Punica

101쪽

Vt sub emesame: Magonem de Mahharbalem irruentes in Iulliam compa, ratarsis taurum impetentibus. Subiλgenteumpellente. Iaculo acto:immis

o hinca Magone:illinc a Maharbale:& utriusque nata cortransfixit: dubi/umque fuit: cuius hasta intulisset mortem.&laus estAllii: quem duo duci

res simul consecerunt. Maurusia ta xus:hasta punica ex taxo, Palantes:effusae sugientes. Agit:impellit. Tum trebia infausto: fingit poeta trebiam i

surrexiste contra romanos: ac imita

tionem Homeri: qui i uigesim rimoiliados canit scamandrum assurrexis γέ e contra Achillem & iunonem oras e Vulcanum:ut fiammis auxiliaretur :sic fingit etiam Papinius deismeno fluuio thebano qui insurrexit contra hyppomedontem:& illum submersit. Tellus subsicens: aperiens sese&d orsum tendens absorbebat milites infida voragine. Nili:consistere. Lentoqtenaci creta. inexplicabile:ex quo nopolemne sis explicare. Caeca: quia non ap rebat fraus. Contoria: immissa ab nostibus. Aruis:extra uadum fluὰ vii. Hirpinus:nome acceptum ab hirpinis populis: de quibus Ioco suo dic tuta vis elephantorum:Liuius ait ad hoc elephanti eminentes ab extremis

cornibus: uis maxisne: non uisu nio

do: sed odore, insolito territis fugam late faciebant. Turrim dorso quoniaelephanti portant in dorso turres: Pugnatores. Vadis:aquis trebiae. In , cubat imminet:*occluat alueum fluuit.' Efflorant aduersa uiros:quoniacirca difficilia: &aduersa uersatur uirtus:&per laborexalue dolores parat

sibi latice. Explorat : perlut StasiderJuqm in aduersu ho cognoscitur.

1 n nemore:aut agitet gargano terga ferarum

H inc mago:hinc saeuus patiter uidere minatalU t subigente fame diuersis rupibus ursi

I nuadunt trepidum gemina inter proelia tauru ec partem praedae pativir furor:haud secus acer H incatque hinc iaculo deuoluitur allius acto I t stridens per utrunque latus maurusia taxus. O buia tum medio sonuerunt spicula corde Ι Meraimque fuithethum: cui cedent hasta. E tiam dispersis romana per agmina signis P alantes agit ad ripas miserabile poenus I mpellens trepidos: fluuioque immergere certat. T um trebia infausto noua proelia gurgite fessisI nchoat:etprecibus iunonis suscitat undas. H autit subsidens fugientum corpora tellus.

1 Midaque soli frustrata uoragine sorbet.

N ee estilentoque dat conuellere limo M ersa pedum penitus uestiva labe tenaci H aerent deuincti gressus mesolutaque a I inplica auicaeca prosternit fraude dis. I amque alius super: atque alius plubrica surges

D uni sibi quisque uiam per inexplicabile littus

P raeripit: et triluctatur cespite.lapsio mimbunt seseque sua praesteretussia. I se celernandi lamnamque prendere tuta D tam parauetcelso connixus corpore prensat

G xantia suma manu: liadisque emergit ab undis: C ontortati pendens afligitur hasta. H ichostem orbatus telo complectitur ulnis.

U ndantemque uado permixta morte hercet.

M ille simul laeti facie xligus occidit aruis. S ed proiecta uiri lymphis fluuialibus ora

S anguineu hauserunt longis singultibus amne, Η nabat tandem medio ula gurgite pulcherH irpinus sociumque manus clamore uocabat. C una rapidis illatus aquis:et uulnere multo

I mpulit asp equus: fessius sub equora mersit.

A ceumtilat clades subito conspectam undas

U is elephantorum turtito concita dorso. N amque vadis rapit praeceps ceu proruta cautes A uulsi niontivirebiamque insueta trementem

P rar se pectore agit spumanti incubat alueo. E xplorant aduena uiros Perqueaspera duro

102쪽

N ititur ad laudem vistus interrita clivo.

N amque inhonoratam ei brenus perderc morte.

E t famae mundam impatiens spectabimurinquit: N ecfortuna meum condes sub gurgite laetum. E κpetiar: sitne in terris domitare quod ensis N on queat ausonius tyrrhenaque pernecet iram. T um iacit adsurgens: dextroque in lunulae sistit S piasta saeua ferae: tactumque in lumine liquit. S tridore horrisono penetrantem cuspidis ictum B clua prosequitur:laceramque cruore profuso A ttollit frontemet lapso dat terga magistro. X um uero inuadunt iaculis crebraque sagitta A usi iam sperare necem: immensosque p arm

E t laterum extensus uenit atracias deuulnus S tat multa in tergo. et migranti lancea dorso. A cssuam ingente concusto corpore vibrat D onec consumptis longo certamine telis.

C oncidit: et clausit magna depressa ruina.

E coeper aduersum quana tardata morantur

V ulnere membraustum: subit implacabilis amne S cipio: et innumeris infestat caedibus hostem. C orporibus clypeisque simul: galeisque cadentu

C ontegitur trebiae tu, cernere linquitur undas. I ereus iacillo gestar prostemitur ense. T umpelopeus miscyrenis incola telgori. H inc torquet rapido correptum eguigiae pilum.

