장음표시 사용
571쪽
- Ωἰ674 occultaverat atrocissimum exhibuit hostem: raptim sequestrum omnes. imperatumque, ut aut Cost is vulgoque reliquo jugum Ottomani cupersuaderent, aut ultima expectarent certi, ubi per vim civitatemo cupasset, nullius fore parcendum vitae. Qiud ageret Primoribus destitutus, metu insuper Omne consilium eripiente populus y non tam miser futurus, si liberiati sive immoreretur: quam dum ad infamem da- natus servitutem trahere potius Vitam, quam vivere larium , suorum instiper spectare ruinam, & aequata moenia coamas fuit. Sic enim Tyrannus cmerat; nec aliter factum est. His porro ex animi sui sente tia confectis Turca expeditionem annuam terminavit, ebrius, form-na non tantum horum fortalitiorum vi occupatorum, sed etiam aliorum nam quidquid castrorum&arcium inter Dom&Hypanim, Η passim & Borysthenem interjacet, Ottomanicam adoravit potentia, Κ, bovia sola& Bialocerkvia exceptis, quarum posterior nostro tenebatur praesidio, prior Moscis parebat in fidem suam receptorum di cessit, sub di Sssum tamen, etsi non dubitaret pacatiorem imposterum riminam, utpote poenarum metu eruditam futuram, quo firmius m- hernium Dorostenci foret, Solianum HadZigier cum aliquot ultra d cadem millib' adjunxit. Rex ubi primum intellexit Turcam cum exercitibus suis Danubium versus profectum, relicto pro praesidio, uti disctum, Mitiano: animato suo de proprio peculio milite, iter in Ukraria
arripuit, ferrea ante cupiduS ibi coronari corona, quam aurea coronaretur. Resipondit Votis eventus: nam & Tartarum expulit, & unis versiam riminiam occiipavit uno dempto Gyhaom6: nec satis; hibemnare ibi insuper constituit. Quare distributis in stativa copiis & per districtus; Niemi Wiensem, Kalnicensem, Sta scentem, Berstatensem, ipse sibi pro sua stibsistentia Bractaviensem districtum elegit, tum m
xime inopem; quod Turcicus Gercitus totum mensem ad Lavet num moratus, totum eum tradium ad incitas redegisset. Quippe prudentissimus Princeps Irodigus sui potius, quam aliorum, ut reliquos suo solaretur exemplo, deterrima qixus, elegit, certo persuasus, Pol niam militem non deserturum, nee tam facile taedio assiciendum; si illi meliora relinqueret, ipse vero deterioribus contentus praeuienspersisteret. In ea statione cum quantis incommoditatibus nam non
nisi casia erat ) quanta item cum penuria Regi conflictandum fueritἶmultus labor Calamo esset, si describere vellet: fatis meminisse aut dixisse, Principem constitisse in loco desolationis; in quo pro rara ave Gallus, aut Gallina, boves vero & oves, ali ac, comestibilia prorsus nulla, pabulum pro equis non nisi stipula de casis rapta, fumo , com Νrupta: siligo, triticum, & aVena, quae utcuns adhuc Niemiro iis supererant, nonnisi ingenti pretio etiam per alia stativa comparanda fi ere. Sic vero distributus exercitus fuit: Niemiroviae cum sua divisi- one Princeps Demetrius WissoWiecki Dux exercituum subsistebat; Kalnici Colonellus ΚοZubski Capitaneus Litensis; Stavi scis Palatinus . Rustiae Dux Campestris Regni, Berigatis P sectus vigiliarum Ri ly BidZmski, cum Zbrogka Praesecto vigiliarum exercitus & cum Ro-rycio Generali peditatus; PaWolocali Princeps Radivilius Dux Campestris M. D. Litu. Mohilowiae Mevushi Thesaurarius Curiae Regni ad ipsum Tyram stativa habuit, simul p commoditatem frequentibus excursionibus infestandi Valachiam, nec sine praemio & praeda hie=labor fuit. Exercitus Lituanici non nisi exigua pars penes Campestrem Ducem remanserat, alij omnes Michaelem Pac contra verbio Reri
572쪽
Informatio de Choe mensi mictoris .
