장음표시 사용
521쪽
potentii sibi concessa in Reipub: Polonae detrimentum navi utatur
Ego tamen immobili constantilpro partibus IllustrissimeDominationis vestrae decerto, & Omnia bona mihi, alijsque polliceor, neque ali quid demortuo Rege statui permitto, quo nota iniquior dignitati Scexistimationi IllustrissimaeDominationi Vestrae inuratur.Per hos dies ex- Curram abΑula ad cognatos meos,nihil tamen me absente II lustrissimae Dominationi Vestrae praejudiciosu tametii adversiariis intentis statuetur. Seripsi ad Eminentishmum Oirdinalem Datarium prout ex annexa
copia patebit. Electio novi Regis Mense vix Aprili indicetur. Ego
privatam agere vitam, neque me Electioni futurae immiscere decretum habeo. Non enim convenire millimo, ut fortunam famamque ae judicium periclitetur , ne forte iterum contingat mihi judicare, Reipub: errare. De reliquo Ilirmae D. Hae gratiae me commendo.
ultima Decembris. Dupl*η m nd xum ab avunculo meo di insigniEminentiae tuae
.ervo his di eous accepi. primo ut me ad legationem His; anidam praeparem, non tantum ad reportandum vellus aureum,
quod remitti post quemvis aurei velleris Equitem omnino debet, sed etiam ad petendas eontra immanem Christiani nominis hostem suppetias. Secundo, ut relationis, quaedunque ad manus nostras certae indubitatae venerunt, diligenter colligam, combinem, α Eminentiae vestrae quantocius mittam. Facio id eb libentius, quo fer- Ventius feror in obsequium tuum princeps Eminenti IMme. Sine cura er
Turea mihi jam operis argumentum ejusqve labes, quam illi victor
Polonus cladibus inspersit. Par est, ut eunte per gradus belli sortuna, cres- eat felicium comes Narratio; et post Scytharum non tam praelia, quam funera, aeternitati majorem inserat triumphum. Ante hunc tamen longior domi pugna, etsi hane etiam post animorum pax composuit. Auxere ergo calamitatem domesti ea, quod praeter externum hostem, intus patria per animorum divortia scinderetur. Non pauci dum Regijs partibus student,in magnos patriae Cives odijs feruntur; quae ut demum extincta, operae pretium est ante praemittere. Puduit nonnullos palam hunc ignem Mere,quam elam nutriverant, quasi irae latendo vim noeendi exuant, aut innocentiae nomen induat, in malum clam intenta molitio. Aderant qui modum ausulae jus vellent praefigere; Sed ea temporum fuit ratio, ut mallent indigna pasti, quam corrigere; dc publico dissimulare silentio, quod intus improbarent: quod in scenicum agendi modum desinant consilia, quae obnoxius timori vesgratiae profert Civis. Neeseeurum fuit a partibus abire, hinc enim Palatinus Russis vir toga armisque clarissimus saepius quasi sub ictin Sane cum ad Regem copias ex Palatini legibus dedueeret. indigna munere ae fortuna pertulit. Crevit itineris furor , qui aliter eomponi nequiit , quam exact Herois jurejurando ex cogentium sententia.Parum aberat, quin jam perBr me sei, facinus perduellionis deserretur, incitante quorundam odio, quoancias dissimulat in vindicta. ra crevissct per occulta malum,nisi dolum eVen-
522쪽
ta luderent, ruerent in caput noxium, quae inlbntem animum impetebant. Nam ipse Broni escius concitati comith odiorumq; scopus, verbi temeru et fusi piaculum districto in s. omnium ferro luit. Nec citavere leges nefas ted parricidium hoc noxa occumbentis abolevit. Foedus ergo tunc initum, unde Patriae malis iret medela. Addita juramenti religio de nexus constantia, quoad res Patriae componeret, di si paulo, post nexum sblverit partium cilccl-1u, re penitus illibata, ad quam sacramento adigebantur. Putide ibidem accepta legatio Elatnicij victoriae Lalussiensis nuntia; adiitque is vitae per culum inter Cives, quod non extimuit inter hostes . Indicta nihilominus honoraria missio ad exercitum Mareschaici imperio triumphisque celebrem, Perfuncti hoc munere Proceres, Palatjnus inoista listaviensis, RogoZci. sis Castellanus alijq; ex equestriordine .Legationis argumentum fuit; victrices cum Duce copias suasu flexanimo trahere, quo Rex regnique vires confluxerant. Improbavere comitium castra; ceu non e more Patriae vel Senio libertatis esset, ubi hanc convellerent recentia imminutae exempla di lucra insuper jura laederentur in sacris fascibus abroganais. Urgebat adhuc Ca-itrea te senaculum, quonam austore feratur per Mareschalcum vetita Pola novio in Getas arma, quae toties eo cruore imbuerit, nee captivi citra ferri partimoniam in se a milite Polono actum pernegentὶ Non satis se expedire potuit error imb fabula. pertexta dein legatio, qua Dux cum milies poscebatur, ubi Rex dc Palatinatiis in armis essent. Datum id Patriae votis in si solutum jam fama caneret conventum Regium, quam Palatinus sidcpublica diluebat.Sed dum rursus non dubia de partium discessu perferuntur, Mareschalcum ab itinere jam in proxima Scebresino copias inferente revo