장음표시 사용
351쪽
omnia bona sperata, de videri coepta, in omnia bona desinet pravus. lnvisus, insetis, ut ij, qui jaculum mittunt, non in vanum dirigunt, led icopum prospeculantur, ad quem colliment, ita istum contraui uentem non pudor perdendae Patriae tenet, sed patrocinia suae turpitudini fingit, ut eclinani honeste pecuare videatur. Proeancellarius Regni a dextera Principis, nihil novum accidisse Reipub. protulit, exstare quamvis cuili odi litetim casus triste exemplum. Sic quidam M. D. Litu. Nuntius ii et cum pro. testatione, amictis Regni Comitijs abivisset, quia tamen literis Maresubaucum interpellaverat, reductum esse, felicemque Regni Comitia exitum obrtinuisse. Neque ideo nunc etiam de Repub. desperanduin; posse poenitentia ductum, di pietate in Patriam, quae incestae crucie litatis viperas monstroso non ederet partu, melioribus flecti contiliis. Ea de causa optimum Regem pionum bonae spei in diem Lunae Orciniam Regni Conventum s
ponere .i4 Martii illieiente Mareschaleo Equestris Ordinis, universus sere Senatus, quando plurimi etiam Pedarij Senatores flagrantissime urgebant,
spreto liberae vocis arcano in continuationem Coautiorum consenserat.
Sed reclamantibus nonnullis Nuntiorum, potissimum vero pialeeinscio . Rursus Mareschalcus, quali omnibus viribus fallicentia juvando Comitia, supposito consensu Reipub. eontinuandoru Comit rum,qui vaciἰlabat, tan- tb magis afflixit, urgendo a Collegis Palatinidae declarationem, an ipsius desererent inconstultam contradistionis arrogantiam 3 quorum unus cum linpiam supra numerarium non fuisse docuisset, n m licet sex electi essent, quatuor tantum ad Comitia Regni venisse, de eonvictionibus juris sibi porro non constare, di si poenis legum innodatus fuisset, habuisse quem quo legitimum terminum, ipsum incapacitatis ad publicam obeundam provinciam arguendi, cumque insuper Iegitimε protestationem fecisse assererent, neq; posse arcanum jus liberae vocis infringi contenderent, ruentia jam C mitia impulerunt. Post haeo Iethargico amne somno in omnibus silentium spectabatur. Nemo, quid tacitus sentiret, promere ita publicum eXpediatus; multi, quorum ad vota sortuna propitiam manum ferebat, occulti. dum silentio tuti, lachrymis Reipub. laetabantur, nisi Episcopus Chel mensis vir militaris. dc aeris ingenij experrectus, arrepta voce disseruisset: postquam, frustratam esse suam expectationem deprehendisset, ud Senatorum quisque Magistratus scilicet pro legum, di imprimis patriae defensione institutus, offoij sui sequendo orbitam in gravit simis Reipub. periculis, aucto .ritate, oc ope, quantum valeret. potissimum vero consilio subveniendi . nune quoque ordine suo de praesenti Reipudi casu centeret: an continua tionem Comitiorum suaderet, dissuaderetve modo eb rem devenisse, ut Vulgare necesse habeat, quae ad suam notitiam devenissent, quando id prae sare teneretur, jurata muneris Senatorij Religione, solennibus illis jurisjurandi verbis contentam; quidquid nocivum scivero, avertam, hoc crimensum Patriae faciat amor, et conscientiae obligatio. Producere itaque se binas copias, originales vect literas, cum ob flagrantissimas preces, di R Qφp , ac prope ultimum perieulum illius. a quo communicatae fuerarit ἐrursus illi ab Episeopo Cameneeensi redditae sint, earum tamen fascias Vulgo e perpas signatas eorum sigillo ad manum esse, da quibus emanarurit in reale earum sumere documentum, in quibus eontestatis, militares viri, amico officija, ego non ita miror, quam huie rationi scribendi indignor, QMncta apud ipsos iam parata esse significabantur, di aecelerationem age ut, qu-ndo ingens temporis opportunitas juvaret suo suffragio , unice desia-Pur Voveri, nec deesse modum, cuncta ad libitum agendi, suppetente ad n ni. rum Serendarum nervo. Forte illue respexisse videbatur, nil in civiliis in belli,
352쪽
bellis sestinatione tutius, ubi audere, quam in ejusmodi conflijs deprehendi
