Praxis medica cum theoria. [Tomus primus]

211쪽

aso Praxeos MeAicae, Lib. I.

Imo vero, post diaetam sudorificam, Vsus thermarminsulphurearum &bituminosarum tum balneo, tum capi iis irrigatione erit conuenientissimus; cum huiusmodi aqu* ad frigidam & humidam intemperiem corrigen

dam,pituitam absumendam, & cerebrum roborandum essicacissimae sunt. αΡraeter uniuersales totius corporis & capitis euacuatio

nes, peculiares etiam institui possunt iter apophlegma xisinios ; quibus pituita per palatum e cerebro elicitur: qui quidem forma gargarisinatis aut masticatorij praescribi possunt, iuxta formulas in cerebri frigidae intem, periei curatione des iptas. Errhina & sternutatoria ab omnibus propemodum practicis damnantur in hoc affectu , quia humores ad oculos attrahunt , si tamen post exactam totius corporis & capitis ipsius euacuationem , mi liora & benigniora per aliquot dies vrurpentur , uti-1ia esse poterunt : siquidem materiam morbificam neruis opticis impactam , sensim educere ac deri, Dare Poterunt, neque ex profundioribus cerebri partibus quicquam elicient ad partes anteriores. Alio' quin in omni deitatione , quae est evacuatio per partem affectam, aut ipsi vicinam, perpetuo metuendum esset, ne ad ipsam partem affectam seret attractio, quae tamen ab uniuersalibAs euacuationibus , quae ipsam debent praecedere , facile impeditur. illa auexem errhina componi poterunt ex succo betae & malo inuae cum vino Ebo extrasio , in quo manna distatuta

fuerit.

Potentius autem & nihilominus tutum errhinum parari p est ex puluere nicorianae, praecipuis cephalincis , & oxydorcicis correcto. Ab eo enim per palatum per nares, pituita educitur & cerebrum ita roboratur , ut non adeo facile humorum influxum ab

212쪽

cap. 1. De Gutta serena. igrgiis partibus recipiat. Illius igitur compositio talis ' .Nieotianae siccae J.j. l. sal uiae, maioran. beton.euaui s. flor. caryophyllarae nostratis, & rosar.rub.an. 3.1; Fiat puluis , qui naribus attrahatur mane per aliquot Neque stissicit purgatione uniuersiali totum corpus ab humoribus excrementitiis semel liberaresed in eo stati ieonseruandum est toto curationis decursu; atque adeo purgationibus interpolatis,quae in dieS congeruntur e crementa educenda sunt, quod fiet pitulis vivalibus in hunc moduni compositis. V Aloes optimae 3 6sennae mund . turb1th.hermoda-agaric.recentes trochisC.an. .ij, ag dij 5.j.macis,caryophyllor.& croci Orientalis ana gr.Jh. Irrore tur succo maioranae & chelidoniae mai. Deinde iterum exsiccentur in Vmbra,& cum Oxymelite scillit. fiat massapitularum, de qua capiat 3. g. vel 9. ij. bis aut ter in '

Dum haec fiunt, cerebri & oculorum roborationi perpetuo insistendam est,& varia medicamenta vicissim Vsurpanda ; ne aeger, unum & idem continud sumendo nimium fastidiat , neve natura idem remedio assuescat: Inter ea verb,quae hac dote praedita sunt ecensetur thesiaca veruS , quae 3. i. pondere semi potest hora somni cum aqua foenicula,euphras& chelidoniae,bis aut ter in

Commendatur etiam nux moscitata mane ; ieiunio stomacho, comesta, & dentibuς diu attrita, ut vapor illius ad oculos deferatur. Si illius deglutitio metuaturi propter viscerum calorem , expui potest post comestionem.

Myrobalarii cψndiis mane assumptae ; usuri maiiari

clarificare existimantur

213쪽

Optata etiam usualis ita compo ni potetit. V.Conseruae flor.beton.& anthos,ana J.ij. roba lanos conditas numdj. theriacae Veter. 5.ij. pulueris sol . euphras .5.iij seminen . Saj.ivicis moschat.cinam.& c tyophyli .ana Θ j. Cum syrupo ex succiS foeni .rutte,che lidon.cum melle confecto, fiat optata, de qua capiat ad magnitudinem castaneae superhausto Vin aqua foenicu li diluti,momento. Neque omittenda sunt externa remedia , quae caput roborant, calefaciunt & exsiccant ; qualia sunt puluiqcephalicus capillis inspergendus , cucupha & sussitus, quae in frigidae cerebri intemperiei curatione a nobis tradita sunt. Denique topica roborantia oculis admouenda , ab Autoribus passim proponi consueuerunt , quae tamen nullius aut exiguae sunt efficaciae ; propterea quod eorum vis ad neruos opticos penetrare non possit. Si quis tamen eorum nonnulla usurpare desideret , exsuffusionis curatione ubi ingens copia est, desumere

poterit.