carunt, Palatinum aegerrime habuit subita praeter fas datamque fidem armorum Regni solutio, hine per tabellarium Mareschalco questus, sibi pollicitis illusum fidemq; suam ludibrio propinatam quam e mente Reipub: illicorum obstrinxerit: ignosceret proinde alieno piaculo, non suo; seque in Cur intimos reponeret. Mareschaleo tamen ea rerum series di illusa proto ctio curas publidae rei non exemit. Querimoniam a cive Patriae expretiit dinior publicus, in Patria non Utvi jam legibus aetatum tot labentium usu san citis conquestus: comitiorum di Tribunalium Nomina militaris colloquij usu aboleri: sentiendi dicendique praeripi libertatem.Neo animo coercitu5 do Ior, quin e Castrensi sententia novum coalesceret foedus. Huic ut lubricae fidei ansam auserat, Sacramento militari nexum illigat fidemque religione au stringit. Exemplum capit. miles, di conceptis verbis idem adhibito Numino appromittit. Promissi vis in eo constitit: Fidei orthodoxae di Principi studere: in hostes Divinae crueis animos hostiles gerere, eosque armis ultricibus Perditum iro: foedus animos innexurum, donee Reipublicae tranquillitas sibi constet. Hinc disposito per stativa exercitu petita Prussia, tenuitquc tan tisper Mareschalcum in Mevensi Satrapia. Annus interim labentis taculi tertius supra septuagesimum iniit, cum quo vulnus patriae di nondum obducta recruduit cicatrix, quod antea io piri coeperat, variaviae malum latius. visum gliscere. Opprimere id haud licuit; nisi per lenta remedia, vel quae nihil haberent remedij praeterNomen, Adhibitus tamen ad concilianda partium studia Craeoviensis PraesuLqui pul-uhro in id, nec tandem irrito conatu incubuit, Lovicium quo pars adversa Procerum concesserat, profectus e Principis regnique voto, idem publjoi obsequij in Palatinum Vitebsuqnsem devolvente. ibi Regem inter oc alienR-tos Optimatum animos pacis arbitrum se gessit, Jamq; Mareschalcum Prui- sa Lovicio reddiderat. Audiit hie redux quae paci firmandae attulerat An
ustes,in quo consilij dc auctoritatis plurimum deposuerat attrita pene in pu blico
523쪽
A. C. 16 3 blico oc togae consilijs aetas. Non deerat sententiae dicentis pondus, di orationi dignitas, quam per summa rerum momenta libraverat. Opposuit mite civilis facundiae fulgur Mareschaleus, qua praecipitiumReipublicae, subver sionem legum, libertatis diminutionem expendit: quaedam item ex alti dominij more transigi, cui sagax cautio in lingvas di calami libertatem, ae v lut suspectos plurium congressus quod se se impeti putet, dum quorundam Omcis Hen animi in donum etiam coalescunt. Haec ultro citroque dicta excepit legatio ς ευ R Venee,lao Lesogynio a Lovieiensi senaeulo commisi a. Regem hic di Reipu- ordines adiit, in eam profatus sententiam; Sibi di Proceribus pacem Haisi Eo, publicam cordi esse, nec quidquam potius, sine qua exitium capiant imperia: s iis cives iς patriae esse, quam proinde nolint pessundarit a Principe dc Republica se nil requirere, quam ut Patriam sibi ipsi restituat, in qua ad pristinum
morem legesque omnia exigantur, antiquam comitiorum rationem,larique iudiciarij, quae nuper aboleri coepta, revocato usu repetendam: si quae alienatae voluntatis in se indicia noscerentur, hine duxisse originem; quod facile animos invertat legum eversio , apud eos maxime, qui Patriae student; abire in diversa eosdem, ubi morum diversitas intervenit. Comiter aecepta legatio, di pulcherrime ecepti, Craeoviensis Antistes institit. lamque lenii invisa miteseere partium odia, cum iterum nova erupit flamma. Facem prae urb/men buit Camenici fatum, in cujus auctorem placuit inquirere; vota ejusmodi ' accendite Proeeribus non nemo,adesse conseium asseverans. Non tenuit vO-
ta indicij novitas quae studia plerumque abripit reique noscendae cupiado. Prodire jubetur, quem comitia indicarant, LoZinscio cognomen erat. is verti s ea voci emptitiae libertas di fandi inerat liuentiat Rasilium primae inter Antistites Proceresque purpurae, summisque Nominibus per summum
nefas impingit. Addidit non caruisse pretio facinus, quod duodecies uentenis millibus coiistaret; tanti illud barbarum emisse, nihil tanto pretio non venale . Insuper commentus in partem sceleris di praemij lvisse podoliae lummum Praelidem, quem Triumviri Majores in idem piaculi subornarint, ceu suo facinore in unius manu deposito, di sub alieni Nominis obtentu non nihil occultato. Movit oratio commentatilia consessiim augustalem; Sed Po-Ps ut legatos maxime sui fraesidis injuria, oc impactum tanto nomini nefas; ρ ' quare a prineipe eam certatim non tam gratiam,quam primam e frontis au daciae Pinnam exigunt, ut arctiores premant observentque excubiae fabulae auctorem, alterum deinde ultimumque supplicium, ni ea, quae praelizenter in publicum jactaret,argumentis, quae nulla noverit, adstruat. Datus in euris, is . . stodiam apud Hilarium Polubinium M. D. Utvaniae. Mareschaleum; ubi per sod .m mollia primo itum in explorandam confictae proditionis seriem. is in eum modum rem pertexuit: Se non ex alio notitiam traxisse, at sibi id plane com--- pertum fortuitis crimen pandentibus, nam currus auro argentoque prae- graves se praeterisse ignarum primb, quonam tam locuples gaza spect ret; ' tamen exquirentis curiositatem illud ab eis hausisse, quorum currus sub Pondere pretioso gemerent, id pretium esse, quo venaleCameneeum solveretur. Atque ut sine freno lingua est, semel in convicia effusae unum eo