selidius eise,quando immensa pecunia fortuna velut in pign9 bonae spei deditasset. quae in civilibus dile diis ferro validior esset, stultu est timere, quod viis Iari non potet t. usando non modo corpora,seu animos quoque sine strepitu telorum, aufunelio fusi sanguinis horrore, blandiendo noverit expugnare . Hanc vocem quamvis publici ieeleris manifellam, di communi periculo praegnantem, parvis quoq. CuriS, familiari alias magno amniorum In tu, tum mali consulto quieti, tu boni fatali quada ignavia lilentio tran mi,ere. Mota haec anchora , sed tamen non lin, ut turbata haec Reipub: navis, quamvis nulla gravior petitis humano insenio insideat, qu in alte concepta suspicio, ea enim utim semel irrepletit aegerrime convellitur. Capitanetis interim Osinieci mentis aecepto dicendi aure, deplo rato tam acerbo Reipub: casu, narrando multa sine fine, quamvis cum fide, ec quia non posset ingens vis liberae vcidis violari, nili lubversa una ipsa libertate: magno artimo principem hortabatur, etiam poli naufra gia maria tentantur . ut universalibus literis Equestrem ordinem, non iam ad G mitia , quae semper maligno conatu unturbarentur, sed tantum ad publicum consiliuni more Serentisimorum Antecesibium suorunas ratione sui suendarum contributionum invitaret, ut quisque det Repub: cenieret, quod uitiq; plasteret, ii ne confusione magni cotius Reipub: Consilia, oc caeterorum restrictae libertatis si avi praejudicio, si ipse vellet, solusq; nolle: reste uti affectu, oc iudicio de Repub: sentiendi. 4 andem Mareschaleus relictis speciolis cunctandi nominibus, consulto tamen priias Principe, moesta voce, de quasi ob nimium doloris sensum, anguisti pectoris gemitu intercepta, erunt pentibus lacrymis quo plus dignati nis inesset moerori, ultimum vale dixit, plus olientatio doloris exigit, qu m dolor, quisq; sibi trilitia est. Reliransum a Proean cellario, Principe in rebus humanis, post praepotentem Conservatoris Jovis dexteram in benevolentia, fideq; Equestris Ordinis, omnem spei, fiduciaeque tanquam ad securii imum portum reponere stationem, unaq; au d itinanda prinxime Comitia, quod modo unicum e prae se litibus malorum remedium esse: , invitare simulque in signum Paternae solicitudin s Resiae dexterae complexum alacriter praebere.
Hi no eognita jam bonis quoque moribus invidia, audaees injuriae, plena suroris odia, familiaris validioribus Magistratuum, legumque contemptus, verus tactionum,' rebellionumque somes. Nihil prisei , sanctique moris inter disdiplinae alpernantes, de corrumpi faelles, tantiam per clientelas , ec potentiorum fastiones publiea animorum concordia, de civium salus distrahitur, ita magno tempore aedificamus . parvo destruimus. Neo in familiis quasi mare servens, qudo quiescere nequit, nisi privata cuique stimulatio , dc vile )am proscriptis veteris Rel-Piatilicae institutis, decus publicum, vitia nostra quia amamus defendi mus, de malumus excusare ea, quam nulla de ris cura habita excute re Nihil ram notius externis qu6que gentibus, tantiamq; cum infamia Sarmati ei nominis celebratur. fatalis nostra discordia .ec projectus per ciendae Reipubr furor. Cum tamen non alius lege fatorum praescriptus si di seordiarum exitus, inter summos, ec potentes viros, nisi aut universus interitus, aut victoris Dominatus, ec Regnum, vitiatae, ec a saeviente lieentia proseriptae libertatis certissimum fatum. Proinde senes fortitudine, de libertatis memoria, juvenes constantibus senum exem Plis animum suum de honestis studi s adversus supremum Reipub: casum ci istant obfirmare dce. MC.
353쪽
WADt Ara PNYIEMSM CASTELLANIDAE CULMENSI, ET POST PALATINO CALISSIENM ANDREAS CHRYSO.
STOMUS ZALUSM Parisiijs ada Novembris. De ams in comiti'
L brum non viliolam aeripe . Desiderasti ut omnia, quae in ut
timis Comitiis acta fuerint, tibi innificarem, facio , nec omitto quidquam, quod mihi scribitur, vellem potata te hio videre, quam vanium scribere . Seis bene, di doluimus incieem ultima Comitia magno in publieum damno, nullo privatorum eommodo per supinam malitiam rupta,neo aliud ex usu de more publici hujus infortunii remedium fuisse, quam
movorum Comitiorum instaurationem. Iam ergo non remissa cura, nam tibi finem unius censeas, alia subnascitur, pauci dies ad requiem sumpti. eum nemo eodem tempore assequi possit magnam famam. Oc magnam quia etem. Secunda hoo anno in Septembri indiga, nona eiusdem in pta b no omine, quia eadem die Maresehaleus Equestris Ordinis Stantilaus Lu- homirini Subdapiser Regni, di Capiisneus Spiscensis .Respublica in magno negotio magnis adjutoribus eget electus est; tequenti die Ordo Eque stris summa sedulitate ad venerationem compositus in Senatu comparuit. propositionem Regiam audivit. Postquam in Stuba Nuntiorum atroces mi. in CastellKnum pomamensem, es Regni Thesaurarium feroeibus voci-hias detonuerunt. Ignorantia veri fauit incertam, labentemque sententiam. ingenti motu tertium edictum pro Generali bellina expeditione . R Me petierunt Nuncij, dc obtinuerunt. Vota Senatus absoluta, de magis pro consuetudine, quam Vot audita . Veniebant multa in sententijs Senatorum ad disquisitionem, sed de nulla privatae, aut publieae rei materia subtilius disputabatur , quam domodo concludendorum consillorum, aufert vim praesentibus malis, quod futura prospexit. Procancellarius Regni, sciens quod nil referat eloque otem aliquem esse sermone, si ad rem auxilium emortuum euot, propos st lare ea methodo Reipub. eonsultum: si lego publica tribunitio ordiri 4ntra unius diei indulgentiam, ut Mareschaleum eligendi, ita caetera G.-neralium Regni Comitiorum praeliminaria, non excedendo unius quoqia. diei orbitrium necessitas imponeretur; tum ut Equestris Ordo De etoriis Comitiorum quinque diebus, ternos adhuc, quaternoave adjiceret, quo publicae materiae majori cum eommoditate Ordinum Regni facilius, r