E t quantum longo ferii tenuata rigore P moedit cuspis per hiantia transigit ora. D ulsati ligno sonuere in uulnere dcnt . N ec iacto quaesita quies turgentia nacmbra E ridano trebia: eridanus dedit cquoris undis: T u quoque tapse dis tumulo post fata negato. uid domus hesperidum aut luci latuere dearum

s uiuos aurifera seruantes arbore ramos: MI ntumuit trebiaaet stagnis se sustulit imis. amque ferox totum propellit gurgiae fontemtque omnis torquet uires: furit unda sonoris. orticibus sesiturque nouus in murmure torresensitet accensa ductor uiolentius ira

I I agnas ouebia et meritas imperfide poenas

aut simul Timi. Interrita: quae no fraλgis actuersis:immo sese obiicit ut tro periculis: ut Iaudem assequae. Inhono/ratam ignaua:S ingloriam:quonia in aqua non pol ostentari sortitudo. Famae mundauine honore ac fama. Noqueat ausonius: irruit in elephantusi

brenus inquies: Experiri libet sit ne interris aliqd ita horredum: quod ensis romanus no possit coficere: di sit ne aliquid tam terribile:quod non possit ne

phanti. Proscquitur: idest elephasiiupellerio caput acti it ictu :qin tet u alγtitis penetrauit. Lapso:cxcussis e dorsem elephari. Extensus, i. per extela de ampla latera:& e accusanai casuri Vibrat:quatit. Clausit: fluuiu .s.suariat Da. Eccep aduersum: describit pugna Scipionis in ipso suuio. Per adueras uni amne contra cursunt ipsius fluuii id stactversa aqua: ut maior ec labor. Implacabilis: cocitatus. Tum pelopetis auis:Telgon erat cyrenaiciis. cyrene

autem ut iam dictum est therci condi derunt:q ex laconia prosecti callisteii Urbem Ppe minorem syrtim colueriar. thera a duce denominarunnideo dixit supra:Pelopei stirpe nepotis : de hic

Telgon. Auis.j.propter maiores suos, S urenes coclitores erat ppi cu i. Ia

cedam Onius: N pes onnesiacus: quoia iam Pelops Tatali filius illic regnauit S nonae peinsulae dedit, Longo rigore ferri: idest totuserru: quod crat in hasta penetrauit in os Tci Dis. Qui cs: idest no illic quieuit prostratios couulnere: scd p trebiam in padii: Sperhuc in mare adriacu deuolutus est. Lapsae hac lapsus crat Maurus: &in finibus mauritaniae horti erant hesperidum:& poma aurea. Fuluos:aureos, iamque ferox totum: Trebia reIaxauit suum fontem : S omis uires suas in romanos effudit. Torquet: immitrit. Sensit: scilicet Scipiorrebia auge, ride i romanos saeuire. MagnaS o trebiani erim Scipionis ad trebiam .cui minatur se adempturum alueum: quod

ideo hoeta fingit: ut ad ueram historiam alluderct:quoniam autore Strabone Marcus scaurus dedi ictis ex Pado usque in parmeni cm agrum lassis nata attonibus c5modis paludesipuas exsiccauit e campis : per placentina si qui de arua trebia padu influes: aliivue ite complures ante fluuii ultra mota plenius stagnabant:haeest ille Scaurus qui per pilas ct Iimam usque sabbatios ub lia uia:quae flaminiam excipit: eo

dem enim inconsulatu Marcus Lepidus.&Caius flamineos collegae fuerirnt: uictores ligurum.

Strauere hic flaminiamusque Ariminum. Reliquam Lepidus usque Bononiam.

103쪽

E κolues inquit: lacerum pcrgallica rivis D ispergam Itura:atque amnis tibi nomina dema.

I llabique pado dabitur:quaenam ista repente S 'donum infelix rabies t 1eddidit amnem: T alia is tantem consurgens aggere aquarum. I mpulit:atque Eueros curuato gurgite pressit. A 1duus aduersa molle irrumpentibus undis S tat ductor:clγpeoque ruentem sustulit nem. N cmon a tergo fluctus stridente procella S pumeus irrorat summas aspergineci istas. Ι reuadis: stabilemque tat defigere gressum S ubducta tellure deus:percussaque longe R aucum laxa sonant: undeque ad bella parcntis

E Mitare pugnanuet, asperdidit amni . T um madid crines: et glauca fronte re nictum A ttollit cum uoce capaupoenasque sumbra I nsuper et nomen trebiae delere minatiso regnis inimicae meis: tot pora porro

D extra fusamea si ivgaleisque uirorum

uos mallas arctatus ite ursumque reliqui. C ede uides stagna alta rubent : retroque serum

A dde modii dextrae:et capis incube propinquis. H aec uenere adiuncta tumulo spectabat ab alto M ulciber obscurae tectus caligine nubis

1 ngrauatad coelum sublatis scipio palmis: D si patrihquorum auspiciis stat dardana roma

Τ alin me laeto tanta inter praelia nuper S eruastis:fortunae animam: hancc idere dextra Ι ndignum est uisum: redde o me nate periclis.

H edde hosti:liceat bellanti arcessere mortem. Q uam patriae: hautque probe:tum percita dictis I ngemuit uenus:et rapidas detrusit in amnemoniugis inuicti uires:agit undiqtie flammam: D is persus ripis ignis:multosqueperann N utritas suuio populatur femidus undas, V ritur omne nemus: lucosque effusus in altos 1 inmissis crepitat uictor vulcanus habenis. I amque ambusta comas abies: iam pinus et alni: I am solo restans trunco dimisit in altum P o alus assidetas ramis habitare uolucies F lamma uoraximo penitus de gurgite tractos

Per galliea rura:per agrum pIacenti/num:qui est in gallia cisalpina. Lace rum: sectum iri uos&fossas. Amnis: Non uotaberis inquit fluuius: scd riγ

thaginensibus. Aggere:cumulo . sint ductor: laus Scipioniς ab animi robore non enim uolebat cedere: sed sese contra aduersa erigebat': quamuis in aqua non possit uera sortitudo ostentari. Ire vadis: ingredi per aquam fluvii. EYcitae:euocatae. Perdidit ripas: qui per inmpos sese offundebat. Glauca fronde:harundine sub viridi. Poenasque superbas: uerba Trebiae ad Scipiosenem. Tot corpora porro: laus Scipi nisab hoste:quoniam propter cadaue/ra hostium deiecta in uadum a Scipione fluvius re natat. Porro certe. Arctatus nurictu . mdcemoda dextrae:impone finem caestibus: aut si uispugnare pugna in campis proximis

