장음표시 사용
641쪽
AECHM scena processit, rata barbaries pecus imbelle in animos acturum, quos non fregerit non brutus hostis. Scilicet hos vexilla terrerent, si vesmilitari manu quaterentiu . Manu res geritur, non volitantibus Peraεra signis. Scythas tamen sparsim propius aMovit audacia, sed rinpulit gravioris armaturae fragor, quae sub serum reduces ad castra trans I σηπινιο profluentem sita removit. Hostem adhuc exercuit idem dies. Ausa - ζ ηρ- l pisis hine, inde nostram infestare aciem, poenam audacia tulit, quae a-infligi stlet. Horae serme octo velitando insumptae, & sinistrum latus militiae nostrie gravius impetitum. Amotus per foeda siseorum funera hostis, adjecit pavor superstitum fuCam comites victores passam Monastericos usi ubi Sullano cum fili)s inni turbata periculo quies. Captata, & aura in nostrorum exitium. Uentis enim & igni pugnare in nos Scheitano Basta placuit, dum sub flantis Boreae violentia μι---δ ὲ Turearum copiis non nemo pretio illectus, cestra nostratia clam is rupit incendium agitanλ quod flabra Eoli juvarent, late , deducerenti Non latuit fraudis artifex, qui mox in vincula ivit. Subiit dein, quitav- in pugnae felicis auguria trahebatur dies Divo Michaesi Archangelo S. iacer. In ore tunc orthodoxi exercitus nil nisi pugna, & quam votiλμμε. . praeceperat victoria. Hinc ad sacra properatum, & animi Chrisa noxis expiati coluere Ducem coelestium legionum aucta
in praecordiis flamma parenesi sacra Sacerdotii Catholici fuitque quem
is diutius tenuit labor, Isic illic acuendis in sortia pro sacrorum injuria animis institutus. Hostis tunc fere numerosior visus, aciem vastius distraxit,quin & audentior jam, quod sensim ad nos adrepereti Datum apud nos militare classicum, & praeliari mulargia praelusum: tympanis mixti bellicus machinarum sonitus, motus 3 in opposita miles. Fr git Orientem Polona alacritas, ct retro aliquantum removit, adeoque primus illi congressus fuit, cessisse, removerat illum timor, & igne rem talistarum meta in qua temere constiterat, iactura ingemiscens barbari quidem, sed quem nobilitas generis, & fortunae munera alti provexerant, semel aeneae nobis binae minores machinulae responderunt, globos, ante Demetrium supremum Ducem impetus abjecit. Litvaniae Rina ignea vicem reposuit, quaecum alioλ tum tormentarium fumditorem ictum prostravit. Diei pars potior velitationibus tantum dis Macta, & ante vesperam scena bariae coepta retro reduci sua inter classica. Sed classica turbavit noster e tormentis fragor, tacuitque ibmore, & clade imbellium tuba. Major pars hostium campo decesserat, Σπιππι cum aciei extrema Polonus jubetur convellere. Excitus hostium i Scytharum faraonem Thracibus permistam in nos impulit. Α- , , hostem cum Rege & Duce Demetrio mota hiatum reliquerat, qui hostem facile intro reciperet, maturaretque intuS exitium. Insuper advertit Getes nudatum acie vallum, jamque a tergo imtentior dextrum involabat cornu. Sed cornu id tutelarem habuit
Palatinum Russiae & praesidii at fuit, tum ab ignibus, quos igniti r
ductus vomuerant, tum a motis in audaciam signis. At vero Polanovit industria hiatum, cui hostis avide insinebat, occlusit, Palatini Cracoviensis cuneo complente aciem. Ibi Stephano Tamovio Simbfero μεια iensi Ianizarus ab hiatu prinitatus fatalis exstitit, qui odisti. - glaride plumbea animem arenae praeliari implicuit, poenam , viri
aDia tio. lethali mortem fecit. Sic dextrum cornu hostem mecit, tintempestas sinistro incubuit. Cavit tamen velitantium periculo MMDia, quos Palatini Vtinensis firmavit suppetiis, ipso Principe periciniis
642쪽
lis immisto inter plumbeam tuborum tonantium procellam Palatinus A. QitIMori mnarios in Lilvania Scythas Lipcog vocitamus & Peteliorsios in hostem perpulit, & aliquamdiu caluit virtus, quae longiore mora int puit, quod hydra esset, non hostis, quem diu impetiit, utpote qui cariis tot suis superstes esset, major . post funera. Jove Statore e ius fuit ad sistendam Limorum fugam; & sistere parabat Manectus rapto e Signiferi manibus vexillo: cum Heros idem sagitta ictus pulcherrimo conatui paulo post immortuus. Quare Palatinus Villiensis aliis vexillis id laudis indixit, quae ex sortium usu arenam involarunt. Diu strenua in perum producta, illinc pariter peditum turma, hic Cosagorum viribus in idem gloriae allaborantibus. Hostilis tandem tempestas Lilvaniae vires opportunius sub pedestris militiae auxilia admovit, unde foeda ba baris labes. Regredi-illis suasit timor, cum adessent nostris auxiliae a Ducis Demetrij imperio, quae Castellani Camenecensiis, & aliae leta , ones, in lectum barbariae florem ac aestum belli impulit. Nec diu haec campi tempestas post strenua operum, quae hostem dispulere. Hinc Michaelis Lebroseisi peditatu, inde