장음표시 사용
201쪽
A. Qi669 . veram, uti re magna pars Electorum. Non placuit mihi quidem tit
. lus Principis, qui aliquomodo videbatur derogare aequalitati lintus no-.bilitatis, quandoquidem hie solus prae omnibus dotibus oculis eum po-,puli propoluit, verum fortuna comus depressa, educatio in re tenui,as.. suetaetio ad strictam vitam, supprimebat hane Prinui pis celsitudinem. , ad nobilium vero illum videbatur restringere medioeritatem. Recurri d. mihi in memoriam, Patrem ejus primam fuisse oceasionem rebellionis, Coiaticae nomenq; ejus in summo apud eos fui sie odio, qui nillil magis, in omnibus suorum tractatuum propositionibus, quam ejus exigebant, extraditionem; Cum tamen in eorum pacificatione non exigua pars co- . sistat salutis publicae; arbitrabar tamen eam rancoris obstinationem, suecessia temporis evanuisse. subibat etiam mentem, non unum Rege, , sed plures Regaeos electos esse, qui Rempub: interim premant, qua , doq; uiti rahant, vertim, cui Impar eram, fato permisi. Super omnia v .rb sperabam, extinfiis diffidentiis, quas in patriam nostram, nihil mis, Sis quam ambitus Concurrentium ad thronum inducit, non offenso per, elestione poloni, ullo externo principe, communi nos tandem aliquan- , do fruituros pace, illosve, qui circa Blectionem intervenerunt errores, , subsequenti regimine, si non corrigendos, saltem communi contenta , tione tegendos, Mabolendos. Verum non post multum temporis, varia, proliere scandala, quae me desperare pene de statu publico coegerunt: , sperabamus sicq; nobiscum ratiocinabamur circa electionem; t cum qui .dam recte sentientes suaderent fasta prius pro piasto conventionesium, primum disquisitionem esse faciendam, ec super omnia, pacta convelis .ia eonscribendaὶ hoe ipso quod sit Polonus, nullum fore ab eo metum, , iacturumq; omnia quaecunq; Voluerimus; ec ecce per subordinatas per- .sbnas, notis 3am artibus distrahendae Reipub: in persectam domus Reniae circumscriptionem, consensus est Impeditus, causa Tam sciensis, de suo statu delapsa, procuratumq; ut in materia matrimonij, aliisq;, punctis Regem concernentibus, pacta conventa ad placitum scribere , tur, variisq; clausulis circumscriberentur. Sic in publicis; in privatis, vero omnia vitia veteris aulae, at non aeque excusata. Praeterito Reo, sors nascendi in Regnatrice domo, nee unquam agnita privata sori , na Plurimum e needebat; quod moderno cavendum erat, eum tamen, einem in apricum sat cito prodeant mancamenta; scena tantum mu-
, lata, non fabula: ijdem insusurrant Regiis auribus aut pejores priori- ,hus. Quod ita perstrinxit oculos fratrum, ut tertia die post electionem, ex palatina in nostro Sand triensi expediti fuerint Nuntij, cum e , postulatione, petentes, quatenus Rex ablegaret a latere notas aulae pe- , stes, quod non tantum non est factum, verum etiam legatio aue tacita, deduci non permissa. Consilium in penetrali tribus duntaxat cqnstans, personis dirigit omnes in specie senatus publicos actus ad Optimatum,ludibrium. Legatus Viennensis, ut ante Callicus in Reginae; in Regia . conclavi,pernox dc perdius. Primariae dignitatis Viri non tantum a con- . siliis di confidentia exeludimtur,verum etiam suspicionibus oneranturis imaginabili by figmentis aggravantur,&odio populi exponuntur officia. ,sta rostiae subsellia senatoria viventibus possetaribus,in alios distribuUistur: promotiones non per ministros illorum, sed vel per Matre gravε. Resp, vel per pueros et Ephebos,qui primae admissionis locum obtinent,co . feruntur. Talia scilicet sunt primordia Regni in incunabulis. nondum satia, maturum sceptrum nec bene firma potestas quid amplius sperare jubes R
202쪽
De Actis post comitia eorOrationis. I69
, desinare tempestates si non aures, oculos saltem, velut delicatiores com A. 166ν, poris partes di ustibus subducere: Congenita tamen hominibus euriositas, traxit nae adhuc Craco viam, ubi infirmam licet, habui tamen spem;qubd scia, licet in primisComit ijs authoritas publica pullulantes hasce urticas esset eX-
, sitirpatura, exorbitantias cohibitura,omniaq; ad forma&praescriptum legum, ui reetura: Et ecce pejora nunc fiunt prioribus; ubi enim deliravimus, loco, ineuicinae venenum hausimus, quo ipsa afflata comitia,quibus deplorandum, est instruinum funus: Qtiodq; omnibus commune est erroribus,etiam vesti, si a non relinquere, propriasve culpas in alios de volueret; nunc quoq; eadem, arte,jam Lamoysciis,jam alijs; nulla ad id ratione pertinentibus, ruptionem, Comitiorum imputare. Ego quae vidi di audivi a viris fide dignis gnari';, consiliorum, breviter tibi scribo, non fidenε memoriae, insuetae technis hu- , jusmodi di machinationibus; quae senio provectas aures impleverunt; ne for-