Aiusque possent expediri. Post vota inter senatus consulta lecta est propositio Legati Angliae..ujus copiiam tibi adnecto. Quonia verb Coronatio Ser: Resinae ab universa Rep: concessa, de destinata esset,disputatsi est, anThesaurarius Regni in persona, an verb Subdelegatus tantum ire deberet pro diadematae caeteris Regni insignibus Craeoviam, qui tamen per legem dispensatias. est ab hoc itinere,quandoquidε ipsius praesentia ad intentata actionε R: pom. α si hi malis requireretur , nimiu est ponderis unum animo euras serpe duorum. Post reditum Nuntiorsi in Senatum,legebatur ante omnia Ober ut ij Deputati Prindipis Brandeburgiel praeeustoditio , eestidh facta coram actis castri Sochaeraviensis c postquam illi a Serenissimo Rege denegata fulmi eonfirmatio Feudi,seu potius in aliud rejecta tempus.
donec prilis controversae materiae R. Mtem,ec Reip: statum afficientes definirentur, ille eontra Dramentd Fiduelariae obligationis praestare re sus Lux multaru quere u insignis acrimonia, verum postqu1 ad declarationum
354쪽
ventu ejusdem Ministri nomine principis sui facienda notorie AEQvppambat, nam plus, quam civilis in politi eo statu, notisque inter Dominum, ac benellularium ovioijs arrogantia. Tolerare nefuit spiritus fastu tumens, dum directi Domini Serenissimo Regi negare titulum damnata humanis, divinisquo legibus pervicacia ausus fuerat, majoremq. de' praestaodo non nisi per Legatos jut amento diffieultatum cieret, quod
ramen a Proeaneellario negatum ruit,'constanter auerente: id quoque Principum benevolentiae , non debito imputandum efle, quod ad prae sens Legatorum titulus ipsis utpote tantiim De putatis, non ueSarctur, Verum ad persolvendum homagij Sacramentum, inter Dominum duciarium, cum nullum sit penitus grandioris notae exturnum commes.cium, extςrnos quoq; negoti tionis M tulos, nulla posse, neo decere ra
.lionu tolerari. Idem Deputatus Irincipis Brandeburgici, hoo scire ma sis prodest, quam Aventinum montem extra pomerium esse, ut ille aselirmabat Maje stati valed turus, eum erga principem ossicia eu- mutasset, qu si insigne specimen asturr nevolentiae, deelaravid nomi- . ne principisiui , libenter navaturum Majestati ej operam, ut si qu- inter Seren: Resem , ec malacontentos intercedered diffidentia, non in coatumeliam Serenitatis. ec periculum Reipub: erumpat, illius fide, oc
arbitrio placide componi possit. Ad quod oberbeckio Regni Prouanuellarius dignum Ma)estate Prinoipis, ec dignitate totim Reipublicae re sponsum dedit . si quis est, qui dictum esse inelementius in se existi- flamia. maret, sic existimet responsum non dictum esse; quia laesit prior, amare nimium dii solent, ijdem issilent odisse nimium , 'domesticis malis intra
domesticos parietes medendum esse; at quae medentis manum serre non possint, aut vim medelae atrocitate mali iuperaverint, isistitia operienda esse. Illo beato temporis traftu a Regni rincancellario. Haec quae clivo seu semper nobis rebus in iisdem se exhibent, eum plurimis publicis aegotis . tum potissiman laudata transactione dium Nuntiis prinorupis Brandeburgici consultum antiquo splendori imperij vindicata Reip: dignitas obvia itum publim dedecori, quod olim ab)estg principis conniventia dc malorum Ministrorum turpi obsequio, ac venali in omne n fas conscientia irrepserat. Constantis porris animi causa in Regni Proean cellario, praeter animi magnitudinem, ec patriae charitatem, alienatio a Duee est.
Tractatus Cosatiet lecti sunt, ubi Religionis libertatem, de milita- Tractares ris imperi) arcana sibi integrε servisi postulabant: quorum tractatuum confirmationem ab Ordinibus Regni petebant Mos imminentia ab illa gente pericula, nullus cunctationi laeus esset eγt in eo consilio, quod
non potest laudari nisi peractum. . . l. De iuramento tractatum suit, de sne eun'atione Maresuhaleus minoraeivilis diisdij certus oecultato altiore cohsilio caetera ex eventu judica turtis, de omnes Nuntij jusjurandum praestitururit.