in casu desperato , poliquam omnia remeaia frustrivserpatassent, vesicatorium toti capiti rasi instar cucu-phae admotum ultum aliquando profbit,etiam bis aut ter admotum bi priores vesiculae & excoriatione exsiccatae fuerint.

ne tumoris vitrei assectum H Vmor vitreus crystallino sibiectus est , & ideo

diaphanus a natura factus,ut species purae ac lim'

Udae ad neruum opticum deferri possint. Si igitur pe

214쪽

spieuitas illius , humoris cuiusuis admixtione turbetur, eique opacitas inducatur, pro maiori vel minori illius gradu,visum imminui aut aboleri necesse ast. Praeterea iste humor laborare potest situ vitiato; si nia mirum,quaedam illius portio,p.r ictum;&Coria usionem ante crystallinum transferatur, tunc enim Visio obtene bratur;quandoquidem humor Vitreus aqueo crassior est, atque ita species obiectorum purae & sincerae ad crystal jinum deferri nequeunt. Prior affectus nullis signis cognoscitur ; sied sqla ratatione fieri posse iudicatur Vitreus enim humor intro

.ici nori potest, neque illius dispositio internosci ; co

gunturque praxim medicam exercenteS , cum nullum vitium in oculi' appareat, eum cum gutta serena confundere , idque sine ullo aegrotantium damno 3 cum humores extranei in vitreum effusi , iisdem remetadiis discuti debeant , quibus gutta serena curari consueuit. situs vero vitrei vipatus ex eo cognosci potest, quod

sub pupilla Abumiuis instar appareat. A siffus1one

tamen non facile distinguitur , nisi causae anhecedentes & procatarcti' diligenter aduertantur. Fit enim suffusio a simpli 1 humorum influxu : haec vero vi trei humoris tr MDsitio ab ictu, & vulnere solet gene

rari.

Incur is est iste affectus , neque artis opera vitreus humor ad pristinum locum reduci potest.Id tamen a natura fieri contingit, atque adeo totum negotium illi est

committendum.

215쪽

De humoris crystoni assectibin CRystallinus humox praecipuum visionis instrumenatum,prae caeteris oculi humoribus suam puritatem& perspicuitatem retinere debetot Visio perfecte exertaceri valeat Et si ab ea pituitate deflectat,visio plurimum laeditur. Praecipuus autem crystallini affectus, quo illius puri tas turbatur , est glaucoma, seu humoris crystallini in vicum colorem mutatio. Fitque hic affectus, quaΑdo

umor crystallinus condensatur per exsiccationem, quae in senectute contingit, concurrente tamen causa aliqua exsiccat & condens ante.

Cognoscitur hic affectus, quod circa pupillam insignis & profunda appareat albedo , & omnia tanquam pen fumum & nebulam videantur.Dissicile tamen a suffusione distinguitur , quae talem albedinem in pupilla repraesentat : unde factum est,ut autores quamplurimi glaucoma cum suffusione confundant. Verum nigem ter introspicientibus ex eo distingui possunt isti duo affectus,quhd in suffusione albedo in ipsa pupilla, & fere iuxta corneam, in glaucomate vero profundior appD

rrat.

Incurabilis est hic affectus, praecipue in senibus, in quibus siccitas partium emendari non potest Si tamen non satis c stet in crystallino affectum residere , sed siffusionis quaedam cbniectura fit,illius remedia in sesareuocari poterunt. Praeterea laborare potest humor crystallinus stu 'rcito, cum nimbum latiori sua parte, quae tenti. ins.

