장음표시 사용
411쪽
A.C. i6ra sed combinatis veritatibiis cum ejus fallitatibus, excludatur, illi vero in favore dc confidentia Regis conserventur , quos probata fides di insignia merita, sive in lago sive in toga, commendant. Seeundus fons est malecontentorum di diffidentiarum, metus conservationis, primo S. fidei di Ecclesiarum DEI, deinde sui ipsorum, fortunarumque luarum; non mirum enim, quempiam contentum non esse, dum tam
proximum impendentem sibi, suisque fortunis, videt interitum: di inue fors servenciores, contra quos Mias Regia conqueri dignatur, au mensas di in consessibus cliseursus solent erumpere. Licet enim omnes non sumus extra perieulum manifesti interitus, alij tamen vel sunt remotiores ab hoc periculo, vel naturas laabent moderatiores vel suo studentes interesse; reliqui vero vel sunt expositi primis hostium impetibus, vel Zelatores S. fidei di Ecclesiae, dic praeterea ex natura serventiores, consequenter impatientes. Deinde gens nostra ut di aliae libertatibus innutritae; suapte natura in termone liberior est, non lain: Ocoulte, ut in servitute, sub Tyrannis, sua mala gementes; hae forsan de causa DEus vult, Reges nostros esse sine aculeo, ut esse solet mater inter apes; non ut in alijs nationibus, ubi minimum etiam vernum, incaute prolatum, sub Monarcharum cadere solet inquisitione,' si ergo ex exteris di remotis nationibus, liberis Polonae gentis vocibus v
eati ad solium, avescere dc accommodare sese discebant libertatibus liberae gentis: a potiori id convenit Regiae Mii, quae est os ex ossibus nostris, utpote princeps in eadem nobiscum natus di enutritus libertate, di quidem sub simili non pridem constitutus potestate, vel ipse vel S. M. Parens ejus his similia habens resentimenta di impatientias; Polonae se aecomodare libertati. Ab hoc igitur metu, ex quo hujusmodi sermones de malecontent tiones procedunt, ut omnes possit Mias Regia liberare, efficacillimum Maia resehalcus adinvenit remedium, quod per Legatos eosdem Regiae Majestati proponit, ut serio dc efficaciter Mias Regia se exemplo Majorum dc Aniat euessorum suorum applicet, ad superandos S. Crucis di Reipub. hostes ,
sopiendasque male contentorum praetensiones .
Tertius sons diffidentiarum, pacta conventa de exorbitantiae; in pactis enim conventis omnia attingi non poterant, quae status hujus Reipub. requirebant, quia illa scripta sunt jam post nominotionem, di quidem in praesentia Regiae Miis, quod antea aliter solebat ficet, di in tanto tum jam se
vore ec numero partitantium videbantur multa tacenda, quae seribenda erant Reipub. Exorbitantiae vero plures antiquis accesserunt, quo , ne ita orbitam reducantur in Comiti js, duae tantum obsit stunt personae, volentes
per hoc favores mereri Regiae Miis; dum vero quis libere vult loqui, aut agere pro juribus, hostis patriae per eos audit apud Regiam Miem; cum tamen longe liberioribus vocibus offendi non solerent, Antecessoru i Regiae Miis aures: di ideo fors universam nobilitatem communi motu sub tempus Comitiorum evocandam suadent, quod id pro felici habeant conclusiona , dum nihil concluditur prout hujusmodi lamentatores volunt, non consioderantes, qubd per hoc Cardinalia legum vim patiantur. Ad omne igituTmalum, praesentissamum di adaequatum per Legatos dat remedium Maraiaschalcus, ut Mias Regia concedat, nee persuas impediat creaturas, addere illa in pactis conventis, quae tum . sive ob inadvertentiam, sive ob metia. addita non sunt; eaque quae ex orbita legum di consuetudinum Patriarum . exciderunt, paterne in statum reduci permittat. Contentos per hoe saei et
Mias Regia, non tantum male contentos, verum etiam totam Rempub.
