장음표시 사용
601쪽
duntur, 3c haec a frigida intemperie procedit. Hi& tertia addi potest cruditaris differentia, quando ob calorem debilem cibus imperfecte coquitur, Min pituitosam quandam mazeriam muIatur , citra tamen aciditatem. Causiae ventriculi concoctione laedetes ad tria ca
pila reduci possunt, vitiu scilicet organi,obiecti,direrum externarum, seu extrinsecus aduenientium.
Organi vitium omnes ventriculi morbos compleaehitur, siue similares sint, siue organici,siuec5munes, qui omnes illius actione evertere possunt.Intemperies tam ε frequentissima est laesae cococtionis causa Cum enim cococtio a moderato calore recte & se cundiim naturam se habente,perficiatur,si ille a debita moderatione recesserit,coctionis lae sto cotingit. Sic frigida ventriculi intemperies,quae caloris imminutionem facit,si remissior fuerit, cococtionem imminuit , bradypepsiam parit. Si vero intensior, concoctione.m abolitam,&apepsiam producit. Calida vero intemperies concoctionem deprauat, &dysipepsiam generat. Illae autem intemperies inter dum simplices sunt,ut in iis qui abortu calore debili,& ventriculi imbecillitate praediti sunt,uel ca
lorem acrem de exurentem obtinuerunt, vel plurimum autem cum materia colunctae; unde in melancholia hypochonstriaca,pituitae copia, & fermen ratio nigri humoris, cruditates, flatus, inflationes, fluctuariones, ructusque acidos excitari solent. Vitium obiecti,alimenti scilicet, quod est veniriculi proprium obiectum , multis modis consitigi sdum scilicet peccat in substantia,quantitate, quali rate,tempore,& ordine assumendi. Vitiosa sunt alimenta ratione substantiae,quae siq; a sanr concoctu Misi iliora,va caines cerni
602쪽
Cap. V. De Concoctione laesa, 3 7r
nae,leporinae, praecipue Vetustiores tale vel fumo induratae,panis furfuraceus, tubera , radices,segumina,& similia, quae dyspzpta nominantur. Quantitate peccant alimenta, quae nimia copia assumuntur,& eo nomine . calore vinci & superari nequeunt, undh cruditates oriuntur, illis maxime
familiares, qui genio & crapulae indulgent. Minor etiam quam par sit alimenti quantitas , speciem quandam cruditatis inducere potest , quando cibi pauciores, in ventriculo , sin primis bilioso exuruntur & praeassantur.
Qualitate peccant alimenta,quae nimis frigida dc humida,statuosaque existunt: vel quae calidiora tenuiorem chyli portionem exurunt,& in nidorosos
Ad hoc genus reducenda est concoquendi & condiendi ratio , varij enim elixandi, assandi, & co dimentoram modi, nouas alimentis dispositiones inducunt, propter quas concoctu faciliora,vel di
fiei liora redduntur. Tempus & ordo assumendi praeposterus conco etionem etiam vitiare possunt; ut si quis horam cibandi consuetam omittens nocte intempesta,& immediate ante somnum cibis stomachum repleat: vel
si post solidorum& astringetium,ut casei, pyrorum cydoniortura , de similium assumptionem, liquida
postmodum,& corruptioni obnoxia ingerat. Res deniqae externae coctionem vitiare possunt, si immoderatae sint: atque ita aer frigidot, calorem natiuum obtundendo, si debilior fuerit, vel cali dior,eundem calorem dissipando, coctionem euer po est ; tum etiam exercitationes immodicae, praesertim a pastu,calorem natiuu eliciendo a veri Rriculo ad partcs exteriores eu que praeter modum
603쪽
dissipado,nec non chylum adhuc inperfectam praea lcipitando versus intestina. Alcii & aliorum excre me torum suppressio,aut fluxus immodicus vigiliae immoderatae,somnus diuturnus, an im i pathemata glauiora, praecipue moeror, & profunda meditatio statim a pastu & similes causae externae , ventricbli actionem non parum vitiare postant. Praeter causas enumeratas Hermetici nonnulli recentiores aliam ad sucunt minus tritam,& ab antia lquis minime perspecta;quae quidem ab iis perspicue non demonstratur quibusdam tamen coniecturis lminime contemnendis habititur;cuius etiam supra in famis caninae causis explicandis mentionem se cimus. Primum itaque statu ut coctionem ventriculi naturalem a solo calore non perfici, led promptam lillam ciborum solidorum liquationem, ac dissolutionem, qua in chylum conuertuntur,ab alia causa ldependere ; cum experientia doceat cibosta in ollas bullientes igne luculento,etiam per plares dies c5tinuato, nuquam talem dissolutionem pati,ciam tamen bssa in ventriculis canum, breui temporis spa- l tio dissoluantur,& in chylosum siquorem conuer .rantur: cuin ventriculis piscium nullo calore actuali praeditis,cibi quilibet ingesti,eodem modo disio Θuantur& concoquantur. Causam itaque praecipuam huiusmbdi liquationis esse statuunt spiritum quendam, am liquorem acidum a liene in ventriculum transfusium,qui eximiam dissoluendi facultatem habeat. Quam ssententiam ex Galeni corusi doctrina eliciunt,qua sancitum est liustiorem melancholicum a liene in ventriculum traffusum excitare appereii etiam;idque vel constringendo,ac corrugando tuni cam interiorem ventrieuli; vel aciditate sua velli
