장음표시 사용
371쪽
A. i6 a Mit Urae subditorum glorioli illustratur manubijs, propria ejus clementia ivietus, in hoc fortunate transacto Comitiorum recessu, magno Serenissi- iinae Miis nomini consecrat. Dignus eras, a quo tandem vinceretur
fortuna. Excellere pro eio decore haec spolia, virescere palmas gloria , lexcelsos trophaeorum apices memoriae inscribi aeternitatis, quos prius con- istans ordinis Equestris amor, quam demelibrum luetuosa strage hostilium icapitum terrore accinctus, Martius extruxit fastus, salvum Regem in aperto elementia praestabit. Nunquam adeo huellisimorum civium pectora, ulla Devientis fortunae molimina terrori aperuerunt, quin valido ro hore firmatarum legum, auspicata Serenissimae Miis Vrae in securo bea- irent primordia imperij ortum fortunae, fatisque debet redivivus ex duo rum abortivorum cineribus, hie novus, di auspicatb renatus Phoenix Generalis Ordinum Regni conventus. Enim vero originem ejus si quaeras Verus Polonae Aquilae pullus est, cujus ardorem in eampo Electorali vidit iorbis, nonne ostendit conitantiam 3 nunc vires, ec emedium largiendo im-Perio, aeternam meruit gloriam, quidquid enim gloriosa non ita pridem generoli pectoris in Electione Serenissimae Mtis Urae candidi, Zelosi oble-quij expreissat voce; vivat, idem non minus grato, quam perenni in eodem ardore ferventium affectuum firmavit dc stabilivit concentu; pacem continuo, di concordiam resonando. Recipit igitur Serenissima Mias Vra a valedicentibus, sed non subtrahentibus sese ad expetito obsequio exhibitum, qua late patent famae termini, Majestati tuae liabilimentum. Eam autombedem luperbos orbis Principum thronos praegravantem Mie, quam instabilibus inclytae Nobilitatis ultro oblatam accepisti pectoribus, paterna possideas benevolentia, satis firmam lagibus adversus temporum corruptelam, dc in uriam hominum. Nos vero immutato gentilitiae Miis Vrae .Aquilae, lenta ab initio fortuna, magnum expedienti eursum, hucusque servienti llemmate: lente festina, hodie perfectius adjicimus, sanctiusque procede, 'ec regna, di jam festinando cum humili osculo ad innutritam beneficijs Seiarenissimae ratis Urae dexteram ex manubijs triumphatorum pectorum nostrorum immortale latarum legum trophaeum nomini' Mila Vrae, di amplissimae coniser tum venerationi, in perenne linquimus foederatae civium henevolentiae documentum, adjecto, q d candor, di fides jubet exprim
re, quos verus amor tenuit, tonubii.
Ad osculum DR Regis dexterae, cujus ins tiabilis apud Polonos dulcedo, quia immens. dispensatrix est munificentiae, accessit promptamque acipar officium, servato Palatinatuum praecedentium ordine, excivit alacritatem. Manumissa Rex ceremonia sortunato Comitiorum Gitu, velut de
sponsata sibi maeque domui fortuna, nee vultu nec animo dissimulavit laeti tiam, gaudebat enun suo, gaudebat nostro, S udebat etiam publico nomine . quid mirum si ante inter prospera fluctustret, di adversa, qui necdum statuerat supra petram pedes suos, sed nunc apparet, quantum in illum diagnatio divina continorit, quae illis: aperuit rectum ad felicitatem iter. . Post aliquot dies senatus conlutum more solito inceptum, in quomnium animos occupaverat pertinax opinio, posse Rempublicam pristi no flori, ac dignitati restitui. si Regnum avitis regeretur consiliis, solum ex ingenio boni publici latis sanes e legibus, Respubi administrite . tur. Cum vero in seriatus consiliis vis conclutandi penes principem s1t, ui tamen ut pluralitas senatus sententiarum velut mensura esset, ii scgne libramentum Dominationi, prudens legum moderatio potuit SUGnciet ipsius Principis voto finire, qui accepto ab universa Senatoria theonvocatione consilio, facta libi per Mareschalem attentione, ec Ansis
372쪽
gente fid venerationem vocis Principis uiri verio senatu, omnes propolitionis suae articulos percurrendo, quid ex ijs diligerct, aut reprobaret di itin fia retulit oratione. Felicem Comitiorum coronidom publiea equi dem stetisse for Luna, tamen adhue multum supereste molis, in relii tueniada domi. ec soris conservationis Reip: cranquilli Lace. Superat hoe plane, qua se unq; vires opus, ut liberis liberae sentis vocibus imponi pollit. ne s entiant, quod velint, aut velint, quae judeantur, in n. tamen promptam se daturum operam, ut magna nomina in futuris Poltcomi Lialis hus conventibus apud nobilitatem Palatinatus Siraulensis tantopere amabitam procurent articuli eliminationem, quamvis nihil plus tibi ultra verba arrogans injuria, verbis commode retelli potuerit, laesionumque, quas seeurus Invidiae, publicus commiliu error, optimum sit, κω hone ita in oblivione de politorium. Commissiones ad continuandium eum Septentrionalibus gentibus perpetui foederis pacem, ij mul qui fluctuantes C saucorum animos in constantia nilei ac Obsequij molli obfirment tractatu, data sufficienti utrisq; Commisiarias instructione, sine mora expediturum pullata ad majorem temporis opporcunitatem ad Regem Sue- . ciae legationis destinatione , quamvis nos , de Reni pub: festinatis ostio ijs coluisiet, at ingruente bello, quod univerti Christianitatis manus subterfugiunt, cum certiisimum, tutissimumque sit in domesticis consiliis, viribusque praesidium, quibus concordes, aut male cohaerentes Ducum nimi, maximum ad fortunam, vel calamitatem addunL momentum, similibus commendatum Reipub: cassibus, libenter sese medium amplexurum convenienti tempore, dc loco bellicum destinandi consilium. Caeterum se animitus precari, ut idem ae semper sibi constans caeli favor , qui meam fortunam auxit, prosequendo, salutem Reipub. fovendo, pu-hlieae adsit securitati.