quae nihil magis desiderare potest, quam sui ipsius conservationem; corr- . fervatio vero illius pendet in defensione di legibus, defensio in applicat '
412쪽
one ad eam Regiae Miis. Fundamentum vero legum est earum executio. a.C. icia Quoad utrumq;, si Rex agere digr-bitur ominari di promittera lidi poterit, fore; ut omnes cessent diffidentiae, di male contentationes, quae . seelire liuie Mias Regia fidem praebeat nunquam ad eum, etiam eo Sitatione , deveniebant gradum, ut quispiam odio praesentium di cupidine mutationis, novam sibi formaret Theologiam in documentum hujus, tam justis Regia Mias annuat desiderijs, di Mares chalcus di supremus Dux Exercituum Regni, za se incipiendo, omne suos privatos dis gustus, in pu-hlicis enim injurijs, dc recenti exorditantia, contra luam potestatem, proreparatione. Oc satisfamone Regiae Mii supplizabit) donabit amori Patriae suae, non exigendo ullum praesertim uum actrimento mentae Regiae, respe-Sum; salus enim civium, di integritas jurium di libertatum Patriarum, cst, critque semper summae ejus contentationi. Haec sunt civilia media, praeter quae, alia adhibere Regiae M ti Mareschaleus non suadet qtiae non tantum humana suppeditabit prudentia, verum etiam Divina benedicet dextera . quibus non tantum animos sedabit subditorum Majestas Regia, verum etiam de inimicis S. Crueis, Deo dante, seliciter triumphabit. Ad partem Exereitus Samborij in consistentia locati nullam habuit OR Fensam Mareschaleus Regni, nisi tantum ad unam aut alteram personam quia tamen debitam praestiterunt satisfactionem, ex corde illis Christiano More remisit, adhue ante adventum Episcopi Camenecensis de Reserendar ij Regni. Quia vero ad propositum suum per GurZynium expressium, per eosdem Legatos nullam Maraschaluus habet declarationem, di resolutione, ec gravissimae Reip. necessitates ulteriorem non patiuntur moram; nec nisi
ratione unius Agrari j vulgo Canowy Peditatus, ex mente Regiae Miis
aecepit declarationem; ideo petit per eosdem Legatos, realem, tam ad il- Ιἰ s suas propositiones resolutionem, quam etiam, ut Mias Regia tua ad di-ε os Peditatus LanoMych dare dignetur universalia, admonendo eos, hanc expedit tot em illis non fore damnosam. Multi enim in Palatinatibus leuit is, Ioeo expeditionis, ad aerarium Regium pecunias contribuerunt. Troseianensibus Vexillis bene de Regia Mie dc Repub. meritis, quae ex suo erexit aerario, contracto ampliora in sua bona debito, stipendium unitas quartualis, in parata pecunia, solvit Mareschaluus; pro altero quartuali, in vini recompensationis de publicis contributionibus ex varijs Staroltijs,utiam suae non parcendo, colligere concessit, ut illos e. facilius ad ulteriora
Regiae Miis N Reipub. obsequia habilitaret, di ad similes resolutiones incit;kret. Quod inter merita erga se, de Rempublieam Regem iuscepisse non dubitat Mareschalcus, speratque interpositione aut horitatis Regiae ad statias Reipub. in futuris Comitijs Regiam Miem effecturam. ut summa in hos homines erogata ex primis Reipub. proventibus restituatur; Rltera vero in Starostijs, bonisque Regiae Miis, et Reipub. defignata, in computum Publicae contributionis suscipiatur: quod demisse postulat Mareschaleus. ae omnia solita prudentia, prout magnis hujus Reipub. civibus innatus erga hanc Patriam, ejusque conservationem dictabit amor, Nuntios Regi delaturos, non dubitat Mareschalcus Supremus Dux Exercituum Regni.
ΝOS infra scripti, nostro ic eorum omnium nomine, quibus inte Sritas ec conservatio jurium de libertatum, contervatio S. fidei Catholi eae, totiusq; Reipub. in antiquo statu, quies ec tranquillitas
413쪽
Las publieta in primo sunt respeesu, sinistris interpretationibus, non
Non dant .im in Regno Poloniae ec M. D. L, verum etiani In variis exteris ii tioitibus inique diffamati,imprimis coram Dicto omnipotetite,velut scru atore eoru ium, cle inde toto universo, di civium animis in varias iu-