cando, Quod quidem impugnari potest ex ep qu Da
604쪽
cap. V. De Concoctione Lya. 17s
si eonstringendo id facere Omnia adstringetia idem praestate possent;& si Vellicando,acria quaelibet potentius quam acida appetentiam excitent. Prob bilius igitur existimant humorem illum appetentiam excitare per accides,penuriam scilicet alimenti inserendo,per dissolutionem illius quod ingestu est;ex qua penuria appeti us excitatur. Atque ita longe nobiliorem lieni usum tribuunt,qu m qui ab antiquis fuit propositus, nempe ventriculo subministrandi praecipuum coctionis instrumentum.Huius rei coniectura satis valida ex auibus elicitur,qui durissima plantarum semina ditatuunt, & lienem habent ventriculo undiquaque Circumductum, vi
potentius spiritum illum distatuentem inspiret vel
liquorem acidum commodius communicet, Uali dum autem auibus inesse acidum illum spiritum ostendit Helmontius proprio experimento: refert enim se in pueritia cum passere aleret, ipsi aliquando linguam obtulisse,qua ille rostr0 apprehendens deglutire conabatur: se Vero linguae apice passeris guttur contingentem , maximam in eo aciditatem percepisse. De spiritu vero dissoluente auium ventriculis inhaerente probatur ex praxi medica , in qua gallinarum ventriculi ad iuuandum concoctionem passim praescribuntur in pulveribus digestiuis quos hunc affectum praestare credibile est,ciborum dissolutionem adiuuando , cum iidem gallinarum ventriculi calculosis etiam praescribantur , quibus calculorum dissolutio maxime iuuatur. Id quemanifestius elicitur ex eo quod ex auium ventrisulis sal elicitur maxima calculos disi luendi essidaeia praeditum. Ex quo quidem sale ventriculis auium magna copia infixo, natura sagax & prouida spiritum elicere nouit in vivetite animali, cuius adminiculo
605쪽
culo concurrente calore nativo in solidiorum si mentorum di solutionem moliti possit. Et Vuta4 notissimum est ex salibus desoluetibus, puti vitri
lo,nitro,ammoniaco,& sale communi, spiritus eli ci ,longe efficaciori dissoluendi vi praeditos. Ille igitur spiritus, seu liquor acidus a liene niventriculu transfusus,dum secudum naturam se libbet bonam ac laudabilem ciborum concoctionem efficit; si vero a statu naturali recedat,ventriculi lactione evertere potis est.Sicut antea dictum fuit ei lhisce praesuppositis,caninam appeIentiam excitari, quando spiritus ille seu liquor acidus nimia activi ltatem,& potentiose dissoluendi vim obtinuit. Sie letiam ex aduerso,si vis illa dissoluens debili in effaciatur, aut omnino deficiat ; coctio ventriculi imminuta, aut abolita sequetur. Hinc dicit Hermontius Aphorismum Hippocratis primum sect. 6.qui se habet: In longis suitatibus intestinorum , A ructus lari seperueniat, qui prius non erat Inum bonum,ua interpretandum esse; ut scilicet ructus acidus superueniens significet fermentum illud acidum, quod limorbo fuerat deperditum ,restitui incipere. Fulciamus & nos nouam hanc doctrinam proprio
experimento. Cum enim anno praeterito I 6 8. alui fluxu pituitoso,& melancholico per quatuor men ses integros,afflicti fuerimus,& ab eo ad extremam maciem,& veluti marcorem perducti; quandoqui dem omnia alimenta in pituitosam & mucilagino iam substantiam conuertebantur,ex debili laete Ven triculi ea perfecte concoquere nequeuntis; post multa remedia per totum illud tempus usurpax , quorum maxima pars parum aut nihil profuit: tan dem aceti acerrimi usu frequenti,intra paucos die ia saeuo illo affectu integre liberati sumus : cuiu equidem
606쪽
equidem aceti vi, acidum illud naturale pene deperditum, plurimum adiutum , ac restitutum fui sse coniicere possumus. Vsus aurem aceti fuit in pastibus cum ouis induratus , quae frustulatim dissecta, aceto intingebamus & per aliquot dies hoc solo edulis in omnibus pastibus utebamur.Tum hoc ma. niseste percipiebatnus,quod si acetu non esset valde
acre,exiguum Ventriculo adiumentum ferebat.