ab ipsb datum, quo promiserat se in interiora riminis Maiestatem
comitaturum, secuti in Lilvaniam discesserant, relicta consistentia sua Barensi. Barium id Rex praessidio Turcico evacuaverat, coacto Jancetaram strepitu armorum se victoris potestati permittere, & Majorem Legionis suae Dragonicae Zaliue dictum pro praesidio imposuerat. Et hic primus ab electione annus est, non sine commodo nostro peractus; nam quamvis etiam de hyeme Tartari stativa nostra frustraneis excursonibus, utpote sine Ductu suo fatigaverint; Me scii nihilominus opera Rasino iam nostram fecimus, ct ex Valachia Dequenti xibus ejusdem excursibus praedas egimus. Sequitur secundus ab Electione annus, quem ibidem in Braclavi
ensi consistentia Rex auspicatus, totus in eam incubuit curam; ut DorOOenkum cum Cosaccis in suas partes pertraheret. Verum irrita ea Primcipis fuit intentio; quod Dorosteino versutus studiose tractatibus tempus extraheret. Meliora ille semper pollicebatur Smmianstio Episcopo Rutheno Leopoliens, quo Rex ad eos tractatus utebatur: astuta i terim mente Turcam respiciebat, quem assiduo per suos Ablegatos s licitabat, tandem n effecit: ut primis Martsi hostilis potentia taminia repeteret. Accenderat etiam Portae Ottomanicae & Tartarorum rabiem nost a velut in proprio securitas, & inierata in sortiendis per Visain am hibernis audacia; quare accelerandum rati, quo imperatos opprimerent, pensi habita renim penuria dc aurae vernae vicissitudinibus, Η nus imprimis cum tona sua potentia in desertos progreditur campos, tum quam primum tuta glacies terram aperuit, etiam Din exercituum Turcicorum Imbraim Basea assumptis secum in s ietatem armoruMoldaviae & Valachiae Principibus movit, & se cum Hano conjunxit . Quibus compertis Rex per exploratores, qui di hostes intenderent no norans, copsis suis; quae aliquantum stativorum incommoditate seΩta erant, imperavit; ut suis hibernis egresta quantocius in unum compus coadunarentur. Quo celerius faeto, ipsb Sabbato sancto Braclorum deseruit, & diei profeEtias iter ad Piecetaram civitas cia est ad Hypanim sita) solennium Pachalium causa totum dominicum diem d moratus est. Feria secunda Leopolim Versus movit, cui jam propinqui, or sic suum ad aliquot milliaria disposuit militem; ut si quid a Tartaris incursuris ingruere posset periculi, suis obstaculis prohineretur: Prii
Cipem supremum exercituum Ducem cum certa parte Zalotas, Pal tinum Rufi, Zlocetoviae, Vexilliferum Regni SienaWai Braeranis c stituit; cui mandavit, ut Tyrae, Po cis alijsta tractibus attenderet; ipse vero ciun Cataphractis ad Leopolim substitit ea intentione ut si quam laborantem partem adverteret, in eam mature auxilium disepensaret. Exercitus interim Turcicus in unum collectus sisdem institit vestigiis, ex quo patuit, intentionem aliam Paganorum non fuisse; nisi ut exercitus nostros assequerentur, & indispositos delerent. Nam tanta celeritate hostis nostros insecutus est; ut Barium, quod parvo admodum praesidio tenebatur, facili in negotio in eius potestatem V nire poterat, negligendum duxerit. Verum elusit eius intentiones nostri prudentia Regis, qui providet universa, timet nihil; etsi nullo Co- 1accorum subniteretur praesidio, cisius vel maxime gratia in nrai-niam deviaverat solicitatiuus Dorosetentam; ut militem colligeret: quod ut dixi supra, effectu caruit. Nam hiberna Regia in Vistinia ita ad incitas rem reὸegerant; ut vix nomen Colaccorum CZyhyr i rema
serit, ne ibi quidem reliquum latinim; nisi ut itidem dictum est,
573쪽
AEC. 1674 metu Ottomanicae potentiae tractatibus ad speciem lucratus tempus, Regem decepisset. His intentum aestuc, adhuc Tlocetoviae existentem Ablegatus Hani nomine MuraWski, qui in Polonia natus & educatus, nuper impetratis literis liberi passus a Michaele Rege sub praetextu pietatis, visitandi scilicet sepulchrum Christi Patria excesserat, deprehendit, intimavit , Hanum pro amicitia Veteri monere; ut ali quos ad tractatum cum Duce Turcarum mitteret. Non abnuit Rex sic stantibus rebus nostris, & expedivit Stephanum BidZinshi tum Prinsteium vigiliarum Regni, nunc Sendomiriensem Castellanum, & Chri stophorum Κorychi Succamerarium Culmensem, Generalem pedit tus. Hi profecti cum credentialibus obvium habuere exercitum Turcarum circa Manaramum, ibidemin Offenderunt Hanum, utcuili, sive ad spectem, sive reipsa favorabilem nobis, Imbraimum autem B Oam pro more gentis fastu tumidum, quod non ignoraret infirmitatem nostram. Denuntiavit Hanus adventiun Pleni potentiariorum Ser hero sive Turcarum Duci; qui cum superhe eam denuntiarione excepisset interrogasset j, qua de causa venissent & adjecisset duobus verbis totam rem absolverent; tertium se audire nolle: respondentibus nostris eam materiam esse, quae nec tam paucis Verbis,