Delator Tropcgynseius urgebat judisia perduellionis, & id ipsum Nunti Majoris poloniae promovebant, sed cum summarium processum
horrerent omnes, negotium hoe tantisper suspensum erat.
vexilliser Sendomitiensis venit in mentem Ille doctus Archimi nisi senex iam decrepitus, qui quotidie in Campitolio mimum agebat ,.quati Dij libenter spestarent, quem homines desierant ut igitur summo servore petiit,Reipub: summam agi, erupxuram in publieam perniciem ista mitans, ne sopitae magis gliscerent diffidentiae, ut literae a primate Re-EDi ad varios conventus Palatinatuum scriptae publice legeremur , ita
355쪽
vivunt multi non quomodo volunt, sed quomodo coepuunt, at unus ex illis, quibus omne in turbido consilium ex Siradiensi Palatinatu literas hasece produxit, di legit in Stuba, in quibus arguebatur, speci xliter Princeps,
quod eoidem mores veteris aulae retineret, aeque graves, non aeque em satos, quod nimirum aleret homines concessa mere e potentes, di aura
populari validos, qui ipsius privata advertar publicam utilitatem foverent desideria, ac tuereri Lur. Incusabat dein Principis causa rupta eue Coronationis' Comitia, Pacta Matrimonialia eum domo Austriaca, inscia di in n- fulta Repub. dum ipse, dum magna senatus pars dissuaderet, inita esse. Suo per pacta Conventa eum restrictione mentis lusjurandum a Rege praesticum constanter asserebat. Rupta iterato Regni Comitia, ut circumseri-hendae Domus Regiae servens in populo midium evanesceret, conclusitq;Mon culinatione opus esse, ubi perniciosior est quies, quam temeritas. Dum vero ad instantiam E estris Ordinis eaedem literae primatis ad PQatinatus in Senatu legi debebant, intravit tune Senatum primas, ec statim post lectionem earum magnanimitatis, di magnae indignationini manifestos, cum negare haec nequiret, vera interpretatione sensus suos explicare laborabat, dc eupata voce disseruit; Meminisse in ea Repub. se natum esse, in qua sentire quae velis , quae sentias dicere liceat. Nil se in iis lit ris, quas famae sacrasset, nisi vera, di certa mandasse, neque pro primatiali omeli sui debito, ne sibi diueretur, si non potes pascere, sine alium essa pastorem, ae Uignitate. de illaesa conscientia ex jurata fidei obligatione. quidquid nocivum scivero, avertam, ultra dissimulare serpentia mala, quae non modo afficerent, verum etiaem premerent, ae sorte opprimerent Reip. Statu, pro exe ijs steti, dc non dormivi, quomodo ille pastori fractis. Etiam
Eloriosos Anteeestares Majestatis Vestrae, si quid illis in principum Regl-mine displicuisset. pari semper coemendis Dominationis artibus usos eia se libertate, aemulatores enim erant, sieut di no, sumus hodie. Et ctio Majestatis Vestrae faciebat gaudium magnum omnibus fratribus . Meliora enim, di faustiora tranquillioris in posterum Reipub. Status sumpti ex aequalitate Principis sperasse omnia, quam nune doceat eventus . Postquam Princeps observationem pactorum Conventorum penitus cont*pserit, ad quam quoque nulla teneri se religione existimat, quando me prae sente, dc tot conscijs in ipso Coronationis actu e vulgavit, sese cum restemctione mentis super pacta Conventa jusjurandum praestitisse. Id sperare se Principem insenita ipsi magnitudine animi non negaturum, quod si inneia-τi constanter placuerit, recurrere se ad testimonia summorum in Rep. Virorum, adeo ipsa veritas cogente ipsa necessitate, etiam ab invitis Petinctoribus erumpit. Eam porro mentis restrictionem eausasse in Majestate Vestra, ut verso suo ac Ministrorum suorum omni stodio postpositis Rei-Pub. euris, di patriae commodis, privatis aulae suae negotiis studuerit; oribunctamque, seu verius clausam intra unam Domum suam Rempub. haheret, adhibitis duobus, aut tribus ad euncta areana Reiputa arbitri . Irido illum emanasse defectum, levem quidem prima facie, sed si penitiva
insipietatur, indignitate Majestatis Regum Poloniae insignem, neque minias Lum Reipudi periculo conjunctum, illud scilicet aureum vellus, hoQ ti et innabulum avidius, quam consultius 'a Mte Vestra amplexum. Quo rusis pio, juramento sese cum summa indignitate Reipub. de diminutione M jestatis ad defensionem honoris Dueis Burgundiae, ae Regis His aniae oblia gavit, licet non indigus esset exemplorum magnanimitatis Regum Poloniae. ac praecipue Vladistat IV, qui non victus a malo, sed vicit in bono maliam, nam eandem sibi aurei velleris a Legato Regis Hispaniae oblatam pra-r gativam, rejecta penitus omni conditione, ac vinculo juramenti, oner sci
356쪽
B. dc vere Regio Spiritu aegre suscepit. Ex hou restrictae conscientiae fomte emanasse causas convulsionis Comitiorum Coronationis male traetatis,
