Punica

171쪽

Aut sonat Ito:sensus est: si uarro ut dicit extenapio cuni hoste pugnauerit aut ego hoe gemis belli&hoste ignoro auraim locu 1tis ignem noua clade cernemus.q,d. scio fuit arues c quod prouideo&lic prudentia fabulaudat quae sine longa reru experientia esse non potest:cuius propriuest uerum in omni re uidere:bene consulere:&qvid fit agendu imperare. Nequiqua frustra. Multo marte longa experientia in rentilitari. Spondentem:promittente uarrone plebi se supturu pugna cum duce tam fausti martis.i.qui uictoriosissimus erat de talicissimus in pugna. Q uanta nunc.q.d. si annibal hoc alidi tacta est de re ro

Te que hostiscast iis grauior manet:aut ego multo N e qui didici casus pernosce 1 e marte. S pondente audiui pigetheu:aedetque senectae: quas prospicio restit passura minas.

C iam duce tam fausti martis qua uiderit hora' S umptum pugna. situ nunc paulla sup no. A Muinus exitio: uocem hanc si consulis ardens A udiuit penus iam latis obuia credo S tat campisacies expectaturque sub imi. A Iter flaminius. quantos insane cietas V arro uirosi tu proh superi tu protinus arma T u campii noscas ante exploresque trahendo Q uantu hostis ritus ualeat:quae copia rerum. Q uar natura locis quod sit rimabere sollers.

A rinorum genus ct stantem super omnia telab ortunam aspicies.serpaule in deviareeti P estora cui uni pati iam si amigere fas est: U ni sit seruare nephas eget improbus arcto I ainuictu libys et belli feruore recluso.

mana Sparum absumus ab exitio. Ardeias poenus annibal concitatus ad puse

orat paulia fabius ut sua prudelia rem romana tu af&caute agatosa prius explorando qpugnam capessat. Ritus: mos bellan dipunicus. Copia remi: conreatus&alia exercitui alendo necessaria. Quae natura:ne. s. parens insidiae Si rimabere: si considerabis cognoscessortuna eesup ipsa 'ceno arma . .d. poeni sunt in armis solertissimi dc utu=rurn sic spcunda fortuna: S sic ab utiliostedit cir si fandii esse donec fortuna nautes. Ita deuia:quae a recto n5disc dant in primo dixit sed deuiusaequi .l. alienus ab equitate: csis in deuius recti: no alienus a recto.i qui rectu hon 1 sique sequ1t : noli inqtiit a recto discedet ut bonu ursu decet & salutis patriae studiosu quari ac uario pessudare ni tis&pperat: locuse ab honesto. Curtani:cosutatio est.q. d. si cstfasti arronipdere patria: multo magis f is c tibi ea liberare. Egeti probius arcto uictu. r. laborat inopia esiareatus hostis qui e in terra hostili neque ilIi terra neque ma ri e pax:mil Iae urbes eu accibyiut. iii die rapto uiuit parte uix tertia eius exercitus habetque ab hispania duxit: dubitas ergo quin eii secte do superaturi sitamus qui senescit in dies no supplementu: non conaratus:non pecunia habet.

Pari pube :nouis militibus. p suppi

mentoniissis, Mechi erit: uerba paulire pδderis labio. Pietas:erga. .patria ut nitar ea seruare cui pietate debemus amente senterias institutu. i. c

ctabor ut tu secisti qrui me erit. Quate grassante i qtrate bellu gerrete aduersus hoste. Cosidere languescere ac debilitar . Sed quae na ira deu:ostendit sibi est e maxima difficultate ad patria

tutanda cu habeat collega hoste:putat, que iratis numi1ribus illu esse creant ut rena romana pdat. Poenis: hostibus. Trahit oia secum .i ipse tendit in praeceps 8 trahit secum rem romana & metuit esse insanusne romana respublica alio constite quam se ruat: nam cupit

eam praecipirem dare&cito uellet asse sumere Cibi collegam punicu ut citius di facilius nullo aduersante quod cu/pit efficere post uromam scilicet euer/tere. Consort&collega carthagiriensem. Sera:pro sero.i non tarde sed cito uellet carthaginensscollega. Accire aduocar: esses S ut exprima ruarrois temeritate&incosuiti pugnae auiditate. ais. nullus eqtius sufficit uarroni insanoqeucito portet in hoste,q.d. adeo Dperat ut no uideas posse

equus rePiri getusaffectuid ametiae seruiat: addes dolebat icede e tenet ras nostis et cursu Ptardet

aκa fides sociii estino hic domus hospita tecto

ntritat patrio.non fide moenibus urbes. Xcipiunt:renouatque pari se pube iuuentus. ertia uix superest crudo quae uenit ibero urba uiru: prestiaet cauti medicamina bellientus ama.si qua interea inuitauerit aurannueritque deus ueloκ accede secundis tui breuiter moesto consul sic ore uicissim M eruerit haec prorsus pietas: menteque feremus.1 n penos inuicte tua.non me unica fallit C tantandi ratio qua te grassante senescens

A nnibal oppressium uidit considere bellum.

S ed quaenam tractu consul datus alter opinor Λ usoniae est: alter penis. trahit omnia ccum. E t metuit demens alio ne consule romaC oncidate tyrio consortem accire senatu.

172쪽

Tantia non :quasi eductis ensibus evagina: hac locutione usus est tranquillus in tyherio his uerbisse non statim a funere ad n oci e consuetudine red: it iustitio longiore inhibito. Tarpeiae ruλpezuertit sermone ad rupem tarpeia.i. capitolium:pollicet se ituru paulus in onane discritne pro patria. Cognata tecta:q1Maena illi referebantgenus sua ad iovem pera mutui regem albanu ut disetu est. In sua arce:robore ac dignitate. Minimonetiti surda.i si uarro affectanspugnam noluerit audire me monente. Haud ultra morabor: hypallage est in sensu. i. patria ncm morabitur meides no expectabit qua nolo mori. De

N Oniam sera uolenta ullus qui portet in hostem Rente asserar: ad quegenus suu resere

ufficit insano sonipes incedete noctis Versa: diuersa.

uod tardent cursu tenebras doletitque stipbus.1 antu non stristis mucronibus ulla retardet N epugnas mora dum vagina ducitur ensis. T arpeiae rupes cognataque sanguine nobis T eimi uis. queque arce sua ni statia linquo M oenia celicis patriae quociique uocabit S umma salus testor spreto discrimine iturii.

