장음표시 사용
381쪽
DATUM. ΡOloma tametsi pacem , cum Turcis nuper flabilitam aegerrita ferat, abrumpere tamen in praesenti statu eam non poteris . nisi bonis faederibuε vicinorum Principum, ac remotiorum pecuniarijssu abs valde fulciatur. Praecipuum momentum cotticasPolonia, in colligatione cum Aera Caesarea Majestate, es eum M ano Duee AD phovia. Foedus ossensimum proponitur ad bessi diversionem, in hostisum uno tempore, a Cositatis faciendam, id est, utexercitus C areanus per Ungariam,Polontemper Palachiam, Moschovisiemper Uerainam,
Auxiliares aliquot migium evia, tametsi a Caesarea Majestate Polonia jubmitterentur, non tam 1atis juvarent Poloniam, arie Ρου potentiam Ottomanicam, neqὸ propter summam istius anni sterilitatem, ' dissicultatem annona. praesertim in Ru sta susten;ari γε sent, nes indueeretur Polonia ad molem belli sucipiendam S suit nendam, nisi confoederati Principes, prout supra, quisique pro virili beLA Ufensimo hostem lacesserent. legationes in Italiam, His aniam, Galliam, Aeciam, Mostomiam a J. R. Myte, G eo ensu Re publieae, eerti aliquid ratione faeo deris Uensita, ue diversionis facienda, deelaratu fuerit, in hoc enim fundamento eolligationis, imprimis eum Majestate Caesarea , consilia tua Polonia resolvet Ur non aliter. Licet enim pax cum Turcis, praejudicissa es pudenda mideatur ,
tamen necessitate temporum excusatur, Er tolerari toterit, praesertim FTurea conditionem munerum, a uatim mittenaorum, Polomar miserint, aut eommutaverint securitatem ab ineursionibus Tamsarorum praeliiterint.
Molcoviareremissimis literis μίου deelaraῬit, quod velit auxiliari Polonia, datis jam opportunis ad id mandatis, exerestuisus in Uer ina, claustula, si alij Principes Christiani, ad juvandam Polamam concurrent, ad quos osse a Legationum suarum Dux Ago ροώa G-ιulis ultro. Ablegatis Caesarea Majestatis ad Mostomia Dueem malis utilis, Pax foret. Interim commodum esset ut liter aquas Caesarea AB, praemisteret, quas ex Polonia Moscuam transimili curabimus, auctoritas ta area Arnis plurimum malet apud Moseum, qui facilius se Elaret ad berum contra Tureas suscipiendum, cum eandem intenti nem Casiaream ammadvertet. Idem Magnus Dux Molemia Persas admersus Turens posset insepesiere, pro su id per Epistolam suam ad Regem Polinia datam θοxit et promisit Smul CVaeres Dunenses, Apraehamos, 2 brevianos, Salios terr Sponto Euacino in homeum aurovisis Quisrs. it.
382쪽
Pia is Sacra Coarea Altate juxta promissum inferponenda An i6Iaad Regem Aeeta, ad Electorem Brandeburgicum, ad Prbicipemem mania, multum proderunt Poloniae G foederatis, ad sacrum bellam gerendum, etiam Regem Hypaniae compellari decet, es expedit. Ex multu considerationibus optaret Polonia, ut negotium fordes ris Vadamiae Jecrete tractetur, per Aginis in ciua Caesareae Ad fatis, atque per Nuntium Apostolicum hic agentem. Summm Pontifex, Reges, Ur Principes alij per legationessecretaseompellandi, ut Poloniam ad belli sumptus pecunia a vetent, id est, ut exercit y in Polonia, viginti aut amplius misitum I flendiae junctim numerentur, quam diu bellum duramerit, seorsive Polonia proprijs stipendijs exercitum conbcribet fozebit, prout de numero, per tramctatum foederis conventum fuerit. Utiligimum joret, si miginti millia talerorum, quamprimum Cosaeeis, Du eorum Duri HanenFο dare pro navigijs per hyemem praeparandis, quibus aestate perosita forasthenis in Pontom Euxinum excurrere, es ditiones Ture eas infestare possent. Maje laue Caesarea satis habet cause ad rumpendam pacem cum Turca; indubium enim eΗ, rebellium Ungarorum audacium Consilisse s fatore Porta Othomanicae concitari, ae proximo tempore bellum
2 umultus riviles in Polonia non debent Iollicitam habere Caesar am Majestatem ; illi enim, eum exercitus colligi, EI bellumserio praeparari incipiet, facile sedebuntur. Dertitus etiam licet bona regalia, ut moeamuis is ecelesia lica sativis hybernalibus eum dispendis primatorum gravabit, quod non nisum est, utiliter tamen in publicum aroxna S equos in lybernis me rabit, ae civiles irae tandem in hostem
COPIA LITERARUM AD ELECTOREM BRANDE BURGICU Μ. Minimo in distri ne, quod Regno nostro, a talidi a Tum
caru potentia, Saperta eorum in nos hostilisate impendet, cum ad amicam C semianorum Principum opem resticiamus, tum nullibi eertiorem auxilij nobis Jerendi Jem quam in foederata amicistia, S tectata saepius erga nos, rem h Polonam propensione serenita tis Ura reponimus. Communis Sjuratus Griniani Orbis hostia, tot Regnorum, tot Gentium s ollis tumidus, praesertim occupata Candia successu, immani elatus, eontractis maximis exercitibus, motoh sedi bus suis Oriente, S Tartarorum, totiu* barbara vicinia esiluetis ad obsidendum Cameneeum validissimum Regni iBius propugnaculum, tum ad oppugnandam Grainam, S Rusiam tota armorum mole imminet. Jam ultra feroces praenuntia hostilitatis ad nos verborum minas numerosi exercitus undisse conglobantur, jam truci classico Otri