FERI REGNI CAPITANEI SCEPUSlENSIS MARESCI ADCi N TIORUΜ EQUESTRIS ORDINIS. 9. Septemb.
JAm tertis, is ix DEus, seliciore eventu quam quem jam geminam
videm mole sua laborantia laetis dederunt initiis, auspicamur Comitia, odi coram Vestra Majestate Terrarum comparemus NuntiJ, questris ordo. Comparemus, inquam, non jam astumpto, ac si a fortunae vieissitudinibus dependeremus, vultu; sed eodem inter aduersa ecprospera, imb altiore utrisq; genio in Sarmaticae gentis collimare certi felicitatem, quaerereque bonum populo, vera nec deneger grandis Aqui Iae, ac Magni Equitis propago, ec eam quam non pridem, Vocibus, uosede, corona, elegimus, aclamavimus, decoravimus, ει non invitis ad si hilatatem succollavimus humeris; nunc prona veneratione, manifestoq;
vivi solatij ae spei invictae corde submisse salutamus de adoramus Majestatem. Non falletur ille; quisquis senserit, hoc a Majestate Vestra congregatum juri unita. libertatu patriae sacrarium laetitiae impar esse, luaq; ingentia di omni comparatione majora non capere solatia; dum illud i tuetur opus, quo eae litus prinviso, liberis gentibus expetito, saventibus demum votis exhibito mi itur, fruaturq; in serum exoptat. Quid pulchrius 8 quam regnare optantibus cunctis. in tantum: in hoo Reipublicae compendium , ceu caelum sideribus visendum, quod sol propitio dignatur vultu, gloriari illo meritb possit lemmate: Non nubila vincent.
373쪽
Spectat hodie Magnificam ec laetam benefluae Maiestatis faciem . te de
suis propriis libi aggratulandia civium corda gavd ijs, a candido illo di te-ltiyo die, quo primum exulta litibus vocibus Majestatem Uel tram inroisioni ae extulerunt solium, frustratam irritisq; bina vice studiis retroasta, jam nune liber. redueem recipiunt laetitialia, redditaq; lblatia cle teli cirrincipis sui aspectu illis olim Magno Caesari adscitis condiunt dulc rantq; verbis: Talem nobis Principum esse oportuit; qualem non bella civilia, nee krmis oppressa Respub: sed pax ec adoptκtio G exora in I er-ris Numina dedissent. Salutat Majeltatem Vestram collestus in coinpendium seu potius dixero) in pupillam providentiae jurium ec Iidemtatum suarunt totus Equestris ordo, praesentat Majestati V. illibatam, ec Prinui pibus suis sacratam fidem, exhibet infractam utraque fortuna Majestati V. fidelitatem, prysert examinatam bila nee libertatis α oble- qui j gloriam. ec qub Mas statem libere Electi Prinei pis tueatur, bonum δή publicum stabiliat, indivisos in unum colligit conatus. Quid jam reliquum eli, quod testeturJ hoc utiq; inexpugnabile munimentum est; quolibera Nobilium pectora tuentur MMe states, Amor Civium: hinc selectissima Resum virtus, cujus palaestram ipsa Equestris Ordinis prompti tudo suis clarissimis gloria ec munificendia principibus aperuit. Prindipis est virtus maxima nosse suos: quando autem justius nosse i quam dum ad hunc Comitioru eampu congregantur, quando de quos inqua ii non hos Quanto auultis his jubes hominibus, liberis, ingenuis, honestis, quos gratia antecedas, quorum tibi non tradita servitus, sed tutela' Caelitus ilia Ia Maaestati V. liberh ec a libera gente Electo principi coneredita est :non per extera regna quae lita, sed ex medio fratrum assia mpta regnat de throno progenies. Quid magis suum inveniri potuit suum elegerunt i suus suis dominaturi Quam etiamnum jucundum meminisse est, quis sensus omnium fuerit ξ qua omnium inclinatione , quo favore, quo assectu thronum Maaestati V. ad)udicaverintl difficilis illa distinctio suit, corda an ora Principem nominarent Caelum an Comitia eligerendadeo ut eum admiratione Orbis de gentium dici potuerit: An fas erat,
nihil inter Imperatorem diiserre, quem homines oc quem Dij feeissent Hic ec illa telo si cujusdam Electoris verbis expressa facta jure meminerim: Dare ego illum ipsum furorem motumq; Castrensem reor extiti
se; quia magna vi, magnoq; terrore modestia tua vincenda erat. Speciosum enimvero spectaclitum in utrisq; l pulchrum cernere hos Lelanis te affectu, illum certare demissione: hos eligere, istum recusare electi Mnem. Hic quid speciosius et pulchrius oecurrit. Congenita erga suos e fidentia, vicissim suorum non adscitidia aut coacta, sed spontanea de eota dis partus submissio; innata subjectorum sympathia, securus ad Principem accessus, non aliunde petita aut accersita ab Exteris de dotibus Rege dignis informatio. Patri, idiomatis peritia. paterni eordis princeps, quodq; amplissimum est, velutiq; Divinum, omnes tres Ordines Rei unius gentis sanguis una compages eoadunavit. Merito ea repraesentat solatia Majestati Vrae universus ordo Equeis stris, renovat pro felici Majestatis Vrae regno ea vota; quae non pridem in libero Sarmaticae Aquilae campo de amesu cordium in publieum reson ere, subjicit Regiae providentiae fidem de tutelam jurium ae libertatum suisarum, submittit se de declarat omnes in his comiti js conatus eb derivat rum a ut glorioso more indivisa L libertate bonoque publico Majestas vel o jectu laterum subditorum experiatur desensionem. non terretur nec ali
