장음표시 사용
361쪽
A. Qi6 7a nilail. qui ejus consilij Author esse prinuipi videbatur. Cuius exeelsus antismus, morat impatiens, donee cuncta prosurret, petita voce, postquam finierat: p. uea praefatus in laudem Regis, ita semper doctrina, intellectuq; eredit serviendu Rest sine querela. asseruit ergo debuisse repet tis Equestris
Collegi, instanti js annuere, di quod jussisset populus bonum Principem
facere. Tum prompto ingenio, rationes, ae exempla rebus suis accomm
dans, Magni erincipis Ministri ossicium superavit. Hebeicere itaque acu-- .iob., r tionum Eptiuopi CrMQViensis ad Lydium plusquam lapidem rari-Tkio,.hi. Otiis eruditionis Procanuellarii aestimabantur , nisi solidioris prudentiae subinsidio dignissimi Praesulis rursus acuerentur. Acritet ille in populi impetu invectus, si unquam claritas crudelitate quaeritur, Senatoria dignitatis proprii muneris esse asseruit, legunt eustodiam. Quarum mutatio, si usui Reipub. esset, repudiatae leges contrarijs legibus sufferrentur, non verb n vae impetu, di furore quodam ad perniciem rogarentur, ita morem gentium, nationumque voluisse, ut prius publico leges consensu scriberentur, di postquam scriptae essent inviolabiliter iervarentur. Religiose Majores nostros leges servavisse, eum enim judicandam proditi Moseliis Smolenscicausam suscepissent, ne praecipitantia, di temeritate Statum Reipub. amiis gerent, in alteris Comiiij, resoluta priori lege constitutionem auctionis ex ordine Equestri judietum sanciebant. in alteris demum judicium ex e reuere. Verum nec illud de Woynicio sacri ordinis viro illatum exemplum suffragari posse, ad majorem evincendum, quam lege concessus sit Deputatorum numerum, cum id olim bene dispositae Rei puta uniformitas obtinui isset, ad praesens vera obstantibus multorum Senatorum comtradict ionibus, distracto universali totius Reipub. consensu, nulla cuiqua ratione imponi posse, ut omnino sentiat, quod nocivum Reip. esse, haud M vix in augurio praevideat. Castellanus Cracoviensis ut consilij sui rationem, μυο ' aliorumque Senatorum sententias tueretur, naturalem geni j sui secutus o ctum, sacro quodam, di male composito defendit impetu, quae ratione de authoritate legum tuenda erant. illum excepit M. D. Litu. Cancellari usa multis concinna oratione in favorem praemissis, datae , Throno principis Equestri ordini declarationis promulgato suo, de universi Senatus consensu sia per numerum Deputatorum ad causas perduellionis ex Nunti rum Collegio assignandorum adjecit: duodenarium numerum, quem Equo stris ordo requireret, non modo legibus minime adversari, verum etiam usitatum morem, di exempla in sui subsidium trahere, quis miniis novit tis argumento malignitas ad invidiam uti possit, nam vix possunt de hoo dubitare nisi historiae imperiti. Ad causam ex remissis violatae erga Patria fidei Woynieij quamvis initiatae sacris personae; ad ni is s fuisse anno i66, a Deputatos M. D. Lit v. neque modo ullam justae aestimationis subesse cauditam, cur debito respectu, oc pari semper, ad quascunque functiones cum Regni colis communione, gens nostra arceri deberet 3 non sinu manifest aequalitatis iactura, gravique unionis, sed di animorum laetione. Tandem Episcopus Cutavientis eximius inter homines, qui sunt, de qui fuere, remisit de constantia. 5e accepta voce cedere se publico zon sensui dixit, ut duodecim Deputati ex Equestri ordine ad causas perduet diis is ellionis admitterentur. Idem fecere dc alij contradicentes. qui plerumquac=0 .l- habent Vehementem impetum, sed incursu fatis ere, haerereque solent. . roriam .s.. Aeclamata causa G ymallovij dc in eontumaciam decretum latum. oerarum Dum verb Thelaurarius Regni in jus vocabatur Instigator Regni in hae causa tarde di cunctanter procedens honorato principe, nullo in equidem
, - ' favori obnoxium esse dixit; sed pro conscientia Thesaurarij honorem sim Σ ' v lj eondemnktione gravari non posse, cum lex expressu doceat, literas cita tionis
362쪽
tionis In eausa perduellionis sex septimanis ante s. omitia Regni extradi oe- A. C.