, te priusquam conferendi tecum detur opcasio, elabantur. Quod vero non, tam cito domum redeam,insolenti id est factum casu: Iussi mihi submitti cur, riculos non enim ut probe nosti plures sexigas habere concessit res anguis, sta domi di ecce honor illis exhibitus sub Craco via; ut qui nobilem vecturi, erant, in Regios ulus intercepti converterentur; nec erat cum quo de repe, tendis ageretur praeter Valachos di Cosacos, apud quos in flagello ratio di, in armis. UeStores dimittebantur redemptione facta, non item nobilium, subditi imb dc senatorum, quod mihi solatio erat)trahebantur Uars aviam 4 dc Zamostium: Fors levioribus huc sarcinis venerant, quam redeunt. Dem, us novit, fiet ne aliquando, ut cum eleyione Poloni, redeant antiqua saecula , an non potius hune Piastum iteru nostriὸ venere cogemur modiolis. At rea, deo ad propositum. I n primo introitu Regis offendjtPolonorum oculos ex ticus habitus index omnino, sic enim illum in praeteritis interpretabamur, Regibus) averisionis a Polona gente. Oc ad exteros conversionis: Nec huic ir, sa occurret natura, cum habitus difficilius frangatur quam natura.Educ , tio in Imperio Germanico, nune inclinatio affectus ad connubium Austr
. acum, magis ad illam nationem, quam ad proprios sic eos pompellare res i- , pia jubet trahit Mecaenates. in hoo tamen primo dolore meo, risum mihi, fecit quidam Vicinorum nostrorum, qui in electione noluit in Mareschaleu, Equestris circuli nominare Capitaneum Spiscensem, eb,qubd germanicis fe-
, moralibus ornatus esset, nunc tamen Regem ijsdem indutum occum germa-
., niuo capite introducebat patuit post dies aliquot clarius haec inclinatio, dum, aureum Regis Hispaniarum vellus, Tolson appellatum, Rex non tantum, ordinibus non congregatis ad comitia, verum etiam senatoribus inconsultis, susciperet; cum tamen insigne id sit Domus Austriacae; nos vero ideo P lonum eligimus, ut indifferens esset inter domus aemulas, utq; infinitis nos ' ., bellis non implicaret; ideo Gallum noluimus, ideo ab externis cavimus, ina, nes tamen conatus nostri, nisi Dominus custodierit civitatem, frustra vigi- , lat, qui eustodit eam. Tvetur se Rex exemplo praeteritorum Regum; At
, tiam illorum errores vitandi potius sunt, quam allegandi.HabuitSigismum, clus Austriaeam, aureumque vellus, di ideo favebat Austriacis occultasq; , submittebat suppetias. Induxerunt hac de causa Galli it Tartaro, sub Ch b, cimum. Habuit Casimirus Gallam, favebatq; Galliae, offensi ideo Austriaci incitarunt Moschum, di pretioso suae mediationis titulo, tractatum pacis, cumCzaro impediverunt. Fecit quoq; Rex suscipiendo hoc germanicum im, signe, quoddam juramentum, sed conclave, auscultandi gratia, subintrare, non potui, nec ab eis qui aderant, quidquam certi expiseari; λ, quod vel Q, audierint, vel auditam formam juramenti non intellexerint. An vero ex-
, pediat, Regem Poloniae juramento cuipiam, praeter Rempub ' adstringi. ouis uis boni publici amans est, discernat di dijudicet, nisi sorte fiat cum reis
203쪽
A.C. i 669 , strictione ut est factum statibus Regni. Stuporem tibi adseret,fidemq;,quod, seribo, superabit; id tamen a primae dignitatis, in Patria vitis percepi refe- , rentibus ieeg ore Regis audivisse, quod cum restrietione juraverit. Qua tu , igitur solutum legibus Dominu nacti quomodo illi vicillim obligati obstri., eisq; sutnus juramento, quandoquide illius nullum est juramentum quae , nam haee lit copula cum Repudi line voto, altilis introspicere, operae preti , um judiearem.' Dicitur haec rei trictio Regij juramenti tuisse in puncto Dissu, dentium; Si licet in uno puncto Regi iuramentum restringere, licebit di ia, altero, consequenter in omnibus. Fatetur te in uno id leuisse, quis seit an, non in pluribusὶ spectata vero eorum observatione. quid sit ae eo sentien- , dum, non aulim dedidere, eum pr.eserti u tarilis sit apud presbyterum Ci , ciuewskiabiblutio. Hoc erat, Regem elegide prius, quim agnoville. Quae, spes praestandi ab eo sincere juramenti super servanda jura post electionem, in Regem, qui illa privatus di egens vilipendit, ut tot haninationes di con , dem natae in varijs Regni & Nothiniae Actis, liuet summo studio conquiri, litae eliminentur testantur. Sordent forsitan jura; sordent, licet sat recentia, pacta conventa, quandoquidem juxta praeluriptum electionis in praesentin, 1enatus primo diu comitiorum ieeta non lunt. Fateatur bona fide an ea vel, uni us senator audiverit, di ta men si princeps esset amans Patriae, observana, legum, non tantum illa in principio Comiciorum ἰ egi, verum etiam in con- , clavi, parieti, di vix non propriae fronti an gi curaret, quotidieq; hunc suae, de alogum legeret obligκtionis. Hic jam ordine procedam pe. 4rticulos PQ, eiorum conUσntorum.
