Tractatus de republica RomanoGermanica. Auctore Jacobo Lampadio IC. ...

41쪽

34. Rerum in republica & iu--stitiae ratis facit, ut conditione personarum vel ut singulae vel univeris considerentur.3 se Singulas diceres , quibus sigillatim ob personae conditionem quid indulgetur: privilegia appellant. 36. Universas , quae citra respectiim personae ex conditione objecti in genere definiuntur.37. Et Huat vel delicta vel res quaqua ratione in commercio posita 38. Delicta sint publica vel privata. 39. Res sunt Rudales vel allo- diales: sed tam has quam illas in alia genera partiri precium est, ut mox patebit , & infra ubi iura Imperii descripsimus,pro re nata praestitimus. o. sed ut hae res omnes iustitiae obiiciuntur , ita ratio seu

potius definitio iusti , tanta di

42쪽

R o M A N o-G ER M. 33 i. screpantia & errore distrahi-it tur, ut pleraque non ratione sedi opinione statuta videantur: alia in utramque partem ue constitui, is iustitiae ratio ferat. Hinc igitur fieri oportuit , ut tolleretur di-ii screpantia atque dissensio , & in. unam partem definirentur res,. sua natura indifferentes : quic

i quid autem hic & illic pro jure

definitur, civili ratione constitui, & a jure majestatis dependereo dicitur , non enim certam iuris rationem haberet, nisi maiestas i pro autoritate ambiguam conditionem ad certam iuris spe- . ciem definiret. a AI. Quae vero certam definii tionem a natura ducunt, ea a dii vina majestate constituta infe-i riori potestati non sunt obnoxia, nam ut magistratus majestatis. imperia patiuntur, ita majestas at primo motore Deo dependet. Quod M. Antonin. Philosopus C Ve-

43쪽

o REsPvBLICA . verissime expressit: magistratus quidem de privatis, principes de magistratibus ue Deum autem de principibus decernere. Hinc nunquam maiestas divinitus institutas leges infringere poterit, . quas parendo excipere oporter, ut inferiorem superioris impe

rata.

Σ. Sed omnis iustitiae ratio intra honesta & turpia consistit, quibus quasi extremis politica potestas inclusa nec vetare potest honesta, nec praecipere, quae cum turpitudine coniuncta sunt. In iis quae his interiecta sunt, reliquit Deus , quae certam desinitionem a natura non traxerunt,

quae proinde in republica, maiestatis determinationi succumbunt , & ex utilitatis ratione ex utilitate reipublicae petita defini

untur.

3. Quoniam vero haec potetia ferendae legis ut & tota reipublicae

44쪽

publicae administratio non ab interiori principio dimanat, sed ab essiciente & vi extrinseca, tuqnon in se, sed in aliud subjectum necessario agit. Sequitur majestatem sibi ipsi leges, quibus teneatur,praefigere non posse; pateretur enim simul & ageret. Ex quo liquido patet majestate legibus a se depedentibus eatenus

non teneri,quatenns civili ratione nituntur et unde naturae tantum legibus absoluti principes

tenebuntur , non civili ratione consti tutis, quo circa & naturaliter tantum obligari poterunt, nunquam civiliter, est namque in principis potestate leges ejusmodi utcunque volet, abrogare,& abrogatis alias substis uere vel nullas. Quomodo autem illis legibus obligabitur princeps, quae in proprio eius sunt arbitrio λψ . At tametsi vel natura rite

animis justitiam indidit,vel pru-C 1 denter

45쪽

RasPVBLICA

denter constituit majestas, quae reipublicet utilitas visa est exegis. se, tamen inanis est omnium legum tenor, nisi de genere facti positae singularibus applicentur,& quod cuique potentia competit , id actu seu effectu tribuatur,unde reddendi juris nata potestas, quae factis singulis in specie statuta accommodet.

s. Et si hanc reddendi juris

potestatem,ut fieri par est, in maiestate tanquam subjecto adaequato consideramus. , seposita jurisdictione magistratuum , per omnia eam rerum genera , in

quibus jus statutum reddi necesse est, diffusam esse deprehendimus , scilicet in criminalibus aeque & civilibus,jus reddi idque vi potestatis , quam jurisdictionem dicimus, oportet: nec turbemur criminalium potestatem injure civili non hoc nomine insigniri.non enim hic ex forma &