S ed si surda milii pugnabunt castra monenti

H aud ego uos ultra nati dulcemque morabor A ssaraci de gente domum: simile ue uidebit. U arroni paulli redeunte saucia mina: S ic tumidi uersa turbati mente petebant C astra duces:ac praedictis iam sederat aruis

E tolos penus seruans ad praelia campOS

N on alias maiore uirum maiore sub armis A gmine cornipeduconcussa est itala tellus. uippe extrema simul gentique urbique timebat. N ec spes certadi plus uno marte dabatur. F aunigenae socio bella invasere sicano S acra manus rutuli seruat qui davnia regna L aurentique domo gau&nt et fonte numici Q uique immite nemus triuia :quique ostia thusci

Aruis praedictis: appulis ut anna praedixerat. Non alias malore uirum:ait

pocra nunq italia maioribus pugnasse uiribtisq ad canas&nus sui uetin γhoris D uir S: equoF.tin1cbantqppe suprema ideo omnis italia in armis sait: cu no effer aliqua spes certandi nisi uno marte. Faunigenesicro:describit populos latinos qui ad pugna canens milites inisserunt: inde uagatur P oemitalia de cribens nota cita imperatorii alludes ut plurima ad illos qui postea

multi noli fuerunt aut prius fuerat ut romano v n osa quocaque modo cete ,

braret. Datinus filius pici filii saturni rex aboriginti fuit in latio a quo fauni gene i itini dicti lunt: inter quo erantriit aliquora caput ardea erat qui ead huc extat retinetque nomen condita aperteo B danaar eius matre filia acWsii ut qltibusdam placuit.ardeates autore strabone curam habebant sacroR S t pli ueneris quod erat lavini coe Iatino nomini ideo rutulos sacra turba appeIγImadde et a i, ardeateς ob id sacrana appellabant. Socio sicano:ficani Heseruiat an Piqui habitatores latii uenerat,

que ex hispania dicti a si cora amne inclpulsi traiecerunt in sicilia, sicania appel larat cupritis triquetra a triagulari forma diceret. de litanis in latio Virgilius meminit dicens fines super asquc sicanos. Daunia regna ardeas oram illa ubi regnauit claunus micr turrit. Laurentum oppidu fuit latii ubi regna iiii latinus socerentae a lauro denotarinatu Numicus est flatilias prope laurentum m quem eneas submertus cst 5 sacrattas: cuius sons est in py Iaaricina quie cpost albanu montem uersus forum appli. Castrum: fuit oppidii latii colonia deducta a romaniς una cunilana:S adtia post triumphum ciarii delati de lamnitibus. Ardea quondam grauis udost molesta de inimica troianis propter turnum qui citenea pugnaui cicausaque miteli 0 gibus muli laborum propter laviniam sibi ante aduentum eneae pactam unde doles aduena si si praeponi acerrimum mouit bellum manu eneae occubuit. Lat 11 num oppinam latii in colle situm consitum ab enea:S a nomine uxoris laviniae denominatum .syllius dicit illic fuisse templum iunonis quod cosmographs non tradunt: sed dicunt illic fuisse templum ueneris in quo erat celebritas latinorun atque conuentus. Collacia :oppidum fuit latii prope romam uia tiburtina: in quo sex. tarquinius Iucretiam uiplauit cuius dedecus S mortem:M. brutus qui ad eum diem stulticiam simulauerat cuesset uir prudentissimus de sortiς ulctias est: eoque aratore romani tarquinos expulerunt ideo castu appellat brutum alludens act castititem lucretiae quam ducem romanae pudicitiae ualerius appet Iauit cuius ater tricipitinus appellatus est.maritus aurem tarquinius collat: nus. Immitte nemus triuiae:iaestaricini uenerunt ad bellum in quorum si tua erat templum dianae cum ritu harbarico ut dictum est.quonia is qui templo preesse uolebar cum aliis digladiari cogebatur:&uictori h nor per uulnera quaesitus cedebat cum aIiis postea pugnataro :&nic dicebatur rex aricinus . ideo dicit flaccus.solique immitis artua regi. Triviae: dianaeque quondam in triuiis apud graecos co lebatur:&inde nomen adepta. Ostia tusci amnis: civitatem hostiensem conditam ab anco matai tib prope ostia liberina.Tybris autem uenit ex hetruria. Ideo thuscum amnem appellat.

173쪽

pido almone.i. aqua tepida ipsius almonis qui est riuus potius 3 fluuiusante portam capenam is aqua chorybantes lauabant simulachru cybelis aduectu ex pessinunte arbe phrygiae concede Tepido almonea. cuius aqua chorybate attalo rege pergamissiuius rei meminit et lucanus. Calylle: atyllus filius amphiarai condidit tibur porrectu in dorso motis adhuc celebre. Horatius: libur argeo positsi colono.Tres habuit filios in Ilu:coricem:& tiburtii a quo libur denosatii di tiburtes dicti: cte multot se ante codita urbe fuerut quippe anaphiarauguria aetate ante bellii troianum fuit apud tiburtes inquit plinius extant ilices tres eiic tibvrto colitorem ue/A mnis amant tepidoque fouent almone cybele. H inc tibur catille tuum sacrisque dicatum F ortunae preneste iugis antemnaque prisco

C rustumio prior atque habiles ad aratra labici N ec non sceptiferi qui potant tybridis undam: Q utque anienis habent ripas gelidoque rigatur S ymbrivio: rastrisque domant equicula rura.

H is scaurus monitor tenero lac scaurus in motustiores apud quasi nauguratus tradicyreneste:oppidulatu quod adhuc retinet nonae in excelso monte situ ha γhuit quondam illustre templa fortuae illic etia repertae fuerunt sortes:Ntameriosuffusio autorecicerone in .ii. dediuinatioe graeca est ciuitas queadmodii& libur Antemna:oppidii latii uetu λstissimu: fuit aute antemna sub mario

oppido qua romuluscoloniu roman ru una tu cecinna&crustumero fecit.

Crusti imio:crustum iu seu crustumexu oppidii latri fuit albanope colonia. Labici: dicti sunt a Iabico oppido noIonge a tusculo quod nome dedit uiae Iabicanae. Sceptriferi:alladit ad am γplitudine&maiestate urbis romae quae totius pene orbis habuit sceptrum .i .uenerunt in arma omnes accolae liberis de amereis qui oris in montibus trebulais N per descensus liburtinos deuoluitur in planu&prope urbe liberi miscetur.

Symbrivio: Imbriuiu sume est a paequiculos qui est supra tibvr: &adhuc

retinentnomen. Gelido:propter regionem montosiam & frigida horum mirini duetor erat scaurus tunc adolesces

hic postea uir prudens fuit & grauis ac sepe autor publici consilii:tataeque autoritatis in sienatu ut ciuitatis princeps diu habitus sit.scauri dicuntur qui ha/hent talos extantes: inde scauron fami

S ediam signa dabat nascens in saecula uirtus. N on illis solitu crispare hastilia campo N ec mos pennigeris faretra impleuisse sagittis. P ita uoluthreuibusque habiles mucronibus eses E re caput tem surgunt super agmina ci istis. A t quos ipsius mensis seposta lyei.

S etia. et incelebri miserunt ualle uelitrae inuos cora quos spumans inimico signia musto:

E t quos pestifeia pontini uligine campi Q uasature nebulosa palus restagnat et atro L iuentesceno per squalida turbidus amaC ogit aquas usens:atque inficit equora limo.