Pleiones abductis, notum facimus, qubd eo animo de intentione alij ex vi dignitatis senatoriae privatis Regiis liceris serventius invitantibus, alia ex vi lanationis suae Nuntij, a fratribus delignati ad comitia prae tetit a, ut dimo, quod avertant superi Reipub: casu, ab iis studiose demi alitiose rupta, qui Rempub: scissam, di in turbido videre volunt, ecsub specios b boni publiei praetextu , incommoda Reipub, sat jam attri-t.E quaerunt, convenerimus, ut imprimis compotitis civium animis pertκlem qualem saltem coloratam compositionem in e Xorbitantiis, oc j ribus Cardinalibus laetis, α convuliis; fundatu mi in unione animorum consili vim contra tam formidabilem Reipub nostrae imminentem tempestatem, belli Turciei, provideremus. Verum , quia comitia haee ad Uua , deinde tres, di tandem quatuor septimanas ob spem abbreviati sal, dirigebantur, ud exclusa omni mendione eXorbi cantiarum, consce- cerationibus per Provincias, in privatis sessionibus, in monasteriis, ire calam rumpendorum comitiorum , per scit Itonem Reipubl: in kntece sum eo nolutionis eo mitia is, constitutis, ijdem ipti quod subsequente evenit ) eadem ruperunt comitia. Nam sicut modum domitia celebran . di insolitum aggrelli, de iis abrumpendis agentes, vacantias ante senae tus- consulta, re ante designavionem ad calculationem fiscalem , ac nomminationem Deputatorum ad constitutionem, Aliaq; prae liminaria, pro 'Ponubant; ita eadem comitia 3am a duabus septimanis inchoata, captis aliquot supra decem Nuntiis, ad cones udenda consilia, quinque diebus ante conclusionem comitiorum lege circumscriptorum non habita rati ne ulterius legis vetantis, ne superius legerentur, pro quibus in Cam ra Nuntiorum communis consensus α coticordia non praeceis rit, cum evertione status, oc Camerae Nuntiorum , i 633 6c 33, ad senariim abie runt, biduoq; mutuis concertationibus ec persuasionibus insumpto iterum ad Cameram Nuntiorum, in graviorem ejus destructionem, eae eversionem redierunt, ibiq; numero ec satellitio aucti, sub praetextu arbitrorum, varias ansas, di occasiones, magis ad rixas de contumelias e citantes, dando, re in ad tumultum praemediis tum deduxerunt, in quo, in pias Leeyniunt Capitaneum Bra laviensem e Vaginatis armis irruerunt
contra Luhomsolum Nuntium Palatinatus Nitebscensis. ut per senestra ejiceretur, contra Chelin seium Subdapilarum Sanuom iriensem Nuntia
Palatinatus Cracoviensis, ut in partes dissecaretur, acclamationes sede runt; ita lat aegerrime k caede re sanguine servati suerint. In crastinum vero re die 3tia, post illum tumultum, loco satisfactionis, alij excessum illum contemnendo, re alleviando, alij de hoe sermonem ad senatum reservando, aliquot supra triginta variorum Nuntiorum coiispirRntes, Mare selial eum Nuntiorum, non dicto vale: Nuntiorum Camerae, necastis grati js pro exanclitatis laboribus , per similem priori tumultum , seu Da reelamantibus, di revocantibus, octogintaec duobus Nunt ijs reliquerunt, superiusq; venientes e X nune propositioriem ἐκ constitutionem de abbreviandis .comitiis, per Mareschalcum legere caeperunt. Et certe aeri vitatem , non habita ratione tot Nuntiorum contradictionis sibi usurpassent, Ii ab iis intentis per quosdam Senatores ad pleniorem numerum reducti non fuissenia Triduo postmouum contendentes, dura
414쪽
octoginta & aliquot variorum Palatinatuum Legati permisissent sibi pro bono publico ea quae intenderant persuaderi, nihil habenuo in parato, de ab-hreviandis Comitijs iterum laborarunt, quae jam post elapsas quatuor septimanas, necessiarib in ori,itam sex hebdomadum reducenda erant; imposuerunt perversissime, exponendo invidiae, quasi armati Proceres oc Primo. res Regni magni Senatores, in oppressionε liberae vocis eu ου millibo ad haeo venissent Comitia, suaque potentia Rempub. turdare, di ad praejudiciosa ejus statibus indueere voluiisent. Dum vero jam modestissime di eum polito comitatu proderes coii veniissent, di restituta aftivitate ad consilia publica venire declarassent excogitatum, ut sine arbitris oceuparent subsellia, non facta mentione, palam ne id, an secretius tractabitur, propter quod nobilitas a solitis consillijs arceri debuerat. Interea Vexillifer Gostynensis di Go- molinius audita aliquot Nuntiorum contradictione, quasi signo accepto, abierunt nee redire vexillifer voluit, donee stibi id, quod per collegam suum Maresuhalcum Nuntiorum praetendebat, concederetur, scilicet, ut CO- mitia ad terminum sex septimanarum traherentur: expeditus ad eos quispiam cum promissione restituendae activitatis. sed ut de exorbitantijs, nihil o retenus diceretur; quod est in oppressionem liberae vocis, verum ut in scri pio darentur, di per deputatos, velut Ravennae tractaretur, ne Archiepiis scopus errores Regi exprobraret, ne abdicationis c de qua nec cogitatum mentio fieret, ne obedientiae de quo similiter nee somniatum, sed non nisi credulae plebis auribus, ad