vj vij genus haud sufficit, adhue adjeeit, se apud Andream prusinovium hastatae militiae signiferum amorem per obsequia iniisse; demum obsequijs sol tum, ZI Zoviae domicilium lixisse ibique e cistula Prusinovij amissisCame neeo illic hospitis, duplex schedium clam eduxisse: in horum unoArmeni minisse vota, qui uni e denuntiatis proceribus velit supplicari pro more venia in pecunia devehenda, quam Bigantij saxa nondum submiserit: Sed schedulam. quam ipse clam tulerit pari plagio sibi ablatam. Sic impostor plures faedo facinori implieabat, plurium in se accersens odia,quam in quorum labem turpi
524쪽
turpi convidio labor isset. Non haesit Vars aviae fama, voluere nacta ingenia A. c. ionuni, Lovicium mox pervolat, ubi tum Plutinovius. Pereulit insontem rumor piacularis, ac e vestigio Varlaviam intulit famae laboranti opitulaturum. pud Lubomirietum qui tune Rugni Curiae Marelchare ls calumniae L. tinio intenditur. Sed iorum invidiae plenum agere Ludomi ricius aetrectavit, quod oefugerent. qui cum pari potcltace aulae praeer nt. Demum dii plieuia causa toti conseitui, quae stabiliendae pacis momenta subrueret; vita potior concordiae urgendae ratio, cui ranciendae froceres Lovicio iam adessent. Sed tamen pacis intererat, i adulam , LOLinio contextam aequi ate fori diluere. Quare rrui incivio emictim perurgente, ad lupium iam Resni Mareschaleum delator postulatur. Fallitatem mOX ae pretionis mendacia detexere, patui: Prusinovium polt jactutκm Camenici haud comparuit I. ElocZoviae, ut actor obiecerata se ipsum insuper apud delectos causae arbitros rerutavit, temere Bata inficiatus: Nempe nihil tibi de venundata urbe, nihil de tantae molitionis auctoribus compertum. Sectus tamen novo luelera kuxit, eum in aliis os calumniae invidiam rejecit, quorum auctoritas eum in haeo commentacamnaverit. Submi I um a Proceribus memorabat, qui interpositis eorum
pollicitationibus ac figmenti prae ijs cui est venalis apud eos veritas, qui mercimonium falsi exercent) venalia apud se commenta mercaretur. Quas re cum semper intricatius forum iniquitas ustioris redderet, Mare ichaiaeus ultro se judi eis munere evoluit, fortinaque ex utroque procerum Orcine clelegatis commisit. Primo caulae aggressu repetijt dieta LoZinius, sibi promptum esse, palam eos redarguere, qui apuu se mendacium v nate promittis emerint, quo fanaae triumvirum labem Ritineret. Perenis clie vaeillabat hominis fides, qui hesternis etiam caluinta ijs eam dem ret: ivitque gradatim ut comminiscendi pervicacia, sic sui refutatio, a se dicta in universum merae fabulae commentiq; damnante Lodmio: quae temere effudisset maligno tribuenda testatus ingenio, metrumq; nulae suae malevole iniae fatum esse, ex cujus officina hu)usmodi partus prodeant, qui in alienum caput aliquando fulmen procudant. Sie tandem innode
tia per calumniam suspieione sceleris innexorum applausu purpuratijudieij absolvitur; at Corinio praemium convicij, sententia capitis irrogata, sat mollis, si moles eriminis afficti juxta ponatur. Sed capiti etiam parcendum duxit, amavitque Vilis alioqui sanguinis parsimoniam Mar se halet integritas; illud egregijs, quibus Patriam serenat factis ad ijdieiis, ut vitam hominis deprecaretur, qui alienae famae vulnera sto amaret, Cedanum deportari tantum modo scelus jussid, ubi poena desidiae irrogari solita erimen plecteret: ne in eo quidem supplicio amans constantiam, cui reum exemit, tanta Ducis magnanimitas, di inaccessus etiam leni, ori vindictae animus, pulchrum vindictae genus autumans, vindicta non
Hue u e Regni dissidia, quae sopitis partium odiis tandem domesti- .
ea pax excepit adulto ec ad ultima eunte Aprili. Pristinam in formam reclusia omnia, di nova consiliorum forique pulsa ratio. Pacis jam bellique raras ineonsilijs data opera, ubi e Proeerum voto arma in Turcam violati Dedeis ris α rapinae reum decernuntur. De numero ec delectu militiae, destiis pendijs veterano legendoque militi conditae leges. Numerus militiae ad millia sexaginta decreto pertigit, non ultra dimidium eventu postea pro gressus. Lecti Centuriones ec Tribuni: indictum multiplex tributi misnus, privatorum aerario saepe augendo, quam belli nervo opportunius.