D ucit auis pollens nec dextra indignus auorum.1ia cognominata:Horatius in sermonibus ait:illa balbutit scaura prauis fulcta male talis, Cris/pare:mouere. pila hastasgraues: pilum erat hasta roman w. Ere . galea ex ere cum cristiti quibus agmina su superabant. Setiarartalatii in monte sita no procul a pomptinis paludibus: nobilis uino quod ab ea seisnu appeIIas:&id diuus augustus cunctis p tulit&fere sequutus principes uti sit pliniusspter fessa experii eta ad uetustate perueniebat.Martialis in distichis:Pendula Pomptinos quae spe stat fetia campos:Exigua vetulos misit ab urbe cados.poeta laudans latinu uinudiscit setiam essestposita mensis ipsiushei:q.d. adeo prestans est ut non debeat misceri nisi baccho. inlitre:oppidum latii adhuc retinet nomemignonile quonda erat re infrequensno ait ualle inc Istri. Cora:oppidulatii adhuc retinet nome&etia signia. Inimico niusto:propter nimia auste, xitate:Plinius alima quo signienascis austeritate nimia continede utile aluo inter medicamenta numeras.Martialis: Potabis liqua da signina morantia uentre: Ne nimiu sistant fit tibi parca Πtis. Pomptini campi:dicans a pometia urbe prope pomptinas paludes sita: Plinius ait: prope circeios est palus pomptinaque locum xxiii . urbiu fuisse mutianus ter consul prodidit. Vligine:humiditate&nebulaniligo aute significat humore terrae:&in illis palludibus est perpetuus humor hac paὸ Iade efficiunt duo amnes astura&ulans quitande in mare inserum euoluis multo limo turbidus. Satura fuit urbs in pomptinispalludibus Uita uasature iacet atra palus. Liuetes aquas:turbidasCogitaeongregati Inucit in acutalpomptinae paludes a corneliocethego consule cui ea suincia euenerat siccate sunt agerque ex his tactus est. Ducit auis pollens:alludit ad illu laeuolam qui Ueporsinnae mansi igni sacri iniecit a quo hic origine ducens illius historia in clypeo caelata habebat. PestensaeIarus. Dextra auo': laude qua ille comburendo dextram adeptus elidi etiam non indignus dextra auorum idest c nomine 1caeuoIae qui a scaeua scaevola cognominatus est:scaeua sini γHra dicitur cum porsena iuuenem amoueri ab altaribus iussisset & ensem illi porrigeret. mutius leuam intendit manum ut ensem caperet d scaevola cognominatus est : siue quia amissa dextra

manu sinistra usus est ii Ie qui plus sinistra quam dextra balet sicaevola appellatur: uocabatur ille Iunius Dius mutius cordo .natus.xx. annos cum hoc facinus ausus est.

174쪽

Dirae laudis:qm manu igni iniecit quos martiali sappellat saeuu miraeulsi. I rrhenu: tyrrhenorum&idest heimscopi qm porsena erat hetruscus rex clusit. In senael: in mamanti cecepta inscriba ipsius regis que occiderat resem arbitratus. Murt:uinesse ire laus est sculptoris. Virtus fortitudo ipsius mutii qui manu fortiter igni sacreseussit. Iehi: prouocati&mmoti . Specie:rat Iimagine&apparetia. Ruere:ruebat in pretia. Acri magistro:forti duce mulioqui suo exemplo ec virtute iuuentute romanaad praeclara facinora a uocabat. Cernis effugiens:qm porsena no potuit spectas ardente manu mutii. Martialis.Urere quam potuit conrepto mutius uni.Hanc spectare manu porsena non potuit, miscircea fuga: circei uondam insula mons ad mare quodainis antiqui latii habitauit illic circe Theophrastus ait: circeia esie excelsu pronaotoria robore lauro myrto refoctum tradui circen in eo habitasse: cingis mari sere paladoso. Quis: quibus Anxur:oppiduni situm quondam in mole aspero aliter dicis tarracina. Horatius in sermonibus: Arque subimus impositu saxis Iate candelibus anxur Hernica saxa: hernici populi in latio quoia caput est anagma:oc merui colo nia labinopi pinguis dicis anagma pro pter soli ferti litate. Virgi hernica laxa coisit quos diues anagma pascit. Iulius grecinus ouidii comes ait li .ii, urbium Italicam hernicos fuisse pelasgos ab hernico duce denominatos. Putri flebat resolubili ac per hoc frugifera. Terentinos:ferentinia oppidum adhuc reti et

nome inter anagma Salatrum . priuernu est oppinu uolsc non longe a s tia a quo privernates. Sora e urbs ultra Derulas qua Uris alluit.Scaptia oppidulatii quod tempore plinii interciderat. Fabrateria oppidu non longe ab aqno

cuius meminit iuuenalis: aut fabrate μriae domus:adhi ac retinet nomen. Ati na oppinum adhuc extat de nomen re/rinci non longe a fabrateria in monte

situm qui nive obducitur ca sit regio frigida. Suesa: oppida prope uena μfrum quod belIo attritum dicit allu A

S cevola cui dirae celatur laudis honora E ffigie cineus:flagrant altaribus igne&Τ γrrhenum ualli medio stit muturis ira

I n semet uersa sevitque in imagine uirtus. X uncissi specie ruere acri in bella magistro C ernitur effugiensardentem porsena dextram Q uis circea iuga et scopulos uerticisanXur H ernicaque impresso raduntur uomere saxa.

Q uis putri pinguis sulcaris anagnia gleba.

S sta ferentinos priuernatumque maniplos. D ucebat simul excitos seraeque iuuentuS.

A ddita fulgebat telis hic scapti a pubeS.

H ic fabraterie uulgus nec monte niuos O. D escendens a tina aberat.&ttitaque bellis

S uessa atque duro frusino haud imbellis aratro: A tqui fibreno miscente flumina lyris. S ulphureum tacitisque vadis adlittora lapsam. A ccolit arpinas accita pube aenafro. A clarinatum dextris socia hispidis armaC ommoue atque uiris ingens exhaurit aquinuΤ ullius eratas raptabat in agmina turma S.