374쪽
ratur, quamvis geminorum Comitiorum irriti conatus suspensam sine eonsilio reliquerint Rempub. di quamvis plurimum sinistris hisce indoleat f tis; procedit tamen audentior contra procallas, probe callens, quam arduum, quam subjectum sortunae regendi cuncta onus. in imbfortunatum inde desumit omen. futurum; ut haec in contrarium nitens primitusque moderationem reeusans fortunae basis, tanto firmius securiusquagloriae longaevo, quod precamur Mtis vrae regno eriget fundamentum. Semper spinosa virtutis via est: inontis famae decus stabilisq; in aevum gi ria nonnisi de pertinace flecti vincique consurgit carduo: quantb magis haeo inclyta di gloriosa Nobilitaris virtutis moles, quam conjuratae Patriae vireadi post tot calamitates ruinasque secunda Majestatis Vrae Electio in auguriu perennaturae fortunae erexerunt, primos conatus eluserit, nutumque
vicerit 3 habet illa quandam eum grandibus celebratisque Colossis similitudinem, qui compluries in antecessum humanas fatigant ad lassitudinem manaec vires: quam tandem ad votum solida subsistant basu Ita prorsus ex Majestatis V. sortunati Regni primordia felicibus praeviis auspicijs, amore uinniversorum, fortuna de omine consequentium admodum ponderosia sunt: quid igitur mirum, qudd non unis ex nune conatibus respondeat exoptamia statio. Non ignorat Equestris ordo, qualiter V. Majestas conatu, ctivitate, dexteritate, id unum egerit; ut unionem animorum persuaderet; quomodo uti bene gnarus moris di jurium Patriae natus utpote di educatus in regno princeps omnes Q curas converterit; ut divisa civium corda de studia in unum coalescerent. Probe di illud novit nunquam grandia magnorum Regum omina praecoci sorte clarescere; sed posthume nisi, perem ni supraque ruinas seeunda frui in aevum fama:
Regna DHS ιωlumf μο servire Tonanti Nonnibi aevo rum potuit pos bella Gigantum
Veniet illud tempus quo V. Majestas ut spei magnae, sic nominis prineepsa
ut coelo praevisus, si e eoelo datus 3 naucu,rus excitata in pristinum decus ab adversae sortunae ludo Patria infelicitatis portum cum Reipub. inveha tur carina, quando felicitate, prudentia, moderatione ceu consecratae immortali nomini columnae architectus secuturi s seculis ad memoriam fuisum relinquet, non plus ultra, quando jam felix fbrtunatumque Regali rub re dc constantia Regnum auro jam coronatum, lauro victoriarum, oliva Pacis coronabit. Ipsi eoeli utramque, ipsa pupillorum vota aece orabunt secundas palmis olivas, nostrum interim pectore, corde, animis debitaque t eri fide est, Miem electumque tam ornando throno quam defendendae
Poloniae Principem tegere, nobisque medijs hostium invidiae veluti eripere Serenitatem. Sacra vem Regia Majestas in primordijs Regni sui ingens
immortali nomini, di constanti sortunae suae jaelet Rindamentu dum magnanimo supra fortunam, paterno amoris in Patriam eorde supra arma Potentior haec aspera rerum bonus piusq; in plana deducet Princeps, dum sanis consilijs de animorum eoncordiae authoritatem suam per exempla de studia sua acesimodabit, scitas in diversa cives clementia componet, hon, late devinciet, laetoque vultu ceu magnete attrahet, digna gratijs oe la de pectora ad incrementa praeelarae virtutis munificentia accendet, nimia nobilitatis Zelum de forsan, quandoque errorem sapientissimus teget, in melius interpretabitur, imb ceu candor sui et veniam dabit. Non enim potest sine experimento patientiae ad laudem clementiae pervenire. Ita nasine gloria libertatis columen iuriumque Sospitator audiet: ita generos reviviscet ardor, exardescet amor, unitas sumet incrementa, iterum pristis
Diu animus Equestris ordinis subibit vigor, affectus, se rosilina, ita Ma
375쪽
- i67a jestas Vestra patriae paeem, sortunam, di decus suscitabit, eorriget, restituis 'et, quodq; supremum est ad gloriam de patria patrioque sanguine sumpes
princeps obligatam Patriae fidem, civibus gratitudinem, seculis memoriam. immortalem magno suo nomini relinquet famam. Et haeo sunt auguria , haec omina, quae in primordijs faxit DEus liciter inchoatorum Comi. tiorum devotissima submitsione sua tota Nuntiorum camera S. R. Mileonis secrat di ominatur. Ego isthoc Haudo: Tuum erit Augusto consulere R
ipublicae, nostrum obsequijs provideri Majestati. Dixi.