te. quod hic omisium esset. Tandem frater Thesaurari j multorum animos flexerat, dum audacter uideret. qubu quanto plus laborabunt inimici ad quaerendas contra illum probationes, tanto minus de illis invenienc, dum legum auxilia in subsidium vocavit, cum pondere rRcionum, nAm peremptorici termina Thesaurario diem dici nec possie, nec Reipub. honestum
esse. Vocatis adite Rex tigilli cultodibus, cum pluralitas votorum liberta tem a termino decrevitiat id ipsum per Mareschaluum Regni promulsare
evocatus senatui denso agmine circumfusus est. Tum instigator Rςgni Reto t. in Castellanum Pomanteii se in invectus, cujus etfigiem per varios sculpsit conr Grumiores dicens: quod Senaetor jus)urandum Senatori; ordinis atroci per-jurio violas et, quando peregrini altus impium pretIum sexaginta millia ad subvertendum civilibus uiiuord ijs Christianum imperium, venali in omne nefas conseientia a Lione Legato Regis Galliarum recepisset obiiciente ei tantum scelus in Generali uonventu Madoris Poloniae Equestri viro Raeehois scio. incerceptis literis x Palatino Brestensi, Cujaviensi ad eum mi iss, id ipsum, quod objecerat probando, qubi familiariter in m tua confidentia i aetho scio diffsta, qtiae a Notario Thesauri Regij, Madal inscio sibi communicata essent, nunquam in opinionem 'dminstet, ut in publico vulgarentur, tantaeq; tibi confusionis ac discriminis causam allatura essent, quamvis enim semper praesumit saeva perturbata conscientia. Hi ne sumpto impetu Instigator Regni miram ipsius animi inconstantiam exagitabat, quamq; subdolo ingenio erga patriam saepius charitatem simulando, continua virtutis ottentatione, ec populari amore ad privata commoda ac perniciem Reipub: usus sui siet, ec quo semper privatae libidini authoritatem accommodabat, publicam demonstrabat. Ita sub Cali miro Rege, cum metus periculum subruendae liberae electionis universi Equestris Ordinis graviter animos commovitici. atque in eonventu Generali Sredenti Mamris poloniae Senatores polt cxpedita v ta de more ad propria a nobilitate deducerentur hospitia. Castellanus romaniensis, apud quem ultrb in quaestu habebatur, velut publicus RG sertor libertatis in pomerio templi, in media nobilitatis Corona honorificentissimo loco donabatur, ut ab universis videri, ec quae Pso conci
ne dixisset velut sacra Iovis Servatoris responsa percipi possient. Cumq; a quodam . qui sciebat eum ingeniolis Iime perversum , cc malo publico facundum, ex illo nobili eae tu interpellatus publice fuisset; an eandem excelsi animi constantiam erga Equestrem ordinem. & Rempr perpetuo servaturus esset' respondisse innexis obligationi conscietiae verbis, adjesta insuper gravi maledictione quasi abetato Divino communicata malo rum suorum sententia a an sit noeentium pectori vi satorum impressus. quidam suturi terror, qui sese eerto quodam futurorum prodat indicio is quando devotum semel animum liliartati labefactare contigerit. Vit1
suam in pretium laesae fidei omnium telis obruendam non modo libenter oster re, vertim etiam eam ultionem , quodammodo h DEO homini-husq; expetere. Sed struentibus jam eausas fatis, modico interjee o tem Pore ad id flagitiorum supplicium devenit, quod solicitis votis optaV Tat, impietate meruit. Forte Lacetho seius objecerat ei in conon tu Sredensi sub tempus Interregni, externi avaritia lucri. corruptae fidel Urimen eo addito, quM etsi multa dicenda haberet, quae ilin perpetravit commemoranda, libenterque illa exponeret, ea Lamen cum Praeter
363쪽
A. C. I6 a rem esse putarent omittere se, utq; magis indicio pereelleret. literas 1 P- llatino Brestenti ad Palatinum pota niensem scriptas in subsidium veritatis lproducem,tantum populi motum adversus eum subith concitaverat,in in i lianci e medio nobilitatis conleisu. statimq; ex conventu cum summa igno' lminia pulsus fuerit, quam vindicaturus, ad Castrum quidem Radaicoviem isse sestinus perrexerat . di contra praefatum nobilem, di nonnullos, quasi conm itra pacis violatores, ae publici motus concitores protestationem feeerat. lVerum eum illi in Objestione infractos se confiterentur, de deductione probaturos , quae vulgaverant, constanter assererent. Castellanus Pomaniensis 'tam periculosam honori suo causam non m d pro Acutus non est, sed etis iiam cum adversa parte facta reconciliatione eomposuit. Hoc facinore a irepto Instigator Regni objecta erimina velut approbata convincebat, nam icum gravia contenta objectorum GrZymaliovius in sua manifestatione pu- 'blicanet. injuriam verb prosequi flagitiosa industria neglexisset, objecta sibi