nec diebus absolvi posset; reposuit, postea se illos auditurum, remox dato signo prosectionis Lbaragum perrexit, eodemque plane momento, quo ad illud constiterat nullo ni tio ruccupavit in ocissis Ablegatorum; quos de industria in montem deduci curaverat; ut eorum animos tristi spectaculo timocentis populi in servitutem ab isti vulneraret. Hoc pretium tulit ignavia Pi incipis WisinioWiecisi, qui haereditarium propugnaculum meliori ad securitatem praesidio, cum posset munire contra hostiles impetus neglexerat. Non interim feriari Tartari, aut suis deesse lucris: more suo nulla sibi concessa quiete, excursionibus faetis proximas infestarunt terras, vastarunt Provir cias, gentem , de gente transtulerunt. His indiciis satis superi edocti Plen potentiarisi nullam spem tractatus superesse, ex nunc ab accepto Zbarraciformidine magis, quam consilio ducti dimissionem expetierunt; quam etsi plenam obtinuissent, literae tamen liberi palstis illis ne tae sunt: unde ex vano periculum sibi ominati nam negasse literas idem fuit, ac fas dare Tartaris, eos in servitutem abripiendi udei Pana norum Odorati; ut se in tuto reponerent, ad G ak Murgam sive ductore Nahab ensitum, oejus filius non sine miraculosa dispositione naturae in dextro habebat latere, tum , actu captivus apud Regem degebat, se contulerunt, promittentes suffragium, & instantiam apud Rege proeliberratione praerelicti eius filii ; si vicissim hanc praestaret gratiam & p
riculo eos eximeret. Secundis auribuS admisit consilium Barbarus, α hoc pretiu pactus assumptis quin*suae legionis Tartaris, pleni potenti rios proxime Llocet iam deduxit; ubi cum optima parte exercitυς Palatinus Russae tum morabatur. Eo ubi deventum fuit, recessit ab illis Tartarus: at pleni potentiarsi videntes se se nondum defunctos osse omni periculo, non nisi notitia de suo adventu & reditu Palatino Rusisiae secta, vitatis rectis semitis' Bushum Versius arripu&e iter, & o liquis per diversa loca viis. in quibus utinant firma praesidia erant, nocte presertim adjuvante ad castra Regia delati, intimarunt spem nulla reliquam tractat is esse. Ita Principem nostrum lusit hostis, debilitatis nostrae conscientia laetus, tanto imposterum tristiora editurus exempla. Promovit Exercitus suos deinceps in Viscera Patriae, EbaraZO accepto.
574쪽
vit sub Podhane & quia in via occurrebat illi vicina arx in il dis a. i674cta, Blido opere muro extructa ad mecpolstium Castellanum Craco Viensem pertinens, non negligendam ratus, quod speraret sine multo
labore id fortalitium occupari posse, Christimos complures in praedacessuros. Quare misit ad eos quendam de suis Balaam cum instrumemtis expugnationis. Erant tum in ea arce quidam natione Valaesii, aliquot taculis in antecessum majoribus in Rimo natis libere orti, &hie educati, viri militis assueti, & in eam spem progeniti; qui non tantum mores, sed natalitiam etiam indolem exuerant; iam non tam Valachillam Poloni, nomen insuper quale Sarmatis nostris consuetum est, irrioWsciorum susceperant. Hullus semilis de propagine filius post decessum parentum suorum plenissimus meritorum, ceu γ-m non procul a proprio stipite cadens, dexteritate & in rebus bellicis activitate defunctum reddens patrem ad eum respectum Konte olscii Castellani Cracoviensis, supremu Ducis exercituum Regni devenerat; ut virtuti parentis & propriae eius literas procuraverit a me;
per quas illi liceret vexillum computatii militis habere; de proprijs insuper bonis haereditariis c tanti tum virtus erat) in amplistima imia Regione portionem concesserat. la trium filiorum Pater existens ad siti & parentis exemplum eosdem conformiter ad militarem v cationem instituerat; nec degenerabat proles a stirpe sua, probavit profecto vim quandam non tantiun sanguini, sed etiam egregis educ tioni inine: hos ubi primum ad se cum aliis adductos ex pra dicto fortalitio intuitus est, satis ex vultu eorum legit, qui essent. Quaer re nihilominus illi placuit, quos se dicerent, respondentes se milites epse hactenus* Regi & Reipub. naume operam; ulteriore interrogat,one rabidus hic canis, occultum gerens in pectore virus, quo her icam Virtutem neci destinaverat, fatigavit, quaerens: quinam natione essent 3 adeo vultus inse Martis manifestus crudelem animum B seae quiescere non sinenat cumque resiponsum tulisset, quale optabat ipse, Veritasque poscebat, Valachos esse: ex nunc tyrannicae intentio . ni satisfecit, meliores fortuna d os his improbus verbis allocutus est mox sectitura executione: vosne igitur proditores sit besti Domini mei ausi estis insumere, mos vestro opponere armar faxo; ut Vestro e emplo fidem ciscat orbis praestandam Principibus: i miles, & hos per publicas vias in palis defigito. Nec mora; Tyranni mandatum tyramna excepit manus, & verbis facta dedit non sine vulnere plurium, α qua commiseratione, qua admiratione eorum praesertim, qui viros se res noVerant, Avou dc Proavos memoratorum sinceris obsequiis in Rempub: claros meminerant. His velut ex voto &praeclare gestis ba harus Poctaycos ivit. Erat tum in eo fortalitio pro Presecto Posad