QUID SENTIAT INpERATOR ROMANUS DE MOTIBUS
SAera Caesarea Majestas ad animum sibi revocans amicam vicinitatem,
quae inter Provincias suas, saerumq; Romanum Imperium ab una, di Regnum Poloniae ab altera parte semper inter essit, ac praeterea memoratum Regnum considerans, ceu Olympeum Orbis Christiani contra Hae-' retioos de infideles alios Christiani nominis hostes, nihil habet, quod ipsi coradi magis sit, quam praedicti Regni conservatio, quae clam obtineri nullo mo- do possit, quamdiu in ipso discordia viget, omneq; Regnum in se ipso divisum tandem corruit; S. Caesarea Majestas animitus exoptat, ut animorum consensu, dc sincera concordia in memorato Regno restauretur, ejusq; proceres di Magnates offensas privatas, quas in personam modo regnantis Poloniae Regis conceperunt, utilitati publieae remittentes eum ipso sincere inconeordiam redeant, ec ad cogitationes de communis Patriae defensione constituendas serib accingantur. Sicut autem ex seso eonsensu omnis ipsorum salus, di e contra dissensione certissimum eorundem exitium dependet, sie acerbissimo cum dolore
S. Caesarea Maiestas competrit, quod tam dissicili tempore, quo bellum ab hoste adeo terribili, qualis est Turea, proxime instat, praedicti domini Magnates, majori, quam unquam antehae studio se applicent negotio, jam inde ab initio Regiminia dc Electioni, praedim Serenissimi Regis formato, iplius nempe e solio elemoni, qua vix fieri poterit, quin bellum civile nunquam non periculosum in saepe memorato Regno amendatur. Et sane conservationem pacis di coneordiae in Polonia, quibus ipsummet Regnum salvum di integrum permaneat tanto cum desiderio exoptat Sacra Caesarea Majestas, ut quorumlibet mediorum praecavendorum, Omnes. que turbarum praetextus tollendi causa non abnuat S. Caesarea Majestas
supersedere Juribus, quibus innixa induet posset ad postulandam per media eanonica disjunctionem Matrimoni j inter praedictum serenissimum Regem
Poloniae. ec Reginam Sacrae Caesareae Majestatis sororem praesumpti contra-εti, quemadmodum ec eadem Serenissima Regina publicum bonum propriodi pecularili commodo suo, ijsdem ex causis praeserre parata est. Attamens saepe memorati DD. Magnates in supradicto proposito perseVerent, de neq; rationibus in eontrarium addums a S. Caesarea Majestate, nee eo. qubd tam ipse, quam Serenissima illius Regina ad promovendam tranquilinlitatem tolerare non recusant, nee .periculis belli civilis, si hoc execution mandetur inevitabilis ab eo incepto se dimoveri patiantur. Hoc in casu S. Caesarea Majestas permota eodem desiderio conservandae Poloniae, impediaendiq; ne per dilaordias internas Turcis alijsq; ejusdem Regni vicinis Infi. delibus,. Schismatiuis di Haereticis ejus occupandi. aut divellendi ratio praebeis tur, quantum in Rhesis facere non recusat, ut aliquomodo incommodis istis o urratur, de defensio, bellumve civile, nec tempore diuturnum, Deo eventu noxium esse possit.