Laporovij signis amotus furor, qui rursus in recessu cladi patuit Martique sequacium. Horam nobilitaVit con- M .saflictus, clades per sexcentos abhi, in tot capitum funus horam partise eiaista: pluresque stravisset dies nisi nox, quae arma condidit, caedibus intercessisset. Nihil pene reposuit funerum hostis, nisi aliquod in nostris vulnera, nec equis aliud malum fatumve,&si funesta grando passim incideret, quae & equi regalis auriculam leviter rasit, & Regii lateris stipatores ictu innoxio concussit, ubi & Cosmi Abbatis Brunetti coxam glans plumbea perstrinxit, non enim inter sacra nomina discernit Mars& furor. Barbarus deinde in castris clamor, qui audiam peregre imple- 'vit. Is superum honos est, cum in gratias lingvam relaxant mimena,&gratias tunc visus meruisse aether, quod sospitem nox reduxerit, quem discrimen iam in ultima deportarat. Metum attamen nox haud compescuit, quem vigiliae non inermes prodidere, ut nempe porem prohibet, oditque plumam iustior formido. Actum id temporis inter arma,
ct equus barbarum sessorem haud dimisit. Est tamen, ubi se premat formido, & inter pericula sese personato fastu dissimulet. Neque aliud
hestemus pulsi orientis rubor mentitus. Actum, quod tumor genti cognatus neri Rassit. Pacem abnuit ceu bella cum hesterna clade Mmet. Quare innum incitat, qui destinatis in pacis curam Proceribus bilem testetur, hinc ortam, quod se omita. pacis Modimperatorem Vernam Turcicum, Moldaviae Principem Polonus delegerit. Nil pro-Dintra pacis neSotia, dum is rem conficeret: vilitatem tantis obsisterae Principum id esse, non vernarum negotium: Blaantium, quos ter
ris praeficit, non ut Principes, sed velut subditos beneficio obaeratos habet, quare Turcas ideo de 'ace minime acturos, sed ferro iudice de- auia ..eernendum. Astus inerat fastui, & fortibus dictis timor, nec Regem μ. distatuit, qui proinde delectis in tranquilla partium Proceribus magnan, ta C. f. mum quiddam scripto indidit, quod tumori opponerent: nimirum Reis D 39gi non aliud itidem fixum assererent, quam ense arbitro iniqua dirimere: nullo aequius haec, quam ferro discemi, & potiorem causam triumphore. Idcirco illum cum copiis adesse, aeque praeliis accinctum, si1 pacem a consilio hostis removet, atque paci, si offerat, quamvis certior in ferro
salus, & pacis in manu praesagia: pridem aleam belli iacturum Principem, ni aemulae vires defugerent, producto in timorem spatio: quatio pris
643쪽
primis tamen illasma canerent, manum inuepidam arenae illaturum. Adhcerent adhuc inique exigi, quae praeter las ciuis Obtineat. Ucrainam nullo iure votis appeti, nec a Doros Eo addici potuisse, quod juris fuerit alieni: pries e illum copiis Polono subditis, non Grainae ha redem msse aut Marium: venatam eidem servitutem esseac Domin quibus se desultoria fide manc etia Polono illum regimen raporovii militi a Turca vexillum cepisse, quod Moschi calcibus proterendum subjeceriti ageret ergo tu rebessem Turca, quod res aut irae poscerent; minam Piaoni Principis jugum, & libertatem recepisse. Adderent postremo Legati a Principe posthac submittendi spem ponerent, quietus Legationis cuivis barbariae sacrum violiserint: hestema in unum racula id sceleris aestimere, & hodiernam in alterum injuriam, cui post adempta omnia, prium abfuit, quin demeretur vita. re si bella Mgitent, e voto Irincipis seseia partium foedus delegatos continuo dimitterent, receptis vicissim fidei, ac securitatis obsidibus. His animos inguasque Procerum dictis imbuit scripto indita Maiestas. Hano d in iuu Principi Soethico perscribi imperat, quae arma Lechica inducta
campo excusiarent, & omssam eius operam in pacis urgendae cura enempe arma armi & furore hostium provocat . quo ac t nexorum miseratior postulata ante mutua ab armis octa per Ducem Demetrium
Exercitas Poloni Imperatorem, sed Scheum Bassam ad haec surdi rem nil moderatius egisse cui non ficile sibi temperat gliscens alieni sitis abegisse tot myriades imbellis plebeculae. Scilicet pace cum invas,
o cineret Polon', nec abactis armat' occurrereti At vero Hanum eis concilianche muneri adhibere vetuit annus prior. Interest, vel amico
muneri subducere, quod invidiae telis insente semel objecta it: Bizantio suspecta ideo Hani fi fuisse, quod partium medi' pare armo siveriore
masset, ceu Polono studeret potius, quam Mahomeli, quae suspicionum molesta Hanum postea incusasse, ne vero rursus incularet, ab alio, Polonuiti id operae exegisse, cui mimis etiam in repulsa vae nuΝ & in facto invidia. Caeterum si Hanus & Sullani in rem Po conam Ferent, operam non gratuito constituram. Nil mite spirabant responsa, di bilem impotentis Bassae imprimis concitarunt. Non ergo deinceps vacavit furor, sed noctem per operas militares et hausit. Amnis intererat; hunc ponte operire, fiaggestus attollere, quos to mentis majoribus oppleret, curae sint.Siluere utrius arma, S. Oper n