wski Maior legionis Palatini Cracoviensis, & praeterea vexilla quatuor Polonici equitatus, suffcientes hi videri poterant propugnando forta litio, si pares animi viribus fuissent: at proh dolori pri missis Tari
ris, qui Zaloscis, ZIoezoWiar, & Breterarus praesidiarium tentarent robur, cum non ignavas per ea loca comperissent animas, hic pretiiunlaboris respondit: nam ni Emissarisi agnito, pulveris quidem abunde, exiguum autem virtutis PotaVcensibus esse, continuo arcem suis ci xerunt cohortibus, certiorem reddiderunt Turcicum Ducem, Veniret modo, ostentaret arma, non dissicile futurum dictum occupatu fio talitium. Nec aliter factum est, venit & viciti Affecit hic ausus acer bius Regem: quod ex unius infortunio omniim aliorum in eo tra-
575쪽
ab H 74 ctu existentes arces maneret, dic huius maioris traditione aris prin aeret. Nam Podhamj unim ex insignioribus propugna iis erant, S. copiosb instructi populo & aliis rebus ad sifficientiam muniti. Qua-rae mandata recipitavit ad omnes partes exercitiis; ut quantocius succursurie in unum coirent. Adfuere mox Princeps Radivilius Pr cancellarius dc Dux Campestris M. D. Utv. cum non contemnenda parte copiarum, tum Polubrishi Mareschalcus M. D. Litu. demum tiam Pac supremus Dux exercituum. Hisce praesidiis stipatus recta in succursum movit Pomaycos; quanquam id serum fuit: nam iam in potestatem hostis illa arx concesserat supra memoratis conditi ninus. Imo in vicinia insuper duobus inde milliaribus muro eductam arcem Zavale dictam celeritate occimaverat, in qua praeter numerosiam ple
hem ipsum dicti fortalitisi possessorem Marcum Maho-eckI, Germ num Castellani tamenecensis cum consorte & liberis, item vicinos Nobiles cum omni deprehendit suppellectili, barbarae , subjecit servituti. Inde continuaturus cursim victoriarum suarum, cladium autem nostrarum, potentiam & furorem suum Tyrannus BucZacZOs ote
dit, nequidquam insequente Rege. Etsi enim vestigiis hostis insisteret;
celeritatem tamen illius, qua velut per occasionem novas exagger
hat clades, intentionem Principis praevertebat, tristi ubique per vias crudelitatis suae signatas argumentis spectaculo relicto, magno scilicet
cadaverum numero recenter qua caesbrum Turcica ea, qua man alium selopeiorum exoneratione peremptorum. Necesse ergo habuit
tantiter ad Posiaycos subsistere, dum exploratum missi certum quid, quo se hostis vertisset, adferrent. Interea Bucetacram diei unius itinere PotaVcis positum eadem ista subire coactum est, quae PodhVO αZaWale experta fuerant, solo inluata civitas, arx utcum, in edito posita furorem hostis elusit; quam hic & nunc negligendam ratus, Trem- Wlum movit, certus: si hoc propugnaculum sitae fecisset potestatis, reliqua taciliora futura. Αα ea in praecella rupe suspensa quodammodo est, latem prospectui paten civitas insta in valle annexa eidem, nullo opere munita: unde incolae illius convasatis reculis in arceip se rincipere coacti, quo tutiores forent; Nobilitas insisper universa congregata salutem suam tutatura in idem munimentum confluxerat. Prie
rat tum cum praesidio iussis Regis Ioco huic ChretanoWski ViceMol nelius Legionis Temeri Capitanes Leopoliensis. Fortuna ea arcis fuit, tam generosiuri Praefectum habuisse, uti eventus docuit. Actum enim etiam de illa fuisset; nisi ipse cadere potius, quam tradere manifestus O vio in pericula pectore inclinane in hostem Nobilitati seniora pers ins set. Aderat Barnarus nescius a tergo, utpote jam Budcraci existentem iminere Rege, nec morare ab adventu suo ex nunc fossas ducere, te lare promissis & ultima minari. Jam ad arcis ipsius moenia perVenerat opportunitatessi loci usus cuniculos sub muros egerat; unde nimium constemata n ilitas animis cadere; sed non Praelectus: qui certus d fendere , constris, quo loco cuniculos hostis moliretur, cum aliis c niculis contra agere & eludere hostiles non posset, ipse sibi eum i cum, si fors per ruinas illac insultum tentaret Turca, defendendum assumpsit. Quamobrem in aperto virili & militari animo cum expossitissimo quos suorum constitit ignorans quid interea coacto consilio Nobiles inter se agitarent. Triginta circiter Nobiles conflux xant : hi relictis stationibus suis, quas pro more militari per muros ad defendendum sortiti fuerant, per si in praesenti an uia pericuit ' limi
