitas, te-- s. meritasq; est; tum etia quia vere & plene creaturas summo Deo creatori assimilare, comparare i; minime conuenit, solus qui tu his Diserri,
homo ad Dei similitudinem & imaginem factus est,ut Genes. in im ς-- princ. dicitur. Non itaque tanta potest afferri similitudo, quin 'maior reperiatur dissimilitudo;quapropter similitudines & exe-pla cum afferuntur, videndu est ne magis noceant, quam diuina haec aperiant. Noscere enim quod Pater est, & quod Filius a Patre solo genitus est Propheta psal. a. dicente: Ego hodie genui te; & quod Spiritus sanctus ab utroque procedit iuxta illud qui a Patre procedit ille testimonium perhibebit de me, satis
est, cum diuino ore haec omnia Dominus reuelauerit. Quomo- mna reues
do autem Filius a Patre genitus sit,& quomodo Spiritus sanctus ab utroque procedat, exempla, similitudines, coniecturae, & r riones non declarant, nec ratio ipsa quae auriga est, & omnium Rεauriga recognitionum magistra demonstrat, Ambrosio dicente, impossibile esse diluinae generationis scire secretum, licet enim scire, timam.
119쪽
Uret scire dixit idem, qudd Pater est aeternus, & quod Filius a Patre Iogenitus est,& quod Spiritus sanctus ab utroque procedit,ut D
ribui minus Iesus sua iam diuina reuelatione monstrauit, non autem
'I , , quomodo; nec scire conuenit qua ratione unum, & idem sunt δε- , ab Pater & Filius, & Spiritus sanctus in essentia, quod est illud ma-
si gnum mysterium & arcanum, quod sibi Dominus reseruauit rDB M. m. Itaque nos dicere cum Ambrosio licebit, quod scrutari pluralitatem personarum in unitate essentiae,& unitatem essentiae in talia. I, pluralitate personarum temeritas est, cum superna haec myst iri ria sint , qtiae scrutari non licet dixit Magister sententiarum c. 9.ρ Dieunt Theologi,ut in summa Theologiae cap. Io. legitur,quod S n 'F. Tri haec sanctissima Trinitas tribus modis nobis innotescit: patet
2 .d enim ut in ipsa legitur in figuris, & creaturis,&ut etiam ego
in rescis. addidi & in miraculis, sed cpiicquid sit, ne quod antea dixi d nuo repetam, nunc non recenseo; satis superque erit scire quod omnes illi modi etiam per auditum verbi Dei, & per visum s
MOHOς-- crarum scripturarum ut faciunt Theologi reuelationum sunt; pr ter illud tamen quod in creaturis vere cognoscatur,cum hoc ab omni prorsus ratione alienum esse antea demonstrauerim. alienἡμην Distat enim multu similitudines & exempla, quae de rebus cre Dista simia tis fiunt,a diuina ipsa generatione,& a diuinis personis ipsaruq; o musterio & arcano; etsi vestigium Trinitatis certo quodam m
a My ιν- do in unaquaque creatura esse dicatur, quod In creaturis multis 'PH plex esse potest, secundum tamen quod unum aliquid est, & se-ῖ s. ' cundum quod quendam ordinem tenent,ut August.in libro qui ieriρ σηρο est de Trinitate scripsit, per creaturas, & similitudines ipsarum certo quodam modo consideratur diuina Trinitas, & mysterium ipsius, & ad aliqnam ipsius cognitionem deuenitur, non autem quid ipsa proprie sit cognoscitur, sic neque mysterium illius &arcanum; fieri namque aliquando huiusmodi coniecturae, simi-
sim v,δ litudines, comparationes & exempla solent de rebus creatis ad ne te υ με cruditionem, & simplicium institutionem seu instructionem, ut Abbas in hac rubrica cap. I. dixit, tamquam prima elementa, ut diri nem animus noster cx his quae nouit surgat ad incognita,quae non
2 P., tu nouit, ut Gregorij est sententia in sua homi lia super Matth. c. i.& ita quas mentis ratiocinatione quae suo ipsius propria est asi
120쪽
quendo, non propter quid, led propter quandam certam aequia parationem quodammodo sanctissima Trinitas demonstratur, ipsusque mysterium smul & arcanum, surgendo ab elementis ad caelum, & a corruptibilibus ad incorruptibilia. Est etia Deus n- . ipse verus & persectus finis omnium, alij vero ita appellantur si- ναοπf- . militudine quadam; veritas tamen est, quod generatio, & ipsae --- diuinae personae, atque mysterium & arcanum ipsarum, reuel tione nobis diuinitus facta cognoscuntur, quae tamen cognitio .st μυ- non est eadem, nec tanta quanta Patris &Fiiij & Spiritus sancti, quam tamen postea fide penetramus, nisi enim, irata illud 4 se viri Isaiae cap. I7. credideritis non intelligetis. ωμα.