non in meo alueo. Haec uenere adiun

cta: fingit poeta Venerem miseratam sortem dicipionis tendentisad coelum palmasimmisisse incendium in trebia Somnisarbores absampsise. Mulciber:uulcanus faber Iouis&nume ignis S ueneris maritus:quod non fine ratione fingit poeta quippe ex calore:atque humiditate omnia procreantur: de me bris calefactis uenus excitatur. Ingra uat: aggravat hoc Scipio: dc conquerisse premi ab amne. Dii pampi: uerba Scipionisad simeros querentis de sua fortuna: quod scilicet 1gnaua morte periret:ut incit aeneas uirgilianus. Quorum auspiciis: quorum numine δἰ tutela: sed odscurum erat: i cuius numinis tutela esset Roma.Dii patrii erant poe nares: quos magnos de Troiani ait hal:Caasius hemina aut ore Macrobio dicit Samothraces deos eosdem roma/norum poenates proprie dici de imagnos : Sciens inquit haec noster Uirgi, ait ca sociis:Namque poenatibus εἰ magnis diis:hos uocabant troiani etiades patrios autore Higino: cui opinioni

Virgilius astipulatur dicens: Diti patrii seruare domum re his etiam intelligit hic Syllius. Taliti laetho: ignavae:insehon Mue morti me seruastis in pti ena ad Ticinum. Dextra:manu hostili:&in acie. Bel Ianti:quoniam tu apparet fortitudo: liceat inquit pugnan/do mori:in fortem uirum decet, Fratesque:Gneo Scipioni: qui erati hispania. Quam probem:laudare possim:& meum decorum seruare. Rapidas uires: nem qui omnia domat. Inutimeoniugis: vuIcani : quoniam ignis cum inuaIuit inuictus est: Vnde aliqui philosophantes putauerunt ignem fuisse principium retum: quia ignispropter potentiam conuertit omnia in suam naturam ignis est italidissimum clementum. In altum : aerem,

104쪽

Absorbet: dc ictat aquas. Stagnis:aquis ian1 obdiustis soli1iIJ.15 cinere. Ait ad ea trebia posthac pugna infelice romanus exercitus nocte sequenti ratibus Trebia invismisit: uenitque placentiain ει cremona Romaeaut trepidata caccepto cladis nuci : cretatique stant alii consulcs Flaminitis S Serui IluxPoeta dicit Scipione&Gracchii metatos fuisse castra in edito loco:ut essentab hostibus trita. Undissocialibus:aquis trebiae:quae fauerant hostibus in ea piugna. asini emis est lacus p rufinus. Boioru nuper populos: Flanimius paulo antcboios debella in rat gent gallica accoler. . Padu:q nu accreatus e constit cit Seruibsorbet lances. saet quctu gente uapore

lacus inarescit ripis cruor horrida late claditur in rima xet hiatu rupta dehiscitellus ac stagnis altae sedere fauillae.

RI iratur pater aeternoscessare repente

ridanuscursus: mphisaque intima incestusmpleuit chorus attonitis ululatibus antra. a caput ambustiam conantem attollere iactaampadeuulcanus mersit fumantibus undis. ex correpta dei crines nuda uitarimo. um demum amissaeuire saet uoce praecantis: rantique datum ripas seruareptiores

clandem a trebia reuocasiit scipio fessas. M unitum in collem graccho comitante coli 1 te SA t enus multo suuium ueneratus honore G ramineas undis strauit socialibus aias. N escius heu quanto superi maiora mouexent. E t quos ausoniae lustris trasimenae parar .

'B oiorum nuperpopulos turbatierat armiSF laminius:facilisque uiro tum gloria belli

S ed labor haud idem irrio certas sic tyranno. H unc leuis urbi genitum adfatalia damna o minibus palat imperio saturnia fesso.

I nde ubi prima dies iuris:dauumque regendae I nuast patriae:et sub nutu castra fuere: V t pelagi rudis: et ponitim tractarc per artem N escuis accepit miserae:siiuia carinae: a V cntorum tenet ipse uicem: cunctisque procellis D atim lare ratem:fertur uaga gurgiae puppis:

I psius in scopulos deκtna impellente magistri.

E moagitur raptis praeceps eo restus armis.

L γdorum populos:sedemque ab origine prisci

S acratani coriti: iunctosque a sanniinc auoium M eonios italis perinlata stirpe colonos. N ec rege aphrorsi nascenda ad coepta moratur L inde super tanta monitor deus: omnias omnilio: cuius fla minii temeritate excrcitus romantis ad tra linemipfligatus estncc ptisa graccho prioris anni costile duabras legionibus: Nduabus a.C. Attilio

praetore i h truria ppe a uir. Cordele

iac: infida ignaua:& non habente in se aliquid poderis: ideo faci te superabas.

Astus inope: sine malitia. Poeniat cu'bus nuc reseratamitis imi erant Sinfidi . Tyrano:Annibali. Huc Flaiani niu. Leuis ominibus:malo omine creatu sule. Saturnia: luno filia Saliis Ni:quae romanos odio. I sequebas destinata ircosularii Flaminionit romanum exercitii perdoret. Fosibi inperio:atritis rebus romanis duplici clade. Fata Iri clana: fato tactura. Iuris:potestitis costas aris. Clatriam: Clamis ὸ icit temos avis:que pregimine imperii ponit&iure cosulari. Sub nutu: sua ditione. Vt pelagi rcidis: Flaminia temerariumparat nautar imperito : q natrina aclnaufragium impellit. Rudis pelagi:

ignarus artis nauigadi. Tenet trice ue

torii, laci r id quoa solet facere ueti': icte nauim ad scopulos impellit: ca ignoret arte nauigadi. Lydora populos: hetruscos Lycti tir dictum coenei uti hetiitria duce tyrrheno. Corithi:Cori thus fuit oppidu hemariae patria clar

clani filii Iouis N electrae: qPatria dese

res sua .in samo thracia pse dius c: unde poenares sacra: sacroruque rimas adue

xit in Phrygia: quae postea aeneas in la/tium revexit: Se ideo D ter da i danum oppellat hetruria sedg sacrata:man cappella scortoria: no Ii e aharetro δἰ Iase cuperusino: qti sectus e Flaminius: alibi dicit: Arreti muros. corithi nunc diritat arces. Olonos meonios: l dosna lycli ex moenia:quae N lydia dicitur .psceti cu hetruscis nabitariint: 8c ideo herrusci meonii. da Styrrheni aduce tyrrheno dicun& Auoriantiquo rum: qiii mixti fuerunt: ideo dicit Permixta stirpe. Nec resemaphrorum: fingir poeta It mone corrersam forma Trasimeni monuisse Annibale noctiutit ad lacu perti sinu contecteret: ubi ro

manum exercitu profligaturus esset.