, in sequenti titulo, spondet Rex pro sutura consorte, qubd se non sidex- , in negotia status intrusura, nec promotiones per feminas aulicas externas
νιμπε - , factura; bc tamen liuet nondum sit conlbrs, jam Viennae promitii sunt Ma-μ μ . relen leatus, Cancellariatus, di quod summum est, jam dicitur non nemo. 4 , iisse durationem habere Vienna pro sigillo. Gravior forsan erit nobis Vien--φλiis se a Lad haec , quam muro non pridem rarisii; facilis enim illitie informatio. immiseιιι. , bc intra spatitim unius septimanae Varsaviam perveniet resolutio. Bellieae, inconomiae promissa erat provisio ex primis vacantibus, narret id Κro , num . de quo plura mox reseram. Neu id obstat, quod exules intercesse, rint, sicut enim illi omissi lunt, ita factum cum bellico apparatur eum σαμμως . xulibus vero quid factum sit, puto te non ignorare: habent cliploma cois, mitiis anni i667 roboratum, pro conferendis sibi in recompensam amita ...H uotis -eX reditibua primarum vacantiaru 3o millibo: Devolvitur id δελι ρὸ is s occisionem Fredro Capitanei Κrosinensis. ad dispositione a Reginae, at oximia- , consertur contra jus palatino Sandom triensi. Ignorantia in hoo praetendirum νaean , nequit, ministri enim sigillorum praemonebant, apprimere sigillu nolebant, nee cle facto appresserunt: in principio comitiorum Nunt ij palatinatuum, Verainensium exigebant Starostiam scrosinensem: quid aula facit evul- , Sato arcano potestatem tribunitiam ra se ipsa tolli, Nuntios contra Nun - , tios incitat, contradictionibus involvit, cameram Nuntiorum totum fere, sex septimanarum spatium inutiliter extrahit. Interim ne omnino dieatur, otiari, in causa Lamoyscij complanationem instituit. Ut vero id in forma, comitiorum fiat, sessiones peraguntur, quae, quia ob constantem Zamoy- , sciorum oppositionem non suocesserunt, tum primitin omnis cura comitio , rum, quando privata in eis assurgere non poterant: Quia vero directis, non poterat denegari Krosinum; de modo recipiendi di manutenendi, mi , te inutiles moventur quaestiones, eo praetextu privilegium in Cancellaria, detinetur, ut tandem Nuntius in desiperationem non tantum Krosinensis, cause, verum etiam aliarum publicarum, quibus jam tempus non supereis, rat, actus cum Protestatione abierit. Considera itaque, quisnam inter du-
204쪽
, os, lanem hune trahentea, comitia ruperit; ille ne qui cum protestatione, A. c. isiis, cum illi satisfactum non eluet, abivit; an qui legi noluit satisfacere, tem, pusque inutiliter extraxit videtur quidem fore, lut imagno essend emoluis, mento Regi comitia coronationis , haeque ratione, volunt eum quidam a cxcusare. at. Regi. ex ruptione eorum nihil incommodi , quando ea, non obitante; solita clicet ignoro an fundamentaliter tribunalia, ju- . , dicia in actis real sumpta, Regalia omnia roborata. Commoda vero haeca fiant. in paεtis conventis plurima summe Reipublicae necessaria addita is non sunt; aliis aliter, quam conseiisus exigebat sub Varsavia seriptis, , non Interrogatum; quod totum deinceps oblivione ec taedio interibit; ρομυ - , in recenti vero, neglectum non fuisset. Causa ramo ensis, cui tamen rum Go, aula diffidit, nec audet recentem autholitatem, cum manifesto Iure o, commi tere; in sit spenso remansit, hae forsan spe, quod paulatim suc- , cessu temporis Eamoyse ij aut taedio victi deficient, aut succumbent sum-s ptibus aut firmatae aut horitati cedent pro exigua aliqua contentatione. σssaraandis rumpuntur comitia, summa authoritas gubernandi penes Res Sem manet, maJor incomparabiliter, quam si legibus i tringatur potes itas, praesertim si bella quaepiam , aut turbines, qui jam nostris im-3 minent capitibus, fuerint procurata; recta via est arripiendael potestas iis absolutae. Quis scit an non hae intentione , post rupta comitia, da-atae sunt denuntiatoriae, ut Rex habeat certitudinem dominandi, e . - γ, i/blivioni detur confirmatio aurium Regni, quae temper simul fiebat; ne in habeamus securitatem jurium nostrorum ac libertatum: Ethoe est ar- canum status, propter quod nunquam Reges ita promovebant con- clusionem comitiorum, ac Equestris ordo, cujus libertatum conserva tio, a comitiis, consiliis , dc conclusionibus dependet. Deniq; haec est secreta, cic genuina, ut audivi ruptorum comitiorum caula; ut con- nubium ineatur sine consilio, M. consensiu Equestris Ordinis; qui id ne- gotium ingredi voluit; de quo variorum palatinatuum, ec nostri Sano domi riensis, fuit articulus. Prodedo ulterius, Der pacta conventa: Pa-
foedera cum externis Principibita tS Dominijs, renovare,