576쪽
Informatis de Chorimensi victoria o so
lum, ad grandius arcis hypocaustum in tam misero statu de salute com iis A. bituri convenerant, Jams vota dicebantur, quibus conclusum arcis traditione vitam suam redunerent; cita fortuna Praefisisti uxor audia. to eiusmodi sancito, fortior viris stemma, per saxa & ignes hostium ad Virum, ut erat armatum indicium rei detulit: nec mora periculum enim urgebat ut stricto gladio armatus erat; eo in acie contra hostε certaturus, ad ea comitiola perrexit, ferros pro scipione usus, ja hinciam illum qua in cervice qua temo feriens, si non voces distribuit, ceria alia persuasit vota: haeccine fides dixit) Nobiles vestra est y si cine stationes deserere licuit y Superi vos perdanti non hoc tempus est, ut coactis comitiolis vestram probetis Nobilitatem; sed armis: pFcendum nunc lingvae, non manibus est: nunc tam consulendum bene, quam fortissime defendendum. Si libet traditio; vos mihi prima meta futuri estis: nae ego vos prius ignibus consumpsero, quam h stem. Utrius sive ab hoste, sive a me iam qiue timetis vobis imminent. Haec dixit Felix Mareschalcus; nam secuta hanc directionem s licitas est fortalitio intacto . Rex interea cognito per indices quanto indiscrimine Trem Wium foret, succiumndi quantocius avidus, prius quam cum toto exercitu, quod propter obstacula traiectorum, mo
tium, & sylvarum, vias angustiis impeditas, cum illo accelerare ΛΔ posset suppetias ferret, signum dare jussit inquisivites: num qui spe praemii, quicunt illi essent Pedites sive Equites necessitas autem magis Pedites ob trajecta postulabat festinatis itineribus Muste presertim
adjuvante, per *lvas Trembo lum peruere vellent, aureo in singulos qui se resolverent, pronuntiam η adeo Principem zelus succurro di oppressis occupaverat; ut sua prodigere mallet; quis suos, raro exemplo amantium Principum mue cives ac se ipsos: unde quid mirum sic illum exal e caput, quo nihil pretiosius y fecerunt illi pretium in tanto pretio habiti cives. At non hic stetit amor Regis. Nam cum
oleum & operam perdidisset pia eius intentio, eo; quod appretiati illi,
quamvis corroborandis animis eorum aliquot vexilla addidisset, vix e antlato milliari panico terrore retro acti redierant: non remisit nihil minus a praecelsa cogitatione sua, sed velut a repulsa priore ardentior Nierato proVocare ignaviam militum, tentare animos, pretium itidem laboris ponere. Cum nec ea vice melior priore successus fuisset, quod aeque hi ac primi vano repulsi metu regressi fuerant, videns finistra se Per mercenarios sortimam arcis conservare voluisse, ipse periculota plenum opus aleae aggredi statuit, invicto animo suorum ignaviam & v, ces Dnus suppleturus . Movit igitur Buctaceto & in eam delatus viciniam , unde sonitus tormenti audiri posset, explodendum unum censuit quo Turca disceret proximum jam hostem esse supraPhilistiim. A
diit Barbarus, nec tamen adeo statim expavit; ut a fortalitio recedere vellet, quin fiducia non tam tacile Regem cum Mercitu adventurum, quis lacile ad se sonus tormenti delatus esset, quantocius cuniculos e pediri jussit, quibus feralem stragem daturus, nisi coelum vetuisset, crindeles sturus oculos, in verticem secessit montis, eos etiam Tartar rum innum velut laetam exhibiturus scenam esset, invitavit. Verii spes sua ebrium Tyrannum uti aluit, sic fefellit: nam hinc non succede te cuniculo, illinc vindictae imminentis a tergo metu perculsus utut mmularet fiduciam tandem in fugam abiit, aeserta , obsidione Camen cum versus intendit iter. Sed nec ibi diu tuto esse licuit. Cassi enim comtigerat, seu potius incautela, ut de Maaexploratoribus unus Commi- litonum
577쪽