216쪽

eomptilla est , pupillae foramini non rem opponitur, ted Vel sursum declinat,vel deorsum, tumque res gemitanae solent apparere , si Vnus tantum oculus hoc vitium patiatur;quaa admittitur parallelus qui in utroque oculo idem esse debet, ut res a duobus Oculis percepta eadem appareat.Et si in eadem planitie constituti non sint, res minae apparent, quod facile experitur quicumque alia rerum oculum digito deprimit, vel attollit: tunc enim amissio parallelo res duplices apparent. Haec tamen vi sionis deprauatio , qua obiecta duelicia apparent, non solum ex causa propositaexoriturued etiam a vaporibus aut tenui pituita crystallinum inficientibus , a quibus spiritus visui discinduntur; unde At, ut eiusdem rei spe-c1es in duobus locis recipiatur ; quod etiam in ebriis saepe solet contingere Secundo situs crystallini vitiatur,quando versus ante riora aut posteriora inclinat. Si versus anteriora & p pillam,tunc res propinquae non recte percipiuntur, me lius vero dissitae, quod in senibus plerumque contingit. si vero versus posteriora & neruum opticum magis situs sit,propinqua recte videntur, dissita vero minime,&tunc fit Myopia , quae in praefatione explicata est , ductumque est ibidem hos affectus solis specillis esse reparabileS. Tertio situs crystallini vitiatur, quando ad dextra vel ad sinistra nimium inclinat qui affectus Strabismus nominatur , cum pupilla rebus videndis non directe, sed oblique opponitur, neque ipsa in medio oculi appare sed ab eo declinat,ita ut in 'na oculi parte plus albi appareat,quam in alia. Fit tamen hic affectus non solum a crystallini sim vitiato , sed etiam ex praua musculorum oculωs mouen xium dispositione, quae vel naturalis est, vel a dictorinta Riviculorum paralysi aut conuulsione oriunda.

217쪽

Verum a quacunme causa producatur, si connatulae lis est,incurabilis censendiis. Si verba praedictorum musa culorum paralysi aut conuulsione fiat, eorum morbo Tum curatio a capitis affectuuna curationibus desiimen da est. Denique ex maiori vel minori inuersione crystatilini, aliae visis deprauationes possunt contingere; quin do nimirum quae recta sent, curua apparent, Ves quando obiecta quasi inuersa videntur; quod contigit Medi Co cuidam , ut refert Sennertus , qui cum scalam, ii brum aliquem e serulis petiturus ascenderet, & oculos fortius sursum conuerteret , accidit ut omnia ei postea inversa apparerent , & homines in platea capite am bulare viderentur ; quod ex situ crystallini mutam contigit: siquidem post anni quadrantem, cum forte

iterum Oculos sursum conuerteret , naturalis visio re

diit , & omnia in recto situ vidit. Vnde patet violento oculi motu crystallinum e sua sede deiectum , simili postmodum motu ad eundem iterum transinissum fuis se. Eam autem crystallini mutationem cita contigisse existimo , ut crystallinus humor sic fuerit i11uersus, ut pars illius anterior, quae reliquis depressior est, pupillae directe opposita non fuerit, sed potius pars illius lateralis , quae cum gibbosior Sc magis convexa sit, species obiectorum inuerta repraesentare potui que admodum videmus in speculis rotundis obiecta imuersa apparere. Idque ea ratione contingere ex opticae prae eris docetur ,qubd in medio conuexo , & densiori radij 1pecierum visibilium ita refranguntur , ut sese cruciatim intersecent, & qui a parte obiecti superioriferuntur, eam tanquam inferiorem repraesentent,& vice versa.

Si vero minor fuerit humoris crystallini inverso in Ut, rumpars crystallini depressa, tum eiusdem con'

218쪽

hieo pupillae aliquate S Opponatur , obiecta incuruaupparere posui L. Quamuis etiam alia ratione fieri , t illa visus deprauatio , qua obiecta incurua apiastarent : nempe si portio Eumoris crystallini pituitose more se fundantur. Tunc enim propter diuersim crystallium tenuitatem, & crassitiem,diueri, fiunt resea aeones, quae causae sunt illius visus deprauationis, qua obiecta incurua apparent. Hoc dilucido exemplo de monstrari potest , scilicet baculi, cuius media pars in aquam demersa sit ; tunc enim incuruus apparet, ex eo quod portionis in aquam demeris species , quando ex aqua in aerein desertur, utpote a medio densiori ad tenuius, refrangitur a perpendiculari: portio vero quae estin aere, non restangitur, quia non transit per diuersi media , quemadmodum ea, quae est in aqua , inde fit ut baculus incuruus appareat. Eodem modo species obiecti , quae fertur in portionem crystallini densiorem, magis rQfrangitur, quam dum fertur ad portionem illius tenuiorem , quae scilicet in statu naturali constituta est,a pituitoso humore minime suffusa: atque ita , propter varias restactiones , obiecta incurua

Cum autem in horum affectuum curationibus remedia non confer nt,in iis inquirendis frustra laborandum

non est.