ac Thyra ripa, totas perstrepit Vicinia. Iesimur res viros nos
383쪽
Α. C. t 6 a strata, qua continuis tot per annos bellis, S uarijs easibus, attrita aedes 1a, myi aliunde justiantur, vix eis ac ne etix quidem est, ut fodimiaolosi ba, iis impetumJustinere valeant. Nese in incerto habendum
rupto mclut mggere Polonia, aut etiam bellic a plebis multitudine, Srobore Oshοmanicam potentiam diluetio quodam bellarum uicinas di-ιiones, ac reliquam Christianitatem inundaturam, inde gravisca aue maxima nee itala, nobis omnino persuadet, ut ultra auxilia Pa
elis Biago liensibuspraesentiat 1eorsim requisiva, ualidiores copias,
si exercitus a Pora obtinere cupiamus, eoq) nomine Christianam eoujunctionem, foederatam amicitiam, arctam necessitudinem, bonam uicinitatem, quidquid in secro eartus ducitur memorantes, feren
do quam primum a S. Vra rebus nostris subsidio advocemus, glorios Ilim id iis' immortale erit S. Vra, quid quid tam arduo is di risi
mo tempore uirium, opuma, suarum juvandae Polonia impenderit.
od uti amantes evium lanes notis pollicemur, ita mranoremi, gratum animum S. Vrae, ejusf domui flectorali conseruabimus. De reliquo S. Vra bonam a Deo ualetudinem .
SCRIPTUM EPISCOPI CUIAVIENSIS, AN SUADENDA ANDICATIO REGI MICHAELL
OV eris quid iram iaciendum sit in moderna Reipub. calamitate, dc utrum suadenda sit abdicatio Principi, ad quidve se quisque honesti
amans, juxta ingenitae nobili pectori virtutis exigentiam, dc conscientiam resolvere debeat. Quia ergo hanc mihi proponis quaestionem, non sedueam meam tuamque animam, edisseram quidquid de aliquo sensero. Priusquam respondeam; quaero, quodnam motivum esse pollit abdicationis Regiae 3 respondes, pro motivo, esse bonum publicum, di juvamen in tam manifesto a Tureis periculo labentis Patriae . quam Dominus, non habens naturalem ad bellum inclinationem, nec experientiam aut resolutionem tantis malis parem, inopsq; cum lit . di sola nonnisi cum Austria- ea domo colligatione, quae semper huic Patriae suspecta fuit, subnixus, nequit; unde id facere debet amore patriae, ne pereat. Dato enim abdicationis eventu siquidem proprijs viribus in tot periculis subsistere non possumus non deerunt media emeauissima, quae nobis servire poterunt. Ad hane tam arduam te horrendam toti patriae propositionem, respondeo. Toto hoe discursu tolli de perimi commune bonum, has ob exutas, mo. Quis hoe capere potest, quM sub tempus Turcici belli, melius sit indiscere interregnum , quam pati talem qualem Dominum3 si hie non placet, quis sponsor soret, ut altor sit melior imb audenter dico, futurum incomparabiliter deteriorem, collidet enim Christianas potentias. Gallicam eum Austriaca, si cum potentia intrabit, opprimet libertatem, accendet inevitabiliter eivile bellum, quod omni est tyrannide deterius, consequenter malis artibus. quaesitum per oppressionem Imperium, bene gubernare non poterit; non fides populo. nam terrebunt Antecesibris vestigia nobis ipsis dissidet; unde infida semper consequenter dubia omnia erunt in hae Patria, pagani, nostras videntes discordias invadent nos, di si ei vibus concitare multitudinem facillimum est, regere autem difficile, a potiori evocare Pagana subsidia facile, regere impossibile. Sie periere Hungari. dum Tum cam evocarunt, contra Ferdinandum imperatorem, Budam Metropolim, dc dein
384쪽
di deinceps majorem Regni partem amiserunt, idem nos edoeet casus Oriuntalis imperi j, primi enim subsidiarij facti sunt Orientis tyranni. Dicis Austriaca auxilia esse suspecta; respondet uno ore di sensu tota patria, a, gnoleens acerbiora ad praesens esse Gallica. Altera ratio, contra jus id est naturae, licut enim tu si te Deus ad hanc eveheret dignitatem id tibi du ceres injuriae, sie nee debes juxta conscientiam, quod Ubi non vis, alteri facere, imis facere non potes, cum lex divina prohibeat, invocars in vana nomen Domini; jurasti huic Domino fidelitatem, dc obedientiam, retro abire non livet; di Resi suadere abdicationem, sive publice, sive privatim. est suadere periurium, id enim in pactis conventis cautum, quos non de-heat abdicare. Est insuper id contra jus Regni per quoci vivente principe. nullatenus Succetarem promovere licet essetque crudele, de privilegio coismunitatis scilicet totius Reiputa velle privatos disponere, cum hoc lit crimen, evertens statum di communem libertatem.