a. io 4 litonum Odiomai dictus de vexillo Martini Bohula in manus hostium incideret, qui statim ut captus suin Hano oblatus, quaesitusque ab illior quis esset y num & ubi exercitus moraretur φ Rtans ipse adesset y quorsum, contendoeet y respondit se Comilitonem esse de exercitu Regio, ipsumci exercitum ad Κas ero stos reliquisse, Regem l psum praesentem adesse, rectas, contra illos tendere. Effugit hic post tridulun manus hostium, probatumqj postmodum ex indicibus, quos nostii ceperant, in haec verna dictum ristem respondisse. Quis tum te ror tremori, hostium fuerit ad solam magni nominis famam ' scribere necesse non est: res ipsie locuta sunt. Timor addidit alas, summa celeritate rigani moverunt castra, nec nocte quidem quies concessa, diem noctems per Tyram festinata trajectio est. Inde sex milliaribus ii die erantiatis ad Prutum deventum sub Pererito, tum magnis passi, hus praecipites magis quam euntes securitatem hostes quaesiverunt. Ι stabat Rex fugientibus; sed assequi non licuit. In oppido CZamoh Nnire duobus milliaribus & dimidio Camenem distante, cum in m menta speraret hostem; ab exploratoribus didicit illum jam trans T ram esse, magnisi, passibus uno tractu usce ad flumen Prutum festinas. se. Unde ex ea notitia illatum; praeclusam Iam omnem possibilitatem , deundi hostis, redeundum p sine effectu esse; quamvis nrmum propomtum in sanguinem hostium haberent. Et hic lecundus ab Electionemqnus est. Iam accedo ad 3cium quem expeditio 2 oraunensis contra Ma tan Imbraim Balaam diversum a priore illustravit. Hic inbciatus I no & Moldaviae Principi, traiecto ad Camen um Tyra, ut anno m. terito, sic & isto consilium ut videtur Hani secutus ad tractatum N vocavidi in quem finem Mystes scium Vexilliserum Gemichome sem a Rege nuper Mymum Ablegatum & ab Ι o hactenus dete tum dimisit postulatum Commissarios. Dum de sis deliberaret Rex; Turca perspectum habens JaHOWiecensem arcem nostro presidio ten ri, in qua ante Chocimense praelium, Tin cicum fuerat; sub predictu fortalitium profectus est. Erat tum ibi praesidium compositum ex C laccis nostris & militibus authoramenti Germanici; his sub Imperio Hungar multis nominibus comendato, illis vero stilicet Cosaccis suti directione Centurionis Luhomscii bonae aeque famae apud homines existentibus. At quid prodest egregils ante tactis pi clarum meruisse nomen; si id in fine corrumpas ' vix Ottomanici exercitus comparuerante cum nec quidem semel ex manualibus sciopeus salutato hosti se su diderunt. Creditur illicio misse Moldariae Princeps Ducas Christianus Vere, an ad speciem cui etiam omnes illi traditi sunt, quatenus sit glacilitatem proditionis, an traditionis per alias arces experiretur. Pedixerit deinde exemplum antecesibris sui secutus ad arces alias circa Tyram jacentes, quas priore anno Ser hiems sive Dux Turcicarum c piarum mn attigerat mox infra nominandas. Interim Rex Tot iam advolavit, convocatisci Ducibus Demetrio Wisitioinechi mpremo Regni, Palatino Ris tam stri, Michaese Pac supremo itidem Lilvania Pisis ad consilium pertinentibus formavit m ilium circa negotium Eratus; in quo cum omnes in Principem Constantinum WisitioWiα-ki Palatinum Belzensem, Thomam Karcet ini Vexilliferum Sanoce
sem, Felicianum Telephum inliciensem, Franciscu Ko lecti mel-nicensem Pocillatores; & Casimirum Dήbrovisi Viciensem Dapiseria consensissent, gradibun instructionis ad tractatum striptis Bractanos dimisissent: praeciicti Conlisi si, ne ut alias factum Herat, in laqueos
578쪽
Ethnicord inciderent, prodromum ante se expediverunt, qui denunt, A. . I674 aret; si animus Turcis ad tractatum esset, mitterent pro securitate Viae ἴraesidiarios obsides , in locum sui darent: ut sic tuto comeare invicem ceret. Non abnuere adversarii conditionem, utrum 3 praestiteraut: i terim nihilominus diversis fortalitiis vim intulere: nam & arcem Bu-harao scium armata expugnarunt manu, & Hali Num occuparunt, similique modo Jesupolim per conventionem in suam redegerunt potestatem: ex omnibus his deductus in captivitatε populus patrocinio Primcipis Moldaviae concessus est. His ad Regem datatis, veritus ne universa hucia Turcicum adoraret imperium, volens eam compescere ferocitatem cum exercitu trans Tyram movit; at certam notitiam ubi moraretur hostis habere non valens nam exploratores sine indice r
vertebantur) quis primum ad Zoraunum constitit, relictis oneribus ipse in Persona exploraturus sub civitatem Womito iam perrexit; quam jam Tim ae ceperant, residui solum ex arce se defendebant, taris sub haec quaerentibus, quem devorarent: horum unus aut plures more filo palantes, dum insidiarentur aliis, ipsi in iusdias inciderunt,