eo ipso pro approbatis agnovissis demum quod majus ad eonvi endum se ius in jure documentum haberi possit Z quam propria oris consessio. Uteras tandem a Dies aurario Regni ad eum anonymo charactere scriptas, eamq; lob oausam .in conventu prae entia Comitia proxime praecedenti gravem ejus convulnerationem justa nimirum caelestis irae vindicta noxium Reipublieae caput monstratum. Conclusit tandem illa Athenis illata instantia ' non p- deat vos Athenienses. cum in Nautaes, qui Salaminem transportant. Iegem tuleritis, si quis eorum in trajectu navem invitus everterit, ne ei deinceps naviculariam facere liceat, qui temere Rempub: in diserimen adducit. qui . illam sanditus plane evertere voluit, quomodo sinetis iterum consiliis eum . de Republica adesse. Nam si quae εst in rebus humanis improbitas, cujus jego si Principem esse Castellanum Polaniensem non demonstravero, mori non recuso. Cujus DEo jam mentem ejus laedente sigill tim omnia vitia recensere opus non diuo, quod Vestra Majestas, de ordine. Regni compertum habent. Respondit Gilba evius eulpati patronus praeeipuas explodendo obj ctiones. Recepisse Castellanum Posnaniensem pecunias a Lione Ministro' Id n. -G llici quo teste, vel auctore Z nempe fama publica, at quem
G ij isis, publica d. mnari, aut convinci posse quaerendo rogabat sed tu .. severasse Madalinscium Supremum Notarium Thesauri Regij id se a mutatis audivisse, verum eundem seripto dicta refutasse nee id pro re ce ta de Castellano affirmasse, sed velut vulgaria, nihil silentio praetermi tentis vulgi ore jactata in commune protulisse , lectaeque sunt publice a Mal inseio ad Castellanum pomaniensem Responsoriae,' quibus nil sese in personam ejus injurii commisisse excusabat, si enita hoe erimen est, paucos innocentes habebimus, imb hercule neminem. Unde non posse familiariter alteri dicta in diminutionem ejus, de periculum trahi. coeptam protestatione causam in judieijs Regni capturalibus contra LacEho scium. Zbijewseium, Cthoisseium non prosecutum esse verum id non culpa, aut ignavia prineipalis sui stetisse, sed praecipuorum Regni Procerum ad clavum Reipub. sedentium instantia; de sedula opera factum esse, eum QR -ctione multi illustres viri, de magna nomina involverentur de quod uritea sunc innocentiae praesidium esset latere, de ita naturaliter quod procudere non poterat, retrocessit. Studium eum spe senescit, de quiu astatui non potest, sequi desinit. Datur insuper vitio, Castellanum pomani ensem praeterlapso anno, di sex Septimanarum spatio ad protestationem agere Praescripsisse, ne ille in leges patrias nimis injurius fuerit 3 cum id tantum tempore pacis, di concordiae non guerrae intelligatur. Computato verb interregni sequentiumque Comitiorum interstitio, ne medio quidem fatalia com-
364쪽
stabunt tempore. In criminalibus insuper actionibus, quae nobilitaris hono- A. c. i67aris excidium minarentur, nullam allegari posse temporis praescriptionem . Literas Anonymas ad principalem suum a Thesauratio Regni Cistis scriptas innocuas esse, non minus ostentatione Verborum, quam arte ingeni, demonstrabat, legitque literas, quas Castellanus propria manu ad Regni Thesaurarium dederat, quae temeritas esset id audore in sinistrum senium axplicare, quod nemo ex vero clam interpretatus est, cum ex his literis, quisquis illas legit, aut nihil didicit, aut nihil intellexit, di quicunque aliter sensit, fortasse hoc illi in somnis Apollo nunciavit, nam deprompto quis esses illius de connubio Principis, aliosque publicia negotijs ea tum pQ- state sensus, rogabat tantum Regni Thelaiarκrium, ut pro ea, qua PQlleret apud magnum Exercituum Ducem amicitia, in causa ejus interponetret instantiam, ne illius bona Regalia ad ruinam a milite fatigarentur. σ- pistolam porct, quae crimini datur, ad Principalem suum a Thel.urario Regni ignoto eharactere seriptam, responsbriam esse ad praedictas literas asserebat, atque etiam ut ex omnium animis evelli iniqua suspicio potici, elavem ad enucleandas elisas Principali suo, adhuc suo interregno a Tho- saurario Regni communicatam obtulit, in quarum commendatione nihil a trox deprehensum est. Postremb ne in aliquo Principali suo, quod ad ejus defensionem conduceret, deesse videretur, apologiam, verbis aeque invio latis, ae veris, ne eum aliud nihil desit,ipse olim clefuisse sibi uideretur, manu ipsius Castellani scriptam clara voce vulgavit, ex qua speris bat di prohandam ejus fidem, di libertatem excusandam, in qua acerbissime callidure perfidum Radolinscy, mentitum se amicum nomini, quem perdere desti naverat, animum incusavit, quod in Conventu Sredensi surreptis ex posta violato gentium jure, literis a Thesaurario Regni ad se datis, intervo pto sensu eas legerit, subdola arte disjunctis invicem verbis, quae lepara ta non erant, suspicionem in populo primum movisse, dein postquam nul'Iam in nobilitate videret resolutionem, erebris interrogationibus, di seditiosis exprobrationibus accenso, gravem sui causasse convulnerationem, ita ut lethi jam limine fuisset in ipso. templi altariumque sanguine effuso rς spersionem, di sine judicio innocentis condemnationem, proculcato penestam execrando facinore, jure humano, divinoque . Apologia verb haec non Contra nobilitatem sibi parum amicam, ne inimice insectari videretur, sed ad nobilitatem ut humane, di benigne consulere putaretur, nondum enim illo tempore vesanos rabies nudaverat enses, nec consanguineis fuerat disia eordia nota, utinam veris absint omnium gladij, qui in nobilem sanguine nudari possint. Tandem tertia die post vota Senatoria decretum formatu .