pacems cum eis inire curab M. Summe id mihi suspectum est,quod inis Hori
Elector Brande burgicus ministrum pro astu coronationis non miserit tern Prim' juramentum non praestiterit, irritatus, ut audivi quibusdam literis, non ad contentationem seriptis. Agitur id, privata domus Regiae dis- μ' sensiotae, ratione Capitaneatus Drombinensis, quo venditoElectori Prin- ceps Palatinus Belaensis indignatur adhue, dum de hoc sibi dicitur,l ' eet eum Hoberbeh sub tempus convocationis sat discrete tractaverit; ' publice et documentaliter illi, quod debuit, deducere nolens civitatum Prutheni earum, discretorum, summeque nobis ne etariorum, sub di tomim Nuntios vidi non modice alteratis vultibus a brevi forta tan audientur, qua de causa a Comitiis coronationis abierint. QModea putrei est; ad Portam, vix tandem notum, quisnam, expeditus; a qui
ρ busdam dieitur Wy ehi, ab aliis Wiente vii, alias Toro oruicZ Ar- menus , quod esset eum summo Reipubl: discrimine, nunc praecipue a quando Titreae, inserendi nobis belli, ansam solummodo ex parte n ' stra, dandam videntur quaerere. Quis spondebit pro Torolao icZs il - .' tum magis adscriptitiae , quam propriae fauturum Patriae. Didicit illo variis negotiari mercibus; quid, si etiam sanguinem, libertates, di su 'stantias nostras, α super omnia, fidem sanctam vendiderit pro quo li- cet pleni potentiam non habeat; sit mei et color illis, qui si artibus non potuerint, poterunt id vi extorquere ab Armeno, quem insuper nonus
205쪽
. Legatum, verum ut subat Liam, ec profugum, tractare poterunt, ille ve- ,rb martyrium subire nolet. Ostendere quoq; illos poterit personae vim, litas: licet enim Tureae ipii homines vilioris conditionis au legationes, adhibeant,saeiunt id ex arroganzia. oc vili pensione nostri; a nobis i , men exigunt viros, uc eos iu patia is vocant, Uelectos; pugnat id e , prusside eum singulari arcidulo Pactorum conventorum : Id quos cavemuδ, Reipub: quod Legatos ad exteraae nationes, non expediemuου, nisi nobiles bene pos, se Anauos utriini gentis. Lesat ne hic sit an Ablegatus, suisticit, quod, in summis Reipub: negotiis iit expeditus, in quibus Legatum expediri, conveniret, si esset cura talutis publicae.
Modum ratione solidorum' dinforum, in futura eoronatione
, emaciter condicere concedimuri. Pro excusatione lunt rupta eo mitia, ,e X cujusnam causa jam innui. Res tamen haec magna indigens praepa- , ratione, dum crude in comitiis proponetur, nisi prius modus habe-,atur, per homines gnaros artis monetariae, nunquam ad effectum dein, ducetur. Dieat Tite saurarius; aliquandone Rex cum eo hac in mate- ,ria serio est locutus ad quod tamen, si non jura, amor saltem erga P , lonos obligare deberet, quibus per hane monetam, singulis annis proin, ventus minuitur; nisi forte Viennensi dote ditati fuerimus.
Legiones, cohortes uemanipulos militares sub nomine nostro la
, exercitibus utriin, gentis non habebimuι. Si legiones , ergo nec vexilla et, di tamen retenta sunt omnia vexilla praeteriti Regis sub nomine modem, ni, ex quibus sat numerosa erit Iegio. An non ergo totus exercitus, O - , mniaque vexilla sunt Regia3 compertum est, ad ijs vexillis, quae se R . Sis tuentur nomine, omnium insolentiarum, rapinarum, inobedientiarum, exempla, de contagionem promanare: Non deerant boni cives, qui rati
, ne hujus. tractando de pactis conventis, dicerent, id tamen aula repre , sit, parando sibi ex ijs hominibus peculiarem, non Reipublieae, in qua bo , no principi praesidium, di spes locanda sunt; sed domui suae potentiam; ν quae, in quemnam finem parari deberet; non video, nisi ad oppressionem, Reipublieae: Eo sorsitan fine campestri Duci evicta regimina; eo aucta , gvardiae, eo Regius antiquus desultorius detentus miles, ut haberetur,praetoria potentia.
. Sis, qui creati siunt nobiles, incia er benefeta ad teriam gen
, rationem, non conferemus, nec eos in legationibus ullis expediemus., Wieniawski ad portam expeditus, alius externus Viennae Residens., Bona nostra oeconomica, nec Sta Hias, salis fodinas, metri o, eas, Regentias regni es' em. D. Lit vania, Iecretariatus, notari , tus aula, notariatus fiscales,.in genere omnes adminiBrationes Quartovienses, telonia, cameratus , ph leutico jure non conceis, demus: Et tamen Sambor Nodaicti cum Loto seijs, jam telonia Regnis, lieet sub alieno nomine, RadZicti cameratum, pinow sigillum Regni, tan , quam Secretarius Daniae. alij alia administrant. Quid dicam, de Seere itarijs Viennensibus, qui in loeum Lambiesorum, Bon Zioru, tanquam legi timi haeredes, vivacilis adhue hane administrant provincia 3 successerunt.