Monitor deus: Iuno respexit ad n men . sic Vi vilius Venerem appellase ait deum. omnia somni: describit tepus: quo Iuno Annibalem monuit.

105쪽

Oscelix faniae:uerba iunonis ad Annibale:quo pGnclpro beniuoletia captas inde onit uti, Iitas:&gloria:ut magis uir Iaudis cupidus excites. Ad magnos uenturae deos: laus haec e romano, ruex ore ivnonis inimicae:*. s. solis italis siue romanis dabatas edere coetu:&referri inumerum de M. Ausonia:sitalia. Cur fata tenemus:breuis enarratio:q suadet abutit unoeeeuctandii cavspera fortuna cito discedat: itaq, instadu e inqt dum fortuna tibi aspirat.q temeraria e&caeca. Quantu uouistinoeus e ab utili: qm haec oro in genere deliberati uersas: Poteris inqtoAnniγbal nuc id efficere in tuo psi iurasti: δ satiare manes pinos sanguine romano C ondideranti armisque dabant obliuia curis.

mihisa reficabis. Nah, ego sunteelsis: C tam Mno In stagna: uuenem Couersa propinquine uideres esse tantasma quodda dicit E imadidae tantis crines circundata fronde P opulea stimulat subitis praecordia curis. manus.i .ipsi meonu: delydi quenerui A crumpit ducishaud spernanda uoce quietem

lael lam latio lassi matae nomen

netati oli, Num se:monitu trafimG A nnibal au1onia:site foritura creasset , app nini. A d magnos uenturae deos: cum fata tenemus.

bus:&pruinis obductu. Ire iubet: An ella morta brevis est magni fortunatauoris. ni liussit exercitu cedere sinem, O uantum istic dardana bella parenti

pti In alpibus extingui uicebas: si illie I uru :n et ausonio tibi corpore tantum traxissent moras: qm nulla difficultas S anguinis: et patrias satiabis redibus umbras. N ob persolues metit securus honores. motibus immorabimur inqramitteus N aque ego sum cessis:que cin mimotibus ambit Τ molonussa manus dignis simenus opacis..i.no cessabar Iabores: quislugu appen H is agitur monitisaei laetam numine pubem nini trifoedissent qmpa Iudes inter ' P rofinus aeta praeceps rapit aggere montis: peninucia retivmaiore diff1cultatem asserebat: et superasse dorsium appe H onebat glacie saxa maer lubrica1ummoninino fini bat labores. Plana natat: P iniferum coelo miscens caput appennin . '

aqvis obducta sunt pter paludes inq -

bus Annibal maximas habuit dissimi C ondiderat nix alta trabes:et uertice celso rates: qui ait Liui. er oculis ex uerna C anus apex tacta surgebat ad astra pruina.

ram elephito uehetaret altius extaret I xeli et prior tinguina que uinetur in&nocturno hilare: palustrini coeIo G loria post alpes:sistetur montibus ullis.

nec tenipus erat aptem oculo captus est S canduntprem nimbosa cacumina sisti multis hosbus iumetisque foene amissis: N ec superasse iugum finit:mulcetque laborem.

α 4 P lana natanti putrique gelu liquentibus undis

res habuit: exercitum romanum circi 1 riuidalimosa restagnant arua palude.1 aque ducis nudus tanta inter inhospirauertex exputri gelu: ac niti ibus. Nudus uer , aeuitia quatitur coeli manante perora P erque genas alos facilius misse mediaes. hospitiu non praebebant. Saeuitia coe o ptatum ne credit emi quocunque fictoli:tepestate. Meletes:idest qnolebat B ellandi tempus.non tantis parcit honori.

remedia:&fometa medicone adhibeρ. - . - V , naputabat bene emi lepus optatu quo V tam perdat iterra caetera membra moraturcuque perieulo: Vumodono perdat I n precium belli dare:siuiistoria poscat. cceptum a ter 11 uictoria posceret 1 prae Vmiubelli alia mehradaturus erat Ser S tatque putat lucis capitolia cernereuictoruat decora uiri spiritus ingentis:&glo O ua petati atque italu feriatqua cominus M. siae cupidissimi: atque ui oriae contra . . . Emma ost incita maxinaci ardoreis, T alia per uriandem inter laua locorum :riae cupidissimi: atque uictoriae contra P , . μ immanos: in quos maximo ardore sese T alia perpelloandem inter laua locorum rebatur. Talia :incommoda in ipsis paludibus.de Appennino ueneriintad Lacum Trasimenummes Annibal mactaturus erat: tot mlia romanorum in ultionem amissi oculi: atque piaculum. Lacus:trasimenum. Uisunoculi.

106쪽

Numerosa piacula:multas expiationes.&caedes propter anaistum ocul rini. Ecta autem patres: cum Annibal ad Trasimenum rastra nictatus esset uenerunt ad eum legati missa carthagimens bus portates tristem nuncium:qex sententiri patrum Annibali permiseruntian uellet filius uirini aetari duspatriis:ut moris erat. Annibal uoluit ut filaus tali fato subtraheres: promittens mai res ex nomine romano&sanguine uictimas&libatrones. Mos fuit in populis:apud carthaginenses dii placatanc humana caede:& sorte duce nspuetiadaias&imolabantur. Urna aestuas ex quo sortes educebant. Vir. Stat ductiso pratos uenere lacus:ubi deinde per arma S u et amissi numerosa piacula uisus. E cce autem patres aderant carthagine missi C ausa uiae non parua uiris:nec laeta ferebant.