ad studio difficultatis, denique elusis exulum deiiderijs, ut moti impatien tia, contradictione sua Comitiorum molem distraherent. Ruptis Coiniti js consultus de Matrimothio Majestatis Vestrae per ludiorium Senatus nec dei re tanta fuere splendidiores nugae, cum tamen icX incenturiatis Electio- istisinstetis nis Comitijsnata fuisset, appellare se in eo fidem , di conicie tu iam Equestris Ordinis, ne Princeps in seijs, auι non assentientibus omnibus Regni Or dinibus Matrimonium contrahere praesumeret. Hac lege veniunt furpurae, ut Rex non sibi, sed Patriae natum se sentiat. Quoci nociva ne luto cujus in damna publica sagacitate, cum intolerabili bonorum civium dolori. re eliminatum esse. Neque etiam sese in eo consilio , multosque insuper Senatorij ordinis summos magnates , egregios Praetules, propensioni ad Augustam Imperatoris uomum contra venisse quamvis vetera neu speratida vaticinia summorum in Repub. virorum aliter suaderent, di o culto ideoque inevitabili metu futuri terrerent γ sed tantillam 1 vasisse moram, perluctantibus in multis line fine cogitationibus, qui flecti non minus putabat turpe, quam vinci, ac sentientibus ut grande negotium, intimum Reipub. arcanum, sine scitu, ec authoritate Ordinum Regni non ageretur. Verum enim verb tantum negotium in Senatus consilio, cum ilis lustri decore publicae famae agitari coeptum. in privato conclavis recessu, non sine deterioris suspicionis ignominia expeditum est contra morem ab aevo receptum, di a nemine unquam Regum Poloniae violatum, mala aeque gravia, non aeque damnata. Nam licet non eam inficias, Semitus consilii complementum, esse principis declarationem, tamen egregiae consuetudinis nullum extare exemplum. Senatus consilia in abdito terminandi. ita Veterem a seculis morem, ita eonsulendi naturam, ipsam donique publicae negotiationis jubere honestatem, ut ibi expediantur consilia, ubi coepta sint. Eodem aestu praecipitata esse pacta Matrimonialia, cum tamen nullum ob aliam causam jungendorum Hymaeneorum moram . Principe petierim, non ut famam ad laudes advocarem, quam contempli, quamne haee ad praesens talia in futurum malo exemplo, inscia Repub. rationes Status perverterent, eum gravi dispendio publicae opportunitatis, hoc omnes laudare non intermittent, inimici non invenient, quod reprehen dant, sim nulla esset magis amica temporibus Reipub. occasio recui erandi ab Imperatore super Electionem Prindipis e domo Austriaca dati . mictis Reipub. temporibus diplomatis, restituendorum Nielicensium contraei s una, postren w ejurationem ad Prussiae provinciam omnis juris praetextus. , lam propitiae, faventesque bono publico praerogativae; privatae Matrim ni j Principis commoditati, aut ingenio cedere debuerunt. Eandem laxatae eonscientiae libertatem ad praeteritorum proxime Comitiorum luctuosam jacturam suile eisse. Non alia causa Reipub. concordiam, ae tranquillitatem miscente, di velut ex insidijs pervertente, quam privato donavia augendae in immensum principis potentiae: Ne illa Comitiali temporis commoditate unico libertatis firmandae subsidio, continuum in populo studium, circumseribendae domus Regiae coalesceret. An est Podoliae Caae enecum, unicum adversus infirnitas barbarorum gentes totius Regni fortalitium, justo firmatum praesidio, suffieienti munitione prospectum ad uni eum hoc, di leve satis debitum per pacta Conventa obligato a Repub. Principe, post tantas gratias, oc beneficia sine modo in Maiestatem Vestram cumulata olim etiam privati nullis ex Re puri acceptis opibus, de proprio peculio, insigni fortunarum suam dispendio ad conservatione Antemuralis totius Christianitatis ultro eontulerint, di eo usque conserte pari in Patriam amore, di Christi unum Orbem
357쪽
Orbem benevolentia non desistant. Haec inconvenientia ut leviora oomittam ubi res loquitur, quid verbis opus , cum gravem quandoque acceleratura sint Rei pube confusionen , ud perimentia mala a jugulo Reipubl: pdflent amoveri, nullus credat quod mentiantur, cujus arrogans iam ite Uel irae M tis, α pro tempore flexile ingenium confundere praesumat, nullus doleat tabem huJus temporis, quia lex Regi uiueretur . tu ditis, dolebant quidem multi, quod cum liberius admoneam, quam debeo, forte non emendabo, sed cervo offendam. Sed ingenuo civi, sed primati de lege competit, ut vel cum periculo offensionis honestum di ne cessarium credat admonere. Caeterum ut semper se e sinu Reipub: mala submovisse, ita eandem Regiae dignitati promptitudinem cum vitae Rirgvini'; dispendio, laborum Provinciam sibi relinquens, alijs praemia, quoties occasio monuerit, devovere. Altum post haec illentium, nee vulgaris admiratio, quia senes etiam