quod videre Iidet folio a a. Hie exitus unde amiel eulpatorum gratulabantur, lugebant inimici. ocindignabantur, quae tamen virtus esset innocentia, nisi raritas laudem daret , respersi eivili cruore Conventus Majoris poloniae, ad tanti motus horrenda initia exterritae factionis, integro se Comitiorum Regni tempore insumpto perduellionis eausarum mnino molimini subditorum neglisentia r Prehenditur, ubi de Regis clementia non dubitatur. Cum verb Stuba Nuntiorum juncta fuisses eum Rege, dc senatu, Palatinus Lublinensis aecepta voce intulit pactorum Bydgostiensium in lite τὰ eonfirmationis jurium, levem equidem videri mentionem, at si penitu. res introspiciatur, gravissimam eo ipso patere occasionem ad Reipub. laesi- onem, discamus si quid nobis cordi est. Nam cum hie princeps multa . Repub. Pactorum Bydgostiensium medio lucratus sit, sublato fere radioitus di re, de nomine riudi, nec ullam pro tam prodiga principis Casimiri beneficentia exsolvendae grati animi contestificationi obligationis reuon-
365쪽
ventionem Reerit, praeter duorum multum iuvandi foetalibus copiis eate nas belli oucaliones, dein brevi poli, velut pinnisuntia lup tivorum promitaiorum dustus, cujus in animo pridem immotiam, fixum quoi estit, nullis Mi- publieae obligari conditionibus; rescriptum facili ad o nia principe obtinuis 4 us mille solum quingentorum vitaidi.ιrias copias ad Reipublicae bellium usus praeitate teneretur. intercepto clein sub interregno Drahimo, ad qua Praefecturam vi oucupandam, atque eo Prrereisu violandam dignitati tu Etam Reipub. securitatem. modico fretus praetentionis praeteXtu, non aliud vicinam luine Principem meditari. quam ut suam per dii pendia Rei puta meliorem perpetuo reddat fortunam. Quace aut praedicta penitus verba,etnminanda, aut molliora, quae nihil praejudicij Reipubl: adferant Majest ei, nec ue aequissimis ad Electorem Brandeburgicum detrahant prae in tensionibus, specificatarum Oonceptui literarum esse inserenda . Post quem sermonem diam plurimi de iudieijs oc judicatis κεhorum interregni uisputarent, Castellanus Leopolientis post aliquas prae aullia materias in stis uvi a ioulum pactoriam convencorum do juribus M Multatjs, ac supremi Amisiam Domino in Integrum rustituendi m Sila contentionu invectus est. Exslegum ambages, ut summo Reipub: ita communis libertatis constare ρο- riuulo. Nec diu cunctat his Regni Procaneellarius, praesidium hono misenistro tutissimu est in iida Regi debita, quem magnitudo animi, α uon scientiae innocentia ampullaret , accepta voce ita orsus est:.Au-Horem te specificati in pactis conventis articuli proiitera, ec fastumessio coii filio suo , sed in gravioribus impellentibus causis , sed publica exigente necessitate tacitie. etenim cum perspiaeret, quo res Majestistis Regum Polomae, oc Reipub: vergerent, cum Dux Curiandiae absolutum ν;MM, D Jus in districtum pillentem usurparet, qui de re, oc nomine E sic Urimi patus Minosiuae auriis est, fretus rescripto, quod a Joanne Cali miro Roge obtinuerisi, kdeoque gravis esset nobilit ii, ut etiam appellationes ad Seren: Regem, uti Supremum Donat inint interpositas, vi aut dicta poe-Υ-l f n2 inhiberet. Cum Magi liratus Gesanentis Privilegium super Bona Ca- subreptitie 1 S. R. Maiestate cum summa jurium Fisci, ad stipremi. . L. S rmMiri, Portusq; Domini j non modb laesione . sed sub ψersione
obtinuisset. Princeps quoq; Brandeburgicus non diissimili arte bene licio reseri pri a Rege Casi miro sibi concessi eontra expressiim articulum Pa- κημ ηο ctorum Bydgostiensium aurejurando firmatorum ex duorum millium Ru- quingentos subtraxisset Equites, vulgo Ra ita ros dictos. akb. t ... amplitis Rempub: latere debere Livonensium Nobilium,quas dam familias Casi miro Rege privilegium impetrasse retinendarum eo P fetis' usq; concessarum sibi praesecturarum, doneo universae Livoniae corpus ηι - -jus, oc imperium rediret Reipubl. Cui hoe in passu graviter illutari esse manifestum est, eum enim Prineeps Casi mirus omni juri Livoniae per pacta Olivensia in perpetuum renuntiasset, quomodo aequum esse possit contra salub em legum publicarum dispositionem in certis familiis perennem esse Reipub: bonorum possessionem Z Haec oc alia mala,quae in dies Majestatem de dignitatem Reipub: imminutum irent, Majestati- sca ac Reipub: jura pessundarent, statum detii q. Regni inverterent, obliis ' gwtam integritati Reipub: conscientiam sibi persuasisse, ut inserto prout legum volamini , ita; utinam propitium saxit Numen. Principum pe- Eiori studio suo , dc innocenti industria. Regum Pesoniae , ae Reipublieae indemnitati prospiciatur. Igitur Castellanus Leopoliensis de quo .iei poteli, quod qu*cunque homines bene aut liuere post int, aut fa oere. haec ab illo dicuntur riuntque. rursus impetrata voce abunde suntieteri.