M os fuit in populis:quos condidit aduena dido

sortibus urna. Thoanteae: Dianae:rauricae.Thoas rex lemni pater hysiphiles furori lenaniadda filia creptus in tauλrica resionem scythiae translatuse: ubicit Phigenia sorore Orestis teplo ina nae praefuit:cui hospites mactabantur: ideo sacra inante taurica: rhoantea appellat: quae carthagineses liraltabatur. Discors antiquitus: qisierat princepsa Iterius factionis Scodio gentili prose. quetasAnnibale&eius prolem. Cui fato: ut mactares proles Annibalis actimpetranda ad sueniam. Ductoris: Annibalis: que timebant: csi h perexer citum. Aspar:hic erat filius Annibali ct imago patris poenae appellant filios imagine parentu. Edonis ut nyca: furente imilcen comparatianili cribi1ς bacchantibus: edonii sunt populi thracuae:apud quos natali ires sacris hacchi, cis opera han .inde edonis.Baccha maIier threis a Trieteus e lepus triuannorsi: S tertio quoque anno sacra illac Iebrabaris Metii caeterim graeci.thraceς autore Dido. in memoria inclicae expeditionis sacra trieterica institiaept. S bacchae mulieres tertio quoq; anno conueniebat. 8c uirgines de more thyr fum ferebat i honore dei hacchantes. Motu trieteridae:baccho.& tertio quoque anno releute. Pagra:m icthraciae. Facibus: ac si face admota exagi raref.Io uox bacchantita. Prima domus: filius pr genitus.&sic arguit patria ingratitudinis. Resigna pacta :rupe lacilem: N pugna cu romanis Coti aDS p patria:quar tibi e ingrata. Quae porro haec pietas: detesta fimi Ice stati: ac horren au ritu sacroru: diorque poeta sub persona imilces: prima esse causam sceleriim ipsis mortalibuς ris: idest affectis omni plurbareotac S ignoratia nescire naturam deorum: q mites sunt: εἰ cognatione quandam cum hominibus habent: aitque petenda te iu/sta εἰ honesta: quae facile impetrantur solo thuret& non humano sanguine:a quo abhorret deus. Haec pietas: haec obseruantia: Qtiam p stamus deo: &haec religio. porro: certe pietate deben us deoque dum coIimus pii sumus, Naturam deu:deoru: q ab omni crudelitate abhorret:& sola puritate gau/det: mc Ie poerico loquor: non est qui I enisi tinus deus:inter bonos uiros: Ac deu inqt senem amiciria ecociliate uirtute. Ferox:crudees ac detestabiles. Et coenatu hol: qua hois anima saetae ad limilitudine dei. Caeso iuuecos: Prometheus primus ualmesauit.&Domitianus autore Traill .recordatus Vir. uersus: ImpiaqP oscere cede deos ueniam: ac sagrantibus arisI Mandum dictu parum imponere natOS. V rna reducebat miserandos annua casu S aerat anteae:ritusque imitata dγana:

C ui fato: sortique deum de more petebat A nnibal Aprolemdiscors antiquitus hannon. S ed propior metus armati ductoris ab ira E t magna ante oculos sta tredeuntis imago. A sparia haec foedata genas lacerataque crines. A tque urbem complet moesti clamoris imillae: E donis ut pangeasuper taeteridae motu. I tiuga et inclusum suspirat pectore bacchum: E rgo inter tyrias facibus ceu subdita matres C li nat lo coniunx: quocunque in carchne inlidi B ella moves:huc signa refer.uiolentior hic est:

H ic hostis propior: tu nunc fortasse sub ipsis

V rbis dardaniae muris vibrantia tela E Mipis inti id clypeo:saeuamque coruscanS L ampada tarpeis infers incendia tectis.1 nterea tibi ptima domus atque unica proles N eu gremio patriae stratas raptatur ad aras. I nunc ausonios ferro populare Poenatem E luetitas molire uias:i pacta resigna P er cunctos iurata deos: sic premia reddit . C arthagoaet tales iam nunc tibi uouit honor

Q uae porro haec pietas delubra aspere tabo H eu minae scelerum causae mortalibus aegris

N aturarii nescire deum:iusta ite precati T hure pio: dumque feros auertiteritu&l l ite et cognatum est homini deus: hactenus oro S it fatis ante aras caesos uidisse iuuencos.

107쪽

caesis ges e epulata fiuvencis:uetuit Mue imolari qui apud antiquos habebatur socius humanila, horis:&bouem uiolare piaculum erat.Lictui in italia imolare homine impune usque ad Cornelium lentulum:&Liciniti Crassum consu. Aut si uellenephas: si putatiςomnino superos gaudere hoc scelere:&sanguine humano placari me matrem macietis. Cur spoliare iuvat:locus e abutili:a qtro suadet non esse mactandum puerum tantae indolis: qui magno decori Susui patrinaliquando esse possit, An fiennae magis tes:sensus est:Non minus deflenda suisset mors Annitia Iu:si tali sorte i pueritia fuisset absum

A ut si uellen has superos. fixumque:sedetque M e meque gemui uestris assumite uotis.

plus: qua calamitas accepta ab egates itulas primo bello punico. 8 locuse ab utili:confirmatque id quod optat similitudine. Punica regna mersa vaesundo: res libyca artrita bello nauali:& impertu prope amisium in pugna adegates. Σorte cruentia:tali fato Surna.