R egia progenies et tullo sanguis ab alto. I ndole proh quanta iuuenis quanisi que daturus. A usoniae populis uentura in sccula ei em.

dens ad tempora tarquinii superbi qui hernicisin societatem acceptis Rantiatibus tempIum in montealbano aedificauit:&i ilatiali dedicauit: inde cum sabinos bello uicisset agrum eorum depopulatus est: hinc pometiam S suetam obsedit diui expugna uirta armatis omnibus trucidatis in bellem turbam fortunas hie omni mili/ribus diuisit decima qcram ex ea praeda recepit aedificado templo iovi destinauit: seu ino adhucr tinet nome oppidum est prope alatrii uertus fundos cuius incolae boni erat milites boni agricolae. Fibreno: ibrenus fluuius Iabis inter sora de arpinu& misces lyri ad uillam ubi natius est Cicero hunc dicitur uilla sancti dominici cuius cicero meminit in dialogo dele bus Arpinu autem distat ab hac uilla fere tribus milibus passuu & est situm in monte. Sulphurea:qin aqua lyris sulphurea est. Tacitis vadis: aqua non obstiepenti quoniam lyris non est sonorus 1ed habet aquas scripas amoenas&poetis aptas. Accita :euocata uenafru oppidunon longe ab arpino&minturnis inueratice montis sinu.unde optimu affertur OIeu:martialis:Haec tibi capani sudabit baca uenafri: Un Asuentu quotiens sumis&istud olet. Larinatu:Ιarinates fuerunt antiqui habitatores lacii quomihulla nunc extat memoria. Hispidus: horridus Spilosus aquinsi oppida inter arpinu&caietam adhuc retinet nome Iuuenale satyroia diuothoma sacrarum litterarum interpreti alunis clarum. Ab alto tullo:tullus fuit antiquus rex uolscose ad que aliqui tulit e famiIta referunt in gratiam ciceronis cuius natalibus prope obscuris aliquot Iumeseneris de stemma malo uaddere uolebant. na si id uera fuisset cicero uentosus&iactabundus aliqn usque ad reprehensione minime tacuisset cuilii humiliras natalia exprobaretur ac nouitas. Regia igenies: propter ruitu uolsconregem. Proqta: qamplissima uirtute alludit acl.M.tulliti cicerone que ab hoc milio habuisse originem

dicit. Quantu ciuem:quantus fuis cicero sons a loquii ubertina usta omnia disciplinaru deus.

175쪽

Ille super gangem:laudat.M. tuli iuromanae eIoquetiae autorem 6 principe: desuo Plinitas: sed

quote.M.tulli.piaculo tacea quouenaaxime excellentei signi predice quo potius et uniuersi populi de illius gelis aptissis test ioniciti tota uita tua: c5sulatus ilia operibus electus te orante Mscriptorii Iiberos honores petere puduit mittatilina fugit ingenia Tu.m. miliantoniti proscriptisti: Salueprimeoium parens prinaae appellatae:primae in toga triamphum linguaeque laurea mente &facundiae:litteraruque latinarct parens aeque ut dictatorcesar hostis quonda tuus de te scripsit oDum tri.

I lle super gangem super exauditus et indos. I in cut terras uoce: et furialia bella. F ulmine compescet lingit alanec deinde relinquet

P ar decus eloquio cuist sperare nepotum. E cce inter primos theramne a sanguine clausi E xultat rapidis nero non unitabilis ausis. H unc amitetna cohors et bactes nomina ducens

C asperula hunc foruli magnaeque reate dicati C celicolum matri nec hoc habitata pruinis:

N ursia et a tetrica comitantur rupe cohorteS.

C unctis hasta de scirpeusque refertur in orbe

D enique et implumes at leui tegmine cruris I banuelleti pars sanctum uoce canebant Α utorem gentis:pars laudes ore ferebant. S abe tuas:qui de patrio cognomine primus

D ixisti populos magna ditione sabinos.

per latiu postu in partem data roma sabinis: haec familiaeIaris uiris floruit:inter quos fuit hic claudius neroqcollega liuii salinatoris inconsulatu&annibali oppositus in apulia relictis castris inscio annibale iuuentutis electo robore maximis itineribus in piceitu contendit: N ad metaurum luctus collegae asdrubale uicit:ypriaque manu interemit:inde citato cursu ad castra rediit S caput asdrubalis ante annibalis tentoria protici iussit: ideo dicit poeta ncrone non esse imitandum in rapidis ausis. Amiterna cohors:amiternum fuit oppidulatanon clari sunta mitemini natalibus crispi si, Iustii qui primus in romana historia habetur qua desisteranaus. Casperula :oppidii sabinom quos dicit traxisse nomen ab astri galludens ad caspias portas quae sunt in oriente ubi est bactriana regiodi claustra regni parthici dicus et portor aucaseaeqna sat ad cautam: hoc finxit poeta propter no/men fabriaritagionis quae habet si misitudine quandam cum faba capite arabiae unde inus adueh, bas sacrificiis aptum:&sabini autore plinio a religione ac sacris dicti sunt. Foruli:oppidus abi in rupe situ.unde dicit Strabo: sabin equoque sunt foruli petrae ad rebellanda qua ad habitadsi aptiores. Reain:ciuitas sabinia adhuc retinet nomen dicata erat quonda cybeli:&erat uimbilicus italiae ut uoluit uarroque admodu delphiumbilicus totius orbis. Nursia:adhuc retinet nomen cibuitas est in montibus supra spoleta. Vir.quod frigida misit nursia: prima fuit sertorii 5 gentis8υ uiae. Atetrica rupe:retricus autore seripompeio mons sabin eas per a quo duri holes Sasperito trici dicunf.Hr.qui tetricis horretis rupes monteque severu . Hasta:omnes hi sabini erant hasta/ti&clypeu habebat rotunda de hasta non sine causa finxit poeta: qm quiris lingua sabina di bachasta:unctequirinus multasque hastatu appedat ouidius in fastis. s lumes:sine eristis suae fiunt ex pennis strutii:sed est locutio nimia affectata S poetica:imita fin Virgiliu de quibus da populis siccinente.Tegmina quiscipitu raptus de subere cortex aera que micant peltae: ideo hic poeta dixit: clypeus refert in orbe di omnes erant implumes, Levi tegmine cruris: hoc cbuenit cu dicto Aristotelis qui in libro de poetis ait: etolos&pelagos dextropede nudo seu crture ac sinistro tecto prodire in acie solitos: pelagi aut e mixti fuerat cuna sabinis:io hoc dicit poeta alludens adfabmoueantiquitate. Caniant:laudibus celebrabant.lanctus fuit deus sabino,&autor. natadidit Curessabin quond caput &dicebac sanctus fidius semperiouidius in fastis ait:querebanonas sancto fidio ne referre: an tibi semipe cum mihi sanctus ait cuicuque ex istis dedetis o munus habebo Nola terna sero sic uoIuere cures :& reate in porticu cuiusda templi in Iapide marmoreo de eodem deo sic tale est inscripta epigrammai quod poponius praeceptor meusantiquitatis studiosissimus di latina litterard uel maxima decus atque delitiae romam attulit:Interfuitque cit illud marmur essederes. De decuma uictor tibe Iuciusmumius donumoribus antiqueis pro usura hoc dare sese

uisum ala suoperfecit tua pace rogans te cogenda dissolueaei tu ut facilia fiscis. perficias decumaumpnoru laureana a septe malore et

plus est ingenii romani terminos Imouisse qimperii. Ganges est fluuius in γdiae. Voce: eloquentia&Delicissima Ingenii ubertate. Bella furialia:catiliλ

sul catilinae furores repressit qui roma ad seruitute redisere nitebas. Fulmie Iinguae:impetu nicedi 8c uberrimo eloquii fonte. Ecce interprios: hactenus ae latinis: nunc de sabinis loquis quos libris a latinis& thuscis diuidit: hos ducebat claudius nero quod io poeta fin/gst: qm claudiosi familia habuit origiλnem a sabinis:&nem Iingua Labina tortis dicis. Theram neo:sa orno.na laco/nes mixti fuerunt ea sabinis S therane urbs e laconiae. Clausi: actius clausus qui postea claudius dictus e ex sabiniacd coniugibus liberis o uesortua suadente ualerio publicola roma comigra

Diti&claudiae familiae pricipiu dedit .