366쪽
scientiam Responsi prodatiqellar ij teitatus est. Sed cum semper inter- A. .i67apretatio legum periculosa lit Reipub: statui, oc eo perieulosior, quo uiuturniori tempore legis ambiguitas in sublidium veteratorum Reipublicae malorum coaluerit, dum insulam anteactorum, aut plerumque dubiam posteritatem antequam iri consiliis salutem reperiat, penitus opprimnii, cum raro admodum rebus publicis Νιagni cives contingant, qui non modo rerum evetitus, sed initia eorum, caulasq; prudentia sua complectantur. Proinde cum omnis inde sic Eausa querelae, obuia e petere, eum haec corrigi, aut meliora fieri possunt, ut praefatus arciculus ea declarationis methodo, prout allata eliet, illustraretur, ne nos, vel posteritate
nostram ut paeniteat postea facti faelamus nostri. Votum breuronis ra- latinus S molens censis Ermavit, eandem illustrationem articuli petens, adjecto, quod multum ab Historicis Augustus Caestir reprenentus tulit et, quia legem Majestatis revocasset. Post haee princeps invitato ad se Regni proe ancellario ob Instantem Serenissimae Sponsae sitae Coronationis actum, mature sissionem solvit, mansitq; materia illa indeclia, cic satis potius, ae vi fortunae, quam humanae dispositioni, aut prudentiae reser vata, neq; sorte α aut horis mens alia, quam ut proferre insenturia, studioque suo, si tempora moresq; Principis paterentur, gratiam apud insurgentem Dominationem pareat. Die Dominico subsequente actus Coronationis peractus est, hora sereundecima Rex arce digressus, septa undique praetor: ano milite via, univem
se Senatu, ae splendidissimo Equitum Collegio praeeunte, Regali paludamento, di diademate insignis, Praesules Cujaviensem, di pomaniensem Pontificalibus indutos sequebatur. Reginam Maximi Legati Suae mi Pontificis α Caesaris sustinebant. Ubi ventum ad Basilicam, Theatrum in medio extructum Ecclesiae, theatro impositae Curules, quarum alteram Rex Majectate implevit, Regina sub Bal dehinum concedente, ne loci religionem non cum eoronato capite imminuerε videretur. Sacra Archiepiscopus peras hat, ubi Evangelia stans mortalium veneratio excepit, Archiduelisam Austriae ad altare progressam Coronatus sponsus secutus est, pro gradibus magnae arae redubuerat utrinque insignis tyaris sacra infulatorum Majestas, quam intermedia sustinebat primatialis magnificentia, eam obcenter Rex veneratus, Oblatis pro consuetudine auxit muneribus , rursusque ad , suas Sedes a principibus utrinque diseessum est, agebatur interim tremen 'dum sacrificium, & iterum post Mysterium Incarnati in terris D El, Serenissima princeps altare accedens, accepta a primate benedictione, ad templi Saeellum recessit, ibi exornato capite aemula Phaebo coma insigni, que que crinem decore distinguente ad sacrum reversa Episcoporum Collegis, ncCedente quoque Rege statis mortalibus exuviis, uterque Divinum Numen in venerabili praesens. venerati sunt. Tum Regni Primas expedito zeremoniarum splendore, Augustam Reginae sontem revinxit diademate, pro
gradibus altaris Rex cum Regina devotioni vacabant, sed ubi sacrificium finem spectabat aucta Majestate Regina eum Rege thronum ascendit. U-hi exitus saeris impositus, a privato Regis Thesaurario, ob absentiam Re grii magni opum publicarum Praefecti, missilia numismata in omnes partes, di in multa sterilia affectus in prinet pes pectora sparsa sunt, fausta populi aeclamationes, vivat Regina, quae ita purpuram induit corpore, ut m iam erga poloniam candorem proserat in animo, quibus non modo in Sens templum, sed α circumjectae templo aedes magnificum laetum quo resonabant. Rex fausto omine, bc propria laetitia populique, qui eum diligit. eram tuetur, illi omnia. quae optaverit praestare desiderat, auestis in arcumroductus est, modica jam lucis libertate, ae ne angustum tempua cXqui sitae Dis ligo hy Gorale
367쪽
A. C. i67a sito magnifice inae derogaret convivio, ad quod omnis Senlitus, ScEques, unigeria velut Reipuo. vocabatur, proxima nox in subsidium laetitiae adjecta est. Uii putatum tandem diutius in Sen itu, alijs alia volentibus, de praestando bellico servitio, quod multi, ex facultatibus optime praeliandum credeis multi taemea Sunatorum, di equitaim intercedebant, e quorum numero palatinus CZernieuliovientis magni vir ingeni j disseruit nimia lpem videre se quam vellet in hou consilio, nisi lane curae non sit quorsum oventurum hoc fieret. quia haec nobis pene dixerim, aliud agentibus excidit. 