mus labor per diem proximam distraxit. At interim Sullanis idem, qui Haraim invaserat, irae per stiri dolor, hunc testari per nuntios primae notae Galga quidem per Sumhazy Murram, Nudarinus vero per Missa Agam. loris an Moldari honor fuit, quem Rex Principum an ini ad tentanda pacis foedera praehabueriti Noverat Polon quo spectarent querimoniae; nec nostiam sed sitam causim agi. Nempe v nale id obsequium plus lucri illis parere, quam Polono spei. Ne tamen
prompta venalium animarum temnerentur ossicia, Ioannes Greben6Bunus peditum ad 'Iudarinum Abimatu quo cum de foederum modo capita conferret. At non vocat consili)s msonatus amor, & qui se alio Votis Sorrigit, quam ossicii mentiatur, quippe uterque Sullanus damniR& deae ne pacem mercari mala: omnia expedita sore si Bassae arbitriorem geri Polonus sinati Scilicet illi te tuaque permittas, qui te perdita velit. Additum a Sustino, haud fecimum, iras alere, quas tantae fulcbant vires. Traxit haram exaggeratio moram, di terror ab armis,& to
mentario Marte injectu' nec aliud expressiilegatio, luerent enim verba, ubi
644쪽
Relatis actorum in eastris sub Turamno 6II
ubi mens alio votis evagatur. Sat otio datum; virtus iterum suo pedi fungi iussa munere. Kalendas octobris Rex novo facinori consecratum ibat. Excursus in hoste destinat',6subitis carrago oppo da,quae e curruucos iu nexu cotexta mura veluti curule cotra tela obiicit. Form1 care ginis rudis lineam din'in charta subjecit: nec mod',nec vastitas illius praeterita. Idem Ducibus, quod Regis animo probatum: sed tribunitiae v ces carraginis vota turbavere: Nimirum iniqua locoru Tribuni opponere quae curriu' late innexis essent protereda, di iter mali pneberet iniquitas. Ad haec parte hoc astu impeti, quae validu robur a Scythis gerat: ibi Sullanu Gasgam barbari Exercitus Duce, ibi Hani filios, ibi conferta urbcanorum agmina Turcae pro muro esse, ausuris exitio fore. Demum Mnenum a Polona militia hunc bellandi morem, Ec cui servilia tantum Coacorum arma felicem usimi indiderint. Caeterum insueta tumultum parere, nec offerre exitum, nisi quem ut usu non praenoveris, se effugio non vites, incerta hinc ausuum fortuna, certior labes. Αγcessit turbidis consiliorum nubilus, humidusque aεr, sic a carragine molienda destitum, cui tamen male obiectar in opposita, cum ibi a nonam tantum Vallachiae miles tutaretur, facile in Poloniae partes Mhiturus, ut pbst captivi monuere. Eripuit tamen consilium atque ii stem conterritum in cautelam impulit. Et iam perducti in summa suggestus machinas majores extulere. Carthamas, seu canones integros Polemici dicunt, qui globum M. librarum exitio effundunt, eosdem quatuor supra viginti librie pulveris nitrati onerant: in duodecim pedes porrigitur molis aeneae magnitudo: Barbari Basiemes vocitant, perinde ac si dicerent, non melleum hine ictum accipi, nec dulcia d inceps sapere, quem fulmen hoc affarit. Dim vero horrendum tonuere strales machinae, diemque his abstulit labor. Primum at innocens fulmen tentorio Regis incubuit, ubi divina per gi ritu Catholico sueverant: audacius deinde in alia fulminatum. Spluerae item incendiariae pestem intus ferentes passim jactatae, quae centum &viginti lis bras appenderent, & si ne civirent, tum aquae compescuerint, Uaec nusque Neptuno cesserit, tum extructi semites ignem intus sie admittere non permissi. Paucis ergo hic nocuit fragor, seu per fata seu per vulnera & truncatos artus, equis major hinc stages, & sinisterior ala fulminum meta fuit. Removit tamen haec se se ae tentoria ab ictu, vallum pro munimento fuit. Sic quidem Turcarum Vulcania. Sed Scytha alio mentem flexit, signis infestioribus Polonum latius circum
mndens. Filios Hani ulterior Tyras extulit, qui regredi obsidij specie
vetuere. Non gramen liberum, non pabula impune captata nec perim
de reditus patuit, si quem nostratium castra pabulatum dimisissent: ceditior capti, quam rencis sortuna. Haud vero peregre hostem audacia removit: intra iaculi metam sat fuit periculi. Sylva castris adjacens pabulum equis dedit, quoad solia gessit, aut quemam glandem; di si herbie adhue ibi praesese Femeret. Profecit dein audacia, & quarto nonas Octobres pontem amna iniectum calcavit, propius fixa barbari tentoria,& qua tormentarii suggestus, qua obliquiores fosta castris Catholicisa, motae. Rursum ergo fulminum ossicina ferream tempestatem in nos depulit. PMqgram diceres, nisi quod hic non tam loves, Frin pene V oves tonarent. Parum jam a vallo interiore mesidii, quod Exercitas ala eductum subita opera in sui tutelam firmatum subierat, cum Vextris plex vallum tormentaria CAN O vis inringeret, cederetin valli per tinacia. Non Regia, non Ducum, Procerum; tentoria in iecura, nec miles A.C i634