Tertia rktio, est et id indirecte licet, vere tamen velle ruinam liberae elemonis, di inluijs populis obtrudere Dominum, unde sequitur incendiatim belli civilis; generosa enim pectora non patientur se tam indigne tractari, mallentq; mori, quam hane maeulam posteris relinquere. Unde fra. ter quisquis es, pandis viam Sentilibus ad Christianitatem , ex quo seci Liatur innumera n ultitudinis Christianorum caedes, eaptivitatis inastimabile damnum. Si mi frater intulisti vicino damnum, sub poena aeternae perditionis animae tuae obligaris illi ad restitutionem; quanto magis si non L ni hominum, sed toti patriae irreparabilia seceris damna, qtiorum reparatioi inposs1 bilis: huc adduco salutaria, sed omni fulmine horribiliora Salvatoris verba: Quid prodest homini, si mundum universium lueretur, animae autem stiae detrimentum patiatur. Item . quam dabit homo commutationem pro anima suar Dices, habemus nostros TheoloSos, qui nostras rutolvunt ex assecurant conicientias. Respondeo, cum magno in Ecclei a Doctore Bel tarmino Cardinali. qui intrepide in simili casu cuidam . Monaretiae dixit: Neminem Monare ham Regem dc Dominum iturum ad infernum sine Theologo. Inexcusabilis es o homo, si videns manifestum periculum S. Catho.
licae fidei. civilis belli, Damonis juramenti Regi di Reipub. blandiris tibi falsa conscientia, affectata ignorantia, sanam doctrinam ut ait Apostolus
non sustines, sed ad tua desideria coacervas tibi Magistros prurientes auria hus, a veritate quidem discedens, ad fabulas autem te convertens. Introisspiciat suam quisque conscientiam. interroget Omnes Episcopos, presbyteros, Religiosos; non obturet aures ad voces di gemitus pauperum, totius Patriae, coelum penetrantes: Quaerat ex orbis Christiani vicinis Monaretiis.& iplo Christi Vieario, ipsam consulat rationem dc conscientiam, unanimi omnes voce ec sensu respondebunt; non licet, per DEuml in propriam saevire patriam, sitire fratrum sanguinena, interitum quaerere fidei, Ecclesiarum pauperumve hominum.
Objieis inhabilitatem Domino, sed non probas, damnas non eonvictu, deseris illum, di vis. ut se defendat; converte in orbem Christianum oculos, in Hispania. Rex est puerulus, tamen preces illius gentis civilia bella extinguunt, cum externis belligerant, Domino in cunis sere posito, fido ministerio obsequuntur. Confundat nos dissidentium fida in Suedia subdit rum Regi adhaesio. in his celebribus Regnis, principes vix non infantes impedimenta nesciunt, supplente cuncta, fida, stabili, ec generosa subditorum activitate. Inauditum omni nationi est, vixque in barbaris gentibus repeiaribile, Dominum simul ec Rempub. invadere. Non inseramus hanc notam genti nostrae. fide erga suos Principes per orbem celebratae. Vel enim certum est bellum Turcicumr si itar domesticum excitare interea incendium.
385쪽
magna prosectb esset crudelitas ; vel ineertum di sia triennio rumpendo comidia , calui exponere Rempub. est ne pietas Christiana' fiat voluntas Dei, cadente Rege, di Regno, a vita iide Catholica, cultu Dei. di tot an tea triumphis clara Patria. Ita quidem tibi promittis, gratia Dei, in libera conscientia vitam habebo in patientia, mortem in desiderio; Melius esset in
tanta consalione, nec esse, nee vivere, quam infelieitati publicae cum gravi omenta Dei cooperari. Aliter sentire vetat ratio, lex, consequenter conscientia; quod vero diuitur de obediemia. a fortiori loeum habere debet, quod etiam dicere horret animus ia Prinelpis detrusione.