4 evocemus in memoriam quos nihil latet quod scire oporteat, quod antiqui, temporibus tentaverit Respub. magna cura di labore ex facultatilio honoriam militarem juvandi expeditionem, exigentibus id olim ancipitibus belli rurvici periculis, di quo felicius haec ratio publieae Res ni totius uturitati su ederet, universalem bonorum omnium taxam lege publiea assi- Anaile. sed postquam eam consilij vim haud suffieienter eventus docuit. Cum musmodi progressu magis arcana imperlj vulgarentur, nudata vel publica Regni sortuna, expolitis nimirum externorum etiam oculis, privatis omnium Indigenarum facultatibus, quae magnifico publicarum opum noni ne melius continebantur, a tam aruuo opere non invitam, subtraxi L e mareum. Proinde agraria militia trant missa utpote universis onerola, dein publicum non profutura . Suetum militem Patrio vocabulo Quartianus Nis di Bum, quasi ex quarta bonorum Regalium parte perpetuo alendum, se lix poli ger, qui domi nutrit capram, Respub. in armis potius ad custodisam Regni, militum excursiones, excubias, caeteraque belli onera sustinenda retineret, extremum universae Equestris Ordinis militiae robur. antiquitus Tecepto more, supremis periculorum casibus reservaret, spretis, ae rejems
laventionibus, quae magnifiea virium specie. plus confusionis in Rempub. inferrent, quam certi auxilij firmitatisque pondus haberent, conuius it pro inde aliud sie disserere, aliud rem sentiaeere. At Vexillifer Sendo miriensis Pro aris, focisque, di libertate certamen aggressus, repetitis identidem UO Libus, miscendo dolorem verbis, questum affectibus: illud esse, illud intolerabile malum, quod praecipuum libertatis fundamentum communem raquestris Ordinis aequalitatem violaret, di publiuis in defendenda patria d traheret viribus, clamitabat, cum quisque nobilium tenuissimae quamvis Drtunae, objectu proprij corporis arcendo Reipub. occurrat excidio, idem illi quoque neop us patriae praestent, qui amplissimis instructi iacultatibs, magno sortunae vivunt censu, ingentibus opibus in pace ad luxuriam, ita hello ad segnitiem utentes, erroris agnitio optima est ad emendationem dispositio . sed hane frustra sorte expectabimus ab illis, qui semper excu sant. Caeterum ex facultatibus quisque Nobilium ad praestandam Reipiab.
teneatur defensionem, duplicari copias, immensum augeri magni Exerci tus corpus. Generali belli eae expeditioni pristinam apud exteras nationes. Testitui gloriam, apud vicinos metum, di ex terrore venerationis opini Nem parari, invictam demum propriarum virium consideratione. sine ullo extemae potentiae adminiculo fore Rempub. neque id sese ab universisse Petere, quin rάtionibus mens esset, publicum luerari consensum. sed eni- die Obsecrare omnes, ne aliena nos delectet calamitas, non fit potentior auri fames, quam cura famae. ne leges publieae laluti repertae, quae ex facultatibus donorum bellicae expeditioni ordinem praeseripsissent, de inprimis statutum Casintirianum. tum Constitutiones 1334ti. 155sci, k66 mi, Pervertorentur, di postquam omnia tentasset media'. quibus persuadere Podet, metiam quoque addiderat, rejieiensam ad fratres pro moenibus in
368쪽
lius pro Repudi haberetur di an leges sacrosancte servandae essent laniadem ut lesi adiiceretur, ex facultatibus bonorum tolerandum in posterum hellieum servitium, nemine palam refragari audente, sed ut vultus monebant, tacito multorum rasentimento, di pudore pervicit. Nihilominus tamen quo convenientiu, tanta dissicultas nemiij cxpediri posset, atque hoc velut amoto obiee, caetera liberius tractarentair nebotia,' publicus consensus obtinuit, ut Princeps ex Senatu, Marcichalcus Equestris e Collegio Nuntiorum Deputatos assisnaret. Cum autem de auctione Exoretriis quaestio in publicum veniret, oin ponebant se ei Episcopus Cracoviensis, de multi alij. Proeancellarius vero accepta dicendi facultate, fatigata omnium ingenia ad consensum impulit, ad metum, de terrorem disposita vi dieendi: Deplorato magnorum imperiorum consilio ,α armis apprime instructarum Rerum publicarum funesto constare experimento, quam emeaces, re terribiles sint infractae Turcarum potentiae vires, non modo ad unius, alteriusve Regni, sed totius fere orbis ruinam, ec Ualidarum excidium nationum, nostrum robur fama potius, o existimatione apud exteros conitare, nam inistrospicientis penitus Regni vires, uitius consternatio, re pavor animum irrumpet, quam fiducia exeitabit. Falli enim Rempub: GeneraIi bellicae Equestris Ordinis specioso expeditionis nomine, cui tantum per publica.decessit calamitatem, quantum post occasum solis orbis universi splendori derogatur, dici enim potest filius meus plus dimidio minor est. Egi mitis imprimis Ducatus Masoviae, unde non exigua virium pars Reipub: es se posset ab onere belli, ob publica nobilitatis