645쪽
. c. r6 4 miles extra ictum, sed plura equorum funera, ingens etiam pene
maior fulminum horrore fi or, dc mira volitantium globorum per niditas, hanc vero indidit nova onerandi tormenti ratio, cui nuditas
globi haud placuit, quin et tinetam oleo pellem ovillam induceret, &tale inderet immento fulmen. Hos inter tonitrus Orta aeris tempe-sas, &4mbribus inusta nebulae. Fraudibus opportunam hanc latebram Rex noverat, ne tamen fraudi .quidquam liceret, imperio cavit quod vallo castrensi peditem equitemque adhibuit. Ab imbrium mora aegia jam ripa amnem coercuit, expectatum , donec eluvio perniciem hosti aret per ripam effuso, nec alienum id ab amnis ingenio, quem minor Irocella alveo effert, & latὲ diluvus obvia pessundat. Non latuit badiarum natura fluvij, & tempestas humida in tertium diem producta a Dris
demit. Praemonita ergo velut tutelaria Scytharum uina, ut equitatum Uttomanicum in Daciam ducerent, si eluvies locum adimeret, Lusit pem metuitu, profluens, qui inter coeli humida tumorem tenuit intra alveum, nec crevit in ripae exitium. Haud tamen velitandi studia hi mescente aura tepuere, confertim hostis in laviora haec praelia ruit, i ditque semper deaecus, quod pulsiis stratisque arena ingerit. Majora Principis nostri animum pulsarunt, qui armaturae igneae hosti tolle dae vota impendit. Et erumpere jam parabant actae infortia cotarintes. Iterum tamen conatum abrupit votorum dissidium, dum cautior, quam sertior agendi ratio placeret, ne remoto a castris milite, castra interciperet Scytharum pernicitas. Sub haec nostra etiam non siluit Rina, quin ferales vomeret ignes, felicius librati ictus, qui barbarum terrerent, sensim , attererent. Rarior dies non centussim abstulit, ct aucta in dies funem etiam majorum capitum, idque non tacuit fama, quae & pacem conciliaturos inminas, & captivos reduces pervasit. Er elisi tamen erant quorundam e nostris animi, quod illis nil humile intentaret tam validus hostium furor. Erigebat auxiliorum Vicinia, quae castris jamja plures inferrent copiae, ereeti & spectaculo, quod Taporovij dedere barbarorum capitibus conto infixis, palamque prae latis, quae munificentia gazae Regiae incitati messuerant. Stupuit ingemtes animos Asiati s. id unum tum veritus, ne auxilio invalescerent.
Quippe tabellario dempti codicilli, qui Radrivilium Ducem, una cum pluribus Palatinis copusque ad Leopolim fixum indicaram, & Ηoholitantum ac Laetinscii cum alia 'ope moram subsidia morari, affuturas item novas cum Joanne Denemark cum Barrara & Semeno tribunis Cosacis cohortes, quae sex millia implerent. Impedire auxilia, nec ulla posthac iter hostibus insessum detrivere. Haec inter Nuradinus iteruper Alita Agam nova pacis auguria, & methodum offert. Grebentum iterato submisimus, quis Nuradino hanc excerperet. Verum candor aberat, ct fuci plena omnia- Novae tamen Grebenio irae proditae, quod Turcas etiam in bilem ageret Poloni facinus, quo Hanum Sullano Iraeterierit a pacis conciliandae opera exclusos, nec jam tranquilla ve, e, sed arenam ct fortunae aleam, quam vires spondeant felicem. Adjectum opprobrandi ingenio, notas esse Poloni angustias, exhausta in castrisOmnia, rem annonis penuria, demia viros equos, no impar premere ma- tu, id vero Polonoru literas loqui fortuito oblatas servatasi . At vanalam, nec terrorem mmum :animis ingesure. Repetita nihilominus Scythae IMtio, cui rursum benius castris procul occurrit, barbarum tenere jussus inter velitantiiun nostrorum spectacula. Poterat nixus vidimu ardor legatum perceller dum luee velut ludicra bellorum serio ris
646쪽
sia gemantur, nam Lechicae virtuti cessit Turca, S thesi; utres illius renae ludus risus & mera nostro fabula. Tum primum N adini castra repetiit Grebentus, ac e num Regio egit omnia, nil postea reserens pra ter a dicta iam tramndae pacis studia. Nova iam panditur arena, bellicae laudis materies crevit a Scythae ingenio, in quo rapinae sitim muletavimus. Gramen castris proximum equos nostrates aluit: hos in prin dam Tauricanus destinat: nec vota nec licentis Dena tenuit, quin locupraedae hacten' sterilem sepe reviseret. Repressa semper cupiditas: ut tamen semel castigaretur, dolo se virtus commisit. Rex excubiarum
Campestrium Magistro & Athanasio Mige nio facinoris gloriam offert: locum in sylvis opportunum illis designat, qui cum duodecim signis dolum caperet; Hunc stivae arbusta astus considia aliquandiu celarunt,pbst prorupit idem ex abdito, & liostem in fraudem armavit. Unde in