Vir.li.vii.ecce sabinoru prisco des an λguine magnum.'men agens clausus:

magnique ipse agmin is instar. claudia nunc a quo diffundis S tribus 8 gens

176쪽

ut faciat uerae rationi sypter hoc atquealteis doneis des cuncta merenti:&apud Varronem de antiqrate sabinorum imitur medium fidium condidisse cures: referente dionysio si apud diom iam pro fidio labidius legitur:uncte puto illic eemendam scriptorum in curia.M. to ait nomence imposi

tum sabinis exsa diui stagni getilisfiIio:quod corruptum eme uidetur: nam sagni pro sancti legis: N id sentire uidetur syllius ut sanctus dederit originem&sabus 1lius nome ipsas fabinis: strabo dicit sabinos esses digenas:&a sabinis epicenos&labellos perdimunitioncm. id qui picene: cle scri γbit nil picenos qui sunt ad mare adria

inuid quiplaenae stimulant telluris alunos.

H orridus:et squamis et egna cario crista

cum c5terniini umbris ortia sabinis:noto uere sacro ut scribit plinius dicti a pico marcio:qui uexillum insedit satanorum it Iucsficiscetiunt ex uoto:& Id poeta alladens ad historiam dicit picusaturni filium demutatu postea in aue sui nominisa circe: amatorio pocuΙo: ει medicata uirga condidisse asculum Spice ne regioni dedisse nomen: recu sauerat picus ut e infabRIis amorem circes quae illii ter baculo tetigi uter caria dixit: demutauitque in auem picen eductor erat curio. Squamis lorica sq, mola. Equina:ex crinibus aequorum: ex quibus crista galleae effinxerat: hor/ridaque effecerat ut hostibus terrori ect fiatquoreuerso:exercitum qui suo curione larilitabaricomparat fluctibuς marinis de et amazonibus quae in ripis chermodStis fluuii se te bellando exercenti Uerso: Gmoto auentis. Leuiore:agiliore ad pugna. Martia uirgo helIicosa amazoni: Thermodon e fluμuius in pon to in cuius ripis uagabantur amazones.de piceno sic scribit strabo picenti igitur post: umbriae ciuitates quae

iter ammiritu anconemque iacent exicditurofecti Liui piceni a sabin e terra

Numane:numana oppidum a siculis colitum iuxta masti scopulo ut autore planius. Cuprae litoreae: chipra oppinii ad mare habebat quoniam templum Iunonis Tuscorum edificium qui iunonem cupram nominabant ergo ad ea nomen accepitaideo dicit illuc fumasse altaria quoniam cuprenses iunonis iactis operabantur. Quis.quibus. Truentinasturres: Truentum e fluuius diuidens picenos a marrucinis qui adhuc retinet nonae:& labitur prope ascia Ium:&urbs fuit illic eiusdem nois de qua si ilius intelligit dicenS turres truentinas cum flumine. Clypeata agmina: arnoes ferebant clypeos rocillos exere qui solis repercussu vibrabant.Vir.aeraγtaeque micant peltae.' Luce sanguinea: radiis solaribus. Ancon: civitas ad mare portu nobilis adhe. Tens cunempnioniori condita a lyracusanis fugientibus tyrannide dionysii: ha bat quondam inλuertice promontorii ubi nuce arx templum uenerisuo dicitiuuenalis rhombu muneri datum domitiano captu ante domueneris qua dorica sustinet ancon: ehaec cui itas uini et frugum seracissima:poeta dicit illic solita tingi purpura ql alii no tradiderat:tingebatur purpura maxime tribuS in locis apud phoenices libycos&lacones. Fucare: Iorare. Colus fila quae nentur lv. Sidone:1dest purpara fia&si doma. Murice libyco:purpura tulica cuius meminit plinius ex sanguine muricis ti

ars belli si magna uenitino aequoreuerso ain creber fractis albescit fluctus in undis.

ec cetu leuiorcisti mille per agmina uti Munatis acies imitatur martia peltis. erstrepit:et tellus elamazonius thermodon. ic et quos pascunt scopulosa rura numanaei quis littore fumant altaria cuP T.

v aetruentinas seruant cu flumine narres

C emei erat clipeata procul sub sole corusco A gmina sanguinea vibrat in nubila luce.

S tat furare colus nec sidone uilior meon. M unce nec libyco statque humectata uomano

A dria et inclemens hirsuti signifer asta.

V e picus quonda nome memorabile ab alto S aturno statuit genito quem carmine circe E mtu formae uolitare perethera iussit.

E t sparsit plumis croceum fugientis honorem: A nte ut fama docet tellus possessa pelasgis.

num adhuc retinet nome denotatum apicoqd hyri tum appellat alludens ad pIunias pici : cuius auspicio id oppidum coditum fuit:oc denominatam picenum&illum qui ferebar uexillum appellatun elemente alludens ad severitatem pici qui se circe amanti noluit indulgere. Inclemens : bellicosus: BeasPer. Vepicus Puus picus qua ex hole fuit diminutus in auem: ue Diicula aliqn auget ut uehemes: aliqn diminuit:ut ueluppiter:i.puus iuppiter:S uepicus putas picus:hic fuit filius saturni:cui forma humanam circe ademit. Statuitidedit nome astulo piceno. Fugietis: pici qui sugiebat ut carminis a natura humana ad naturam auis. Honore croceu:puIchritudinem ipsius pici. Tellus: picena regio

possessa fuerat a pelasgis quom rex fuit es is qui est fluuion eddit:hic fluuiuspice ab ubris disterminat labes iter ancone S senogalliam i mare adriaca quo erat terminus italiae postea fuit ria dico.

177쪽

PopuIos asilos:hoc fingesi poeta uideriir tu nul Ia de hoc metio ira qui cosmographos. Sed non ruricolae: describit nucumbros quRu. rauennam extendebas quonda&tiberi dirina utura rhuscis appeninota est fluuio a piceis sitae umbria inter sabinos:thuscos Apicenos.Umbrope gens antiqs isma existimas.lnquit plinius ut quos imbrosa graecis putent dictos linundatione terraru imbribus sup stiissent.hab abant quondani in cauernis montium. ideo poeta dicit illos uenisse ex cauis monintihus alludes ad illorum antiquitaten qua in motibus uitam degebat cum plana aquis natarent. Nadeteriore robore:no minoribus uiribus

militu:esis ut dictu Miuidit umbrosa O in esis regnator erat fluuioaue relinquit.

ari minuunetaurus fluuius ubriaeqlay N Omen: et a se lepopulos tum diY1tasitos. bes confragosus psaxa secata epenninu. S cdnomticulae firmavit robore castra.