paupertatem, quando multis nobilium ex nimia generis propagine arcta domi sortuna, modicaeq; res, vix serro ad colendos agros, ne dicam ad austa adversus hostem coinparanda arma sussiciant. Dives commerui', dc opibus valens provinciae Prussiae, singulari jure, legibusq; sese tuetur adversus incommoda in longinquum hostem bellig randi, de quamvis aliquando Boruiserum quere Iae in Curia re nuerint, quod adversus paganos ducti in aciem non fu isent, attamen generosi servoris potius )actantia, quam virium consedentia fuit. Iam Terrarum Rumae Satrapia virorum, armorumq; serRxo aut suis sese viribus confecit, aut alienis in spolium cessit, dignae quon dam ingenti aestimatione vires, modo vix conliderantium admirationi sumiunt, quas si fortuna publica voluisset eoneordes, habuisset ad usum Reipub: dexteritas. domari oriens poterat, nunc Reipubl: saepitu peri Culosae, quam utiIes, hostibus despicatui extitereo CZerniechoviensis
nim Districtus Moschoviae Duel ooneessus est, xijoviensis, di Vorynen ss Palatinatus adeo hostili ferro, flammaq; exhausti, ut praeter illustria magnorum olim auxiliorum nomina, nihil amplius ad publicum Regni Praesidium conserant. In auxiliis Septentrionalis Dudis, ut parum fidei, ita nihil spei, converso etenim ad euras domestici atrociter flagrantis dissidij, externa libenter transmissurum, eum super dissicultatem belli , virium quoque prematur tenuitate, cujus notorium indicium, quM Kl-jovia universum fere deduxerit praesidium, quo rebus suis in arcto positis possit succurrere. QMare Reipub: nihil ad praesens utilius, quam ut Pactorum podhaieeensium approbationem publica declaret lege, de Re- hellem id temporis Doro enhium Dueem, quo magis addictiores Reip: Coiaecorum Gentes in obsequio de fide firmentur, pro hoste Patriae fa ciat publieari. Dico id ex zelo publiei, oleo pro veritate, cum sit nefas eunt , qui veritati studet, in aliqua re esse fallacem, atque ab ipsa quae
sequitur veritate discedere. Cum ex Interiori Modlavia continub certis uni ijs
369쪽
Nunti' ad ramur praeeultoditiones, ne tam grande metuendi belli di Dcrimen , mitris viribus, fucata rerum clueti opinione, iusserri posse ar- lndremur, nisi eX ternas quoque bonorum vicitH,rum vires in subnui iam moliri ad manum habeamus, quid enim aliud Rempublica ex atroci holtilia Sueticae tempestatis inundatione dileusiis belli turbine , P pitio jam rebus polonis Polo serenavid Τ si non externorum Ilisata mutuae a mi uitiae commercio Principum potentia. usi per divortione. bulbi, impa miimul Martijs operibus Sue eum, interia continua latii entem silerim μDae, de de victorijs, de de vitae illecebris spoliarunt, di iisu Est unicia r medium, quod sese omrt in iactura fortun Arum, rerum Q. Omnium, mi seriaque ipsa. Magnum prostatb in eo bello a Caesare Ucuiue istis praestitum esse solidioris benevolentiae Reipub: experimentum. At eundum Principem non ita pridem Turetco bello infruente, cum ad uiti verius Christianitatis Principes auxilia petiturus, oratorea abici aret, nostram Rena pub: nulla penitus legatione compellasse, quod analoitiae nostrae, seu diuideret, seu nimis arduum es e censeret, aliquid in Repub: α diluo di, ec suspicionum plena obtinere. Haec, α alia dum animo meo assidue obversantur, plurimum ad lalutem Reipub: condismirum Plato inimi- cum quamvis humilem dom est metuere, e 3 magis tam potentem si te se puolica sanciatur, ut Prinuipi ex senatus consilio eum C Eiare, vae verisque vicinis Principibus, ex nece igitate Reipublieae liberum lic mutuae conferentiae Commeruium . molesta forte haec res videbitur, necessaria
Non plaouit multis seritio hie pro eaneellavij, dicebatque Palatinus
Lublinentis inlici iri neminem posse, ratione Sexperiendra Lucctum: iu deri by cum externis Principibus, Virium cor ibi natione, mutuis utrinq, Dimori im colligationibus plurimum imperiorum Iuvari securitatum , o
ne saei te vi holtili, dolovi laedantur, provideri. Sed lea iniri inscii. Reipub: Ordinibus, ad quos vecus Regni consuetudo, receptin mos, fundae
t e longa praxi leges, ipsa deniq; legibus ad libertatem provecta Rcipet
natura, ctincta negotia referte Nisi, liber t. tis exuri propius est, quam auxilio. Magnam olim in Romana Republ: eiul modi arcanorum ivisio curam, proinde talium consiliorum taedium, publieis commodis, α Leposalute Reipubl: pensabatur , eaedem nee aliae pondentiae istiones et i imconversa Repub: Augustum I quo seeuriti, regnaret inmminate servarunt. Tantae civilis sapientiae testis Suetonius inquit, quam ob causam
Senatui reliquit Augustus, sanxitque, ut de bellis triumphisque senatus consuleretur.