invidiam insusurrabatur) renuntiaretur. Haea omnia puncta per Cujaviensem di i ijoviensem Episcopos, per Os iecimskidi Golupshi Starostas, Bykoruio Nuntio CZerhensi, ad consessum quorundam, apud Mareschalcum di supremum Regni Ducem, tum praesentium a Rege sunt delata. Agnovit ergo Rex omnem in hoo Deilitatem; annuerunt illi, ut materia exorbitantiarum absente Rege tractaret ita ut non re tenus, sed in scripto exhiberentur, ut mentio de abdicatione di de renunti ando obedientiae non fieret. Voluntati Regiae de fraternae condescendendo persuasioni, id tantum petierunt, ut Nuntij Vexilliferum Gost mentem ad Comitia redire juberent, promittebatur id, quavis die diligentia in quaerendo illo ostendebatur, qui bene latebatur, intra vel extra moenia in proximo residere. Tandem dum jam terminus Comitijs praefinitus, activitate perimeret. misit Mareschalcus Regni ad proeaneellarium Regni ad Iatus pro- tune Regium commorantem, ut quam ferventissime a Rege postularet, qu tenus activitas restitueretur, comitiaque ad dies aliquot prolongarentur; verum aliter conclusum di deeretum; ij enim, quibus confoederationes pla'cebant, instantissime urgebant, ut Resi valediceretur, quidamve eorum ex nune cum protestationibus exibant, in quantum, non tantum prolongatio nis mentio fieri, verum etiam valedictio protelari deberet. Tulit itaque tempus ipsum, agonem communi illi consilio; de Respub. sine consilijs, sine provisione securitatis contra pericula, in tam premente remanet casu. di quod summum est, tam modice Rex de nobis persuasus, fidem nobis detrahit, insolitam sibi providens custodiam, insuetis circumseptus assistentijs, diu noctuq; velut in hostico esset, excubias agere cima se jubet, quo nos publicis exponit odijs, ac sit hostile quid paeati ei ves moliri deberemus, hactenus fidi Dominis, di extra omnem positi suspicionem, nune reos nos is la invidiae poena experimur. In tam gravibus itaque malevolorum existentes oppressionibus, nee valentes sine sensu ferre structas vitae, decoroque nostro insidias, manifesta/mus nos coram DEO trino dc uno, totaque Repub. quod non tantlim con cursu, aut assensu, vel cointelligentia ad Comitiorum ruptionem non concurrims
415쪽
A. i6ra currimus, veram etiam amnes euras di conatus nostros direximus. idq; semper nos facturos approauttimus, ut mater Patria, perietulis erepta. in quae tot calamitatibus conjecta est, in lanioribus consilijs invenire pol Iit
respiciam. Unde si quod DEUS avertat) quid adversi ex tam perversis
consilijsin eras malum profluxerit; DEO id imprimis omnipotenti, cui manifesta sunt abscondita es dium relinquimus, quem iustem, ex filiali erga hano Patriam propensione invocamus. non nos sed illos esse eausam, qui inter principem .dc Ordines, hoe dissidentiarum fecerunt semina rivin. Et sicut nihil ditanum libortatibus di immunitatibus status nobilium moliri cogitamus, conservareque aequalitatem curavimus, nihil violentum, non tam tum agere sed ne cogitare quidem Voluimus: communi motui. dummodo esset tine divisione Belli di scissione nobilitatis, ac vastatione provinciarum. in casum Turcici belli, non contradiximus, ita ex hoc consiliorum sacrario abImus pacatis animis, in sinum Patriae offensis depositis. aae ut omnibus innotescant, manifestum hoc pro tune manu primatis, Maresehalci Regni di supremi Ducis Exςrcituum Regni subscriptum. quod eum habere valorem debet. acii omnes iubscripsissemu, ab ijsdem ex commissione nostra pro primis comitiolis, omnibus tam Regni Poloniae quam M. D. Latin incolis mitti debebit. M. praetmowski Archiepiscopus G shensis. Joannets Sobi eat, Supr nivis Dux Exercituum Regni.
π quidem ei vis bono civi agendum esset, ut semper non tantumli prae oeuli sed etiam in corde habeat conservatione imprimis S. fidei