Sin mare adriaticum cuoluit clarusce

de astrubalis. Vertice:aqua . Clitun, et O GUISuemctes motibus umbrinus: fluuius de quo supra labicype me H osesis sapisque lauatirapidasque sonanti Ioti tauri inui capitolio macta fab his V eruce colorques udas p saxa metaurus. qtriaphabant. Nar fluuius ubriae stit E i lauat ingerem piadens flumine saccio. p ureus labi spe namis& iteranei& l: ii ,1 in inridis C litsinusta narque es, ibus undis . Dpe meuaniam&clitanu quo ut in t I n tyb' i properas:tiniaeque inglorius humor. E t clarus et rubim et senonu de te sene. sum ingloriuqm non erat nauigabilis: S ed pateringeti medios illabitur amne

hico:efluuius iterarimina & rauenna H ISus fama et latis menania pratis. quondani finis ital intabeo n.c alpina H ispellumaet duro m5tipfaxa recubes

a gallis nonibus appellaraque e senoλ N arnia et inte1tu nebulis humetibus olim. gallia&adhuc retinet nomen. Albula I nonum patuloque iaces sine moenibus arvo.

scis diuidi influur in ei inias& claris V uiginIa: his populi tortes amemnis et armis augeturi re aliis postea nitero.xl. inter V si astris laudade camires his sarsina diues

les labi f&appenino in primo ortu te, L actis et haud parci martem coluisse luderies. nuis&mitis in cursu quis subitis aliqn ip D uctor piso uir sperna es mortis ambata

qff cu accidit fame pestemquepor, O re puer: puerique his sed cordes aciredit. Perstringi alluit moenia roma E quabatsemu:atque astu lapauerat annos. I sminam ante ac pictis radiabat in armis cuius nulla extat memoria:pIinius rece A rfarcidum:et fulvo micat ignea gemma monili Iamque perhetruscos legio completanaan i

ciue suo ppertio&clitumno flut aio quia poetiscelebratur. Laetis:fertilibus. Hispellu: e oppida ubrite iterati iu&HIsmia ad radicεmS Riis Lita adhuc retinet nonae. Narnia:ur ubriae in mores ira: notae accepit a fluuio cuprius ne nu appellaretur. Inginu:oppidum umbriae in loco palustri quondam situm: ideo dicit suisse infessum Rac pestiplens spier nebulas stra dicit inginum esse monte: hic accipitur pro urbe: urhs certe&mis eiusdem nominis esse debuit. Fulginia:ubita sita in medio campi qui e inter spoletum re perusiam quondam sane moenibus erat nunc autem muris aegregie cincta&edificiis ita ornata ut umbriae ciui Mrates facile superet. Amerinus:ab amerio oppidumbriae in monte sim quod adhuc retinet nome. QCamers:camertes sunt populi umbriae ina tibus qui umbrosa picenis ciuidunt: erant camertes ho nni agricolae ac boni milites. Sarsina:retinet erranum nomen nobilis copia lactis:ac plauto alumno. Tu certes:appido quod etiam nuc dicitur luder in moribus umbriae situm uersus hetruria a quo tu dertes denotantur qui quodam fuerunt hellicosi. Piso:fingit hoc poeta Ipter illa pisonem a postea fuit:&Marci antonii auspicio c5tra parthos psectuse. Arsacidu:parthorunt.arsaces ut scribit stra/bo libro.xi.Vir Pytha parthiam suasit occupauitque:S ab eo parmos reges arsacidae dicti tui. BPgaci:prudenti in ea quippe aetatae uidebatur habere prudentiam senilem. Ignea gemma: lucidus Ia pis praeciosus. Fulvo:aureo moniluut moris est parthorta. Iamque per hetruscos: describit hetru/scos.hetriana diuitura liguribus amme macra:&extenditurusque ad ostia liberina ex altera parte corinsitumhros&sabinos uarios habuit quondam habitatores pelalaos. scilicet et thyrrhenos qui elydia uenerunt Thusci appellati sunt graecorum Iingua a sactisico ritu.

178쪽

Galbam: a IIudit ast galbam qui Neroni succes1t1 iperio& factias spator autore transilio stemmai arri opposuit quo prna origine aclioue materna ad patiphaen minois uxore referebat ad hac igitur poeta respexit. Orditurunchoat&dat inititum. Clari pres:quoniam familiastigiorum cIarimma fuit qua galba imperator 1llustriorem reddidit:&sergiusDIta insularis tempoM tuorum eloquetissimus. Cere:oppiduhetruriae adhuc retinet nomen:prius uocabaturagilia .cam noli lege apud strabone. Cortona:oppiduhetruriae domus marcontis:Ut ait poeta aqirotarquinii oppidum

nomen accepit hic ciuitates. . condiflia ei horeanagno spectit note galba H uic genus ordit minos invisaque tauro. asipha 'Mdarique de hi stat ordine patres

L ei hos cere uiros lectos corona superbi

T arcontis domus et ueteres misere garuis .

N ee no argolico dilectum littus aleso A istum: et obsesse capo squalente fregenae A fiuit: et sactis interpres fulminis alis.

F esularet antiquus manis moenibus Horrox

C lusinum uulgusetu porsena magnae iubebaN equisi pulsos romae imperitve sup s. T quos aniueis exegit luna metallis I nsignis portu: quo no spaciosior alter

I nnueras caepisse rates:et claudere potum. Moeniaeque decus quodam uetulonia gentis.

R issem haec prima dedit praecedere fasces.

E t iunxit totidem tacito terrore secureS. H aec altas eboris decorauit honore curules

E t princeps imo uestem pretexuit ostro

dit.Venerat.n .exIydia cum tyrrheo ab ineunte aetare canus fumqua re illius prudentia signiti batur: cor na non

mulaudistat ab arretio& Iaca perusiseno. Suplarnobilis&cIam. Graviscae: oppidu ad mares tum qff ab aerisgra se Uitate nome accepit: Vir. i tempestas graviscas appelIat. Alsiunuoppiduno Ionge a pyigis in ora maritima conditu Ut uult poeta ad imitatonem Vimilii ab haleso agamenonis auriga seu filio:

ut quida Iunt: ir.hinc agamemn nius troiani no1s hostis:curru iungitalesus aequos. Argolico:graeco. Fregene:

oppidum ype alsium obsessu par disebus:ideo ait camposqualent eici esticu

le supra florentia quondam erat domi/ciliti augurum:io dicat ipsam fuisse interprete fulminis. i. cognouisse qd insecta de coelo portenderent P au s. Sa crisatis:auibus facientibus augurium. Clusinum uulgus: clusita oppidu h truriae adhuc retinet nomen ubi regnauit porsena: qui rormanis timore incussit cumrqnos pulsos in regnii repones vellet:& ianiculum occupauit. Super