adducti* ad Regem de serie WomitoWiae actoriim edocuerunt, sideretulerimi, totam potentiamottomanicam milliari duntaxat uno προ- nilo ia Mbsistere, Tartaros vero ad ipsam us civitatem suis copiis teXisse campos. Intrepido haec nova animo Rex excepit, prorsuS non Blicitus, nec metuens, quod paucioribus cum pluribus pugnandum s Tet, Hieronymo Lubomirscio nune Mareschalco curiae Regni mandavit ; ut cum lepione sua ad succurrendum se se accingeret. Paruit milia datis Lubomimius non minus felix agendo, quam acceptando Imperi um futurus. Adfuit in tempore arci, animoli, addidit: nam in ipsas Tartaricas copias impetu facto cum non exigua strage oppugnantes in Castra repulit; unde ceu Annibale jam ad portas existente, signum ubim ad arma datum. Actu de exiguis copiis nostris errat, nisi rescito prospero primo successu praelagus indubie totam in paucos constirrecturam pisentiam auxilium Rex maturasset. Submiliit quantocius Rem, gianum Straal koWski Colonellum suum, Capitaneum Litensem; tum alterum Andream ModrZelowski Thes aurarium curiae Regni insistere
satim vestigiis iisdem iussit. opportune & prorsus tempestive eae finerunt suppetiae; nam jam Lubomirscius in confusione erat multitudine hostium obrutus, & quin spectabat, quomodo ex illo aestu praelii ev dere posset: nec secundus felicior fuit, ipsius etiam hominibus jam ad GFam inclinatis: itius demum restituit rem, hostem non aggredi ausus;
sta forti manu quo tam sibi, quam prioribus consuleret, utros susten tam dextre versus castra retrocessit. Nec hostis insequi ausus est. Ta tari adverse exercitu nostro substiterunt, & ex nunc Turcis significatum misererunt, venirent non tam ad bellum quam potius vi Ctorii &Ι raedam. Vertam presumptio haec & temeritas acerbas deinde poenasuit. Rex enim confusionis impatiens, novas & recentes legiones ad Vim dictam de iniuriis comilitonum sumenda animavit eo effectu; ut quam Vis tota tam Turcica, quam Tartarica potentia a tergo priores treS le- , Gionra premeret, in irritum conatus illius ceciderit: quin egregie a nostris non tantum sustentatus impetus hostilis fuerit, sed etiam in eadem vada, quae nostris daninosa fuerant, cum magna clade com Pulsus, complures suorum, qua per caedes qua per submersiones, qua Captivationem amiserit. Constemavit ea resolutio non pariis Barbarum: ne quidem imposterum oculis insequi recedentem ad castra ex-
579쪽
ααi6M ercitum volitit. Plura adhuc seribenti suppetunt eas longὲ maiora; quae
tum castris ad Zoraunum pos1tis promovendo nomini nostro olim se vitura existimo. Substitit in eodem loco inliciam inter & WomitovNam justo tempore hostis, tribusque an quatuor diebus in vano consilio consuinptis tandem decrevit appropinquare nostris. Solus Tartarus i ter consilii moras tantisper excurrere, deci montibus suspe s speculari quid nostri attentaturi essent, sperisse ut solent amantes ) creditur
exercitum nostrum rediturum: at illum sita spes fefellit. Dux Turoerii tandem, ut pavidae deliberationis exequeretur sententiam, cum magna cautela sub nostra successit castra; nec tamen etsi in acie exercitum reperimet, praelium tentare praesumpsit. Praeludere solum Tartaris placuit, quorum aliquot centeni transvadati fluvium Suicam, adversiam, qua nobis inferre volebant, ipsimet sortunam experti sunt, retroacti in fimmen, ne illo quidem acceptam inominiam satis eluturi. Tertio ab asventu die coepere Turcae fossas ducere ad nostra castra, quae vallo quidem, sed eo admodum debili munita erant, interes ipsas meditationes pacis & tractatus cum Commissarsis a cogitatione Delli non cessarunt. Nam hic strepentibus armis, alibi cum Plenipotentiariis, qui eo die ad castra Turcica advenerant, quo primum impetum ad Womitovia se gerunt nostri, tractabatur. Conclusus tandem post aliquot hebdomadas tractatus est; quem tantopere Princeps non desiderasset, nisi duo intervenissent; quae Qem certae victoriae illi dubiam reddebant. Primum erat, quod complures residui tam de Regni quam M. D. Litu. copiis ad Generalia castra non advenerant; unde postquam ex eo loco, qui collectioni totius exercitus destinatus fuerat, praesentes tum copiae movis.sent, reliquis non expectatis: hi non inventis castris ad Leopolim sese congregarunt; ad quos etsi Rex toties per amorem DEI illos obsecratu jam proximus hosti certos expedivisset, nihil omnino prosecit. Obstin
ta enim ignavia est, invidere certa, non mirari aut agere fortia. Ait
- rum fuit; plus trepidationis, quam animi compluribus militibus inerat, di jam fugam gemina vice meditabantur. Hic si liceret loqui, 'cule tius id ipsum exponerem: sed parcendu magno ' nomini est. Quissi iam
enim do Magnatibus ille fuit; qui ultro Regem adsit, hi0 sormalibus
. allocutus est: vellet consulere indemnitati salutis suae & Reipub. nam . exercitus certo deseret Majestatem: at , intrepido animo dc lingva Rex in haec prorsus verba respondit: fugeret sane, quicun* vellet etiam statim; persistam ego, & ita existimo, non defuturos complures honesti amantes, qui mecum perseverent: opponam me hosti pro obice in Patriam meam, in quam non nisi eo tempore illi patebit aditus, dum prostrati pectus equitis calcare licebit: novi qui illi sint, quibus fuga in voto est; illi utique Heroes, qui ultimi ad obbequia Reipub. Veniunt, primi