Catholicae, deinde integritatem jurium, libertatum ec immunitatu PatriAriam, utq; totius Reipub: series, de tranquillitas publiua in antioliuo statu , primoq; conservetur respectu; ut in exordio manifesti hujus specietenus potius quam sincere descriptum. At falleretur nimium quisquis his p. aberet 1idem. Et sietit in testem assumunt DEum cordium scrutatorem, quod nihil mali contra principem dc Rempub: moliti fuerunt, neq; nunc moliantur; ita idem DEus vindex ec judex humanoruarea notum manifeste ostendit eorsi molimina , quae clande itine quidem olim machinabantur, nune jam ubi in reprobum sensum abierint, Dominus D s perversas eorum manifestavit intentiones. Scribunt in illo mani se sto, se injuriose in suspiciones esse datos. Respondeo ibi non nisi esse suspicionem, ubi clara res non est, ec manifesta. Non ergo suspici Mis nomine vocari debent, quae illi egerunt,ec hactenus agunt, sed realiuec manifestorum contra principem de Rempub: moliminum. Ouis enim inprimis non videt obstinatos eorum con tus ec ausus contra Principem, quod sub praetextu exorbitantiarum, quas suis in capitibus fabricarunt; non praemonitis de hoc prius comitiolis ante comitialibus, in hoeque non servatis gradibus, de non praestanda obedientia, in legibus expressis. obedientiae Regi praviandae renuntiare volunt. Et licet statim post propositionem suam comitialem, Rex per os Ministri signaturae, a throno invitare Hementer dignatus fuerit status Reipub, ad exprobrationem publieae earum exorbitantiarum, licet deinde in cursu coinitiorum,tam Fer Sengiores, quam per terrestres Nuntios , data 'fuerit occasio, tractandi oc inpostulandi cum Rege de iis, quas ahq hiis praetenderet, ex orbitantiis : Cur tamen praesens tum in senatu Archiepiscopus non egi caut dixit deis, quae a Rese praetendebantur . exorbitrati sp Uetiam statuit
416쪽
luit tum eas ille, expectando numerosiorem adventum eorum comitio- o. lora runa, cum quibus extraordinarie venerunt Variaviam. Et quod summum spoliatis praesidio, illis in Uxralna partibus, aliisve Regionibus, quae eo ipso hostium periculis sunt expolitae , stipendiarios milites
Reipub: tam ex varijs vexillis commilitonitius, quam alios, qua Polono qua eSterno more militantes officiales, peditatum quoq; di alium desiuia tocium militem secum ad comitia duxerunt Variaviam. Unde ex hoe antecedente manifeste patet, non aliam eorum fuisse intentionem,quimul ex occalione exorbitantiarum, obedientiae Regis renuntiaret: De quo in praesentia Variarum Personarum Archiepiscopus publice sermonem fecit. Molimina vero eos fecisse contra principem , quis ignorat contra legem enim noviter sancitam, re contra pacta conventa a Rego jurata, abdicatio est proposita; unde voluerunt arguere Regem ratione contraventionis pactorum conventorum, interim illi ad perjurium, per propositionem abdicationis Regem inducebant, Volentes per hujusmodi abdicationem penitus liberam tollere electionem, opusq; totius Reipub: concursu confectum in aliquot personarum numero penitus anni hilare:
Quod ita esse confirmavit Prineeps Episcopus Cujaviensis in sua relatione, in facie Reipub: facta , his formalibus: Quod licet proposita e sies
Regi abdicatio , erat id tamen in ejus arbitrio ; consequenter inquit viis dentes Majestatem Vestram non acceptare eorum persuasiones, receindunt a suo proposito, declarantq; per me amplius se nolle Vestrae Milproponere abdicationem. Praeterea revocet sibi quisq; ta ex Senatoribus , quam ex Nuntiis Terrestribus, Archiepiscopi sermone in senatu, ubi di- Σit, se nec in communem motum, ne in auctionem Exercitus ullo modo consentire, sed necetiarib quaerendos esse alios Reipubl: modos, quibus seipsam tueatur. QMasi diceret, Rex alius opus est nobis; licet enim in publico id non dixerit, in privato tamen coram varijs, tam qui nune praesentes adsunt, quam in praeteritis comit ijs saepius repetebat, Rempub: aliter sibi non posse succurrere, niti alium Regem providerit; Cujus aliud etiam documentum est in literis scriptis ad comitiola antecomitia alia, in quibus suasit ut auxiliares inducerentur copiae Regis Galliarum. Consideranda praeterea est ruptura comitiorum, a cu)usnam subject is, α in quibus mater ijs rupta fuerint; consideranda traductio Exercitus ad confoederationem,ec exhibitio formularii juramenti, consideranda etiam haec ultima confoederatio,jam condicta de fabricata ii Ihraina perStokovium nisi major pars Exercitus faventis Regi & Reipo se illi opposuisset, noluissetva accedere,per quoci illa debuit evanescere: considerandum quampride Ucraina sine magna sanguinis effusione recipi potuisset,ut literae Castellani podiachiae scriptae ad Ducem Exercituum abunde testantur, si illi tempestive succursus militaris fuisset missus: consideranda praeterita eampania, quando scilicet Exercitus ad fortalitium sine ulla redierunt necessitate, cum potuissent sub moderamine Polanovij dare repressalia Tartaris, ipsis affirmantibus militibus,