Diagno sis huius affectus iuxta laeste coctionis differentias,varia est. Ac primum a pepsia,& brady-pepsi1 iisdem insignis indicantur, per magis & minus tantum differentibus. Illa autem signa sunt,ructus acidus , alimen ri incocti, vel semicocti per os aut aluum reiectio; causae ventriculum refrigerantes praegressie; grauitas, tensio, & inflatio in regione stomachi; laesio a frigidis assumptis ; urinae tenues, aquosis & decolores. Interdum tamen urinae crassis S rubrae apparent, ex succo impuro ac saeculento, qui 'b primae coctionis imperfectionem , a chylo sufficienter separari non potuit ,sed ad renes usque transinissus cum seroso humore,impuras etiam urinas reddit, quales interdum a metapcholicis praesertim,& scorbuticis excerni solent. Fusiorem huius urinae explicationem vide apud Sennertum lib. 3.pract. mediari. I. se l. 2. cap. T. Dyspepsiam vero seu deprauatam coctionem ostendunt,ructus nidoros, capor similis aut putredinosus in ore ; sitis de aestuationis sensus; a calidis assumptis laesito. Si idiopathice ventriculos laboret, propria eiusde morbosae dispostionis signa aderui. Si veco symmpathice assiciatur, ex propriis partium affectarum signis,ilia sympathia est elicienda Si vero ex errore causarum externarum, vel obiecti vitio sympto madςpendeat,ex earum praesenti aut praegressa constitutione,
607쪽
tutione , aegri vel astantium, relatu , innotestet
Prognosis huius affectus ita instituenda est. Co ctionis vitium, quod a causis externis excitatur facile corrigitur, causis illii sublatis,& idonei Vi
chus ratione institua. Facilius etiam curatur laesa concoctio,ex humoribus ab aliis partibus in ventriculum transsatis- quam dum a proprio ventriculi Vitio exoritur.Humoribus enim illis expurgatis, antequam morbum laliquem stabilem in venticulo excitent , coctioni; lossicium restituitur. Abolita ventriculi coctio omnium deterrima est; quia totius corporis nutritio frustratur,unde mor
Cochio imminuta sua eti im parit incommoda, ut colicos dolores, cachexias,ac tandem hydropis luarias specie S. Deprauata cococtio multorum etia malorum causa lest, puta obstructionu, scabiei,sebrium, & similium. Curatio perficitur sublatione causarum externarum , anteceJentium , & coniunctarum , qua assectum istum efficiunt,augent,vel conseruant. Ac primum aduertendum eri t, utrum ab aliis partibus ad ventriculum humores transferantur;& in hoc casu ,humores illi erunt evacuandi ac reuellendi,partis mandantis affectus corrigendus, & ventriculus roborandus. Affectuum aliarum partium curationes ex propriis capitibus erunt desumendi. Ventriculi vero roboratio ex inappetentiae cu- ratione desumi poterit. Quae vero ex proprio vetriculi vitio cocti otiis laesio tingit,ea Vr plurimum ab humoribus frigidis aut calidis ducit originem ; atque adeo eande cura tionem
608쪽
cap. V I. De Singuisu. tionem obtinet, quae proinappQ entia a similibu , musis oriunda fuit proposita,quim hic frustra tepe
Si denique Hermeticorum caua pecularis suprὶ proposita animaduersione digna sit; illi prouidendumetit, primo lienis prauam diathesim corrigendo, de spiritus dissoluentes restituendo substantia quadam acida cuius generis sui spiritus sulphuris,uitrioli,sa
SIngultus est motus ventriculi deprauatus, quotem s1bi noxiam expellere nititur. A vomitu distinguutur ex eb quod materia quae vomitu reiicitur,in ventriculi cauitate continetur;& ille totus inuertitur, ut materiam illam excludat : in singulta vero materia peccans, tunicis eiusdem infixa est,ideo ventriculus sese constringit,ac fibras suas concutit , Ut etiam excludat. Et ut nauseam quoque in hac definitione comprehendamus,dicimus motus ventriculi expulsi uos tripliciter fieri: vel enim natura quandoque vult insurgere ad expellendum, & non potest;aut non sussicienter ad hunc motum irritatur,& tunc nausea fit: aliquando insurgit, & expellit,&fit vomitus: vel denique insurgit,ut ςxpellat,sed non potest expellere,&tune sit singultus. Ille autem motus conuulsivus eli,non autem v*ra conuulsio,quae solis musculis competit, & partibus