OBedio mandatis tuis Eminentiai me princeps, ec omnem relati
nem, quam de in liuiter ruptis Comitiis habeo, in ordinem l lino redigo idiomate, ut jti Titi , supcrflua quandoque memorRn tur , ne necessaria scitii omittantur. Tam ad rei claritatem , quam ad brevitatem sorte non nihil iubaris deerit, etiamsi justi luna inis nihil spero defuturum. Nulla alia frequentiora ex Polonia veniunt nova , quam quod sinis Comitiorum aliis novis Comitiis det occasionem. Pellime finita ultima: principium dedere sequentibus, quae IS Maji inchoata. Laeta primo auspicati eventus Sohol niuio Lilvaniae Notario dirigente, ecregimen Mare se halci non proprio ambitu, aut industria adepto, sed aliena cura cc potenti suffragio. Ambulat ille recto itinere, ec timet DEu. In ipso Comitiorum initio Auit imprimis semotis arbitris Wysocius legationis suae ad portam, relationem in senatu , praesente NuntioruCollegio: ubi multos arguebat, accusabat, ec deferebat: ambiguis tamen verbis, ec per puxo 1ensu interpretationem in utramq; partem reis liquit. Volebant statim Nunt ij, chim extraordinaria Comitia ista suerint, j ingere se cum senatu, sed pia secin seio Bractaviensi Capitaneo praeeunte, multi cum protestatione exiverunt. Post breve temporis dispen dium quaerebatur, an delegandi essent ex Gentibus, qui protestantes ad regressu na, unionemq; animorum invitarenti itaq; cum multi passive . nec nisi ad passiones loquerentur : iudex Raventis disseruit: inspicienti volumina legum ex confusa Reipub: rectitudine mirum oecurrere, quod usq; ad Comitia i633tii anni, nullae privatorum delideriorum reperi bantur constitutiones, donec auctus feritate au licentia proscripto Patriae amore, ab anni i63 siij Comitiis, erupit fatalis ambitus. Hinc meis tu malorum , dc ruentis Reipub: stat is dolore quaelitum a bonis ex lege remedium, ad restringendum velut temporis angustia ferocientem in damna publica ambitum; ut Comitia extraordinaria dum sine solennit
tibus aguntur, medius mensis terminaret, poneretque modum tempori. fraenum exitiosis affectibus, re noxiae circa privata studia certandi licentiae, quae in tantum crevit ex privato interesse, ut amplius assurgere non
possit: ita praevalidi opibus plerumque nimis, ad ruinas mitiorum elati sunt; quamvis angustae hae, inopesque divitiae, quas nec habere totas pluribus licet, ec ad quemlibet sine publica paupertate non veniunt; ipsa res, ut testis fidelis non mentitur disseruit: Discordiarum civilium fontes exorbitantias esse, quae ab ipsa Serenissimi Regis Casi miri Coron tione ad eam usque temporis periodum grandi numero cumulatae , magna dedere dissidentiae inter cives occasionem.Cui cum antiquitus mederi
386쪽
intermedius ordo. medius a mediando inter Majestatem di leges iure A. Qi6ia
distus, senatus scilicet consueverit, modo irata rebus nostris fortuna et iam malorum vertente ordinem, quo superbiam, stultitiamq; nostra nivelut consilio ec astu magis affligeret, quando seriatus cum Majestata dii tueat, eam provinciam in se debere susciperei Equestrem ordimem, edurato omni parvialitatum nomine, id honesti iIimum, ac universae Rei pub: utilissimum fore: cui licet, quod ma)us eli, non debet, luod minus est, non licere. Si succedet, ut animi mei sententia est, betae erit, linminus, laudanda est opera, qua α' patriae prodesse, ec consilium hoe, si non optinaum, saltem non m humi ec Protune necessarium promere v lui. Agamus, quod Nilum Huod agimus, poterimus. Mares haleus interim Nunciorum valedicere Stubae Nuntiorum, ec superius in setiata ire intendebat, illud jam ab orn isto concedi credebat, sed cum ad Rege Venilia , multos protestantes inferius remantisite invenit, Ad quos redire ab illis, qui jam superius erant, prohibitus est. Tandem dum diu disputaretur, an sui licet deputari deberent ad illos invitandos, contradictionesq; a multis occurrerent. Episcopus Cinavi ensis, qui solet per vota quaerere, quod Optat, obstiriatos animos esset caci facundia inclinavit. Neminem mortalium inficias ire posse, Mareschalcum Equestrem, ec magnam Nuntiorum Collegia partem legitime coram Maaestate Vestra comparuisse: quando universali consensu lex abbreviationis Comitiorum Tribuis nitiae potestatis in atrio libertatis conclusa, ae insuper De putatorum manibus subscripta esset. Verum cum nota Reipub: turbidis casibus