potuisse hos Tartaros per nostrum tolIi Exercitum: consideranda causa, ob quam auctio Exercitus est impedita: communi motu ad denuntiationem periculorum nobilitas evocata; postea vero ubi haec pericula approximante comuni motu, velut haec, quae nunquam in re fuerunt, evanuerunt; cum in
genti qua Reipub. qua privatorum damno ijdem communes motus in Sus rebus redierunt. -od factum est de industria, ut per hoc abrogaretur fides Miis pud populum, adeoque licet necessitas ingrueret Regi convocanodi communi motu nobilitatem, Palatinatus iidem non praeberent , nee
417쪽
c. i67a taeeursum Regi , tempore necessitatis & periculi iubmini Darent, ratile inermem dc sine praesidio, eb facilius Regem throno possent detrudere: plane quisquis habet sensum rationis oc usum sincereque sine interesse, sine omni pκssione, has omnes transactiones profundiore consideratione perpen derit, deprehendet manifesta contra Prancipem molimina. Reoocet sibi Arischiepiseopus impudentes suas in praeteritis Comiiij, contra Dominum blasphemias: ubi in praesentia tot hominum, asserust, quod post quatuor septimanarum intervallum non tantum coronam Regi de capite, esset detractu rus, verum etiam Reginam recepturus, addidjdque, se habere aliquot centena millia, in hona moneta, convertenda in id, ut non sit Rex; non tanis x im vero s. verum etiam plures alios esse tales. Denique revocet sibi, qua
de causa expediverit Parisios ad Regem Galliae palatinum Plocensem fratre suum, cum tamen non liceat Senatori, inscia Repub. tanto praesertim tempore exesse limitibus. Revocet id etiam sibi per quemnam tractaverit Viennae, divortium Regis cum Regina, appromittens, quod futurus Regnaens ducturus esset Reginam in consortem, illaque thronum oecupatura, licet modernus Rex illo detrucleretur. An ergo haec manifesta non sint molimina orbis judicet. Quae vero in hoc inanifesto scribuntur de processu Comitiorum, eorumque ruptione, puto potius daturos fidem Palatinatus suns Nuntijs, qui illis relationem facient in Comitiolis, quam inani manifesto. Pridem feliciter di paeate Comitia haec conclusa, di defensio fuisset provisa, si de ea loqui di tractare voluisseirit; verum de industria, in rixis di conten tionibus, varijs protramonibus Comitia extrahebantur, donec illa alia sa- .ctionum capita, ad opprimendam potius libertatem, di M tem principis,
quam ad consulendum de Repub. convenissent. lnvenietur proculdubio re- a conicientia, de prisca polonorum veritas, virtusve in Nuntiis Terrestribus, qui dabunt genuinam relationem . di elucidabunt fratribus suis domice manentibus, transaetionem Comitiorum illorum, edisserentve sincere causas & od aliones tam protractionis, quam ruptionis Comitiorum. Enarra
hunt, in quanta oppressione di periculo, tam Rex, quam ipsi Nuntij faciε Reipub. repraesentantes, fuerint; quanta irreverentia Miis Regiae in privatis consessibus, per blasphemiam di impudentiam malevolorum Qtiantae caedes di rapinae in plateis Variavi ensibus ab eorum assistent ijs suceesserint. quanta, quamve intolerabilis,pauperum nobilium fratrum opprellio, per eK- cursiones pro victualidus, per totum Palatinatum M a Boviae, quantae explosiones, in pr.esentia Regis, totiusque eongregatae Reipub . Referent receptione armamentarijω eoq; suorum hominum locationem: dicent conternia 4 tus, ec contumelias, impetitiones qua jaculationibus qua armis alijs, Peditatus allusive militis Regij; quae omnia praeludia erant praesentis malevolorum nequitiae: di nisi suueesiisset resolutio Regis, qua ob securitatem Mita suae in arce se concludere dc defendere statuit, di declaravit, infallibiliteriai mplius eorum seri Iiiset obstinatio; per hos enim ausus adigere minis terroribus Regem ad abdicationem omnino voluerunt. Quia vero in hoo manifesto memorant conscederationem , tota provineta majoris Poloniae Factan1: judicet di discernat orbis, an non ad solam defensionem Regis de ', Reipiab. N imprimis S. Fidei Catholi est inita certe enim non ad oppresissionem, di concitationem belli eivilis; elim se eadem confoederatione, oblix et tota Provincia Majoris Poloniae, dissidentias . si quae fuerint medijs civ dibus uuietaturam. Et praeterea videns. quod de nulla dicatur aut agatur de sensione, nec ulla spes concludendorum appareat Comitiam, nolens Rem-Pub. indefensam relinquere, hunc modum confoederationis provincia Majaia Poloniae arripuit ae concrisit. cum naturalis defensio etiam brutia ani
418쪽
malibus mulin magis cuivis hominum sit lieita. mae vect eause sint hums M.