Scbetham manarit notitia, id in aperto, caprivi id huerit, aut venalis animae pia tum, quae pretio lingvam relaxat, &Oecialia auro detegit. Quare dolum opponere dolo hostis: Plura Thracum Scytharums signa commeare, simulato ultra Tyram abscessu cum saltus ripae fiuminis affixos clam opplerent, palam Vero plura, quam alias agmina obheerent in terrorem. Indoluit Princeps occultis, quae moliebamur ademptam nubem,
aliter proinde dolum mulctat, gloriam 3 invadit. Aperto liosti velita tium ausus & fulminum nitratorum tela, machinas , tonantes obisicit, ne autem fortunae scelere dolus hostilis exultaret, sylvestrem asium virib'juvit; Loricatae cohortes in vallem dicto gramini contiguam deseriantur, tum Palatino Rumae, tum Palmovio illas deducente. Hic prima graminis strages, quod ignis depascitur a Tartaris injectus, late , flamam detulit ventus. Rex oculatior in saltuum fraudem ducentos e munimeto subitario Tyrae incubante seligi jubet, qui feras illas e saltu exigerent. Egregie id praestitum a milite &Cosam, qui ducentos illos conflaverat, mox ue latibula deseruit dolus. Itum in aperta agmina, primus p tacu-
'hitor cum Athanasio laudem arenae occupat, Rege una cum sipremo Duce coram animos&subsidia ingerente. Fortiter prima cessere, dc peregre statim abactus hostis. Venim hydram diceres, cui ab ictu nova cervix repullulata Caesis novae subeunt vires, ac ut fluctus se se reciprocant, sic suae nunc caedis conscius nunc numero ac eventu pene supelior hostis redit. Jove Statore opus tunc fuit, qui quorundam sisteret fugam, ut lim Romanis contra Sabinos dimicantibus contigisse fasti referunt: alio tamen Statore non erant res Polona, cum Princeps adesset, qui rapta lancea dum se adesse praesto, & ferre fatiscentibus opem clamimi, sug, tantia quaedam signa arenae restituit. Diu iterum Mars alte=nus, haesit in anceps sortuna,qubd in nos proniorem, numerus hostilis in mometa. 1 c. cladibus auctior in anceps revocarit.Gemina hora se se circuegit, dii sic a ma & animi calerent,strage hostiu imodica,& majore virtutis Lechicae pretio,quae hostile encomtu tulitseu ferro ageret, seu manualibus selopis,quos captato ab armis otio profusiore auro mercati barbari. Aberat Senebi Bassa, sed ementitae suorum fortunae admonitus praeceps, advolat,
relictis castrorum praesidio Ianicetaris, totusta barbariae utrius, equitatus . Nam raptum est, caesi Vallachi manu laarum, e Castris Polon rum, ubi jam cruenta esset arena, excuta Scytha, strenua tum Regem distinebant, nec advena terruit. Quin ab astu periculum illi creat, du cubitori regressum imperat, in vicinius castrense munimentum, Ngniario Marte fictum, illuc sequacia barbarorum signa reditu impulisse, pars victoriae fuit. Nempe sequela haec hostem igneae procellae o . Ggg tr
647쪽
trusit, quam Eliae L hi praesidiaria illius loricae manus effudit. Tum
versa in Palatinum Rustiae tempestas, emicuit tamen Virtus, quae tam
tilla manu, immensa ludibrio perfuditi Vallo Castrensi subiit Palatinus, ubi mole tumultuaria invectu orientis robur Sarmaticus Cocles susim nult. Ibi Κanachmet Bassia vulneri, ibi complures cruento funeri patuere. Tres nostros haec arena prostravit, dignos meliore calamo ΗΘ roaS ; Zalescium, DObracZ mium, Odrechovium; Eadem Procella Pol novio, ejus, signis impendit, eadem Romano Linkievicio, eadem r novio, quorum cum Palatino copiae furentes barbariae globos, pressere alibi, alibi repressere. Nihil hic pavori licuit, qui Heroum pectus ΠΟΠfacile subintrat. Exaggerat virtutem signorum paucitas, raritas , qua non ultra triginta, numerus produxit, & diminuta imperio dimidiam manum valli subsidio impenderant. Non minus in eandem laudem G spirat armorum levitas, necdum graviori Marte castris egressis. Imo quod amplius mirere, hostis prope ducentis suo'im millibus seeluscutotam rabiem estudiiset, effecit nihil, vixi viginti e nostris desiderati, quos illa tempestas abstulit. Tanti est, plus animi, quam virium prae tiari campo intulisse. Demum sciopis non imbelle fulmen fundentib'
isaetiis hostis, non ultra arenae trilium, horroremque, triaria hastatae militiae manus eminus conspecta, quam tum Palatinus Villiensis, tum Palanovius castris properi illapsus, laborantibus nostrorum armis ad movebat. Dium hunc fasti aetatum omnium celebrassent, si cataphractu robur, quod semper terro n, semper exitum tulit, victrix arena pro pero accepisset. At Excubiarum crimen fuit. quae de adventantibuS cum Bassa lunaribus turmis tacuere. Vicisset notitia, quae Rege citius castris reddito hostilia cum eodem reduxisset, a quibus ultima semper homsti pernicies. Abstulit triumphi partem, & nox ingruens, quae Praelia concludit. Sed satis caedibus indulsit dies, & suorum funera vix hostis
computat, e nostriS non ultra vicenos arena rapuit, ut nempe Heroum
signa paucorum funere, immensa gloriae parant seruntque. DieS eadem objecto cominus speeiaculo persuasit, cui cipius aurium ne ta fideS.