hos: tarquinius tam&filios. Lua oppidu hetruriae uerius ligures amplissimum habes portum graeci autore strabone portum &urbem selenesiclest lunae appellandi tires non sane magna portus uero magnuS e Spulcherrimus multos intra te portus amplectenS magnae profand statis: ut Omnium qui quondam maris imperium tenebant facile receptaculum fieret. illic:effoduntur marmora candidissima S translucida. Niveis metallis:marmore lunensial .metallum significat uena:ex qua exciditur aurum argentum es marmur&caetera:id genus. Exegi emisit. Vetulonia oppidum hetruriae unum ex Xii .conditis atarchSte memoriar proditum est inqinistra triumphalia ornamenta insigniaque γsularia Nomnluni magistratuum ornamenta roma ex tarquiniis allata esse.Uirgas saecures tubas sa crorumque ritus:auguria&musicem dionysius quem alii sequuntur scribit haec ornamenta totiushetruriae consensu allata fuisse tarquinio priscos signum pacis:Ornamenta clamathuscis ita erunt:sce Pirum eburnum in cuius uertice aquila erat.Sella curulis eburna: corona aurea pretexta in igne magistratuum.Vestis triumphaIis quae picta erat uicti hetrusci regum suorum insignia tarquino attulerunt quibus reges romani usi sunt&consules Spraetores aliqui dicunt haec insignia fui ire accepta aromuIo poeta non sine ratione dicit uetuloniam dedisse ornamenta quoniam erat regia regum h truscorum&illarum urbium caput quae dc populonia dicebatur Virgilius populoniana matrem appellat: sita erat in promotorio. Me ningentis: hetruscae quoniam meonii tenuerunt hetruriam ut dictum est. Tacito terrore:nam secures uita terrorem omnibus incutiebant quanuis nihil dicerent praeferebantur quippe ail terrorem& etiam fasces quibus suppIicio afficiebantur nocentes. Curules sellas praetorum &edilium curulium erant enim ediles populares&curules qui reddebant iura et de quibusdam rebus proponebant edicta.unde est ediIitium edictum in libris digestorum& horum dicebatur maior aediIitas lege plutarchum in uita Marii. Ilius ait libro quarto senatores qui curat lena magistratum gessissent curru in curiam uehebantur honoris gra.in quo curru seIla esset stipra quam oranderent quae ob eam causam curulis appellaretur. Princeps:prima. Ostro: purpura :quoniam praetexta quae erat insigne magistratuum dicta est qm purpura prepexebas. i5 dicit poeta pretexuit ut praetextam intelligeret Macrobius ait: tullus hostilius debellatis haetruscis selIam curulem lictores:et togam pistim atque praetexta quae insignia magistratuum hetruscoru erant primus ut romae haberetur instituit:sed praetextam illo saeculo puerilis no usurpabat aetas: erat,n . ut caetera quae enumeraui honoris habitus lictores apud antiquos ferebant fasces:apparitores uero secureS.

179쪽

Ae :inta aenea quam rontiani acceperiit ab hetriiscis. Nepetina:nepe oppidum prope sarritiqd adhuc retiner nomen. Eqlaique falisci: aequunt faliscum oppidum in uia flaminia cuius i trinae adis' adhuc uisunturi&uest igia corrupto uerbo apii cl strabonem: habet enim ma pressus codex cacilis cum .Higilius dicit aequosque faliscos. Plauina:opim dum fuit heri iuriae quod intercidit saritia. stagna sunt ad mare prope roniam quorum meminit stra faciis cinas ni &sylua est interroncilione&uitemium: nunc dicitur lacus uicitillam sylvam fabius perviam fecit romano nailiti: Uirga cimuni cum monte Iacus:Sutrium adhuc reri net nomen oppidum uetustissimum distat ab urbe.xxiiii.mi .pa T. Soracte: mons phoebo sacer: in confiniis sabinoriam:&thuscorum:ideo poeta dicit hetrii scos frequenare soracte in ea parte . . montis quae vergit ad thus os: quionia

in altera habitant sabini. Coclone:pelle.nacodon significat pellem ferae cru/din . Lycios arcus appollineos a lycia

ubi appollo colebatiir: hi populi fiebat

hastas&dampnabant arcus. Cautum: munitum& tectum. Marsit a pubes: post truentii fluuium asculi de quo disecti ina ead meridiem sui marrucines: fretani:uestini:peligni:&marsicotermini Iatinis:qiii quondam bellicose fuerunt O a Viigi Ilo inter acies italiae populos iprimis commemorans: his uerbis: haec genus acre uirum marsos pubemque is Deliam .aduersabatur et serpe ibi isque

a dmodum psyli in aph rica &oblongesenes in iis laq*ro callebant et uires herbarum quae plurimae in mar i I monti/bus gignuntur: nomen acceperiit ut uolo it pl intusa marso cyrces&ulyxis filios, Ilius dicitdcnotatos fuisse a marsia si cum appolline certauit:&uictus migrauit ad populos quos a se maris appella

H arceadem pugnas accendere protulit aere

H os iuκta nepesina cohors es que falisciuique tuos flauia focos.sabatia quique S tagna tenet:ciminique lacii: qsutria rei tabi aud procul et sacrum phoebo fora te frequentat. S picula bina gerunt caput his idone isno. S tat cautum lycios damnant hastilibus arcus.

H arbellare acies norantiacmarsica pubeS

E tbellare manu : et chelydris catare soporem. V ipereumque herbis hebetare et carmine dentem. A cetae prole anguitiam mala gramina primam

M onstrauisse fenu:tactuque domare uenena.

E t lunam excussis se poloestridoribus amnes.

. F renatem: ac siluis montem nudasse uocatis.

S ed populis nomen posuit metuentior hospes

C u frigeret phrygios trans aequora marsia Crenos

M Ndoniam phoebi stipatus pectine loton.

M anuuium ueteris celebratum nolamam

V rbibus e illis caput interiorque per ud .