Desumoris aquei praecipue

de s usone.

I umor aqueus a sua naturali constitutione deii-A Litur, cum quantitate vel qualitate peccat. Dum

219쪽

18s naxeos Medicae , Lib.

qua 11titate peccat, augetur, Vel imminuitur praeter hi ilum pupillae dilatationem, aut constrictionem escit , qui affectus suo loco erunt exponendi. Dum vetuequalitate peccat,crassior euaditiquod fit ab humore ertraneo in eum ess ase, & Suffusio nominatur , quae explicanda est. Licet enim Galenus I. deo tom. caus p. a. ab ipsius humoris aquei condent alione fieri iii terdum suffusionem doceat , sine humoris exciemem iiiij uxu : tamen qui rarissim&d contingit, &istia ginatione potius, quam artis usu dignoscitur; & si titi affectio detur , prorsus incurabilis et 1 : illa omissa, e ea , quae fit ab humoris excrementitij afflu*u tantum

agemus. Haec autem υπολυμα Graecis, Latinis suffus16, Arabibus aqua , Vulgo cataractra non a r. Auctores

quidam haec nomina inter se distinguenda esse volunt, ut varios huius morbi gradus significent.Incipiens enim affectus, in quo leuis quaedam visus obtenebratio comtingit uisusio ab iis nominatur.Cum Vero Ulterius pre gressis est morbus,& aliquid in pupilla collectium qua

instar apparet, aquam peculiariter nominant. Cum de- inique materia in pupilla omnimode concre a est , visionemque prorsus aufert, cataracta ab iis nominatur.

Et igitur iustusto,ex serosi vel pituitosi humoris,in illisi

spatium quod inter corneam S crystallinum est,affusis ne. Cum autem in illo spatio humor aqueus conii neatur, iure merito inter aquei humoris a tectus recen

setur.

Haec quidem verae suffusionis causa est. Alia tarneadatur sustasio spuria, quae fit vaporibus, a venzriculo aliisque partibus in oculos translatis. A capite etia*VFores ad oculos transmitti , & suffusionem spuria' vincere posse docuit Gilon. Hloc asse l.o .a. in i in alis autem duae suffusionis differentiae inter se distis Auctoi bus Proponantur , ut plurimum tam

220쪽

I V. Suffusione. 189 omplicatae sunt , saltem legitimx suffassioni spuit,

omplicari Elςt : quia Vapore. R partibus inferioribus lil cerebrum translati , facile deferψntur ad eas capitiquartes, quae a morbo liquo debilitatae sunt. Id quidem eo diaetur, quod omnes sinissionς laborantes, minus laeduntur , ac persolcacius Vident matqtinis horis, quam meridianis & vespertinis, quia, nimirum a pransedio& ccen multi vapores a Ventriculo ad oculos ele tantur & visum conturbant. Imo docet experientia, indictis laborantibus visum est hebςtiorem & caligi nosiorem statim a pastu , quam paucis post horis ab ipso. Praeterea omnes suffusione laborantes referunt, si1-bi videri in aere corpuscula quaedam Volitantia, velut culices, muscas, pilos, telas aranearum & similia, quae non fiunt, nisi a vaporibus crassis ad oculum translatis,&in eo sese commouentibus. I laetenim Auctores exi stiment, huiusmodi repraesentationes dependere a particulis crassioribus humoris pituitosi in oculo contenti & seffusionem essicientis , hoc tamen credibile non est, quia oporteret humorem illum pituitosam suf-sisonem. essicientem , perpetuo moueri in oculo , ut ecies illas corpusculorum in aere volitantium repraesentare posset; quod quidem rationi penitus aduersatur. Quin potitis haud dubium est apores esse in perpetuo motu,atque aded phantasinata illa volitantia repraesentare posse. Humor quidem pituitosus praecipua est,ac magis O dinaria sesstasionis causa : alij tamen humores exigua saltem portione, ei commisceri possint: & si bilis mi .rceatur , citrina ; si melancholia , nigricanssiffusio ap

paret. .

Humores autem isti ad oculos confluere solent, quando aliqua debili a te affecti sinit , sed natiuai, seu