, Hrariam aperire etiam ex Senatusconsulto, nemini eonecdem, sise eonsensiu hperiali totius Reipublica. Mittendum quidpiam Uiennam
erat: abdita aerarij patuissent, nisi supremus Regni Cancellarius obstitisset.
, In judicijs comitialibus, curialibus, omnibique alijs, ita ut j , Ma r Scium, per numerum proponentur, quacunqὸ die judicabia
206쪽
, mus, advoeare eausas ex placito noctro non jubebi s. Id prorsus no, observatur; imb causae assessoriales, di relationis in antiquo disordine, , in diseretione, saepe indiscrete. oonsistunt. , Provisio Regs praeterito non solvitur; summa eum ingratitudinis, in Prori tri, nostram Patriam nota. Grave id videtur Regi, per oblivionem pristinae si inrito, fortunae di beneficiorum Regis; unde Reipublica paelitur detrimentum, , Rex enim Casim trus vidissim illi detentos splendores non restituit, qui in-
, comparabiliter Iuperant provisionis hujua pretium. Promittimus sium, ptibus uostrisfortalitium camenere e restaurare. De hoc prorsus
, nihi auditur, timend simque, quod Deus avertat) ne illud prius repa, ret hostis, quam nos cogitemus. Revocavit non nemo articulum hunc in , conclavi: responsum est conditio impossibilis est nulla. Subtrahamo tan, cum modo luxui, pompae, apparentios; erit, unde id fiat. Non luxum R , gum, sed virtutes aemulemur; non putemus nos ad thronum evectos, ut, bene habeamus, sed ut respublica per nos. Recordemur quod pulchrius, sit inter hostes, quam inter cives eminere; dc omnia ad votum cedent. , Ast ubi obliti sumus eivis fortunam; ubi nobis adulatores illi; authora, Satana libri, quorum tantum cumulum assentatio, summa aesae pestis con- , gessit, ut plaustro Craco via evehi debuerint, quae fuerunt lagellonica stea, mala, haereditarium quasi jus dominandi, appetitum potinatis absolutae, instillarunt; timendum est, qui exaltavit humiles, redeat ad initium ver- , sus, ominatue: Deposuit potentes de sede. Cum etiam Austriacum con- , nubium non aliud, quam appetitus eminentiae dulcoravit. De quo jam, est agendum.
, Ratione matrimonij, si id nobis praede linavit Deus, juxta D- mmmori
, ra ex Senatus consilio nos geremus. Hio tuam aliorumve, qui sub
, variavia fuerunt, appello fidem, an non punctum id scribendum erat. , ut Rex ex ordinum consilio, iniret matrimoniumλ uod tamen sit aut cu- . μαα, jus mysterium; quod sit aliter scriptum, penitus ignoro; vitio id non a , sim vertere nostri circuli Mareschalco, qui obrutus mole negotiorum, ρο- , neque exhaustus tam longa fatigatione, non mirum, quod locum prae, buerit subreptioni. Advertit hoc nobilitas, noster praecipue Palatinatus, , pulchreque in instructione circumscripsit, demonstrando ex nunc, non te , mere, sed cum fundamento rationis, id nobilitatem erigere, his verbis: , Matrimonia Regum, Mona harum nostrorum, aut communis utilitas, , aut universalis calamitas, de interitus comitari solet. Unde ne tolus par , tieulariter Senatus usurpet sibi moderni Regis, perpende terminum m- . ., derni, magis enim hic, quam alij Reges, indulgere debet nobilitati θ u- , xorandi potestatem; verum ut etiam equestris Ordo, super hoc negotio . - , maturh in comitiolis; neque ministri externi, quidpiam menti publieae . - , contrarium, in aula Regia sibi usurpent, attendent diligenter legati nati. . Non mirum, eos tantam rem Senatui eommittere nolui Recenti enim . memoria tenebant, eundem, sub Mareschalco Lubomirio, Senatu con-
, sulere, qui libertatem nostram eondemnavit, idc subjectum belli civilis i , venit; qui placentia loqui, veritatem vem non nisi involutam, ut non a , pareat, proponeret novit. patuit hujusmodi consilium, etiam in materia, matrimoni j, ubi videndo jam semel eonclusum id in mente principis, , nus non nisi palatinus Posnaniensis, priscae virtutis Senator, ausus loqui, , quae omnes sentiebant, di directh impugnara conjunmonem cum domo, Austriam: Reliqui tantum supersiete tenus, dilationem ad conserendum, cum Republica persuadentes, quod rex arripuit pro assensu: maior pars . nec propriae servitutis, nee alienae libertatis modum sustinens accelera ἀ, re, non Permittere nobilitatem, ut se inserat, ad quae non pertinet, praeia
207쪽
, venire obstacula, quae comitiola vel comitia poterunt opponere, uti jure , suo, stabilire sceptrum, ae si modicum esset praesidium, in amore civiust, conjunetione potentis, re vieinae domus. Facile devenire potes, quisham, hujus caput confiiij, fauile agnosces ex ungue leonem: Dilhernes conlilia, , quae nunquam pacem, verum non unum c quod Deus avertat a bellum, , Patriaeque calamitatem adserre possiunt. Et quia haec matrimoni, mate- ,ria, maxime nune in amore omnium est, quoinam bonorum sensus in ea, audiverim, explicatius tibi deseribam.