376쪽
i eum diseordiae de bella civilia ob mutationem istam a Dominis
proceribus quaesitam verisimiliter subsecutura non alia ratione minus diuintumiora evadere possint, quam si S. Caelarea Maiestas rebus se immii at, di dicto Serenissimo Regi auxiliu ferat, de imperiali potentia tua illud confi-eiae. Nihilominus ut eo facilius totum incendium extinsuatur, S. Caelarea Maiestas in animum inducere, ac sibi proponere non potetit, ne ullum dicto Serenissimo Regi contra memoratos DD. Proceres subliuium ferist, cum sciat absq; suis: auxilijs dictum Seren. Regem propriis viribus destitutiam , saetii ac brevi. tempore eb deducendum, ut fastae mutationi acquielcen, , conssigna pentione , alijsq; commodis aequis contentus sit, quibus eo caluprincipi huic provideri, S. Caesarea Majestas exoptat, oc aliter ab eo aut vando abstinere potest.
Quemadmodum autem saera Caesarea Majestas, ut publidum polonia boniam promoveat, bellumque civile ab ea avertat, vel saltem ejusmodi belli dilaturnitatem Regno Poloniae, ut dictum est, procul dubio hoc statur rum exitiosam impediat, abstinere non debuit a prael; dio memorato Sere. nissimo Regi contra praedictos DD. Proceres ferendo; sic ex adverso Saera Caesarea Majestas sperat iplos di debito gratitudinis, di ea qua par est, Optimae voluntatis habita ratione,nihil, quod ipsorum in potestate est omisiu- ros, ut emceant, quo S. Caesarea Maiestas sib hoc subsidio Regi dando, ita abstinere possit, ne honori, existimationi di utilitati ipsitus, ullum inde praeis judicium, & discrimen oriatur: alias enim neminem sana ratione praeditsi a Sacra Caesarea Majestate exacturum , ut rem honori , Conmiociive adversam fieri patiatur. Iam vero clarum est, ae notorium, quod meditata a Dominu proceribus mutatio, absque Sacrae Caesareae Majestatis detrimento, tam reipeoctu honoris di existimationis, quam commodi provinciarum haereditariarum, simul di imperij non nisi in duobus casibus evenire post t. Quorum primus est, ne hae revolutione Serenissimae Sacrae Caesareae M tis sorori ulla injuria, aut immutatio afferatur. Alter ne revolutio ista in favorem Principis alleuius, qui s. Caesareae Majestati di Aligustissimae ejus domui suspectus sit: quin e contrario ut haec in gratiam ejusmodi principis, a quo Saera Caesarea Mias optimae vicinitatis di sincerae amicitiae inter Augustissimam domum Austriaeam di Poloniam conservandae spem gerisimilem concipere possit. Priorem casum, quod attinet. qui Serenissimam Reginam sacrae Caesareae Majestatis sororem spectat, tanta ratione nititur, ut Sacra Caesarea Majestas non credat quenquam ex praedictis D D. Magnatibus adeo sanae mentis expertem esse, qui a Saera Caesarea Majestate velit exigere, ut sororem Germanam deserat, quae insuper ea prudentia, modestia, amabilitate,nlijsque virtutibus in Polonia vixit, ut non moclo similem, quem praedictus Serenissimus Rex injuste, an secus ineurrit, contemptum 6c odium expertamon sit; sed potius amorem dc reverentiam omnium ipsbrum, di DD pro- Cerum quoque dicto Serenissimo adversantium, sit promerit . Quin etiam tune temporis, cum aliquando ante Baronis Majerbe*θS crae Cesareae Majestatis in aula, Polonica Residentis discessum, negotium hoc inter Celsitudinem suam illustrissimum dc Reverendissimum D. Archi aepiscopum Cnesinensem primatem principem, di ipsum agitaretur, Celstud sua nihil cunctata est, tam suo nomine quam Generosi Dni Mares chalc, Supremi Exereituum Dueis, simul totius partis ipsorum promittere, in v sia propositae mutationis Reginam eonsecuturam thronum, di throno suo miserem praevia dissetutione Canonica, ec Apostolica Matrimoni j; quam αissolutionem Saera Caesarea Majestas per ratione in impotentiae Regis Sς-
377쪽
AE . io a renissimi brevi di eonSruo temporis spatio, vel in aula Romana, ves alibi, ubi opus foret, ad diiudicationem factam prosequi teneretur, nec ullum
ex parte lua impedimendum afferre, quominus praefata mutatio ad inc-ctum deducatur Atque ita, quod attinet articulum, qui Serenissimam Reginam eo cernit, Sacra Caesarea Majestas Serenitatis Suae frater eo concenL . est, hoe saltem postulato, ut ad tollendas omnes, etiam necessarias hua spectantes, dissicultates, iιdem DD. Archiepiscopus, Magnus Mares hal-cus. alioq; partium illarum praecipui, de praedicta Regina, casu ae ratiaone saperius memoratis, throni, ac throno Suecesseris consequendi, debitam assecurationem dantes, seeura insuper eam faciant, consensum se ab eo obtenturos, ut eadem dote, ijsdem conditionibus in contractu praesumpti matrimonii dictae Serenissimae Reginae conlprehentis contentus sit , fiam in1s memoratae dotis, Serentili mo Regi alii nandae vel ex Ducatu Zamo ensi, alia'; bonis ejusdem praesentibus oc futuris lit recuperatura, utq; resormationem per Comitia i67o constitutam, eandem conser vari, de effinui dari curent, Caesarea Majestate non impediente, quia
ex Starottiarum In ista reformatione comprehensarum numero eruari.
tur illae , quae nune ad aliquos ex istis DD. Proceribus spectantes inibi eomprehensae sunt, simul ec illae, quas dista reformatione, eeu in confinio Regni litas comprehendi non potuisse Palatinatus quidam asseruerundoum modo aliae Staromae aequivalentes pro erasis eidem reformationi itatim rursus inserantur.