Causae singultus immediatae proponuntur ab Hip-O o pocrat
609쪽
pocrate , 6. inanitio,& repletio,sicut lasonuulsionis. Galenus & Auicerina tertiam addunt pen pq irritationρm a materia acri. Alij anxie Lb nt,ut materiam irritatem ad repletionis ge1 us ira hant,quis sententiam Hippocratis illφsam tueantur. yerum: hi res ipsa loquitur perspicue, non opus est rerum euidelias propter huiserum Verba confundere obscurare.Quodenti' clarius est, quam singulturi fieri , facultate expultrice irritata 2 Lbaechque igitur irritationem illam escexe possunI,eriit causae proximae singultus Iam vero humores & vapore S quanti- ate vel qualitate peccantes , Jentriculum irritar possunt ad expulsiouem, sic repletio de acrimoniint causae di ueris toto genere di inanitio 'erb quomodo singultum e*citare p*ssir,non est se tele explicare. Cum enim illiu e sentia consistat in desestu,nemq dizerix,naturam insurgerρ ad defectum expellesidum ; quin pstri' sanouebitur aὸ ilium reficiendum ac reparandum ; & sic attractricem potipsi qu im expultricem facultatem mouebit .si vero interdum singultus imagnas euacuationes seqaatur, ut in
3cutis:& malignis febribus purgatione ex helle-
soro cόntingit,id non evacuationi simpliciter tribuendum , sed 'poti's mdignae cuidam qualitati iinorbo,vel medicamento ventriculo impresta. Materia autem singultum efficiens, vel in ipso vem tticulo cor ligitur,vel aliunde ab hepate,liene, intestini lusque partibus,vel etiam toto corpore com municatur. sic alimeta vel medicamenta acriora, hu mores acres, aut lumbrici mordentes in ventriculo
contenti,singulxum idiopathicum produeuur. Sym' pathicum vero inserunt vicinarum parti uni inflama tiones transmisso ad ventriculum icho Hast vaporqacci: quod tumor,hepate praesertim
610쪽
mito. ventriculum comprimi I nde facultas expultrix assidue irritatur.Dem que a x ovo corpore possitnt transferri ad ventriculum humores , vel vaporesntes, in affectibus totum cQrpus occupantibus, ut interdum in febribus acu is & malignis contingit.
Diagno sis huius affectus per se conspicua est.Cauis Verb signa ita distinguenda sunt, ut si idiopathie.
contingat;asse istus magis continuus sit,& humorum in ventriculo contentorum signλ appareant ;& affectio vomitu sedetur. Humor Verb peccanS in ventri .culo colle stus, vomitu, aut ructu , aut oris sapore,
aliisque signis internosci poterit. Si denique ab al-3 erius cuiusdam parris morbo oriatur,eiusdem signa- ex propriis capitibus erunt desumenda.
Quod ad prognosim attinet, singultus qui , causa
aliqua procatarciiςa,'et cibo, potu, aut frigore exoritur,periculosus non est , tum etiam ille qui crisimper vomitum interdum antecedit ; sed tunc reliqua signa in bonum consentire , & salutaria esse debent. Si quis in laboriosa febre singultiat, morbo laborat pessimo. Hippocrat. in Coacis.Fit enim ille singulius ab humoribus acribus & maligni S, tunicam ventri culi interiorem vellicantibus,& facultatem illius expultricem stimulantibus.Et dicit Vallesius se nullum Vidisse seruatum,in extenuatis,aut febre ardente,vel maligna correptis, cui singultus superuenerit. Sic Dud Hippocr.3.Epi ct.2.9Ur.12 Mulier qoe in Medacium soro habitabat, diei a. frequentes sngultus p tiebatur,& 1 .interiit.Obseruauit etiam Platerus singultum in febribus ardentibus superuenientem,&porseuerantem, plerumque mortis esse praenuntium, ςundem extam in dysenteria esse lethalem. A vomitu sirigultus ,& oculorum rubor, malum, uippofr.. 4.3 sect. .duo hec signa si vomitui se pet-Oo a ueniam