Ad haec invitata in belli societatem Litvauiae arma; ad Europae Princeps decret
525쪽
A. . i673 decretae legationes. Pulchra consilia, ni exitu negato faedarentur; e-- Tnutii Conliliorum fato, quae proferuntur tacilius quam fiant. S. solatia 4ngerunc ae fauita rerum praesagia. quam diu audiuntur. Nam α vecti. galia moram passa , cum urgerent it 3 pendia , oppignoratis demum ro-vicii in lignibus refusa; in exercitus dimidio minor, quam edi et o Comitia sanxissent. Castra ad Squaravani lita dum Rex inviseret, affuit Mais gessehaluus, instructo exercitu Ma ellatem adventumque Principis veneratus. Pol tridie sub tentoriis itum in belli consilia, ubi pleriq. proceres cunaiationem armorum suffragiis proscribebant, non satis tamen con- stantibus, cum vota rim: in te profundius Mare se halco, α jam jam iter in hostem imperaturo, odii dui moram poscerent. Regena interim vis --.Hὲ Vcbemς uter, quae paulo ante illum corripuit, castris eia cedere ebegit, ad extrema properantem Leopo is accipere juta, Prin--Μum Ma cipis salute a Meuiuis conclamata. sua re summam rei gerendar in Marshasio. resulaaluum cum summo armorum regimine, ae coelesti uni suppetiarum Volo transfudi L. Inter suprema officia, gravissima oratione iuuitit Mareschalcus : se quidem imperium armorum capere, sed non perinde belo ' - , capiuntur: primordia penes utrumlibet esse, hostem vi ' civem, sed exitum uni officere. Quid si Mars aleam invertat, dc malo ultimo polo nulla implicet Quare ut sibi summam belli gerendi, siu principi conservandae illustris militiae auram incumbere, quid enim virium superesset, hau antissa r quae tunc hostem reprimerent, naclum profligarent copiae . Hli totum viritim emundi, quidquid avitis angvjnis ec vividae virtutis patria suo sinu complexa. Vix esse illustre familiae nomen, quod arma non induerit. vix bellatorem armis stren um , qui non signa virtute nomineq; auxerit: Poloniam se castris i tam infudisse; totam ab stirpe perituram, si quod in nos fortuna scelus audeat: Nec minorem iacturam Nominum , quam virium fore; ubi Patritiis arina Equestris Ordinis permista Martem Polonum juxta ac Lilvanum in parem ducat aleam . Ni manus haec Thraeiam dome P.
cerviem omnium jugo inta mi atterendas, α Poloniae suis insepultae r Ueribus illud Poloni vatis inseribet;dum. Cum populo jacet bis, cs ipso eum Rege Regnum i Quare eas demum Regias partes fore, peregre bellantium integritati consultum velle novis i terim coactis viribus, si hae in Dacia periclitentur. Audita haec, di mel oris exitus spes ingesta. Secuta dein mutua officia atque vota, inter quia Leopolim Rex, Mares chalcus movit in barbaros, triplici viarum tractu ex ercitum dispertitus. per eximia tune bello sceliei prolustam , inset Iis aro, hus, nec ultra rapinam passis. Id laudis per imperia datum Nicolao Siemavio copiarum regni Signifero. Hic trium millium equitatu assumpto egit, quod ab Heroe , atque ab Heroi eis speres aquilis. Rapuit hosti eum urbibus vitam, metu alibi praemita jugum extorsit, quod accepit Satan via, Jarmoliniet, Zynho cij, ubi praedatricem manum diu scelere frui nefas fuit. Nec nostra tantum repetiit, sed hostilibus etiam cum spoliis ivit in famae capitolium. Turcam obtulit campus, nee praedam minorem. Nem pe annonam Camen o liberalius submisit Oriens; ne deesset quo scelus ravioris viveret. Sed annona haec praeda militi Stentaviano fuit currusque frugibus referti melius palatum alere jussi. Hinc alacrior felici commeatu miles interamnem Roxolanam seu Mied Zyboriam petit , Stentavit Patrimo nium; quod illi mox ferrum reddidit. Nam di si pronis Civium in haeredem animis., opposita se se violentis furor, qui Turcas armaverat. His inter
526쪽
ter Civitatis angusta fusis, reliquos, quos arx aceeperat, cum arce vis Obdi-nuit; ibi etiam experta, nihil imbellius elle Asiaticis, ii non molles alaimae ingruant bellaturis. Recepit ergo haeredem arx de civitas, recepit 5c praeituliavidioris; quod utique urbes ut metu frenat, sic in offieio retinet. Adhuc arma felicia Barum progressa, quod Alexander ΚrycZynius armis Tartaricis inlederat. Huie gubernadula urbis, praemium perfidiae ae defectionis a Polono fuere quae Mahometes Orientis tyrannus transfugae obtrusit. Nam apud barbarum venale etiam scelus est, di praemia capit aut deposcit foedufacinus. Hic vero Alexander E Scytharum propagine fuit, qui olim deductas in podoliam. Vothyniam, Lilvaniam coloni js, stipendiamj Polonis perio eum originis effem, nuper ad Otto manum transierunt. praedux in faelisnus suit Alexander, di