uit:aliqui uoIut appellatos a martia duce lydoriim qui it Iic condidit archippe oppidum haustum quodam a fucino Iacu: hiagnis autore apulato pater fuit marsis eumque musicen docuit:erat marsias tuultu ferino trux:hispidus nullitharbus spinis:&pilis obsitusu arsias e fluuiu phngiae apud celenas in cuius ripis optimc harundines a acantum nascuntur. ideo nata est fabula de marsia musico Anguitia soror fuit circes&medeae filia eatermiscolchos&tenuit loca uicia fucis si e lacus apud marsos:docuitque marsos remedia aduersus serpeteς:carminibus eos siopire&laetos carnale:&suctu leuare: doctui etiam magicem deducere lunam e coelo quod in primis exercuerunt thessalae mulieres.unde thessalicus rhombus apud poetas& atraciam artem idest magicen thesalam apud papiniun1 in thebaide. Cantare: rminarina mitteres, num serpentibus. Hebetare:obtusum reddere ut nocere no posset. Prolem:filiam Malagrata. herbas ueneficiis aptasqtias herbas nocet os appelIat Horatius. Domare:uincere& liberare laesos tactu. Excussisse: deduxisse ut herbas despumaret ueneficin praeparatas. unde iuuenaIis notans garrulit, te mulieruatruina Iaboranti poterit succurrere lunae:& Papinius qualis per nubila phebes a tracta Habet arte labor:&Horatius s sermonibus: serpentes atque uideres infernas: errare canes lunamque rubentem ne foret his testis post magna latere sepulchra. Metuentiori metuens comparativum propositivomam rimebat apollinem. Phrygios crenosudest locum&ualIem phrygiae inqua uictus luit marsias ab apolline quae autocrene dicitur autore plinio prope urbem ceIenas:pimius ait marsias ibi credi rur ortusac paulo si conditus. Ubi certauit tibiarum cantu cum apolline autocrene uocatur uallis. Lucanus:& quae tua numia pallas Iuget dana tephebo uictore celene:&Herodotus libro septio scribit apud celenas fuisse pellem marsie detractam aba polline formatam in utrem. Loton: lotos arbor ex qua optimae fiebant labiae Mygdonia est prouincia phrygiae ubi fuit prsa marsite: ideo tibi/amnaarsiae appellis it lotomygdonia. Pectite phoebi: plectro:α cithara apollinea. Superatus Ioton. idest uictus ab apolline in certamine musices. Mirruvium:oppidum marsorum conditum a marro caput erat marsorum. Alba: urbs inaedito locosita:ubi pliarima antiquitatis monumenta: extat: pomis habundat &propter siccitatem soli non magnam uim habet tritici: distat nunc a fucino lacu tribus milibus passuum quondam erat pmpinquior :cum lacinus ad ueterem ripam se extendoret et antequam agri essent delictati emissario claudii principis. Interior : tiersus latinos.

LudoS:pertusos aqua fucini qui quonda excrescebat in campos albenses:ut uetus ripa ipsius testatur

180쪽

occupabantur uicini agri incrementis aquamm quae per .Vii.annos Nebant:a II qu1 ex romatris uolirerunt effossis monte lacum emitterem Iyrim amnem:si agri siccati cederens: claudiuspriceps emissarium fecit magis: ut inquit Tranquillus spe gloriae quae copendii:ager albensis cum sit glareolus nomultum est aptus cereri sed potius croco:&ponais alba: quondam numerabatur inter urbes latinas: Ideo dicit Strabo alba marsis finitima:oppiduIum quoa celas appellant indigenae meum natale solii quattuor milibus passuum abalba distat:ad radices montis sirunt:in quo dictamnum nascitur: haec dixi ne ingratus erga patria uider rnae

A lba sedet eampos: pomisque repedit aristas C aetera in obscuro time et sine note uulgi

S ed numero castella ualet: Coiungitur acer

P elignus gelidosque rapit sulmone cohortes. N ec cedit studio uicinus sanguine miles.

Uem genuere cales:nopamus coditor urbi.

V t fama ecflaisboreae quem rapta per aura So rithsa uagogeticis nutrivit in antris. H aud illo leuior bellis uestina iuuentuS. A gmina desauit uenatu dura ferarum. Qui fiscelle tuas arces pinnamque uirentem P ascuaque haud tarde redeutia 5det auellae M arrucina simul fretanis emula pubes

am:quana I mihi est iucundius: nil an liquius. Acer pelignus:pesigni sui post marsos:quorum caput nunc est mimo patria Ouidit: ta est ea urbs in plao circundata montibus:aquis irrigua sibus locus ille in aestate amenus efficitur inis hyeme aute frigidisramus: Ouidius ap/pellat salmonem aquasum. Acerihelylicosus. Uicinus miles sanguine: idest qui erat ex castello sanguinis: Fodad, Dac retinet nomen&celebre est: nun/dinis quae iIIic quotannii celebrantur:

poeta clicit castellum sanguinis habuisse originem a calibus:quae sunt in cam pa nia nomenque sortitae sunt a calai coditore ut cantis Ilius: a Calibus uinum Calenum distum:ubi etiam autore Ca/tone in re rustica fiebant optimi cento

liae erithei athenien ει:quam rapuit boreas siue thraces nomine boreae. Unde Ouidius in heroidibus. Nomine caep xut aquilonis eriethida thraces&alibi. Tam selidus cum sis:nec te tamen ipro, hequodam . Ignibus atteis incaluisse neges. Geticis: threiciis quoniagetae mixti fuerunt thracibus. Uago: quoniam Uentivagantur. Uestina iuuintus: utastini sunt contermini pelignis'.& mar rucinis:qui Usque ad truentum exledatur ex alio latere sunt confines lamnitihusdi campanis:apud uestinos erat quo clam copia casei qui ucstinus appellas: de quo Martialis. si sine carne uoles ientacula sumere frugi.Haec tibi uestino dgrine mas a veit:mce Ilumst oppi una

Uemnorum. Pinnam uirentem:pinna

adhuc retinet nome quoniam dicisciuitas pinnae urbs uetustissima ultra pelignos uersus mare adciacum clara olivetis S olei copia ac pascuis :ideo pinnam uirentem appellauit. Auella:oppidum uestinorum a quo avellana dicitur autore Microbio: hetetiam ea urbs pascua uiridia:&quar attons statim resurgat. Marrucina simul: marrucini de fretani accolunt ora norisagriaci usque ad appullos:&ab alio later picenos:a quibus truetos uuio separantur:frentani dicarura frentano oppido quod erat prope theanum appulima. Corfini:corfinium caput aliquando pelignorum fuit quod lamnites commune uniuersis demostrantes trasam noto italicam appellantes contra popuIum romanum receptaculum propugnaculumque constituerunt.Syllius corfinium ascribit marracanis. Magnum theate: theate caput fuit marrucinorum. ideo ait magnum adhuc retinet nomen :dicitur enim ciuitas theatis. Sparus: est relum agreste habe, bant etiam fundas quibus aues ex aere deiiciebant. Obit:circundat. Iam uero quos diues opta: postlyrum amnem est campania dicta a capua:quondam in campanie erant popuIota urbes : quae capuam perinde ac earum caput appellarunt: scelix regio uini praestantia& tritici: unde Plin1us ait hinc felix illa campania:quam ueteres dixerunt summum liberi patris cum cerere certamen. Toto

tracta: ta rmione.tractus 'roprie dicis conat Iis. Onci: aerut populi capaniae antiquisl mi&Ii apseosca fiebat ex qua et sibus da aliis factae romana. Sinuessa:adhuc retinet nome hens a scallidas uoluptati Scur laeua utudini aptas.i5 sinuessa appellat tepente. Volturnii : oppidsi&fluuius eiusde nossi capania. Amycle. Icapania deletae fuerula serpctibus autos Plinio.io poeta dicit siletia illas euertisse qui nullo clames hostiu deletae sui.qre Uir.tacitas dixerit amici asseruius mes refert.

orfini populos magnuque leate trahebat. mnibus in pugna fertur sparus.oibus altossuete luciem coelo dimittere fundae. ectora pellis obit oesi uenatibus ursi. am uero quos iactopu:quos diues ataommi toto dabat ad bellum campania tractu. ultorum aduentum uicinis sedibus oscieruabant:sinuest a tepens:fluctuque sonorum. V ulturnum:quasque euertere siletia amicte.