per summam inauriam fortuna, nihil integrum, sanetumq; ser-Vare velit, quod non prius turpi violatum discordia, corrumpat: quasi alijs omnia liceant, ali)a nihil: proprium esse ex demissione magnitudinis Imperatoriae principibus remouium, cujus non expertem osse animia Serenitatis Vestrae, quantaecunq; modestiae parem. Quare nunquam e- Venturum Puto, ut me consiliij aliquando poeniteat; cium propter bona Pacis, neq; laborem. neq; privati honoris racturam , nullum deniq; periculum subterfugiendum esse , suprema lex eliaritatis patriae , dc incoris ruptae dictamen eonscientiae pridem obtinuerint, ad ea, quae frequenter accidunt, jura se adaptant potius, quam ad ea, quae raro. Fortiter age ro in adversis rebus quid aliud est, quam saevientem sortunam in adiutorium sui pudore victum convertere. Parum est enim nobis, si perindamus tempus, nili etigm nos ipsos perdamus cum tempore, de tempus
quidem perit, perditi' autem manet. Mitti proinde praecipuos ex sena tu ec Equestri ordine 1 ros ad remanentes in atrio libertatis Nuntios expedire: vel si id quoq; brum moderationem non conviderit cbsequij, Ipsi Mareschaleo Equestris Ordinis eundum esse, neque enim quidquam novum, aut grave pro obtinenda tranquillitate status censeri debere. Hoc medium si placandiν animis non suffecerit, ruptorum quod superi avertant o mitiorum omne in eos recumbet onus, infaustaq: Reipub: nomina decumani Mili ei vilis fluctus ad stygias allident paludes. Vitae spatium breve ae definitum, malitiae istius maculam sempiternam fore. Actus, qui opponitur actui summὴ bono, summe malus, ec nos promptiores ad absolvendum , quam ad condemnandum esse debemus; quod Nobis non nocet, et patriae prodest, faeile est concedendum. Necessitate urgente multa licent, quae alias non licerent. Non est mutare Reipe formam, sed restituete turbatam , ae pro utilitate , ac salute publiea firmare. Laudabimus cera, quod timemus, neq; enim Serenitatis V
strae ac Reipub: Mastas eonvelli sine renuellentium exitio potest. AE-
387쪽
A. C. l6 72 Sre tamen Nunt ij in Deputatione ui conseimere . Tandem Episeopus Κijovientis de Palatinus CZernieuhoviensis a Rege nomine ianatara, alii a Maretulia leo nomine Equet tris Ordinis missi sunt. Exeepti
honori liuentilIimS, multa rationum congerie, convenientem ab ipsis evieere declarationem. Cra lima nimirum luee universos ad Sen tum ire paratos elle, dummodo Mareschalcus Equestris cum caeteris tribunitiae potestatis consortibus ad illos descendere d gnare Lur. Quando nulla alia tam constanter illos in honesto proposito causa detineret, etiatra egregiam voluntatem conservandi sacrarij libertatis, im naunem ab injuria dc periculo dignitatem, quae ejusmodi procedendi modo ab oec patis ingenijs in praeceps okretur. Ubi haec in Senatu Bienlewscius P latinus CZerniec hoviensis retulit: statim fremitus ec incertus clamor, ominosa math eonsultorum indicia, facto tamen per Mareschalcum Curiae silentio, arrepta vom Subdapilar Lencie ensis, valido sermone, cumstetu ita volutae per genas lacrymae perorabant, ut verborum jacturam pensaret lenoeinium plorandi: obsecrabat Episcopum Cujaviensem, ut Confoederationem Majoris poloniae , quam ei fraterno affectu concredidissent; in instanti ad acta porrigere vellet, libenter illum comitat ros, dum pro Religionis, Patriae, Principis conservatione, quidvis pati de lunavissent. Caeteri post haec eadem serἡ obstrepente, eb usq; servoris provecti sunt, nee quidquam in vutSo medium, ut Mareschalcum Equestrem ad valedioendum principi repetitis vicibus identidem urgerent. Crebris tamen Senatorum sententi', di praeeipue Episcopi Culm: persuasione, de ingenij solertia mitigau. qui disseruerat: paueas interjem temporis horas, dissidentibus nihil utilitatis, nobis nihil incommodi allat ras. Imb vem si illorum recollectioni concesserint spatium, ae nihilominus exitiosa mora, mala scilicet illorum industria extrahi rerum momenta, damnifieari tempore consiliorum publicorum sortunam viderint, tum Laha palam orbi universo illorum malitia in convellendis Comiti jsau ultimum remedium, nimirum confoederationem, magno animo pro aris, focisque eon. descensuros; quando minora majoribus coaequantur, inferioris comparatio