Haeci qua dicebat initice. Illextae:

traxerunt. Ad cauta:ut caute ageret:

S malum quod inde poterat oriri caratione declinare. Relictam: scilicet est ipsi Annibali. An abnueret sorte: an recusaret illam sortem de fili Oimo Iando:an pareret honori superum: anuellet filium suum mactari in honoλrem deorum: Relictum est a patribus msi Annibali: an uellet parere honoris operum: idest sorti & lacrificio: quo dehebat puer ille mactati. Trepida sere:trepiwabat. Vix compos:uix resipiscens propter metum. Quid tibi pro

tanto: uerba Annibalis: quJbus patrlae gratiasagit: quod moarbitrio rem tantam permiserit:ut posti tresuaere Nannuere sacrum: quae potestas diuina ui/debatur. Hic: armiς8 praestantia hellica:qua romanos uincam : quin intemplis patriis mactabimus. Generosa:nobilis laus romanorum ex ore histili. Faxo:faciam, Quirino Roma Sno Sitalo.Quirinus victus est Romu Ius. At puer filius meus Aspar. H speria italia. Aeneadis: Romanis. Vos quo'ue: pollicetur diis maiores uictimastilio: quem sorti cruentae tuc eripiebat. Tu mam edicit huiςΑnni. hali&Ioca oportuna piat:Winsidias hostibus ui6lantur. Ad claustra:nam inter montes cortonensius ad ipsum la/cum uia est per angusta: deinde paulo latior patescit campus: inde collesa D surgunt. Choaspe: hic erat ductor Iothophagorum. Vago mali te:expeditisuleuis armaturae militibus. Pau ces:iter angustum:siue angustias mon.

tium, Limniina: libationes: ct sacra: idest irritabo hostes ad pugna: ut diis

patriis hostias mactem:quas uoui. Deus:numen huius lacus. Sycheus erat nepos Annibalis ex sorore. Vsti:qmissi estis ad mepoteritisreserρ carthaginensibus:qua calamitate Romanosassicia.

C ur spoliare iuuat libycas hac indole terras A n flendar magis egates et mersa profundo P unica regna forent olim: si forte maenia E sset tanta mei uirtus pnerepta mariti H aec dubios uario diuumque:homitiique timore Α d cauta illexere patres: sique relictum

A bnueret sortem:an superum pareret honori T um uero trepidare metu uti compos imit M agnanimi metuens immitia corda mariti.

H is avide auditis ductor:sic deinde profatur uid tibi oro tanto non im tur munere soluat A nnibal equatus superis: quae prannia digna'

mimiam carthago parens: noctemque:diequenna feram:templisque tuis hinc plurima famostia ab ausonio ueniatgenerosa quirino. t puer armorum:et belli seruabitur haues.

pes o natae meae: tiarumque unica rerutri

H esperia minitate salus:terraque fretoque C errare aeneadis:dum stabit inta memento. P erge:patent spes:nostroque incumbe labori.

U os quoque diipatraequorum deludia piantur C aedibus atque coli gaudentformidine matrum

H uc laetos uinussota' aduertiae ment N amque paro sacra:et meliores molior aras. T umago aduersi conside in uertice montis.1 u laeuos propior colles accede coaspe, d claustra:et fauces ducat per opaca sicli s. A st ego te trasimene uago cum milite praeceps

L ustrabo: et stiperis queram libamina belli. N amque haudparua deus promissis spodet aptis et uae spectata uui patriamreferatisin urbem.

108쪽

Petri marsi Interpretatio in quintum uoIunaen DIIii Italici.

erat hetruscos occulto milite colIes: annibal autore Lituo ubi agri est inter tortonam Stirasimenum ot cla e belli uastauit: ut uires roniano' ad usaicadas sociope iniurias excitaret:&cu ad Trasimenucasi rametatusesset Ieares caeteraque leuem armatura post montes circsidu cit:equitesa dipsas saltus fauces tumulisapte tegentibus locat:utubiitrassent romani obiecto equiram clausa ora Iacu ac montibus cent:

Epetat haemascos occulto milite colles S sub icta hostili haberens angustiis

Si din ductor pq alta trieriano'S iste utrique acriter tanto studio irat tuaru afractas caecisisederat armis.

At pie eleua restagnas gurgite uasto E sigiem in pelagi lacus inundabat inexti. E llatemulto foedabat proxima limo

in uar uada faunigenae regnata antiquitus a N unc uoluente die thrasimcni nomina semant.

L ydius huic gemtor tinoli decus aequore longe

M eoniam quondam inlatias aduexerat oras T Wrhenus pubem:dederatque uocabula terris. I sque insueta tuba mostrauit murmura minus G entibus: et bellis ignaua silentia rupit. N ec modicus unatum ad maiora tauebat

V erum ardens puero casuque exuta pudorem N am forma certare deis thrasime ualcres.

L ittore correptum stagnis demisit agilite F lore captiuum primmo lubrica mentem

'amee idalia lenta incaluisse sagitta. S ollicite uiridi penitus fouere sub antro

aiades amplexus undosaque regna tremetem. H inc dotale lacus nomen: lateque Iaγmenco C onscia lasciuo thrasimcnus dicitur unda E tiam curriculo nigram noX roscida metam. S tringebat: cse thalamis litonia coniunκ, P rotulerat:stabatque nitens in liminc primo. C um minus annucrit noctem desisse uiator.

uamoepisse diem: sulcarpebat iniquas P raegrediens signa ipsa uias:omnisque ruebat . Mixtus aequesmec discretis latia arma maniplis

terremotus qui loci itaI1am concussit minime depraehenderes: sed annibal memorabili clade romaos affecit: qua hoc uolumie poeta describit: in cuius

calce fortem aium generosamque morrem romanope ceIebrata Occultoso,

cato ad insidias ac claustra &fauces. Sidonius ductoriannibal poenias. Anfractus:Circuitus: qm annibal leuc a matuta post monte circunduxit. Caecisarmis: militibus iII1c ad insidiasto, catis. Anno faunigenae:annus fauni fiIius regnauit circa trasimenum:&fuit rex petas equi in hetruriam commigrarat. Voluente clic: post multa tepora Trasimenus dictas e a trasimeno fi/lio Tyrrheni rapto in Iacum ab agylla nymphatquod nomen dotale fuit. Lyctius: pater trasameni fuit a rhenus IH dius qui uenit ex meonia:ubi e tinolus mons. ideo dicit tinoli decus.1 ipsius meoniae 3 lydiae, Terris: qmhetruria a se appelIauit tyrrhenia. Insueta tu λ:tyrrhenus iuenit tub tenea:sed Plinius dicit tyrrhenu pisecum ad que poeta alludit: Meoniam pube: ex lydia sapradixit meoni colonos, Nec modicus voti.i.magna desiderans. Agylle: nympha:S hoc nomen deduxit poeta agylla urbe:quar nuc cere dicitur:&nome accepit ab omie quoda:ca a pelasgis opprenares. Lubrica mente: ha/hes mente lubrica prona ad amore ut facile caperes. lubricuslocus e i quo no possumus consistere:aut ambulare: ut sui herbae aq persuta: marmorata, uia:& caetera lagenus. inde p trassatio