tam familiariter libertatem cum Majestat: agentem non meminerant. Cum Regni iri candellarius dignitati in summo fastigio vicem reddens , leni, cc modelio sermone ad obj cta non refutanti, sed diluenti proximior rerum praesentium disquisitione declinata respondit. Magnum dolorem penetraville cor principis, quod elim nullius sibi delicti conscius, sola modelitae, dc integritatis fama, dum privatust esset, ad tantum evectus fastigium, nullasq; ad Prin dipatum malas artes attulisset, tam iniqua objectione innocentia gra a retur. Igitur ante omnia ab ob)iciente ostendendum est , cusus a Principe pretio aut promit sis tentata fides fuisset Τ Aurei velleris susceptio usitata Resibus Poloniae erga externorum Principum benevolenaetiam humanitatis contestatio. Nec Sigismundum Ill. quamvis da septem trionali vocatum sceptro, hane praerogativam tecum attulisse, sed hie delatam sine onere conditionum aurei velleris Ordini debitarum aceepisse. Idem Serentissimum Regem sectisse, nullis vinculis, α obligationi se submittentem, utim Regale fastigium nulli oneri subesse, quou dignitatem eius imminuere L, Omnium Sentium nationumq; consensus permiserit. Restriationem mentis ad jusjurandum nunquam adhibuisse, Rique in ea parte pura respondere negativa, imb clamare vult exempl3, quod pro milit verbo. Se issionis Comitiorum Coronationis, quomodo iii se a cta cum fide congruerent, non videre. Cum e re principis fuisset ut coae- Iescerent . palamque sit principem omnes adhibuisse rationes, tentasse contradicentium animos, ec cum Comitia, postremo urbem vecordia, ociniano impetu deserui sient: Misisie eorum Collegas, qui fugientes sequerentur, Ac omni meliori modo retraherent. Sed et ultis circa publicum bonum principis uandor, nune quoq; adversae famae per injuriam conviciorum prostituitur. Consilium circa Matrimonium Principis frequenti se nata expeditum esse, praesente, ec conscio omnium Regni Primate. n praeteritis Regni Comitiis redditam ad imperatorem Legationis r
tionem: Lecta in facie Reipub: Pana Matrimonialia, nihil omissum de obsequio iii Principem, de fide in Rempublicam. potuisse ab Imperatore tam diploma super electionem, quam Uielicenses contractus nullo re- Peci negotio, si quis in tempore tenipestivam attulisset memoriam, elim Optime affectus huie Re pube imperator, qui hoe invictissimum esse putat non vinei olfeiis, majora etiam ad minimam requisitionem ordina Regni praestare facilis esset, nec quidquam minus praetendere, qriam juris praetextum ad Terras Prussiae. De provisione Camene censis forta-ὶ iiij, quod adductum esset, quasi ejus conservatio cum violatione paεt Tum Conventorum a Principe negliseretur , id ex mala informatione
358쪽
initium criminandi traxiste notorium iit, cum Seren: Rex tanquam Patriae Verus Parens, quia verus filius, promtuorum nunquam obli Lus, sui semper i inmemor, nunquam se miserum dolens, Diti cum aerumnarum socias habere se vidui, sirmandae munitioni praeclisti sertat iiij omnlaTer rarum Russiae teloitia applicaverit. non plus exisere debemus, quam l. quod quis praestare queat. Proinde ut hoc, ita α caetera pari liuentia, ac ferocitate, sed nulla cum rebus ipsis probabilitate allata elle. Rures.sus is rh a Principe, α suae restitutus Sedi accepta Voce , magDO mode ' rationis edito specimine, pro se move ite, pro causa fidenter , non tan quam livori occurreret, quamvis petitus invisiae telo, sed quali incertitudinem suspicioliti deprecaretur, ciis eruit. Noscis memem ejus senis Per sagacem, rectum in rebus arduis judicium , ergR hegem iidem , pro Patria immensam charitatem, cui fidem conlii niare modis itiatiebat o- nibua, dc ita ad materiam hanc pauciis, c volui per transennam praemissis, ad publica conversus eclluliari clim minoribus malis non Vacat, ubi metus major apparet incursionem Iartarorum , dc pericula exin- Senti belli apparatu a potentia Ottomanrua recensendo , e.reSium del. Republ: prompsit consilium , evulgato quantum lupersit rebeli onis ex Perfidia Dorosae n&ij, quid sperancum ab illo Regni limite, cavenuum,nie tuendumq; sit 8 concludens non nobis cum imbellibus, arma q. tantiam volatica, aut ori,amenti causa serentibus, Vel vinei paratis, non cum disjunctis, aut seminudis Myrmillioniblis, di optantibus mutare serviti um Graeculis, non cum asiliet a latrociniis Pyraturum manu ,-pauperiem fugientibus tians mare Virmillanis, e aciem sine magna gloria, quia sine magno periculo dimicatio obtingit, neu unius praelij eventu terminanda. Non placida re pophili integrisq; Regni opibus, non coalitis omni u animis, I eq; florente conec rui masnae deiiciunt potentiae,qtii bo Petuendis alias hostibus pares luimus. 