superioris injuria est, sed hie eum omnes aequales simus, nihil nobis deeedet authoritatis, quando ad pares nostros descendemus: eum iterando preces, expectando,moma contradicentium patientissimh sustinendo: quia quicunq; eum semel pessaverit, indignatur mox, si non fuerit auditus, iste non est petitor supplex, sed est imperioso exactor,quod in libertate nostra esse nullatenus potest.Capitanes quom in laeimensis cum se passiva uti voce ob v tera instituta di uestris libertatis arcanum stat9 dixisset: recensitis facundου periculis quae ex praecipitantia accidere possunt, suum adjecit exemplum non tam similem , quam germanum planh sub diremone sua tribunitiae postestatis casum Meldisse. Cum enim iub Rege Casmiro majori Nuntiorum parte comitatus ad Senatum descendisset, necesse tamen sibi fuisse. rursua ad remanentes regredi, a quibus comiter exceptus, sine dispensatione vo-Cum , non exercita activitate, post familiare colloquium eum universo Nuntiorum collegio ad Senatum gloriose revertisse e neq; tamen defacto quidquam de aut ritate diremonis, multb minus de libertate amissum est. Cum alij contra auctam quoq; eo ipso saerarij libertatu dignitatem existimarent, ac profiterentur. Tandem Mares alcus. uestris Ordinis persuasus non posse illorum animos . nisi debita placari submissione . resbivit. magna Nuntiorum comitatus frequentia ad praestolantes, de in suis locis cum Majestate quadam dispositos , descendere, salutareq; familiari coli quio, viditque poni statim inflatos, tumidosque vultus, ita; ut minimo m Q. mento in laetitiam ex moestitia, in spem ex metu eo em suerint. Sieres De- .
388쪽
us nomas eseri turbatis turbine versate quam multae sunt in hominum
mentibus latebrae quam multi recessus, ita tamen, ut homini mediocriter prudenti penetrare au intima illorum cubilia liceat, nam statim universii marigno fragore ruebant, ita; uc quidam provoluti pene per tumultum obtererentur. de ad Senatum venerunt. ibi facta propolitione legis conceptum circa abbreviationem Comitiorum legere parabat, cum a Capitaneo Brais claviensi prohibitus eli, postulante: iat ante caeteras constitutiones, lex deiecuritate Nuntiorum legeretur. Vurijs ea vox jactata sententi js, cum alij abbreviationis Comitiorum, alij securitatis seripti nimirum ad archivum dans di constitutiones praecedere cleuere contenderent. Alij damnata lege abbreviationis Comitiorum, utpote quae in tantu ai conituendi tempora extraxisset, solam securitatis materiam tradiari postulaoant, avebantque: quasi omittenda ex toto esse deberent, quia ex toLo adimpleri non potiunt. Multi de perieulis Reipublicae informari anxie petebant; cum audire se nescio,quae sinit ira quae etsi non pro certo, quamvis sint certis certiora , credimus Lamen, sive veritate, sive mendacio nos tram videmus decollari opinionem, quia si
nulla essent, posse tempus consultatione trahi; si essent man D sta cur abbreviatio Comitiorum displiceret an conliiijs di inani verborum itrep tu , hostium arma dc stricti enses depelli possint minaei, tristique voeo quaeritabant: itane verificabitur scriptum in nobis: filii Matris meae pugnaverunt contra me. Igitur cum ni nil in publicum proficerent: nam nonnulli aurae popularis captatores brevissimis istis obsequiis summa Reipublicae praesidia perdebiunt. Princeps invitato ad se Senatu. exploratis sentenis iijs, dimita, Magni Caneellarij Utvaniae ore dc ingenio declaravit. Musta ille ab Oriente certitudinis periculorum documenta cumulabat: quorum elim indubitata fides sit, quem tam protervum aut malitiosum esse posse, qui Comitiorum abbreviationem recuset sed potius mora, ec perniciosis eunctandi artibus fortunam Reipublicae affligere studeat. Neque immanitati atque audaciae finem vel modum componere nolint, ex ingenio per se imbecilli, neque salubri ratione confirmato: nam saepe cornicula vult esse aquila. Proinde Serenissimum Regem pro Paterna sollicitudine animitus vovere, ut constitutio abbreviationis Comitiorum caeteras antecedat; indifferens illa, nee certo tempore circumscripta, cum sine hae constitutio ne, nec comitia abbreviationis vocari poterunt, neu comitia sexseptimanalia ex mente legis ordinata, ipsum denique nomen Comitiorum non modo res in anceps discrimen trahi possint. Cum vero tot negotia super sint Reipub. eonsensti terminanda: iudieare Serenissimum prinuipem au dium Sabbati inelusive protrahi posse. Nam ut res vernis, sic