Meundum ec posteriorem articulum, quod spectat Iuper quo memorati DD. Prouere, mentem suam necdum explicuerunt, nimirum uvis, qui in sudeesseremi rentissimi Regis assumetur, Saerae Caesareae M ' 1estati, ejusq; Augustissimae Domui suspectus non sit, sed potius acceptus, aptusque au bonam viuinitatem, de amicitiam inter illum, de Poloniae Regnum, conservandam. Ipsi DD. proceres Pro magna providentia sua, qua pollent, fauile iudieabunt S. Caes. Miem, in omnis prudentiae, p Iitieiq; praecapta , inque illud, quo Provinciarum haereditariarum, eci aeria quieti obstricta est, debitum. quin ec in propria Augustissimae D mus suae commoda peccaturam, si toleraret . ut loco moderni Sereni sesimi Regis Poloniae, a quo nihil timendum habet, sed potius omnia bona vieinitatis, ec amici commerci; commoda sibi promittere potest, alius aliquis Princeps ipsi substituatur, qui praebeat occasionem suspicionum,
de causam metuendi potius affectum vicinitati adversae, odium ae tur- has, quam benevolam vicinitatem, et amicum commercium.' Substructo hoe fundamento, de praesupposito eo, quod firmissime ere dit Sacra Caesarea Majestas dictos Dominos Proceres tam validis rationibus eessuros. idque faetendo constantissime, securos eos reddit, Sacram' Caesaream Majestatem memorato Serenissimo Regi Miehaeli contra ipsos se nullius generis auxilium, nee directo, nee indire o modo laturam, quod praedictam mutationem aut remoraretur, aut impediret. Sacra Caesarea Majestas declarat ouos tantum Primipes libi suspes esse,Haereticum nempe, oc eum, qui esset natione Gallica. Haereticos quod attinet, Sacra Caesarea Mias tolerare non potest, ob eum, quo maxime ducitur, Zelum, ad conservationem dc augmentum sacrosanctae fidei Catholieae Apostolicae R manae, quae sub tali principe discrimini foret obnoxia, simul ob antiquam quae est inter Augustissima Domum Austriaca ec Haereticos antipatiam, quibus memoratae Augustissimae domus declinatio, di ruina omnibus m dis possibilibus quaeritur. 'oc exoptatur: quemadmodum de ipsa illorum aut istium, aut conversione, sua quam propria somoda evetit, di promovet.
378쪽
De motibuε internis is Polonia.
Jam verbPrincipum Haereticorum nomine S. C. Mias comprehendi arbitratur, non solum eos. qui in praesens haereti actuali ad disti sunt, xamq; profitentur, sed quemlibet Prinolpem, qui respectu exaltationis suam Religionem abjuraturus esset. Quoniam e)usmodi Princeps id agena do, testatum faceret, aut nullam se habere Religionem, aut veros, quos .de ea habet lenius , ob inrtunae augmentum utili mulare, ejusmodi i ubprincipe Religio Catholica Apostolida Romana nimis evidenti peliculo foret exposita. 4Mantum Principes nationis Galli eae attinet, saera Caesarea Majestas nee salva existimatione, nee status ratione tolerare potest, ut quiiquam hujus nationis Princeps poloniae throno imponatur, quin e contrario de honor, bc status ratio Sacra Caesarea Majestate obligant, ut totis viribus id impediat . Nemini enim per totam Europa non est cognitu, quod Regnante Serenissimo Rege Poloniae Casimiro, ec post illius abdieationem Gallia nihil intentatum reliquerit ut tam largitionibus pecuniarum, quam viribus armatis, de rationibus alijs principem Gallieum post Regem Joannem Casi- mirum ad Coronam Polonicam proveheret . qua in re defunctam Regina faventem experiebatur, di h contra Sacra Caesarea Mias di Augustissima Domus Austriaca semper illud impediens, tum magnas num orum impensas fecit, tum pluribus subsidijs alijs, eos qui libertatem Electionis contra machinationes Gallicas tuebantur, adjuvit. Quae factio Galliea ob oblata ab Augustissima domo Austriaca impedimenta, nihil, nisi confusionem, ex hoe incepto suo cum ingenti laude Augustissimae domus Austriacae, di singulari honore Sacrae Caesareae M tis retulit. Si vero Sacra Caesarea Majestas in depositionem Serenissimi Regis ita nune consentiret, ut princeps Gallicus in ejus locum substituatur, totam rerum hactenus a se gestarum rationem ipsa redargueret, oc Gallicam omni ignominia liberaret, eamq, in semetipsam transferret, ut nihil dicatur de jaAura, ec detrimento, quod