1 onebat phst ante omni uoculos Vi VR facundia operosas Principis curas, qui omne temporis spatiun sal ti suorum impendit, quia singulis momentis periclitari eam non ignor l, duin feroces gentes, tot cruentis praelis, horrendis stragibus, P se Petuis bellis, nunquam tamen domitas facilitate ec benevolentia, ς iam Barbaris non ingratis artibus ad magnos Reipublicae usus, grRndi publicae salutis subs,dio conciliare sat agat. Sermonem Proca ne et i r ij omnium excepit silentium . Cum Vexilliser Sendom irientis senex Juvenili fervore accepta vove, aecedente privati odij si intulo, simultatea ensiis eis MOX nimia impatientia profiteri 'oram Republica non erubuit , Primarem. multo verborum ardore in Primatem acriter invectus, libertate sua, α' oblata ad publiea mala oeeasione satiabatur. Eam vocem Episcopus Cra COViensis sua excepit sententia firmiter asterens, ibi non elie contilia, u-hi deesset Spiritus S. assistentia, illam certo deesse, ubi a consulentium Poctoribus longh charitas abesset, quae per convicia, α probra procul submoveretur. Postremb Regni Primatem non temere egit se censuit. E Pisuopus vero Cujaviensis Ieniter, re re Iuctanti propior incusato Pr
Ereissu Regni primatis , magna locutus de benignitatu Principis, qui ea se, id
m*rum est comitate. ut magnitudinem suam, cum iam haberet, ad mi-mmQ. etiam sae ili descensu inelinaret, a quo nullus non exauditur, nisi ubi negare esset benefidium, videmusq; palam qu ,ut immensa Poloniae en ingens Regni spiritus fiat, toto ec naturae di fortunae, α gratiae in-φumbit pparatu . nihil magis optans, quam considentiam civium, tandet invi pena per amorem Patriae, Reipub: salutem, eravi ser mone obte-
359쪽
itatus est, ut quidquid esset offensa: id supplicibus bonus PrInreps eo
donare L civium vodis, cum ideo fortunae videntur affluere Regi, ne qui quam vivisu intbrLunatus, declaraz tuum, de domus tuae esse quidquid summam videtur. Au eandem quoq; Operam invitato senatu, hou invento non minus Senetroio , quam pio subito consurgens , ac progressus ad Principem rcliquis quoq; tinatorum eandem publicae humanitatis sevit necessitatem. Illo motu, ec selici occasione exuitus sede sua Archiepis copus Regni Primas, Primusq; Prineeps haec magnitie sint, an parvi animi, licet ita credere ut cui ratio persuaserit thronum Regis acu dens eo inmissa paucis verbis submissione, Regnantis meruic reconcili vionem. Vix regessus erat, res aliquanto expectatione omnium tranquitaliae erat, tum Procancellarius, Divinum illud est, omnia complere, ais gere ubiq; , ille tantum egit , quantum plurimi ne cogitatione quidem a. tequi potuerunt. Tum ille arrectis omnium animis laeta, dc placentia dedi aravit, RegemSeren: non inseriptos pyramidibus aut tumentibus o lossis viciarum gentium titulos, sed od pacatos civium animos, ec componiam Rempub. Fascibus Imperatorin, laurum 'addere. Proscriptam, una non modo iniuriam, sed α Offensionum memoriam. 4aare magnum Primatem non solum ad solitam gratiam, α eonfidentiam recipere, verum etiam omnes illustris Domus ejus, quod lemel meruere, semper expectent, opes, honores, Regiam deniq; habituri benevolentia. His perastis ingens colloquij ejus diei paratus, sequentia diei foecundis se monibus materiam dedit. At regrestis ad atrium libertatis tribunitiae potestatis modEratore, irae, dolori, indignationi mixtae voces plurimae non consiliis, sed minis propiore, audiebantnr quaerentiumr An illa deprecatio Polmatis selida essςt 3 an istum false submissionis ostentatio, cum . renitente, di arrogantiae, ac furoris manifesto fieret, non o uiatas tota facie ardescentis vultus volvente minas. I. egere quzmlibet potuisse in fronte, quos in pectore gereret, ac invitos per simulatione Premeret affectus. Verum sive vera, sive falsa fuerit, parum interesse, sum ea nullam Reipub: datam esse satisfactionem, parum enim pro nihilo reputatur , oc parvitas rei in omni materia excusat. Laesam enim ab eo
graviter Rempub: par fuisse singulari subjectione deprecaria Atrocius a prudentioribus, qui non usurpata voee, quo vitarent invidiam, sed vera disserentium, fama ejus gravabatur, aestimatio distrahebatur. Cur si conscius esset principem cum restrictione mentis jus)urandum praestit sie, non statim Regem monuisset quo moti quo salutis publicae respectu qua publiei utilitate privataene, an publicae rei amore tant tempore intra se pressisset. Demum si quid deliquisset princeps, qui tamen exim multum deberet sortunae, plurimum do buit virtuti, patronymicam enim acoeperat virtutem, suam fecit. Debuit ergo Primas eum,