Creditum tandem, quod a captivis jactatum audisimus & sortius est
oculorum, quam aurium fundamentum Thraciae supra octoginta, Tauricae ultra centum & triginta mill hi in armis contra Polonia constitisse. Castra etiam ultra Leuca distracta argumento erant, oculi 3 pene inter
minabilis meta si per obiectam multitudinem sese circumtulit. Sic d mum is extinctus dies, a gestis sortibus, quam a nativa luce illum strior. Rabiem provocarunt infortunia, quare noctem barbarus sollicitavit in vindictam. & ima suggestuum cum fulminatricibus machi S in altum extulit. Indo nova tonitrua, & minacior ille in nos Vesuvius. Diluculum tonare, & ingentes globos ructare coepit. Fr gor hinc insolitus, terrarum p tremor, montium jugis petrarum pisVum admurmurantibus. Igni permista omnia, nec aurae, sed flammae species fuit. Sparsi continuo & praegnantes funersi globi, certa pernicie intus faeti, cum distiliunt & qua transflagae indicarant, illuc non temere conjecti, ubi vasa sulphurati pulveris facile pestem conciperent, & in castra momento funderent, & si nulla hinc pulveri pestis ignibus inta sto non citra nostratium curam. Ad tertium & decimum diem Κὶ naea haec ac aenea producta tempestas. Dies per haec exhausti fulmina noctu fossis per obliqua propius malum ferentibus, ex arte Polemi sinuandis insudatum. Nec Regalibus tentoriis a nitrato fulmine quies: tamen his nulla a subitario vallo siparia obtendi permisit Majestas, du
648쪽
raviiij in decimum diem constantia, & si Scheitano nihil hic animi, qui preducto in fastigium firmiore vallo, Vix summa tentoriorum sipemn- .da extulit. Hic Michaelem Zebrostium amisimus, militem e paucis, &peditum caput. Mortem nobilitavit causa. Divinae rei a turus, Regis adyta petebat, hic meripuit religionem ictus, & impactus h maximo curulium tuborum globus medium icit, disjecit j. Excussere lacrymas Viri merita, suam; partes egit justus dolor, sua insuper legione inter si
premae complorationis ossicia Patrem ingeminante. Deinceps tantum obsidii malis indoluimus. Tardavit hoc auxilia, quae Leopolis, quae Ηohol, quae taetructi copiae, & Denemare pertristienant. Iter tantum pre coelos patuit, Scytha G tim castris nostratibus circumfuso. Me- - ωμmit hic pabula, quae tellus profuderat, & pabulatum excurrentibuS i, quorumpo jei, manus. Insiper nec literis rectum iter tutum j, quae hostibus imterceptae patueriint, imo haud actum aliquid a nostris, quod extra non sese proferret, hostemi, praeteriret. Auximus mala, quorundam tapi- is auctores. Literae obfuerunt, quod deesset cautela scribentibus, &pleraque paginae eo argumento commissa, quae hostile robur attollerent, Dactos animis Scriptores testarentur. Inde pacis tractatus lenior, &o eistae nostris angustiae, quas castra tegerent, proderent captivi & sene da primo a barbaris lecta, dein Regiis transmissa, quo dolor esset a ctior. Data & capto famulitio fides creditumi ab hoste exhaustum an nonae penuria peditatum, cum affatim comeatus esset, salis quidem mi nor copia, nec vilior potus, seὰ a Pharselici vatis sententia, satis est po- ipulis fluvius pCeres, Malis id demum accesserat, quod ultro aliqui ad xiis M. Darbaros transiere: nec poena terruit, qua defectio vel ab hoste propa--Surbolam castigata. Pauca in rem hanc profero. Praeceps e vallo gregari , ra natatu stiperato, ad Scythas foedius defecit. Repensum pro meruto facinus. Caput nudato transfugae demptum, quod barbaris secusab nostratis militiae obtutu, veluti alieno sceleri stapplicii exemplo CaVeret. Nondum aliena poena sapuit alterius vertigo, placuit ι- ρου dem facinus equestris fortunae militi. Spectante Exercitu eques sese Tauricanae militiae imiscuit. Urbanius castigatum scelus novae amicitiae Poena exacta ab advena. Exutus hic equo & mima, primum verbera tulit, quibus taureis, loris contusus & miserum in modum concisias, Turcis demu mangoni, venundas. Sic barbaris etia suspecta, quae semel alibi imposuit fides radhuc tamen spe auxiliariu evolat' Princeps ani mos gessit, quos semper nec mala vicere. Quare per delegatos pacis arbistros hestemum dedecus hosti objicit, cui levior equitatus insultarit, i iis copsis