hino urbanae militiae regimen; desijtque ibi virtutis elle praemium honor, demum fatis, quae pridem fams obstrinxerat, Bari gubernacula filio superstiti celssit, atque ut securius esset tradux in stirpe i eius, e pijs firmatum, quas milleni aeque desultoriae fidei Scythae Lubeos vulgus vocitat conflaverant. Hi ne non perinde Barum, ae aliae Stentavio urbes patuere. Juvit loei naturam pertinacia civium. qui perfidiae asylumnaesti, lecurius, moram in deditionis consilia poscebant, ante hane oblivia flagitij. illulaeque fidei ausi paeisei. Mora flexisset in subjectionis arbitria, feci moram Ducis imperia vetuere. quae in castra signiferum revocabant. Quocirca securitatem perfidis pactus veniamque ad milii in obstri etam fidum piaculi, castra repetij t. Porro exercitus ad Tyrae ostia, qui vicum Luxa dieium superfluit, jam pertigerat. Splendor nominum armorumque eum virtute ac numero in decus militiae conspiraverat. Pulcher erat ordo seriesque signorum Cattrensium. FPlos inerat procerum, α primarum in Regno propaginum nomina. Adeo non vili sanguine itum est in barbaros. tantus vel gloriae publicaeque rei amor, vel nuperae labis abolendae studium animos impleverat, Tyras transmittendus fuit eo loco, ubi utraque ripa Leuhici iuris, hic imbrium vi alictus vadum negaverat, re ausos per ipsa tranare pericula, vortici implicitos gurges hau lit. Ratibus ergo frenati fluctus, exercitum pia id ius transtulere, mitiorque sub jugo Neptunus fuit. Traxit hic trajiciendi fluminis labor plusculos dies, hinc praeclarior , quod hostem latuerit. Litvanam aetem post Lechicam accepit amnis, sed prius alij extra amnem inibi fluctus. Querelas excivit commeatus penuria ex equorum strages, quos incommoda viae ablumpserant. Et favit querimoniae veritas; sed commune id socios belli'; malum. Stativa insuper ec quietem taliae caeli injuriis ac inter viarum aspera vires deposcebant; alioquin prius visurae suoru nisi nera,quam hoste ni si mora tantisper intercederet, dum Tyram glacies ad stringat,ec frigore eoncreti fluctus bella transportent: dei atque omnieat is penuriam prius, quam hostem, depellendam, sic ad imperia Ducum promptiorem vehemens victoriae argumentum fore militem, quem servare potior sit imperatoris gloria, quam hostem stemere. Frequens militiae corona locum oppleverat, ubi haec urgebantur. D prompta simul ab animo, quae obliqua premebat suspicio, alias latebrae amans, per superiorum annorum quoddam contagium, quidlibet suspicandi, ec cunsa torquendi in sinistrum, quamvis enim, quae in vulgus atrocissima jactabantur, lex publica damnarit convicij, nondum tamen ad summum omnia suspicionum inplerisque exhausta, corruptissimi saeculi vitio, semel in deisterius credita non facile discernendi. Perculit Mareschaleum inopina cunctatio quae fatiscentem Patriam auxiliis pene in acie exarmaret. paueis tammen intercessit, gravissime praefatus e Male moram exigi, cum res a Pa
527쪽
A. Qi673 posueret: Sero item reprobari a singulis, quod probatum sit antea universis: at in holtem decreta Regni suffragijs arma, non moram imbellem: pulchrior post bella quies, seu redeas victor, seu cadas non ingloriosi s : suo demum arbitrio quisq; ageret, se hosti ae victoriis ire obviam : id Comitiorum plauita, id Regni calamitatem depossiere: nullius consilia vel exempla sibi obieem laudis positura, aut ante revouatura in patriam, quam hoste perdito, Patria i alva : eligere se belli aleam, quam certam ab otio labem : deniq; stare fixum animo, aut redire victorem , aut gloriose gestis immori. Orationem Ducis non secunda ad murmuratio aecepit, di coepta in deterius ivere, nam vix dum plena luce postridie affertur, vota transi isjsse incerta animi decreta, nee ultra processura sociorum auxilia; ingens Polono Duci curarum auctarium. Nee supremum Lilvaniae Ducem belli tois zά, L; laude eonspicuum crebri suorum questus non reddebant anxiii. Somia ista I I- num illi eripuit labor in opprimendo malo, quod per commilitones iverat. oeitudo Quia tamen noverat aegrius occultari vulnus, quam aecipi, imb idem te-gemio ali; plaeuit ab amici colloquio medelam capere, cui aegritudinem ais . nimi detegeret. Is fuit Aquilifer Posnaniensis, vir ad armis de consilio stren, as Potissimum spectabatur, rectus citra meum di emen is, i m. - Veri speciem, eoque quibusvis apprime carus ut in hujus sinum anui miserit mi arcana effunderet, Vetus viri amicitia fecit, summa alloqui; di querimoniae; Rem ultra condictum procedere: praevolare aquilas Polonorum, se legere Vestigia non