inde pro ipsa exoriri posset. praeterea impossibile est, ut prineeps Gallieus in polonia regnet, quin
totus a Rege Christianissimo dependeat, tum ratione sanguinis, cognati onisque, di haereditatum, vel seudorum, quae habiturus esset in Galliλ, qua vel maximh ob subsidia, si res poscat inde accipienda, inprimis contra ipsa met Nobilitatem polonicam, si forte motu, Miquis civili jure, vel iniuria suscitatus eveniat. Jam vero is, qui in Polonia regnaturus esset, hoc mo do a Gallico foedere de vinculis. tam arcte eorundem commodorum illi adstrictus esse non potest. qvin det amplissimam suspieionem, di metus m teriam Saerae Caesareae Majestati, de ejus Augustissimae Domui. Id praebent in est Rege,qui tam arcte adhaereret potentiae semper aemulae, di nunquii non vel secreto,vel aperte in praedicta domsi Austriaca, quae Europa affectandi obstaculo di impedimento est, inquieta, igneaq; Gallorum natio, dc perpetui eorum in omnibus loeis de contra omnes status, praecipue contra S. Caesaream Majestatem de Catholicam machinationes omnibus sunt cognitae. Ita fieri non potest, si Prineeps Gallieus in polonia regnaret, quin quoties
id Regi Christianissimo eui fastigium suum debiturus esset collibitum so
ret, turbas ille eum vicino ex eommodo, dc usu states Galliei misceret,neo in ijs r eam, qua Regimen Poloniae constat gubernandi rationem, nimis impediretur. Quoniam Rex poloniae omnium munerum di officiorum arbi. ter, plurium, quam ullus in Polonia princeps beneficiorum distributionem habena, parvo negotio eos, qui rebus gerendis admiscentur, in suos usus perducit, maxime si Gallia, de cujus commodo ageretur, in corrumpendos eos pecuniam profunderet.
379쪽
A. Qi6ja Ideo Sacea Caesarea Mias Principem Galli eum in throno Poloniecimon aliter considerat, quam instrumentum, quo Rex Christiantisim uaad intella/isam S.Caelaream Majestatem oc ejus Augustissima in Uomum uteretur . datis temporis ec occasionis fauili date. Praeder in aeu ingenio inquieto, de cunetis Europae negoti js, seu vera, seu asse fiat a stati is sui ratione se admiscens Gallia, si quid eveniret, in eo commoda illius Sueeorum, seu Brandeburgidi, aut alterius cujussidet Poloniae vicini commoda, contrarius esset, vel si vicinorum illorum aliquis ipsius libidini servire abnueret. non segniter illi statim negotium faces ieret. Suecis sub praetextu praetentionis in Livoniam, Brandeburgi eo sub praetextu praetensionis in Prussam Ducalem , caeterorumq; vicinorum cuilibet. Sperat idem S. Caesarea Mias praeditios Domitios Proceres serib haeo omnia consideraturos, Re praemature trutinaturos, Calliae vafris semper consilijs, tum optini ad is diones ec opprellione ni profusione, quibust a Polonia princeps Gallicus in comprimenda libertate, Regnoq; per li- heram Regis Electionem libero , in haereditari uin transformando, uti poliet.observata quoq; dc illa perpetua consiliorum Gallicorum astutia, quae sub defvinctae Reginae regimine, lod tantiiq; malis Poloniam inn clarunt, quaeq; sub Gallico Rege longe potentius essent exarsura. Consideratis deniq; contentionibus , oc turbis, quibus hujusmodi Princeps ipsos cum omnibus vicinis suis e siet immixturus, quoties aut ambitio, aut usus Galliae, α innata ad rixas libido postulaverit,utpote quae nunquam toto triennio in quiete sese continere possit. I plos IIII. Proeeres facile judicaturos exclusionem principis Gallieia S. C. Mic non alio line expeti, quam ut vicinitas, α antiqua amici via, tum commercium , quod inter ipsam, Regionesque haereditarias a imperium ex una, Rempublicamq; Poloriam ex altera parte interces sit, tum oc ipsi Regno Poloniae pax foris, de domi alcit sima quies α concordia servetur.