invecto. Vetat insuper dictis Proceribus pacis continuare negotia. Is fuit inter an a obsidii Princeps, nec felicium continua Dries animum despondere sivit. Inhibita nihilominus velitatio: sbia tormenta utrinque personabant: valli tutamento diu nqὶ1que invigilatum, & excubias revisit crebrius Majestas, Ducumq; curae v NIes, & militum e vallo in Tartaros castris effusos cum manuali Vulcannia emicantium. Quarto Idus Octobris jam propiores fossae, quae obli- n misistimo tramite dolum ferunt, vicinius malum fecerant, cum Rex erupti in maci,nem parat in armamentarium hostile. omnia in rei seriem disposita: mmistri .. auetiam e religione omen, cum in tesseram salutarem publico edicto captum B. Stanislai Kostis nomen, toties Turcis fatale. Mirum quo adidore secinoris hujus gloriam miles prensarit, Martino Cienscio hastatae cohortis Praesecto, sibi ductum Equitatus Pedestris deposcente, ae spo eo praeituro in dis mina. Est tamen ubi se gloriae invideat magnitudo,
649쪽
A.C. i674 vel qui eandem periculo elidat. Evaluit eventuum metus, dum se Oaerponeret, pulchris conatibus intercessit. Nempe distantiam causatus suggestuum hostilium a nostris castrensibus, quare timenduna, ne dissita n stris armis tentata distrimen crearent Scythis in castra tunc involanti, Hostis 4 bus, reditu iis intercepto. Cessit alienae formidini Princeps, sed dolorem j f expres1t amissum suasu opposito decus. Sane maesta haec molimina li ' m vigilias diu noctis, alternas periissere, etiam Equitatu Turcim ad subita excubante, S. Lechici Martis silentium in obliqua trahente. D nil detumuit fastus, hoste armorum quietem a nobis flagitare coacto, ac idcirco in pacis consilia serio eunte. Ut instaret, plurima suasere.
Nam Sc istae armis tonantibus molis seu suggestus periculum hosti pro-ώηρ-- ' novi astus formidinem iniecit, & susecta fuere otia, quae ante velitatio dispungebat. Quin & tormentarii icius non steriles cladium in barbaro profuere, quarum jam per ses, pigere belli coepit. Accessit caeli intemperies imbribus per autumum obuoxia, & locus in eluviem
PronuS numente coelo. Profuit & error, quo nova cum armis auxilia
clam in nostra irrupisse castra creditum. Error a mortarisi militaris usu manavit per Generalem Κpiscium in arce Loraviensi reperti, & in f nesta adhibiti. Nam hinc Sphaerie incendiariae in hostem excussae, quas in nos jactaverat, sed dempto fomite accensb civire metuimus. E pr fugis norat nihil nobis hujusmodi armorum subesse praeter tormenta: novis cum suppetiis nova extimuit invecta arma. Oris in Scythas querimoniae, quω aditu subsidia non prohibuerint. Sic habet, quod in m noribus copiis formidet tumor, cum aemulum nactus majorem, quam - p in armis cedere norit. Postulatum ergo nostrae, promissumq; antea suae Vulcaniae fulminatricis silentium: laetior brevibus induciis nostis pacis studia coluit promovitq; Scyllae sub armorum inducias venum sua proferre & vallum venalibus implere, in his aequi captivi, armatura levior. Timuit paci Turca ne illum per incauta Scythes convelleret, quare majores e barbaro Exercitu Dynastae Bassae, inause ) in forum illud si
hilarium irrumpunt, qui fustuario Scythas abigant, fiusq; castris restituant. Nec nostri a pace abhorrebant, quod nec pabuli equis, nec annonae militi satis foret. Jam & tormentario Mavorti fortunam prope adimebat nitrum deficiens, nec illud, quod Dantistum e Reginae nutu, curaq; submiserat, ultra Leopolim progredi poterat, clauis viarum Dditu. Porro ne partium inducias stegarent fortuita, quas saepe T ca e cidio alibi; Valli tutamine provisum, ubi Rex etiam Ducesq; perdius &astilis is pernoX non miles tantum. Scythiae attamen suo adhuc ingenio vixere. ν-- es Praedae hominum placuerunt, quas avide sectantur, nec alius illis pol, excidis or e pugna reditus, quam si quem hujusmodi rapina comes, lentum res Regni ergo intima populatione pervasari statuunt, & orbitatem iv ' inapalibus ciun favilla inducere. Non perinde licuit cupiditati obsist
ro viribus nixae. Terrebat vel numerus, cum triginta supra centum millia barbariem conflarent: minore etiam manu Scytha terris nocuit. Nesda g. tamen semper ferro ageret Maiestas, etiam argento pugnavit. Vota exarmειαν priedarum compestuit Sara Regia, quae citano, Sullanisque ac Vegem