ne adolescetia dicis lubrica: i qua et sutuetur Ioacie facile labun f. Unde agylγIahebat lubrica metem.i.procliue ad

amores. Idalia:uenerea,t.amoh cuius matere uenus. Idaliuest nemus cypri

ubi uenus colebas. Hinc ex hoc raptu lacus dictusest trasimenus:&fuit eos qua illi dedit aselIanympha. Et iacurriculo:describit crepuscuIu ossa inuas propcrauiti hoste. Curriculo:curru suo. ponisci procursu. Nigra meta:fine nostis. Roscida : qm in aurora clut rores, Strigebat: imebat. Titonia coniux: aurora. Inprio limir in pricipio diei. Cuminusanuerit uiator.i.cuminusani rimaret aut finita esse nocte: aut coepisse die: & sic exprimit crepuscula lepus dubiu inter die&noste. Consul carpetat iniquas: Liuiusait. flaminius ca ad lacu peruenisset 1explorato postero die uixdsi satis certa luce angustiis sumtis postgin patentiore cantuumnes agmen coepit

id tantsi homuni quod exaduerso erat aspexit. a tergo di super caput aetinae insidiae. pomus ubi id quoa petierat clausum lacu montibusque S circulusum fuis copiis habuit hostem signum omid quoa petierat clausum lacu montibusque S circi usum Muis copiis habuit hostem signum omnibus dat inuadendi, Iniquas: pIenas insidiis: quas romani non antimaduerterunt temeritate: consulis: qui sine consilio ruebat in hostes. Ipsa signa: stilla. Laeuia arma: idest milites leuis armaturae non erant diuisi ab aliis: sed omnes mixti properabant ad pugnam sine ordine.

109쪽

Globo turmarem stri. Lyxa RuulguS:l 'xaedicuri sui exercitu sequun quintasgis:&s ut proprie qui aqua ministrant exercinit:ut scribit Nonius.nas amantinui aqua dicebant. Praesago tumultu:quia uide iaspraesagire eo tumultu futura calamitatem. Implere: Iebant. Exhalans: emittens:qm nebula nil alii ide: nisi uap ra quae aut terrae humidae. nebulae quide utingi philosophus sui relliquiae nubisi res Iutaye ex aqua fluete. Amim1:obscuritate. Praessum: scurum propter nebulas. Picaea: scura. Nec pinnu:pcenon. Liquere doli:non patuerutfraudes annibalis:&pcenope propter nebulas ' pro

perante flaminia ad ingressu faucium v c a

non arce permittetes iremtere ictu I ntemque Obo pedites et mutile maniderm ut pisces Inassa. Properante: L Parum uulgus praesago cuncta tumultu

post. Irremeabile: qm non poterstero I inplere et pugnam fugientum more petebant. direppter hostes quosa tergo i instillis T um super ipselacus densam caligine caeca E κhalans nebulam late corruperat omnem

P rospectum miseris: atque atrae noctis amictu S qualebat pressum picea inter nubila coelum N ecpoenum liquere doli sedet ense reposto A bdistasti nullis properantem occursibus arceti I ncustoditum mox irremeabile littus.

relinquebat. Fauces: ressas ad laca inter montes, Gemina: quonia ante hstonia qua a tergo claustra custodita ab hostibus. Undae: aquae trasitheni. Refugos:redeutes romanos ad fauces per quas urauerant. Haud secus cui

treas:claustra ad lacu perusinum ti annibalis astus parat piscatorit& nassae qui piscator scit piscem includere tutoque capere. Nassa istrumentu est uinii aque sub angustus aristato limite fauces

S desines in cauda ex qua no possunt I ntraudem ducebat iter: eminuque receptupisces redire. Patulo:apici. Fastigas: acues. Nectitiligat. Excussus mente: idest qui urgete fato prudeliam amisegeminuque rece sE xitium hic rupes: hineundae claustra premebati A t contra umbroso seruabant uertice montis rat. Diluerat:expulerat. Tuc ales: m H ostilem rigressum refugos habitura subita.

quibus sis risuescerens ram emtau o releuem patulo texens de tamine nassam

C auisu interiora liga me di que per suum

r v s r S enlim fastigans comprella cacumina neciit

A e fraude arctati remeare foraminis arcet I ntroitu lacilem quem traxit ab aequore piscem.

O cius in serra propelli signa iubebat

E Mussius consul fatorum turbine mentem. D onec flammiferum tollentes aequore currum S olis a qui sparsere diem,iamque orbe renato

ust 'uti de gal sisait. 'i fasces romasenosipellunt:aut retinet: iubent acies: aut prohibet. lage Cice.libro.ii .de di uinatione:qui talia colatat: flaminius Dareta religione iseliciter pugnauit. Res: Dil gallinaceus. Luctus: laμmitatis suturae noluit comedere. Plactu:alaia percussione. Nec rauco tau/rus: aliud ostenam.na ductus murus ut D iluerat Nilastitan:sensimque fluetat imolare incusabieeni:in colla aula. ginquod a Delicitate portendebat. Stigna etaffusa:aliud portentu:qui uexilla terrae affixa non poterat euelli. hoc scribit et Liuius: de cice. lib .i. de diλuina me his uerbis:cu terripudio flaminius ausipi res pullarius diem proeliic Amitini differebat:& paulo post.Ita,

C aligo intereas nitido resollata sereno. Τ unc ales priscum populis de more latinis, iaspicium cum bella parantimentesque deorum