46쪽

nominibus rei publicae Romanae sed ex principiis & natura rerumpublicarum differimus, de re potius quam verbis- solliciti; infra exactius haec perstringe

s. sed ubi ubi jus reddendum est , principio de facto cognoscere Oportet, ex quo scilicet sit genere rerum, ut jus in gene-xe positum , in individuo possit applicari, & haec potestas cognitio dicitur. 7. Postquam vero cognoveris , in quo genere versetur factum, tum jus in facto statuitur, quς potestas statuendi uri dictio appellatur in I. f.dejurisdict. 8. Statuti juris exequendi potestas imperium nominata est, itidem in d. l. 4. quae quidem in majestate contemplari in civilibus & criminalibus coincidere animadvertimus , etenim non minus in criminalibus x cogni-

47쪽

tutio,& statuti executio requiritur, quam in Civilibus, quolibet alio nomine haec quis appellet, nihil impedio, modo rem ipsam ita determinemus. unde tandem omnem jurisdictionis difficultatem sublatum iri existimo. Meminerimus autem has reddendi iuris partes sua natura disiunctas esse , quae possint magistratibus separatim competere, ut videli- .et acceperint a majestate in ali quo objecti genere cognoscendi, statuendi & exequendi potestatem , in alio tantum cognoscendi & exequendi, non etiam statuendi potestatem,&c.Et hinc& inde apud Romanos meri &mixti imperii appellatio orta est. 9. Etiamsi porro omnis jurisdictio seu gerendae rei publicae potestas sit in manu maiestatis, indeque dependeat, cum tamen, praecipue vero in magna repu- blica

48쪽

blica , maiestas innum ris civium negotiis per se non possit sufficere, constitui & sub ordinari oportuit, quorum ministerio reipublicae munia obiret , atque hinc magistratus a maiestate creari coeperunt, quorum Opera vel illa, vel in illa reipublicae parte uteretur, prout vel obiecti vel potestatis partem attribuit. so. Ex quo intelligitur magistratuum creationem jurisdictioni deservire , ac subordinatam non recte fouassis a potestate legum vel a doctissimis disjungi tanquam in latitudine oppositam.

si . Manifestius etiam cognoscitur omnem regendae reipublicae potestatem primo & formaliter in maiestate consistere , perparticipationem vero magistratibus communicari, iisque inesse ut subiecto com Guni, non proin prio , ac adeo nullam magistra-

tuum

49쪽

6 RasPVBLICA tuum jurisdictionem esse propriam, modo proprie loqui velimus .Et quanta quanta est magistratuum iurisdictio, a maiestatis arbitrio dependet, quemadmodum corporis vita ab anima participante. Unde decantatum illud omnem jurisdictionem ab imperatore tanquam fonte in inferiores defluere, & inde derivatam eodem relabi, quod adeo

verum est, ut ius extremae provocationis nunquam possit a maiestate avelli.natu sine provocatione ius dicere , nihil aliud est, quam in praesenti saltem specie; legem ponere , id vero procul

dubio est maiestatis , hinc adeo est, ut tametsi a sententia praefecti praetorio non appellare tamen supplicare licuerit Iun. C.de sentiras Prael. LF. C.deprecib. -- per.6fJ2. Deniquet haec statuendi &reddendi iuris potestas tam publicλ

50쪽

ROMANO-GER M. 47blica quam privata reipublj cor negotia suo ambitu comprehendit, quorum quaedam inserviunt iurisdictioni , quaedam directo obiiciuntur, ius cudendae scilicet monetae, vectigalia, collectae, ius vacantium bonorum, auri & argenti fodinti ius venandi,ius du

catuum, comitatuum conceden

dorum &c.viae publicae,flumina, ripae, portus : sontium poenae cuiusque generis: ius creandi Duces, Comites, Barones, Doctores& similes, ius magistratuum creandorum , & omnia denique quae iustitiae vel deserviunt vel obiiciuntur iurisdictioni subiecta sunt, quae quidem suo ordine collocassem , ut inde ratio miscendae reipublicae perspici potuisset expeditius , nisi infra denuo fuissent ad intelligendam nostram rempublicam inculcanda ; illuc igitur huc desumere licebit, atque haec sunt , quae ad fori