ab obsequids diffugiunt. Sic confusi recesserunt Pharitat. Conclusus vero traestatus cum hac gravissima conditione Ethnicis est; ut omnes quotquot per tractatus ceperant in pracdictis locis, ex integro redderent; f erum id inaudito exemplo: nam cum curribus, bobus, prole omneS reddiderunt prout ceperant, Qtis praesidiariis Iazio iecensibus, qui fodimidine poenae apua Ducem Principem remanere maluerunt. Decretus ibidem magnus Legatus ad Portam otiomanicam, cujus prodromum
egit Modraelowski; Legatum vero Ioannes Gni hi Palatinus Culme sis. Hic claudo gesta triennii ab Electione. Iam quia exigis, ut Choci- mensem transactionem etiam, tibi ex vero describam; libens id facio. Curabo, ut amputatis supersius 2lius rei gestae seriem habeas. Occuse
580쪽
rant quidem aliqua, sed quia illa non merentur memoriam, neC GDi ignota sersan sunt, studiose stipprimam. Scis uti , quid a capto per Tu
cas Cameneco contra innocentissimum caput modera Mastestatis attem 'tatum fuerit, ut sub tempus Golembiensis comunis motus imane fac, nus in Regem devolvere voluerint: cum tamen ille semper se filium
Patris p esset, utcun , integritati eius prospexisset, & effetitu ipsis
morem suum erga communem matrem exhibuisset. Nam &grauantes
Tartaros impune per Palatinatus Russiae, Belzensem, & Lublinensem Populorum agentes praedam ingenti afflixit clade, & de faucibus best, arum potius, quis nominum tot millia animarum erepta suae & P triae restituit linertati: quamvis tum non is exercitus esset, qui sustinere hostiles impetus, ne dum inferre posse cladem crederetur. Multum enim virium nis copiis decesserat eodem anno sub regimine Caroli L dicti tum Castellani Podlachiae, eo; Dbd toties a Tartarie & Cosiaccis infestati non sine diminutione sui fuissent. Nosti etiam, quae insania sub Golembio fuerit, bina Legatione missa, una quae Maresichalcum cum exercitu, Regem stilicet modernum ad conventum Lublinensem invitaret; altera quae cum Turcis tractaret commendatum sibi habens; ut quomodoc in pacem concluderet; etiamsi toti terrarum remmis Leopolim usi cedendi forent. Haec tum regnabant odia non alia intentione; nisi ut modernus Regnans deprimeretur. Legati vero erant ad e
ercitum SinaWinsia Palatinus Junivlassislaviensis & alsi de qualibet gemte, quorum nomina memoria exciderunt: ad Turcam autem Lubori Castellanus Voliniae, Gabriel Si inicia Castellanus Camenecensis, &Smmo-ki Thesaurarius Curiae Regni; quarti itidem non memisi Hinos reduces ab expugnatione hostium obvios habuerunt, quorsum* pe gerem , interroFarunt respondimus, quod res erat: filios ad Patres Dre, subjunximus 3 quis melius consuluisset Reipub. Patresne an filii y sietum inanem illu congressum& vana consilia sugillare placuit. Perrexit igitur; ut humanitati invitantium satisfaceremus. Verum ea dissidentia illi' Comitisi fuit; ut concivi u suorum adventu laetari, hospites. utjustu& aeqvu erat) pro merito excipere,& tanto pro integritare Reip.bonoin publico labore fetas recreare noluerit: na nec experiato quide reditu Nil cipalium qui sin in sua se recepit, reliqui diffluxerunt ceu nives, ipsumque etiam deseruere Regem. Nos harum rerum inscisi continuavita' iter; donec SEcgebretes ni nobis innotuit; quid Patres nostri egissent, me attentassent, ut non expectato adventu nostro diffugissent y similesti prorsus Lumeri asseclis, qui cum praesens exoressationi energum ni instare Daemonem indusset; ut sibi ex homine expulso aliud quo piam hospitium concederetur, suum tacite obtulerat, existimans, quia vocalis non fuisset, se minime a Diabolo auditum: at sectis factiun fuisset, pessimum iam jam habiturus inquilinum erat: nisi serio Ionites Catholico rim crucis signum pro soribus hospitii sui obiecisset, tum
lesbienti cachinno harbarici hominem insimulare Daemon, dicereque: pri laru enim vero Patremfamilias' hospitem invitavit, & fores cla sit: hic vero aliquid amplius factum est, quia fores Obserare non potuissent, reliquerunt hospitium. Intelleximus ibidem qualiter Patres nostri super certis jurassent punctis, novos aut rari exercitus mam dissent in depressionem filiorum, pecuniis ex muc in exsolutionem imperatis, stativa& consistentis, quorum distributio ad Duces tantum modo exercituum pertinet, propria authoritate assignata essent: quare necessarium & nos duximus nobis iurare inionem. Rex sub haec magnis