I ria potitii naum in punSto Matrimoni j Regij in quaestionem veni, uni. mo. An ineundum ado. uandor 3;io. Ubi Utrum illii pii sit necessirium 3 ipse temet introspiciat; multa eis, nim etiam de hoc sparguntur, id ego non discutio, licet non sic onini, no contemnendum, ne Viennae detur edus occatio; quod inverso ordine, Regi procuratur. ut ex considerationibus, quas infra Ieges patebit. An, vero sit necessiarium Reipub cum Polonum elegerimus t Plures cense- , bant; satius illi in coelibatu manendum esse: Luet id telum minuendae, domus unius, invidiae, quae saepe, turbarum et Ie solet oecasio, ii honor, hie veniret ordine in defectu sueceitaris; Liberior semper esset, majo- ,risve Maaestatis electito, si paratum jam Electum non respiceret. Suis, spiciones solitae inter principem S. Rempub: non haberent Ioeum, si, non haberet ad quem, sive se vivente, sive poti fata, sheptrum trahe- ,ret. Magis amaret Patriam cum majore circa esus integritatem appli, catione ageret, si non esset divisus amore. Esset melius expeditus ad , negotia, praesertim bellica: minus esset obrutus sumptibus, dii tractus, faetioniblis, sine quibus nulla externa pedem inseri in Poloniam Videmus nullum firmius, ae sedis Apostolicae subiistere dominium, , quod hae praxi Principem assu init. Veneti a longo jam tempore, licet, non per legem, sed per usum, coelibes eligunt principes. Poni potest in-,tCr exempla, Tu rei ea quoq; Monarchia, oc quotquot sunt Maho meti, Dominia, quae diutissime durant: siquidem ibi extra honorem, ec decus, conjugale, ae si non essent uxores, manet piorum more babentur: sed, de hoc uidendum erat Uarsaviae; ante nominationem Domini; nune se- ,rbde ineundo matrimonio ageretur; tradita jam ad thalamumVirgine. Ad alteram accedens quaestionem, ubi scilicet matrimonium Regi, ineundum esset Τ agere nolo Pronubum; sed de peracto jam, disseram. Non nego domus Austriacae magnificentiam, splendores,de dignitatem, , in summa mihi semper fuisse veneratione. Verum,quia plus patriae me . .e debeo, aliud ex sensu multorum dicere nequeo; quam quod mihi in , ea Regis displiceat conjugium. Qui novit Domus hujus authoritate , , OX ipsis moribus, a facilitate Polona longe diversis, ab ea omnino cave- ,re; considerando vero in acquirendis dominijs sagacitatem, quod ipsi, experti sumus, amictione, ne se inius quibus modis, Silesiae, in regendo, severitatem, subditorumque ablectam servitutem; au ipsum nomen e , horrescere debet. Confirmat me in hoc authoritas Majorum nostro, rum qui sicut crudam adhuc hauserunt libertatem . ita etiam delis eatius eam fovebant, cautiusq; conservationi ejus prospiciebant. Ut, vero dici, ex Palatini Posnaniensis sermone, quem ad cancellari amne,, Juxta legis obligationem, porrectum, an a quopiam transcriptum, le- ,sisse mihi contigit. Tria Avus moderni Regis, magnus ille Zamoysei - , us, fundator fere libertatis nobilium, Polonis cavenda esse, dicebat: sci, licet Turuicam potentiam , domesticum bellum, α Austriacas facti , nes: Nec immerito; sensimus enim ec aliae gentes, conJunctionem Auiso striaeam Iob:
208쪽
triacam. Sed ut a domesticia incipiam. Sud Sigismundo III. mittebatur citra consensum Reipub: subsidia in Germaniam, facessiveruntq; domi
negotium, ut non tantum ex suspicionibus verum etiam ex probatio.