expectatos, o in eo devinctam fidem exigi: relinqui se se a tergo, eeu bello inutiles; temni auxilia, quod non curentur dum veniant. qui sic praecurrerent, quid aliud agere, quam suis praeripere comeatum depastua, foetjs deserta sola de vastitatem relinqui Ad haec stipendiariae operae tempus elabi. quod metam serviiij praefigat, bella ad extremum differri pos- αἱ νυ=ο---Dux amice, ideoque praefidenter Aquilifero, contra liberali facun-d me eoo. dia disserenti. Inerat viro mirus in dicendo lepor , dc gratiae raro foederuus illigata libertas. Bellum is communi susceptum consilio memorebat Regni calculis hue illatum, Dueatu Utvaniae ad haec ardua, sed pulchra inflammante; neglecta haee laesam imperij reverentiam inferre. Nec in volentiam arbitrijs situm, ut bella differant; auferri quippe periculo consilia, hoste tam vicino : arma socia haud quaquam temni, quae tantopere optentur:
sperni reliquos, si alter praevolet, nee praeripi pascua quae nulla se usquam ulli offerant. Quid, quod plus periculi subducta ingererent auxilia ,
sponderent adducta praesidij exemplum enim ad alios auxiliares ituru, di orisbanda milite signa . at hine hostem erigi, animos sortium labefieri necesse; denique non potiora nune stipendia, quam patriae sacrorumque tutelam, nee stipendi js bellandi moram definiri sed communi periculo. Deprompsitae illa, quae diluere veritas suasit, quorum pleraque inficiatione depulsa. Tenuit Ducem Signiferi oratio, di omnem ab animo aegritudinem abitersit. δυς- ' eonfestim in Mareschalci tentoria , ubi plenius sopita, quae vires a R distraherent, aut cis Tyram sisterent. Quare paX armorum animo rumque turbidum illud excepit, idemque utrumque militem ardor ultra Ty- , ram provexit. Postremus amnem calcavit Mareschalcus, cui in ulteriore p. 9 eo ripa defixo obvius Andreas Notir laeta nuntia pertexuit, principi Vallachis o Priseops ab arcanis di intima aure. Propensam Vallachi in Polonum voluntatem de manebia prompta in barbaros arma obtulit: sed moram tacitum foedus non sinere, m/ofert periculum creet, ne lento molimine se pulcher dolus extra efferat: Vs ιμ- celeritatem triumphos canere, ubi cunctatio vel hostem vel auxilia eripit: ' certam hosti perniciem ab inopino malo. Verum illa Daciae in polonos inclinatio ultra arcanum enixa, discrimen Stephano Principi mox ereavit. Castris
528쪽
Relatis Choc mensis mictoria 49ς
Castris proinde illum expulit jultus timor , dc nocturna evasio periculum Asi6 7si elusit. Soeium principem malis eximere, curae Sobieleio fuit; submissusque
periclitanti equitum globus sub Lorycij dc MigcZyni j ductu, qui in arcem
SoeZaviensem superioris Vallachiae citra noxam dedueeret. Par itineris du- si ctus nobis obtulit Ottomanteum legatum ad Poloniarum Regem. Visum Dinci re purpuratis Heroibus honoraria in sipeciem admissione uti; at armorum apparatu percellere barbarum potior mens erat. Datus is muneri, quod gese Legatus adsit, honor. ille publieam Regni salutem sterili voto, di cui fidem sacrilegi- Regem ν Um gentis ademerat, prosecutus. Postulati ab eo codicilli, quos principi perferret: Duei permissum haustae literis notitia, maturare negotium, ii quod ferrent. Nam fama legationis ante huc permanarat quam legatio Perme aret. Sed vota elusit tumor, suo Principi decessurum ratus, quidquid hono ris demeretur literis: lili vero adimendum, si alius quam Monarcha sigilluliterarium solvat, Regium iu duntaxat esse, ad quem imperio ageretur cer tum sibi hujus regiam adire, nec nisi fatis iter praeverti posse. Nihil tumo ri repostum; nee tanti intererat e literis n3sse, quod pacta panderent. Via Regia permissa barbaro, quam mox inijt, pleno sub signis exereitu inter harmonicos militaris musurgiae concentus legati oculos praestringente. Eam de nium vocem ab eo fulgor armorum expressit, qua in aurem Ducis immur-m Urans monuit, moram coeptis DuX ad ijceret, haud propero Marte ruendum esse: opinione citius se pacis nuntia relaturum . Raptantur dein