Praeserea, plus qiam evidens est ad commune polonae Reipub: bo num per Linere , si unquam. praeuipvh praesenti a Tureis oc Cosaecis imminentis belli tepore ut mutatio 'quam caeutissime fiat, et quam minima feri potest, aut saltem brevissima cum contentione transeat. Jam Veros in solium Polonorum princeps Callicus assumatur, indubitatum est obstinati Isimas exinde rixas, ec diuturnum bellum, oc plane inexplicabi ὶς emersurum, idq; ob eas, quae interveniunt contradit iones A nobilitate Polona , cui in universum, & praeeipure vulgari nobilitati, ec maxime numerosae nomen exosum est Gallieum. Proinde S. Caesarea Majestas ab has di sit perius allatas rationes nullo modo supersedere poterit, quin totis viribus sese opponat, ne Princeps Gallicus ec S.C. Mii, Augustissimaeq; illius Domui, de Poloniae, libertatibusq; illius aded perniciosus in
Regem Poloniae evehatur. γDesiderium illud, quo mota S. C. Mias in salutem α publicum p
ioniae bonum, exoptat, ut ex mutatione ista, quam nullatenus e X petit, oritura sorte contentio, quam citissime extinguatur. Unicum , det sibi
gradiissimum hoa in casu S. Caes. Mias advertit remedium, ut praedicti Domini Proceres Serenissimi Principis Caroli I AEthar ingeniis rationem habere velint. Sicut enim ipsius nomen grati apud n ilitatem Pol nam odoris est, utpote quae postremo electionis tempore in eum in Pol niae Regem eligendum in Elinabat, nisi factio Gallica potentissima ad e citandas inter cives discordias inclinationem istam impedivisset. Proinis de haec mutatio commodissimE Reipub: cederet, ut arbitratur S.Caes
380쪽
rea Mijestas, si nobilitas, in cujus arbitrio haec res sica est, adeo inelii a ta Serenissino Principi Galliat, adhue a UD. proaeribus ad hoc duceretur, ut propter commune Reipublicae commodum , non alius, praeter nominatum Se en: Prineipum Lotharangensem in Regem eligeretur. Secundo cum memoratu, SerenitIimus Princeps Lotharingentis, nee a se ipso, nee aliunde vires habeat, Iibertatibus Poloniae metuendas, neo Vicinus ejus ullus foret, qui stabili mente ipsius impedimentum onerre conaretur , excepta forsitan Gallia , ob nimiam distantiam, tum ob bella, quibus implicatur, non esset extimescenda.
Tertio cum omnibus notum iit S. Caesaream Majestatem Principem hune protectione sua dignari, facileq; quis arbitraretur, absq; consentu ocplacito S. Caesareae Maiestatis illum Polonico sceptro se non Ingesturum, exinde nemo dubitare potest illam directe de indirecte nullum Serenissimo Regi Michaelli subsidium laturam. Et quia praedictus Rex nullis legibus instructus, auxiliumque, quod ipsit Sacra Caesarea Mias, di Augustillima domus ejus ferre posset, hau ratione vix sperandum, proposito inutato, atque abs cie contradictione, aut saltem post drevem dc invalidam consultatione
Quartis praesa us Loth ringiae prineeps ad regendam, tuendamque po- Ioniam foret aptissinius. cum sit aetatis maturae, di vegetae, animi firmi, moribus humani: Iimis, oriundus ex stirpe Decunda principis, tam amnii magnitudine. quam Catholicae Religionis Zelo constantissimi, ipse quoque tam fortitudinis, quam prudentiae luae clarissima experimenta declit in belli, Hungam eis, inque muneribus, quae in exercitu Sacrae Caesare E M tis summa cum laude illio sustinuit, ac praeterea nullam, nec propinque cum ullo Poloniae vicino contentionis causam habebit, ab omnibus alijs amiuam di benevolam vicinitatem exiget. Quinto Ducatus Lotharingiui, dc Barrus Coronae Lotharingieae, aliarum plurium Provinciarum haeres esti is Princeps quam magnos reditus annuos ex ijs, quos Longa villana Domus habet, majores inseret, praeterquamquam istin provinciae absoluto superioratus jure , ad Dominos pertinent, milititius fortibus abundant, qui inter copias Polonicas non forent inutil)s,e6que omnia in bonum Reipub. redundarent. Quamvis in praesens Rex Christianissimus provincias istas possideat, ui tamen titulo tam notorie vitioso, violento, ae injusto factum est, ut ipsemet earum restitutionem quotidie offerat, sed conditionibus iniquis intricatam, quarum petitione proeul dubio abstineret statim, ae praedictum Lotharingiae Principem in solium Polonicum evectum, de amicorum ope ad facti istius. rationem cernendam
Sexto principis huius in solium polonteum evectione polonia hoc Sa aerae Caesareae M ti judicium daret, quod antiquum amicitiae commercium eum illo sartum, tectumque conservare velit Saera C s rea Mias , di in easu mota desiderio conservandae poloniae, ceu clypei orbis Christiani, mox ab illius electione, magnum, validumque copiarum, in Equestrium, quam Pedestrium numerum subsidio mitteret, di cum Regno contra Turcas dein fendendo proprijs sumptibus, ac ratione utrinque conducta in Poloniam
Denique Saera Caesarea Mias et Rex Catholieus praedictum prinel-pem, aeque ac si ex Augustissima ipsorum domo prodijsset, charum habens.
totis viribus eu n adjuvaret, pecuni ue pro omnibus rebus alij ad gratitudine erga praedictos DD. proeeres, ec alioqui necessarijs non minu5 a
Funde, inad largius instruerent, quam unquam in gratiam Principis Gallici . x Christianissimus facturus esset. '