nibus manus Regiae probari videatur, de tradendo Austriacis Regno, post primum matrimonium, in domo Austriaca: QMod comitia Anno i59a diluulierunt, N. non niti praevia inquisitione venia indulserunt. Quieverunt non statim, sed non nisi post annos i , Austriaea molimina: successerunt iis, conjuratio, fomesve civilis belli, ex Austriaua prodiens officina. Audivi quondam de ore magni viri HebrZydovij Palatini Cra-uoviensis, illum habere domi sitae documenta, deducentia, Regem Sigii mundum cum Austriscis, de successione regni, tractata, alia quaepiam dominia in recompensam ab illis accipiendo. Hi ne agnosces, quan
tum inhiant patriae nostrae Austria ei, quantumve Ualent eorum Connubia; per quae, vix notu totius Europae dominatum possederunt quod non tantum fecerunt, ducendo Haeredisias, verum etiam tradendo virgines suas, velut e sua hamo superposita, piscabantula imperia. Non deest tragicum vicini principis Transylvaniae exemplum, quod non pridem in Pia se colo, per occasio nona legi: Tradiderunt Austriaci Mariam Christinam, Caroli Archi-Dueis GedZensis filiam nuptui Sigitam undo Duci Transylvaniae, nepoti ex fratre Stephani Bato rei Regis noliri: ubi ventum ad conscribenda pacta matrimonialia, licet electus Princeps Transylvaniae, ut 6c Rex noster plurimum domini j ljabuit cavetur, ut in casu sterilis de desitis Sigismundi, Dueatus Tran- sylvaniae pertineat ad domum Austriacam. Non est hie Jam qu rendum, fueritne relicta prolesὶ facile enim ne esset fieri potuit: At nec id erat ex statum; Implietatus est Turcico bello, spe subsidior una.quae deinde nimis parce suppeditabantur, de industria, illum agendo in desperationem, ec per eam ad transastionem secum ipso; ut pro Ducatu Transylvaniae, O potensem , dc Raciborensem susciperet in commutationem. Id non satis illis suerat; obtentu impotentiae divortium illi cum uxore procuratur; dumq; tandem serbsese recolligens, Transylvaniam
repetit, velut transfuga re hostis comprehenditur; ec in ea ruere Pr gae, ipsis miseriis enecatur. De Transylvania, velut debita sibi hae reditate, qua cum Tureis, qua cum liberis civibus tamdiu decertabatur, donec tandem in ruinam redacta, ad eum statum de dureretur; ut non esset, de quo contenderetur: sicque vacuam, in praedam Turcis dimiserunt: Vide ergo polone, an non juste de te mutato nomine narratur fabula Uid illis erit difficile, quando nos vident ad
servitutem paratos Dominus Marte, illi arte nos conficient. Revo cemus tantummodo nobis, quam ob causam principem Condaeum excluserimus, eo scilicet solum motu, qudd factiones di potentiam Gallica tumuerimus, quae tamen longiore a nobis distabat intervallo, nune in poristicu alteram conspicimus, toleramus tamen oc suscipimus. Introspiciam recentia, ut supra innui, qua potissimum de causa Polonum eIegimus ne scilicet externorum factioniblis, collisionibus Austriaeae, Galliaeque domus, et infinita hellorum serie implicaremur: In quae tamen Omnia, facile nos Regia inducent connubia, quid enim eis nostra jura oberunt, quae Vix nos ipsos stringunt. Addo, quod adhuc in bivio, sit belli Turoici resolutio, nobisne , an Hungaris inserendum Post hoe vem matrimonium .
quomodocunque se determinaverit ImperatorTurcarum, nos interesiati Austriacis nolentes volentes trahemur, di involvemur.
, Haec sunt incommoda dc pericula, Reipublicae di ipsius Regis ex eon' iuncti
Austria. ea factione fomes belli
209쪽
. 669 , junctione cum domo Auitr ea, quibus id quoq; adjicio , ex ratione i-,plius Pertome cli Diis placet Reginae noli rue, quod selliuet cum illa. in fiali biliter veniet Mater, cum Aut triauo supercilio, Qui a tot annis, assuevit: cui ou ii gravia nobis suerunt Imperia Luciovieae, quae adeo e , suderunt Rempub, ut lia tenus ad ordinem redire nequeat: Non aliut . etiam a Nepte, ejusdem cum Amida humoris, sperandum an timenda. e.i. fateatur Uienna, quam libenter illam expediet. lnanis est persua, fio Regis, si judicat ob personae suae, aut Reipub: bonum , Austriacam, domum sibi velle conjungi: Regno non Regi providetur conjux. idem, manebat Ducem Lotharingiae, si potuisset potiri Regno.Quae verb motiva Rex hujus connubij habeat: si scire cupis Quatu-.or potitsimum, homines genij Regi; gnari, assignant, omnia e diame, tro pugnantia, cum ratione dimi publici ex quatuor fontibus sat imp , ris pro manantia; sellioet, timoris, superbiae, a libitionis re avaritiae. Ti. mor inde, quod illi statastae eras impleverunt caput, volentes alij firma, re suam apud eum confidentiam, alii necessarios se facere, ut illorum, nitatur consili)s, c uti hactenus Exerat tus Lilvanus hoc praetextu de- , tinetur in obsequium unius domus, quae totam Litoniam suis tenet, praelidiis 3 quia cum sint plurimi mκle contenti, qui invident Regi, dominium, velle nique eum illo privare, comparanda ergo potentia con- , nubio in potente domo, ex qua consilium, subsidium promptum; pa- , ratum in omnem casum, refugium haberi potest. Et haee quidem sunt, pestiferorum sublectorum perversa consilia, quae Domino diffidentiam, ad subditos faetendo, illum in majorem inducunt, qua eos, contra quos, suspicatur, contemptui habet. Non erunt male contenti; si Rex omnes, aequaliter juxta cujusvis praerogativam tractaverite si non clandesti, nis, nocturnis, externis muliebribus consilijs acquieverit, si regni in omni in, bus habuerit curam; si in amore civium. praesidium de