tam obstinatae, contra Regem de Rempublicam malevolentiae, breviter in-nuo. Prima, quod illis fastidio sit libera electio, nee potuerunt suum effluaciter promovere Candidatum, ut intenderant; qui illis non tantum varia o ficta , dignitates opulentas, pingves starostias N. tenuias appromiserat, Ue rum etiam magnas summas pecuniarias uesignaverat di distribuerat. Secunda causa est invidia, Phil scilicet de medio civium electus sit, di non illorii aliquis.s Tertia ratio est, qubd velint, ut Dominus pictus sit Rex in throno, illi vero pro libitu teneant gubernium. Quarta causa, qubd noluerit ducere in matrimonium Gallam, quam illi promovebant. l Quinta, qubd a Rege in suis intentionibus non sint contentati; alli enim exigebant Oeconomiarum tenuias, ut ex eis aut nihil aut vix aliquid contribuerent: alij volebant salis fodinas Ni elicenses 5c Bochnicenses; qui dam asseeurationes di privilegia in futurum pro offici js di dignitatibus varijs, ut sigillo spirituali re saeculari, Mareschalet seipione, Epileopatibus, eoorumq; coadjutorijs, Senatorijs subsellijs, pro quibus, quia illis Rex consensum non praebuit, praebere verb ejusni odi consensum, juramentum Regis, in paetis conventis expressum, vetuit; ideo exarserunt contra Dominum, κin quo ipsi exorbitarunt, includentes Regem ad penurium. id ei objiciunt. Pro conclusione addo, expedire ut Respub . profundiore considerat one , Perpendat totum processum belli cum Dorostenho dc Tartaris a tempore coronationis Regis; certe ab ipsis militibus imo captivis Tartaris per liostros aeceptis, magnam de bello hoc capere poterit informationem. anquam etiam haec residentia ad portam Ottomanicam Bani, di haec correspondentia inter illum. ec Thesaurarium Regni habenda esset in consideratione Reipub. Expediret haee documenta revidere, cum quibus auditur ri siccius, di nec dubito, suo tempore adhuc . audiendum Reipub. licet haec omnia sint suppressia, modernisque turbinibus involuta. Reducendae essent in memoria literae illae eis ris scriptae di in Comitijs per interpretationes explicatae, di considerantia omnia punct a earum literarum, combinandaeq; mouernae omnes, quae sunt subsecutae, consequentiae; ut concludatur, inferaturve, quidnam nobiscum actum sit, ageturve, nisi Respub. sibi tempestive prospiciat, obvietur malis, priusquam obstinata haec malitia maturescat.
ID ego praelago spiritu metuebam, ne palatinus podiachiae aerioribus
quam cautis consiliis de nimia resblutione Rempub: seu ciaret; non mihi placuit debiles Exercitus vires in praesidio Humanium, de ad latus Hanenen ho. distractas esse. Ut intelligas, quomodo nam hoe amictismmo rerum statu consilia conelusa sint. mitto senatus- consultum, α E piam literarum ad palatinos pro tua informatione. Suadeo expedieridum aliquem ad Dorolaenko, cum eoq; tractandum quibuscunq; conditionibus non ponendo rumores ante salutem. Universales praecaut rias de Periculis, opto expediendas ad acta. Legati ad Hanum et ad Pol tam ho die primum hinc abeunt, deflexuri etiam ad te, quos ad celerius pro- per Andum exstimulare velis. In Comitiolis de civili potius motu, quam de bello externo agitatum: Mutabuntur intentiones accepta noti Ila de clade nostri Exercitus, si hille etiam fidem praebuerint. Suppono lauda ariorum Comitiolorum tuas ad manus pervenisse, praesertim a thesau-
419쪽
386 M. C. T. Epistola XXV. UNIVERSALES LITERT AD NOBILITATEM DUCA
UNiversis α singulis, Generosis Nobilibus Strenuis Ducatus Cur
landiae, ecfemi-Gι iliae atq; Terrae Pultl ne illis, cujusu unq; statusoc conditionis indolis, fideliter nobis dilectis gratiam nostram Regiam. Non tine graviore animi nostri sensu percepimus eo plane tempore, quo validis limus Christjani nominis hostis, Regno Dominiisq; no-itris imminet, illustriissimum Curiandiae α semi-Galliae Dueem, collectum in Ueudati Curiandia, tum dc nostris Provinciis militem, iteratis vicibus extra fines Regni nostri expedivisse α externis statibus venundedisse, ae tali facto contra debitu A Juratae Clientelae officium nos, Rempublieamq; Polonam subsidio delii tuitie. Equidem non ferendum ducimus cum praeteriti temporis ausum , quod sine content , dc aut horitate
Regia, sub ductu illustris Prinei pis iiiij sui aliquot millia militum, cum
lentisimis Officialibus peregre eduxerit, tum creshente magis audacia, etiam nobis jam feliciter regnantibus, idem repetierid potioremq; ra tionem peregrinae amicitiae oc privκti lucri quam nostri supremi Dominij, dc Feudalis offici j duxerit. proinde post maturam cum Senatoribus, ad latus nostrum residentibus deliberationem commonendam imprimis Illustritatem ejus duxi mus, quatenus supra memoratos milites in instam ii revocet, ut illi ad defensionem communis Patriae suae , prout bonos cives, α lideles subditos nostros decet, accingantur neq; sanguinem situm alienis emolumentis, commodare teneantur. Damus porro literas nostras patentes ad ij iselitates Vestras, ut nemo ex incolis Provinciae Curiandiar naturalibus subditis noliris, pronune externorum Principia partibus ad la aereat, oc signa eorum sequatur,oc quicunq; nomen e X ternae militiae dederunt, ut sese ab innotescentia harum Universalium nostrarum intra mensem patrio solo di naturali debito, restituant, sub p B-nis in contra venientes consistationis bonorum ec aliis gravissimis, quibus desertores Regis re Patriae subjeeissent: Atq; haec mandata nostra. quemadmodum inquitatis ec justitiae plena oc Jum, & tam antiquis quam re entibus prasticatis inter Principes exemplis conformia nemo est qui diffiteatur, ita minime dubitamus saepe memoratum illustrillimum Cur-landiae Ducem postulatis nostris, α. praesenti quam serio facimus declarationi obtemperaturum, prout M Fidelitates Vestrae obtemperabunt, nobisq; eam fidem, obedientiam re virtutem, quam toties bellicis oecia-sioniblis cum dispendio, etiam vitae di sanguinis testati sunt , libenter praestabunt. Facturae erunt Fidelitates Vestrae pro gratia nostra civiciorum suorum debito oc sub poenis in contraventores mandatorum nostrorum Regiorum legibus sancitis, quas universalium seu edidit nostri Regij literas more recepto publicari, Actis publicis Districtuum de civilibus inseribi, proclamari, illisq; ae earum copiis authenti eis plenam ii-.dem adhiberi, et inuitate executioni demandari volumus.