E Yplorant super euenturium cia luctus D amnauit uesti plantuque alimenta refugitique signa covelli & sequi iussit. quo te N ec tauco taurus cessauit flebile ad araspore ea signifer dinii n5 posset mouere loco: nec quic roficeres plurescuaccederent: faminius renunciata suo more neglexit. Itaque tribus his horis concisiis exercitus atque ipse stersectus est. Affusa mole:magna ui&coam. Huo lacera:scissa. Teter niger. Nitera: 3 sinitebanseuellere signati Paγres: terra. Atra: nigro sagule habud

I nmugire sono praestamque ad colla bipennem

I ncerta ceruice ferens altaria liquit. S igna etiam affusa certant dum uellere mole Τ eter humo lacera nitentum erupit in ora E xultans cruor:et caedis documenta futurae

I psa parens miserisgremio dedit atraciuti to

110쪽

me. Heu uani monitus:exesana at pocra in ametiam consulis qui tales monituS ac vespaspnebat magna cu clade populi romani. Parcas: latii illud:& Iamitate futuram. Morantia.i.quae frustra praedicebant:& remoratant caedes futuras:quas parcae parabant. Mi/nores certare fatis.i.qui non potestis repugnare dispositioni sat . Corui/Ac stper haec illuxi genitor:fingit poeta iovem luc sulminasse. Cice libro.ii.de cliuinatione ait:

Imaue 1 noliris comentariis scriptu nemusioue tonante: ut nante: comitia populi lite nefas:&: Quod Qem 'ibus rebus optima auspicium hemiis: i sinistra fuit. in negat Cice. ex sentetiastolemi e Iuliminare ut alisci praedicat:sed naturale ee. pIacet quippe stoicas anhelitus terrae frigidos csi fluere coeperit esse uetos:cum aut se in nube induerit:eiusque tenuissima quanque partem coeperit diuidere: ac disrumpere:idque crebriusfacere. 5 uehemelius: ius fulgores:&ton1μtrua existeressi aute nubium conflictu

A c super haecdiu genitor imasque fretuque ardor expressus se emiserit: id esse fulC Oncutiens tonitru cyclopum rapta caminis

F ulmina lytrenas thrasimeni torsit in undas: L itinet aetheria per stagna patentia flamma F umauit lacus:atque arserunt fluctibus ignes. H eu uani monitus frustraque morantia parcas P rodigia: u fatis supericertasse minores. A tque hic egregius lin x:nomenque superbum Appio Claudio consu.

I .. c. a L a M.Valerius tribunus militu adolesces

uin phoebeas edet cui callide fulua ut autore Liuius pugnauit agro pom

o stenta ales proauitae insignia pugnae

P lenus et ipse deum socium terrente Pavore

Ι mmiscet precibus moita: atque his uoci sitit. I Iliacas te per flammas tarpeiaque laxa P et patrios consul muros suspensaque nostrae E uentu pugnae natorum pignora: Cedaso ramus superis:tempusque ad proelia dextrum

Ο pperiare dabunt iidem tempusque diemque P ugnandi tantum ne dedignare secundos

E Uectare deosinim fulserit ora cruentam . uar stragem lybiae poscentum signa sequentarN ulla uulsa manu uestique interitus ales

G audebit:nullosque uomet pia rerra cruores, ptino fingulari certamie cii ducegallorum:& auxiliate coruo qui rostro: un

guibus planctu alaphos galli spetebat.

Dictor fuit:&corvius cognomiatus est corvin familia: quae romae nobialissima fuit: ulto note ac stemate cla/ra. ex hac famiIta erat hic cominus de

quo nuc agitur. Egregius linguaraeloquens. Phoebea ales: coruus phoebo dicatus .ppter diuinatione: quonia fuγtura significare putabascantu: Muciatu. Plinius ait: comi 1 auspiciis soli uicens intellecta habere significationuinam. Proaui pugnaendiusqpugnauit cu gallo:& corvius cognomiatus GPlenus leti: niuinationis.ua uidebas praesagire futura calamitate. Sociu: ociope: qui ia timebant. II iacas te per fiamas:opo comani ad flaminiu quem

A n te praestantem bellis fugit improba quantum obtestas per sacra romana:& templum

H ocpossit fortuna loco'sedet o ius hostis

A duersa fronte:ac circa nemorosa minantur

I nsidias iuga: cleua stagnantibus undis B Ggium patetaei tenui stant tramite fauces S i certare dolis et bellum ducere cordi est. I nterea rapidis aderit seruilius armis 4C ui par imperium: et uir legionibus aequa D ellandum est asta:leuior laus indice dextrae T alia corvinus: imoresque addere passimo tantum uerba: et diuisus quisque timori N unc superos de flaminio manc deinde praecari

capit Iini iovis: ne uetatibus ausp1ciis pugna inear. Flamas iliacas igne uestalem aduectu exiIio ab aenea. Saxa rarpeia: teplum iovis capitolini. Caedas Luperis: oramus te ut uelis parere diis monetibus. Dextra: propitia:Delix:

tu. AIes: gallus. Ante praestante:captat beniuoletia a flaminio: ante cuius culos picula proponit: madetque ab utili pugna abstienda. An te sugit: an ignoras tu qui hes rei militaris prae, statiam:& pugnadi arte calles, Tramire tenui: uia angusta. Si certare dolis:

quasi dicatpugna dii est ala:cosilior atque dolisca annibale:qastu exuberata Seruilias:erat collegasaminii:q totude legi5es hebat.hic romae remmat Ut cibus rite pactis ad hoste cotederet, flaminita aut statim nussu patruin proincia abiit:S collega expectare noluit. Bel Iandu est astu: gerenda est bellu magisconsilioquiribuscorpis. nam uirtusas maiore laudem mereeq dextrae. Indiee dextrae:uiribus quae indicantur manu : idest maior Iaus est pugnare consi Iio si manu cum hoste confligere: quoniam res magnae consilio non corporis uiribus aguntur. δἰ locus est ab hone sto:ut ostendat flaminium non seruare decorum prudentis imperatoris sui non relinquit locum poemtentiae si uellet pugnare solum uiribus corporis:& non uti consilio: & prudentia.