inani honorarium effudit in pacis promotae pretium. Sic inter Mati Mnimi vices imbita populatio, & urbium Blitudo. Additus a tama. I. --tatumq; negotium, simul ut late per aures harbaras iret: Pol nis summam votorum esse, quod damnum autumet Scytha: iret hic in praedam, Polonum e vestigio in excidium Thracis iturum: facile hune confici posse Marte Lechio, cum praedae libido auxiliarem Scytham ab - stule-
650쪽
, Relatis actorum in eamis sius Turnino si
stulerit. Hinc & Cliocimensi laureae momeare plurimum, cui Taurica αα ro nectendae haud intercesserit. Exterruit tama Mieitan Bassam, acre in imbelles telum, praeda'; vetuit timor. Coercita edicto Bassae cupiditas, extra proferre licentiam gravi imperio prohibita. Atq; hinc est, ut utrinq; cessante praeliarium fulminum ira, pridie Idus Uistbbris cum stibvesperum iras, & fragorem resumerent, Duracum machinae, non id Basia in foederum injuriam retulerit, causante injuriam Rege in datae fidei jura, sed ut mortuos in Regni viscera Tauricanos is se or compest ret, castrisq; redderet, velut index exiiij, quod Polonus iterum molis tur. Sic ergo passa injuriam veritas, sed sanctitas foederum sanata, ct oppressa praedarum libido. At vero primum, quod in ferendi fies ris legem trahi voluit hostis, fiat belli in Moscuam sMietas, & obstricta metuo arma: aut si id non e Regni usu , decoreq; foret, legio cimtem Polona Tartaro auxiliaris, quae Moscuae vires attereret poscebatur, Foedius id visum, quam pacis jactura: nec Polono foedera pari consi re dedecore voluit Majestas, fremente nequicquam barbaro, & a pacis concilio pene iam resiliente. In alias ergo pacis itum sanctiones, quas longo sententiarum duello partium studia probavere. Prima V-krariae vastitatem trifariam partilageminas partes Polono Principi pa- . rere, tertiam Cosacis permisit. Altera ius in Podoliam suspendit, de qua legatio Polona cum Onomano post transigeret, quod quidem prudentius persuasum, quam in turbido speres. Tertio consultum obsidibus quos Leopolis & Pomorrana obtulerat . Utriusque libertas & reditus in Patriam, gratuita forent. Quarto provisum libertati, tot captivorum agminum, quae inorinovia, Iaziovecia, Bucratfio, atque e deditis arcibus nervum s hiere ac vincula. Quintam pacis conditonem religio Atavinoriun vindiciae comendant. Vindicatum a non Orthodoxo Graeci Schismatis ritu Hierosolymis sepulchrum Domini, &alia Bethleemi Samctuaria, quae oblatum Turcae pretium orthodoxo rapuerat Sacerdotio,
haec vero sacrae Divi Bemardini familiae deinceps Graecus restitueret . Turcae imperio, & nova isderum lege. Sexto arma Thraciae, Scythiae , i Polono usui obstricta, si Polonia his egeret, bellis alibi distenta, sed nihil vicissim virium Poloniam Bigantio, vel Tauricae debere. Septimo cautum ut si Viciniam Turca bellis infestaret, Regni Poloniae ditiones, intactas sineret. octavo in Turcae obnoxias gentes, quae Polono ei cummis, lex condita, ne si vicina Poloniae armis vel praeda infestent, novam belli facem accendant, alioquin Regium fore Bassam finitimum hesi juris comonefacere, quod reparare eidem incumbat. Nono minmercia ex iure & usu gentium utriri permissa, retento telonii usu. D cimo Li os seu Tartaros Lituanicos jure Poloni Principis exsolvi, ut integrum illis sit, Turcae dominium amplecti, si Poloniae nolint, annuunius intervallo eligendi juris optio circumscripta. Undecimo decreta Legatio ad Ottomanum, quae una cum hostili exercitu iret ac ibidem magoris legati adventiam opperiretur, Plera , adhuc addita, quae legatio Polona cum Porta decerneret. His I Fibus pax armorum, genti tamque ccaluit IT Octobris, eaedem a muris Proceribus & Bina sabino publico consignatae. Minorem Legatum e vestigio poscebat barbarus: sibi tergiversa -ti. di ansam fore dictitans, si hunc Polonus quamprimum non offerat. Am gawa is eae Modraestio Pacillatori Siradiensi ac Gubernatori Medicensi, Le--οπο-gionario Maiestatis, delatum legati mimus. Sed hic non ante id mim ris a barbam pemussus capessere, quam oculorum audicio probaretur