praescripto legis insistendo, levi prius monitere sermone, non verbomis: sis & spretis institutis , quae publicus Ordinum jussisset consensus, datis ad palatinatus literis, velut ad seditionem populum Vocare , quasi objecta principi crimina pro approbatis essent, nec Jam ullo civili remedio perditis tanquam rebus )nisi civili eruore, re provinciarum eladibus, Populique strage vindicari possent tCum vero multum vespere, de mane, oc meridie, disputatum fuisset contra Statum Spiritualem, ita paveorum culpa cunctis exitiosa, quam vis omne simile non sit idem, non obstantem, qubd Proeaneellarius Regni de instantibus ab Oriente periculis monuistet, utque literae a Wysoccio ad
Turcam Ablegato luerentur, postulatat, in quisci manifestὶ praecautio nec
360쪽
ne , belli Turearum apparatus palam videntur, interim tamen ut dixi con- A.C. ic atra Statum Spiritualem Equester ordo ex occasione primatis inlitterat, quum ut emolliret, Episeopus Uladistaviensis non retinuit verbum in tem - ΕΛ puepore salutis, sed ad Equestrem ordinem molli, in juncto gravitati ier- Ma. ωυ
mone obtestabatur, rogabatque ut in convenientiori honore, majorique ae- stimatione Spiritualis ordo. α dignitas haberetur. Suspieiones nimirum, et rumorum inania, insulatorum Patrum tot sacris in Rempub. meritis, non sine atroci injuria, de manifesto dedecore nocumento esse debere, ML Uczustiora intacta relinquam antiquitatis exempla, novum decus illere pudς ret, pietatem scilicet, di heroieum pro fatria animum Magni Praetuli, U- ghise .cia. piscopi Craco viensis, qui nondum tepultis magno temporum intervallo, a coi e pro nostra memoria civilibus bellis obviam iturus, cum Senatus consiliam a LMbomie
Casina iro Rege coactum esset, an latum in Lubomiricium Mareschalcum s 'Regni Decretum executioni mandari expediret sede sua consurgens ad principis inronum . quest lovem oraturus, compolitis manibus procellit, parumque abfuit, quin supplex rogaret, immemor dignitatis tuae , quam pro s lute Reipub. devoverat . ut prinoeps rigorem suum mitigare dignaretur. Cum se inde manifera cernere atrocem turbkndi Reipub. Status confiasionem, di inaestimabilem civilis sanguinis jacturam in perniciem Regni erupturam fateretur, quia absurdum quandoque toleratur, ut e vitetur absurdius. His ab aevo mediatoribus seliciter usa esse in arduis Remp. Tandem magnificis verbis commendata Principis elementia, qua sola principes Divinae Miis attributa aemularentur. Violentis porro consilijs civium sanguinem spirantibus, cur principis benignitas oneraretur, quando nullam ex bello salutem esse, & potissimum quod in subditos geritur, eum tranquillitas pacis non sit vacua occasione virtutis, prospicere verb expedit iaPacu quod bellum juvet. Inclinatos proinde ad paeem, de publieam Regni tranquillitatem animos, qLiisquis ille impio molimine distrahere intenderet. illum saevas Reipub. clades, di extremum egeldium meditari, unde met9, α justae preces invoeantium; itaque absit omnis querela, di si quid om*nsum in hoc genere a quopiam est, vicissim alter alteri largiatur, annus ad ceptus, di dies est retributionis. Secutae post haec multorum non alienae k temperamento sententiae, nisi quod nonnullorum aucta odijs vecordia, di nimio adulandi studio turbabantur. Cum autem omninb instarent Nuntii, ut ad iudicium, perduellionis ' tum veniretur, eoque nomine in conspectum principis venirent. Ubi dum comparuerunt, Episcopus Cracoviensis sio locutus: Ae imprimis velut in pu-hljcum vocata testimonium conscientia sua, suspicionem partialitatis ex
omnium animis exemisse videbatur, tandem in effeto quamvis corpores PQ Respondes
acto undique in subsidium fervoris spiritu, postquam dixisset ingravolae- Epim Craret ni stina mala, de quod tam ab externis hostium non simus liberi, do- covievi. mestidis tamen laboratur, summo impetu auctionem Deputatorum ex Collegio Nuntiorum, ad causas perduellionis oppugnabat, reeitata eTvolumine legum octogesimi octavi eonstitutione quae solum bis quaturmorum numerum praeseripsisset, adducto in subsidium Iegis exemplo, quod Resp. judicasset quidem anno iss3 Palatinum Smolenstensem, au o ad his duodenos Deputatorum numero, sed eadem lege prospectum esse, pro una tantum vice eam ordini Equestri coneelsam esse judicij formam, meo simulato dolore, aut ambiguis verbis, sed palam indignabundus, que Rias est, qubd tam praecox declaratio a Throno Principis obnitente S natu, ae sese alijsque contradicentibus, prius eum morem Senatus subver teret, de publieae libertati palam adversaretur: quem, ne quis imminuto ret, se constanti oppositione nunquam permissurum. Perstricto oblique Prooanccaario, quasi per ipsum omnia tacta essent, de sinu ipso tactum fuisset Ff a nihil