securitatem vitae, , regnique sui, potius quam in externa potentia eonstituerit, nam non sica TXCubiae, nee circumstantia pila, quam tutatur amor. ad quod facilis via; , si vis amari, ama. Superbia in hoe est, quod splendor Austriacae domus, perstringat oeulos, caligantes adhue ad purpuram. Melius veris esset eum, Agatocle posteriores respicere rotas, fusique se metiri palmo, non subli- , mi a petere, ne Icari Transylvaniae, supra nominati factum renovemus: , recte ille: Malo Venusinam, quam te Cornelia Mater Grajorum, si eum, magnis virtutibus afferres grande supercilium, di innumeros cum dota, triumphos: Ponenda in bitanee propria ambitis, eum bono publico, quo , viam praeponderare debeat Diversa est sors Regum, a privatis; horum, statum proprium beneplacitum, illorum commune bonum conciliare de , bet, eum hi, sicut vivere. ita nubere Reipublicae, non sibi, debeant. , Ambitio fundatur in orbitate imperatoris, de successione in tot re, gna, Bohemiae. HunSariae, sortesque spes de vanitates in Italiam. Hispa- , iam, de Indias extendimus, arbitrantes, ut ambitio est, sic fortunam fia, re sine terminor nec mirum; obtigit enim nobis, quod nee oogitationem, unquam subierat, cur ergo amplius non speremus At haee in manu Deia, spes incertae sunt, di remotae nimis, incommoda supra innumerata certa, dc cita. Et quod maximum est; saverit sane ita nobis, ut ominamur so
, tuna post decessium Imperatoris di Regis Hispaniae , improtium , ves Rex, pacifiee successionem omnium dominiorum occupabk vel pro ea bellis, agendum erit si primum, actum est de nostra libertate, habendo tantum, pro Rege Monarcham, si secundum, quod est certiuia nihil derct Poloni, asent. nisi perprivo Proprij sitavinia pretio, sibi mercabuntur tervitus: ut ut
210쪽
, Ut ut ergo ratio haee pro persona Regis colorem. aliquem habere vi- A. itas,deatur, Reipub: penitus est exitialis. Avaritia apprehendit dotem, cujus millio, aut nescio quantum pro , mittitur: quo ad personam Regis, inveniret hic alibi majorem dotem; i , Non est id magnum illicium Regi Poloniae: Deinde millio ille non e- ,rittanti; ut suffecturus lit sumptibus, i uitentationi Resimae: in no-
,stra condicione, scimus quantum uxorcs insumant, licet uno nob: leum ., venantur curru, uno cubent Lhalamo , ex una eademq; culina iuste im, tentur, neu separatam foveant aulam. od ii Rex in provilione eneris. vatae Reipub: ponit fiduciam, metuo ne fallatur. Quod vero Rempub: attinet ; altius nobis haec introspicienda do, talitia marsupia. Nemo ignorat gentilitiam domus Austriacae legem , aeti δενυο- , quod propter conservationem dominiorum plus dotis non dent, quilin, Io millia florenorum: Germanica moneta, solo niva ioo millia; Exper- , ta est iu polonia in recenti satis exemplo, Annae Conitantiae Caeeitiae, , cui ad ultimum candelabrum argenteum, a limitibus bιleliae omnia, retro sunt recepta; ut ipse mena, ni puer tum apud Palatinum Sando- . . , miriensem non pridem defunctum existens; quanto risu eam expedi , tionem exui perimus. Unde illis nune tanta esset liberalitast cur lauro, sanctas domus suae constitutiones refringerentpQui novit genium frin-,cipum dc Monarcharum , qui nunquam pro affectu, sed omnia agund, pro ratione status, iudicare debebit, mysterium in hoo grandioris eu-,juspiam emolumenti latere. Augurari quidem non audeo, usi tu , men amans Patriae filius, timeo malo ejus, ne de ea illis altum iit in
, nuptiis: Quis scit, an ibi Neapolitana summa, quam Rex Ain ultiis in , scripsit Reipub: quam inscriptionem vidi nunc Cracoviae, per oblatam, adacta traditam, aut Patria nostra una nobiscum, non est vendita' Ut, Sigismundi Transylvania, de quo supra. Dicet quis; Riderent illi ista. , scientes, Regem electum jus non habere in hujusmodi: At ego non ri- , deo, sciens, nee Sigismundum illud in Transylvaniam habuit te, illosq;, id non ignorasse. Sufficit illis, aliquem sedisse praetextum, ingre sitim ad , praetensionem habuisse. Non ignoro, Regem quosdani spiritus alienta, tortos hausisse, per affinitatem de domo Jagellonica , proximam spem, absoluti domini j redolerites, Modicum subinde magna indiget reflexi,one, ut illud modicum erat, quod nobis bellum Sueticum, totq; clades kinduxit, inter pacta conventa in puncto omissa litera, de circumscripti, o ne domus Regiae; studione, an errore typographi, judicet quisq; , pror, ut sentit, modo prius consideret expressa verba: Lin a verb e lumbis, nostris directe descendens, iisdem omnibus praerogativis ute ur, quibus, Proles praeteritorum Serenissimorum Regum utebatur. Notandu quod . sequitur: Salvis juribus circa hanc Rempub De hoe ne id fuerit, an de, alio, ita tamen in omnibus exemplaribus , quotquot vidi, literane an, litura id factum esset, expresse legi., Circa hanc Rempublicam non gratis dictum: Litera oecidit; litera, is vivificat: Terret me nimium, quod praeter morem, contra jus, procance , cellarius, minister status, arcana Reipub: curae suae commissa gerens, ad: , roborandum contractum matrimonialem, esset expeditus. Ea quoq; mei , percellit circumstantia, quod propter ejus expeditionem, nescio quodnam, . diploma, seu scriptum essentiale Reipub: quod eum insignibus regni assemi , vatur, eX aerario regni accipi voluerunt: In quibus omnibus, utinam lim, , falsus Vates'. errare maIo, quam perire.
Tertia disquisitio est, quandonam Rex matrimonium inire debeat pla.