Sarnovius Succamerarius Leneleiensis multa prius locutus de meritis Wisci R ieci j Ducis , Campi Ductoris Exercituum Regni, ad Domin Regiae condescendens circum ptionem, postrem b adjecit, nemo Privcrimine accipiat, qubd petitur ab omnibus, non modo Duci Wisiniowi cio, quo excusatio ab invidia foret, vertim etiam universae Reipub: pluor imum expedire securitati, ut Campiductor Regni legem pati itur serri. qua ab ambitu sigilli, ει utim eum maximis quibusque sequentibus honorum fastigijs sit immunis. Proxima die lectae sunt ante omnia ab exercitu literae, quas 'ωρο- malaia tali Reipubl: ad mitigandam militarem contumaciam ablegati attul eorritλ. rant. Intima exercitus desideria per seripserant, laeti nimirum Ducis sui magnitudinem rerum, quas dissicillimis temporibus egit, honoris restitutionem, praeteritorum Dei novum heneficio Amilestrae Eondonati Nem, ec deservitorum instantaneam exolutionem stipendiorum, quaeni G
370쪽
caeteraq; eorum postulata, militari potitu ardore, quam ex sano conlilio vano ostentui valituro, si casus claretur, habent illi particulares V ues, per quas te etiam, eum nolunt, Produnt, aecommodata praesenti usui conniventia Respubl: prono ad seditiones militi indulgeret, non Oeeultas addiderant notas, quid Reipub: expectandum esset, preces eristit, sed quibur e tradi ei sane manifesto non posset periculo. Verum tamen memor Respublica Majestatis Suae, quo inanem terrorem proicriberet, pauca ex solita in concives clementia indulsic, caeteris spretis, aut rejectis ad futura Regrii Comitia instanti'. 3 ima Octobris tandem post multas, easque diversas disceptationes, prae eipu. cum Lituanis ad quos Sarnovius conversus dixit, quibus uictumeti non merentur in perieulo liberari. si non succurratis, non meremur auxilium, si negatis. Nam qui sie a praestando auxilio se movet, etiam ab aecipienuo se removet, necesse est, quia nullus ope indigere se putat, qui 3lteri suam denegat. Sed illi postquam duas integras hebdomadas in leparata sessione disceptassent, paratasque constitutiones id enim mos ob inuit pro M. D. Litu. attulissent, di post longas controversias ad proportionatas Regno, di necessitati declinassent contributiones, unanimi vocu omnes Nunti j valedictionem principi, Mareschalco suo constanter insinuaverunt, tune ille, qui nunquam committit, ut lingva interpres animi, , sensu, di cogitatione discedat, toto vultu, di corpore compositus ad Venerationem publico in principem Equestris Ordinis affectui, verbis compta, auribus grata facundia, in ea prorumpens verba parentavit, ergo dum nulla concussam protervia Rex Serenisti me D ne Dne elementissime, de jam iam optatissima publicorum consiliorum florescentem prosperitate, polita in auge orbis Sarmatici Mte, manifesta pudoris virtutem fortuna Vene ratur, neque aliter deeebat, nisi ut fortunam virtus praeveniret . quando amor pacisque coneordia comes, di firmata legibus felicitas, unicam spemeeeusque suum Majestatem nimirum Serenitatis Urae prospere transactis Regni Comitijs, omnes eluctata suspicionis difficultates, sincere in venerationem ruens, modo primum voto selutat, ego valedico. Quando a liquitatis gloria, Illustris inclytorum Polonorum virtus, candor, prompti ludo, ec servor, gloriosum Miis praesidium, di immemor vitiorum, emeacium olim pro salute publica consiliorum fama, ab ea pridem devia o
h ita ad saera felicis throni Serenissimae Miis Vri, discordi hucusque se
is labore dum regreditur limina, nos quoque revertimur, cedimus selicitati tuae, desunt jam aspera, ut tentatae Dominationi serviamus. Ingens lim gloria, de ob partam. magna inter avidi cruoris Martis cinamina virtute laurum . insignis laetitia Romanorum Heros, si quid collisa fragmentorum hasta . aut robusta dextera emissa reliquere tela, quod hiantia non absumpsere vulnera Iegebat, de egesta eum lachrymis humo vel ud perennatura fido servabat monumento, tum fixis auspicatis gentis suae aquilis, non alios ratus certiores saeculorum custodes memoriae, infracta demum cura, de animosa dextera. projecta in unum spolia, in grandes , α decoras firmando pyramides trophaea appellabat. lemmata addebat, ita demum magno Iahore, ac virtute invictae sortitudinis relinquens do. menta victricem ensem, gloriois inter triumphales quieturum lauros, ex acie referebat. Revertitur hodie ex Palaestra certantium animorum proselieitate Imperij Serenissimae Majestatis Vrae ingenito triumphans Zelo ad Virtute. efficax proprij pectoris animorumque victor, fidelitate, di amoros ii, sibi probatus. orbi monstratus ordo Equestris, imo ingenuitas constendi posuit neeessitatem , eum non sine insigni experimento ex hae de--ndere Mena, dum concordium votorum, addictissimorum Serenissimae