copiae in Daciae intima, ubi disticillima viarum prope Hierasum superata, in siluae olim latrocinijs infames . Sparsus per itinerum abrupta miles, ocul ibi vallibus, alibi crepidine vel aucto torrentium tumore lentior, biduum morae inibi Duci indixit, dum in plana evaderet. Adest interim nova cum Joanne RZeeZycio praeda. Primos Moldauiae Dynastas rea in principem singa illi fortuito obtrusit; ulra omnia sibi ominantes, solenni improborum poena, in quos conscientia tribunal agit, ec ante sententiam condemnat. CR-ptis in paenam timor abierat, violatae fidei reis, quae polonum inter di Mob ad avum iis conseijs arcano scedere alebatur. Sed cominus aecepti, quam n sertoressas praesagiit, nostrisque permisti copijs, quadam amicitiae specie, potius eripiendae deinceps fugae consilio. Eodem loci dieique alibi quaesita di capta hostium inuicia, equites duo, quos Turcae Spalitas vocant. Nil ab hi. QR- ου T. .aptivitas expressit: sola Ottomanici laboris comperta improbitas, quem muniendis ex arte castris augur exiiij metus, vel iiduciae alendae amor indixe rat. Numerum hostilem supputare nescijt incerta oratio, uti di de Tauricae auxilijs fides captiva fluctuabat. plura didicimus e Daco centurione ad Hasseimium de utriusque Daciae castra tabellario. Hunc Stephanus Princeps egregio suae fidei documento, in Sarmatiae castra ire compulit. Aiebat is castra imperatoris darbari, unde nuper cum literis exisset, ultra Danubiusta , ponte fluctibus injecto connesi. Numerum militiae infra veri calculos repensuit, quem non ultra sex millia proferret: Lapsun Bassiam trahe re majora auxilia Husseimso, cui summa belli gerendi potestas ad Imperatore lorientis demandata, innectenda; quo tamen omisse Iasisos e Put rios mss Vallachiae Basiam petijsse , ibique Stephani mulctando facinori , PR imi in Ceι-lἀtio , coenobijs fanisque strenue expilatis . desectionem flagitio ma- δε jore castigasse , fixis demum post tam egregia castris in Celsiora . Hinc deliberationis bellicae materies, ut fortuita dare solent. Prima an- e bellum arena secum consilia commisit, quem primum arma Sarma m--ι κια io' peterent. Bassae ad Celsoram fixi interitus quibusdam vota occupat prmo v minuendas, quae Hiasseimio irent, vires )actantibus: paucitatem exitio λ- re obnoxiam, cc delecti Bassiae famam novum contra Huctimium fore te
529쪽
luna, Imb a priore seeuturae cladis capienda praelagia, primo fortunae piaculo subrui plerum s te animos, prout prima cesserint, lic de omnib9
prael .gos: minoribus triumphis ad palmares praeludendum, idcirco armis gravioribus securius collocatis, toto equitatu in auxiliares barbaras irruendum. Sed hae e specio I usjaetata, quam ut Putasta omnium ferrent. Vieinior hostis placuit ejusque interitus: perinde visum eli ante suppetiarum nexum majora convellere ,atque ademptis per ferrum auxilijs: idem enim hostis A eaedem vires caelis minoribus superessent, imo caesi Huilei-mia fama vires didatas metu coniiceret aut ma)orum dedecore ini fugam erudiret. Neque per minora decus nominis prensare fortium est. Uinckt, quem maximum pote it virtus. Non item sat securum ab armis gravibus divortium videbatur: incertum, quid exitus ferat, quid si nec ho-ctem ibi reperiat eques, ubi hunc a 1bcio quidem Principe submissus, sed tamen hosti obnoxius reponeret versae igitur in vicina copiae, M si ellusus humenti coelo imber viarum solida molliret. Late stagnarant cam-Pi, ec iter coeno foedaverant, donec tandem aegre per uliginosia gradiente exercitu, Ieucae unius spatium nos ab hoste dirimeret. Adhue militem Ducum imperia a triumphi auspici s abstinebant. Ludicro Marte prius in castris praelusum, ut ante exercita Virtus, errorem a manu ictuque Proscriberet. Demum nona Novembris instruEt a triumphali bello acies, ae per suos ordines scitissime eXplicata, tunc primum pugnae praeludia placuere ab Athanasio MiacZynio levioris armaturae legionario captata. Hic primae beIli fortunae objicitur, oc statim excubiae Turcieae prima illi victima, tum arma, tum fuga illas sustulit, vinctique, ad M resultat eum missa, principis victoriae argumentum . profugis sex cohortes harbaricae militiae suppetias serunt: sed nec ibi sat praesidij metu victis,auctuque hosti de deeus, utrisque Athanasio exitium allerente. Praeludi rusti gloriam nulla in nostris temeravit strages. Nam Athanasii frater praecla quidem fit tantisper hosti, sed vis repeti jt incolumem . Athanasij tamen cassis vulnus retulit, sed illaeso Hero is capite, quod non ausum viole referrum,thoracem illi et fregit hastile barbari eum; sed nihil in latus inconcussum conto licuit. Tandem Choci menses campi, olim etiam nobis ita- laureas faeeundi, nostram aciem aeceperunt. Porro Chocimum, areis nomen est . quae Tyrae fluvio Podoliam a Dadia dirimenti, depressiore ripa imminet, Areis dextro lateri objacet ejusdem vocabuli oppidum ad quod per praerupta re scopulos iter, nihil in oppido pulchrum, praeter commune cum arce nomen, non muro, non sepibus ambitur, nihil ad illam vetat pecudi, ne dum viris: mapalia virgultum, aut panna paIustris condit, quam lutum pro calce