ANDREAE OLSZΟωSKI PROCANCELLARII REGNI, AD.
ΡRidem idem meum erat consilium, ut Commissarius ad tractandum paratus, resideret Leopoli. Infelices nos , quibus consilia non nisi post eventus. Deputavit hodie Rex ex Concilio Commissarios cil- , hine
420쪽
hinensem , de cierni choviensem Callelianos ae Stitnimium . vertim Vol hinensis non citb venturus est; hie interim res momentis constant. Optarem ego, quisquis in promptu eit, expediundum, ut quibus unque tractet conditionibus: agitur de fortunis vcstris, omittuntq; illius Regionis Incolarum, cum praesertim deler iis hostis. oc iuccella serox. Nonaram labitur dies, ex quo grassam coepit, qui, quidquid Curtia armorum occupaverit, suum judicabit, nec tractat i de hoc permit cet. Palatinum Russiae in Commissiarium proposui, sed aliud ex hac potissimum contiue ratione visum; ne Turcae illum uetinerent, Russiaeq; Palati iratum tibi. cum ejus persona usurparent, in tam praecipiti Rui puta casu etiam n his non compellatis, consulite vobis, totique patriae, non in omnibus scrupuli rando, quando ferri hostilis potestas jus omne confundit. Exeriseitum ad defensionem congregare non possiumus, quod arcanum tibi eis sto eum vix palatii latus Sando miriensis de Siradiensis aliquid molia tur, quibus determinata sunt castra, sub AEg olniea. Legatio Mosch vitica heri circa deuimam noctis finita est; Dolos haec natio nobis struit, literas nostras imperatori Turearum ec Hano mittunt, illisq; nostra secreta pandunt, Sirkum malitiose in favorem Hani detinuerunt, de quo me documentaliter insormavit Moschus, alias natione Polonus. Suasi pridem Regi, ut recta pergeret ramostium , seribq; curaret, quae belli sunt, nam Regis ad exemplum nobilitas uomponitur. Id quoq; e re boni communis fuisset, si omnes illi palatinatus, cum Palatino Pod lachia . di Hanenko, ad te Exercitumq; tuum in unum congregati fuissent, cactraq; eir a Leopolim constitissent. Hae enim c quod DEus avertat )amissa; Imperator Turearum usurparet sibi dominium usq; ad Vistulam
NATORES REGNI LOVICIO. die I9 Octob. I Isi me scirem in hac esse patria natum, in qua potiorem iam
i meae aetatis transegi partem; nisi constaret mihi me vitam ha bere & sensum, judicarem me turbine quopiam per aethera in alias delatum esse Regiones, ut tanti sceleris in libera hac Patria spectator essem, ubi inter Cardinalia non pridem fuerat, neminem castptivare, nisi jure victum, nunc vero non sine gravi doloris sensu si Ia poena experimur non tantum non victos jure, sed ne auditos qui odem, fuisse reos, ubi subhastantur non bona tantum, verum etiam capita nostra. Haeccine contra nos luce meridiani clariora documen.
ta i h Ine gradus jure descripti φ hoccine judicium lege civibus robooratum heu per DEUΜ & justitia mi velitis ultimam hanc concivium, fratrum vestrorum pressuram, jurium & libertatum interitum vestra cohibere authoritate, civicam a posteris, ob servatos cives,' coronam merituri. Assecuro me jus expectaturum, nec pedem de loco Archiepiscopalis moturum residentiae. Detur mihi, cum alijs correis, justificandi locus, indicantur Comitia, provideatur cuique insimulato securus ad judicia accessus. Ut quid haec praecipitatur comdemnatio i quis in illo theatro nobilum sanguine decolorato comparere poterit ι velitis Principis mentem alio prudentibus vertere co