rebus temp rum spatia, quibus sine praeeipitantia commode expediri possint. concedi debere. Exortae nihilominus voces, quae improbato saluberrimo consilio Prolongationem Comitiorum nullatenus admitterent. Tum Palatinus Lublinensis aecepta voee disseruit: abrogata equidem per legem i Tmi du rum septimanarum Comitia esse, attamen inter ecta temporis mora Reip. necessitate exigente, publico usu introducta, nec ad praesens etiam, nisi ancipiti urgente casu a Principe indicta, consensu Ordinum Regni celebrari: sed cum in angusto tempore non legationes expediri, non rationibus thesauri, non dispositioni hybernorum caeterisque Rei puta negotijs, rith, iam cteque consuli possit, prolongationem Comitiorum pro principali instrumento publieorum consaliorum esse debere, nulla tamen ratione ad paucos dies comitijs adjieiendos pertrahi poterant: donee pars melior Senatus de Equestris Ordinis ad meliora monebat, de tandem movebat ut Preci
hus mitigarentur; adjecta nihilominus declaratione. se nihil praesentibus diis obus, praeter materiam securuatis Reipuae tractari passium
389쪽
A C163a inter diversam consessus publici faciem. Molaoviticae quoq; legationis relatio subseeuta est,eui gloriam simul q. sua: functioni favore con-2 , ID PAl Linus Culmcniis, conquilica vi elegantioris Eloquentiae . iti-
ιυ iis . nuru In ιncommoda, horridam Septe intrionis intemperiem , atrocia frigora, inediam. populi barbariem, distae ut Lates negociationis cum recen Iai. luisset; velut in subsidium haud sufficienter commissae verbis gloriae. Re- rationem in scripta multa cura coni o iptam Secretario Q. D. Lit. I xationis socio legendam commisit. Opus erat egregium , sed dubitares: Apellime, erudita manu, an Oratoris cura re labore consummatum. Mira lineamenta spectabantur, non modo rerum, sed etiam umbrae Mos. . coviticae poli Licae, magnificentiae animorum, ingeni ja; continebantur. , Putares tactam curam jactantiae studuisse, sed veraeueoriae ardor, o Piditasque erat, magnis bonisque viris familiaris ex aequo affestus. Rursius Palacinus Culmentis aueepta voce, commendatis Principi oc Reipublicae universis legationis suae Comitibus; qui gratiam Regis, ec Reip taleae grati iidine non tam postulant, quam merentur. addidit: se quoq; in eo Ma)estati Reipub: conluluisse, quod causae , quae inter famulitium nostrum intervenirent, composito ex nostris di. Moseovit eis Deputatis judicio terminarentur. Et quoniam legis ordinationi ad extremum parendum esset, in confirmanda Jurejurando legationis realitate: coi
surgens e Senatoria curuli, tacto pectore quod idem Referendarius de Seu retarius Magni D. Lit: secere) solennia verba pronune lavit; nihil se praeter instructionem sibi a principe dc Repub: datam amplius traeiasese; DEum testem invocabant. Displicere id visum est Tribunitiae pol stati, sed erumpentibus vocibila obuiam ivit Magnus Cancellarius Magni Ducatus Lilvaniae,qui progressus ad thronum, nomine principis p thetica oratione, statimque regreta ad Sedem Cancellario, Regni Primas aemula facundia, commendatis Principi ad Senatui illustribus te satorum meritis, parentavit: Mareschalaus quoque Equestris dum promere grati aniliai testificationem parat, a Nunt ijs cohibitus est: urgentibus ferociter ipsorum tractatuum publicationem. Lectae post sunt i
nactaras motis arbitris conclusiones tractatus, quae m. articulis continebantur:
Letallanis quorum solenniores fuere: pactorum Androlaoviensium Anno Uni i66 mo Moschorio initorum, & rursus i67omo reassumptorum approbatio. Κhoriae pacata undequaque Republica intra biennium restitutio: cujus conservatio, di impensi in praesidium sumptus circa restitutionem Reipub. imputari 'ion deis herent. Aversionis Turciei belli tam mari, quam terra procuratio, de de
stinabantur statim eo in negotio a Magno Moschorum Duee: di Regem Persarum literae. Cosaeci quoquo Zamrovienses provisis impensid in myoparones, ut nigri maris oras Mahometici Imperij infestarent, jubebantur. Subsidiorum ratio, ae modus justo exercitu Reipub. dandorum ac, magnos Legatos, quos propediem magnus CZar celebratis circa sest Pentecostes populi sui Comitijs, expedire deberet, rejiciebatur. Post lecta haee puncta judex Nieiunensis, quasi judicantem cuncta oporteat rimari, impetrata ivoce: animi non tegens sensus sui, multum legibus, multum Christianae tetati, plurimum divinae Miis reverentiae decessisse imminuta Religione. iviter habita jurisjurandi pietate: an dignum non esset, ut supremum illudae venerabile Numen pari honore, ae hominum mortale fastigium colatur; σύ--, a justifi*ςtur adhuc. proindet obsecrare sese Legatos, ut geni- . .,ρὶ,- a sp i , ipta spς i. nte Republica, non intermissa sueta ritus Christiani, aeriis ceremonia, jurjurAEndum in facie Reipublicae exolvant, quod velle se peris idere, di posse credu. Multi hine sententiae indisnationis vultu, vocequem 'o