adstringit pariter ac deformat. Sinistro arcis latere clivus clementiore jugo assurgit, qua Tyram pone praeteri hentem despectat, praecipitio horridus, eundem arci pons praealtus au- nectit a neu aliud ad arae in iter. Altera Tyrae ripa, podoliae limes ac ini lium est.Superiore arcem dc Zwaneeum oppidum Choc imo intra pilae toriamentariae jactum objectat; oppolito lateri dissitum duabus leuetis inelabat Camene eum. Husseimius colli, quem prope arcem tumor extulerat, castra circumsudit, quasi sortunam cum loco raperet, quem antea Conistra Osmanum sellator Polonus insederat. Pontem insuper ratibus fluctiu- antem ferreTyram coegit,extremu pontis zlaudente propugnaculo,quod immani opere labor excitavit,Polonus dein obtinuit. Castra vallu de fossa munierat, nea non quadrasinta fulminatrices machinae firmaverant. Amis
530쪽
nis sic praemunitus, Polono e Podolia occursuro aditum vetuit, sed ly- ας i5 aras finibus Podoliae illabens alibi Polonum trant tulit holti praeter spem aliunde illapsum, qui frontem munierat. Promptum Jam fuit nostria confligere; sed barbarus arenam detrectabat. iotra valli tutamenta, laceiarunce ignavia metu, an jure , incertum : valla abdi Luna tenebant , o nec vis proliceret. Bania in auxilia sperata moram retulit, quae Balia a Celsiora, Tartarus aliunde ferret, α libbatiam inferret castris, quod ea dem delevit, inde velitantium I urcarum minae, fatalem supremumque eum diem Poloniae, praesagio fallente, increpantium. Velitatum interim utrinqtie; nec paucos felix velitatio Turcas ubi tulit. Ex nostris
Andreas Modrgewski pocillator Siradiis, globum peHtore exocpit, qui υγι alis. summa cutis perstringens carnem extimam libavit. Thomae calescio liis Himilis ictus incidit,de tibia pedis saucium Romano Cocliti aequavit, Franeisci Lobylecti equum glans ferrea in funus icit, sestbre illae io, quod tela non suriant, quos triumphis potioribus fata destinant. Aufia hujus Georgius diei seliditas novis, di eb gratioribus, quod hostilitatem exuerint auxi-
liis. Duel Polono ulterioris Dactu Prinei pem clam innexuerat animo - .rum consensio. Crevit per occulta partium amor, qui armis e lam EP-ma post animos conjunxit, quae a Mareschalci nutu penderent, nihil non eiaι ex ejus imperio gestu. Urgendus jam in arma ta barbariae funus videbatur Oriens, qui nostram cunctando lauream differebat. quare ut viis Obsidio e ctoriae parantur audendo α trophaea statuit magnanimitas, felici au- 'ς Dr-dauiae racienda alea committitur. Obsidium hostile imperatur, quod mox in coronae modum barbari spelaeum circumfundit. Copias non unicus distinxit ordo. Praesectus excubiarum ripam fluminis obtinero jutius, Dulositio e Regione Ducis Moldavi. proxima loci tenuit cum ijs, quas ductabat nostrα -- legionibus Russiae Palatinus, vir Heroum saeculis invidendus. Hi ne reductiore spatio supremum Duuem cum lectissimis procerum campus ac cepit, α 3am inde in fastos gloriar iturus, quod insolitae messis ferax in laureas Duci eviruerit, pbst etiam in coronas: Vicinia obtigit alteri a morum Duel Demetrio Wimio lecto, cui a sanguine pariter ac mune re Ducis geminatum Nomen. Hinc modico intervallo legionar ij palatini Κioviensis se se infuderant. Coronam hane velut obsidionalem clauserant Lilvaniae Duces eum illii stribus copiis ad ripam Tyrae, qua Z a necum prospectat, latius effusis. Interjecti igneae militiae duξtores εe ful- σι νεν Inrnum emulatrices machinae quinquaginta, quae media inter legionarios spatia in orbem complexae. Primum ergo in hostium castra fulmen militares ex aere machinae profudere, quarum nitrati tonitrus aprae fecto ignei Mavortis Martino Kgiscio se itissime librati primxm stragem Pris,miae dederunt. Nec alij demere in foederum ruptore Joves, qui ignibus milue - ερο ε Di rent omnia, alibi Ioanne Denemarh, alibi Ioanne Ruthothio α Henri- covio flammis minaeibus taviente. Alia duo latera Tonantes talios pansa, re repetitum toties e Lilvaniae Vulcania fulminum horrorem. Nulla pars seralem procellam non vomuit; dc terrorem intenderant iratieueli aemulae simul undique tonantes machinae. Plegram dioeres Gigantibus fatalem, α Iovis ignibus cone utam iterum ec sumantem. Excussi etiam tum globi, cum sui exitio subitam pestem sueti effundere, quam intus ac velut in utero gerunt; Marte jam dc mortis Rrtificia quaerente, ad ingeni j laudem captante in caedibus. Inter hos tonitrus, quidam in speciem assultus adornatur protrahendis in aperta holtibus. Post Ioan- μα- nem Denemary traxit eodem complures gloria, quae ab arduis calcar apas u