390쪽
nisesti adstrepebant. Paluinus igitur Culmensis, quamvis callidὴ haee fieri
credebat, secit tamen se candide dc prompte, cum insita sagacitate neces sitati aut invidiae obviam eundo, accepta voce libenter assensit. Ergo posita in medio Senatus euruli, cui addita erax Archiepiscopalis, ad quam processere Legati, provolutique genibus, jusjurandum, quod magnus M. D. Utv. Cancellarius mente concepit, praesente Regni primate di Episcopo Cinavi ensi praestitere. Nondum erecti stetere; bc jam Nuntiorum vocibus Senatus personabat , quibus Marelchaluus ad gratiarum amonem nomine Equestris Ordinis invitabatur. O relix hominum genus, si illorum
animos amor, quo coelum regitur, rogat.
instante in crastino corporis Christi solennitate, inter certantes voces, di dissonos clamores ad instantiam Primatis per Mareschalcum Curiae sesIionem in diem Veneris destinavit. Nondum finiverat; cum alij dimissionem Senatus vetare, quidam aeriter vocem petere; donee Mareschaluus Curiae ad suam sedem progressiis, facto silentio diiseruit. Ita se sub Antecesseribus Resibus didicisse . eundem sub atispicato Serenitatis
vrae regimine retinuisse morem, ut post solutam a prinoipe sessionem, ne mini unquam facultatem dicendi concessierit, cum id sui juris esse non praesumat, i c manifestae confusionis ex turbato rerum ordine, labem, notamq;
videat. Proinde petere . Principe, rogare Senatum , ut in praesenti casu resolveretur, an ex dignitate Reipublicae vocis concedere posset libertatem, ita victi sunt veritate dc imprudentibus ratio vera subrepsit. Omnibus fere indignantibus, ne studio inse Raridi viderentur eligere priora , multis importunam instantiam ridentibus, Rex throno discessit. vetante discessum principis inani conatu Lo wscio, quem diu tristem dc querulum idem locus vacuo jam Senatu, quem occupaverat, detinuit. Cum destinato die Rex in Senatum venisset, multi multa disseruerunt. Alii legem de securitate Nunciorum, Senatorumque, functio item officij sui exercentium sancitam legi . Maresonalis petebant, alij defensionis Reip blicae tractari materiam flagrantissime contendebant, alij alia cupiebant, in commune nihil concludentes accepta voce palatinu CZerniech vie Γε digna intermedij Status gravitate, ac Senatoriae vocis existimatione di seruit. Potentissima quaeque Regna; Resputa di imperia,duas tantum numerare uertissimas interitus sui origines. Primam e coelo venire: Fatum sci- IN licet, id est divinae voluntatis effatum, quo regitur orbis, cum certastent omnia lege, quam neque effugere datur , quia fugiendo in media. saepe fata ruitur, multique ad fatum venere suum, dum fata timent: neque ingenio aut arte eludere promptum: nam fatorum lege immobilis rerum humanarum ordo seritur; neque ulla yis humana, vel virtus m
ruisse unquam potuit, ut quod praescripsit fatalis ordo, non fiat. Perins s ajuru, clam supplicium de illustri viro sumpturi sunt, vestem Perse si etiam vi vitrahere . eamque suspensam verberare, di hominem ipsunt. Facit hoc noster ille Pater qui omni castigatione nos tangit, corpus, Eros, opes, ec omnia externa. Altera ex corrup*is moribus in praeceps Vergentium rerum publiearum emanat diffidentia: ex qua diissidia inter cives, publica belli semina, quae populos semper mersere potentes. E tum evitari non posse : cum praecipuὶ nos, propter nosmetipsos hoc patimur , de te verb ec submississime loqui, ec praeelare sentire debemus, Diffidentiae nullum salubrius remedium: quam exulceratorum animoria inita concordia, aut data satisfactione reconciliatio. Sanandorum porro ex dissidentia vulnerum, grande Regalis facilitatis dediste M Mestatu Vestram documentum, quando in propositione sua benignissimὶ deci
rare dignata est Majestas vestra; ut si quid in Iesibus, au. Factis con