Punica

181쪽

Fundi ciuitas campaniae adhuc retinent nome. Careta:appellata est a cui uitate littoris: quoniam Iacones qui illic habitarunt careta curua appellant. aliqui uolunt denominatam a nutrice aeneae illic regnauit Lamus rex Iestrigonu:a quo Iamiarum familia romae Horarius. In cai mnibus hcliuem stono Iis ablanao. Donius antaphate:id est sormiae:namphormiis regnarait antiphates rex Iestrigonum:phormias Lachonei condiderui: Plinius ait:post caietam est oppidium phormiat antiqua lestrigontina sedes. Compressa freto:quoniam est ad mare inferum. Linternum:oppidum cst prope finuessam habens stagna&paludes. Cuγ

E undique et regaciata lamo caieta dotnLis icA ntiphate copressa freto:stagnisque palustrae

internu:et FHdam fatorumcoscia cumae hic nuceria et Purus naualibus aptariae dicarchea multo cum milite gratallic parthenope ac peno no phila notali se et clanio cotempte semp acenararrastis etiam populos totasque uideresami initis optant lic quos sulfure pingues. Elegi ei legere sinus misenus et ardens regigateo sedes ithacesia bat. on proinγte n6 ardentem fortita tγphoea

narime non antiqui saxose telonis. nsulamec paruis haberat calatia murisurientum et auper sulci creealis auellan primis capva heu rebus seruare serenis.

nconsulta modum et piauo peritura tumore.

ectos rectoris formabat scipio bellor

mae oppidum campaniae c5ffitii achalcidensibusqui ex euhoia uenerunt&ctcumeis a quibus nomen accepit:clarum

oraculo sybillae qua cumeam appellant& templo Apollinisqd dedalas posuit

ideoVirg.arcem cunieam chalcidicam

appellat prope cumas e palliaria sylva: aliqui uolunt cumas a fluctibus dictas:

imata enim graece fluctus dictitur laytine. Nuceria: oppidum capaniae ad/huc retinet nomen. Gaurus: oppiduad mare cum optima statione nauiuni

eripi ea etiam dicitur:idest boa nauiga/tibus: Papinius in sylvis:& placidum liγmen numeque euplea carinis etiam estiIlic Murus mons uitibus consitus. idepapinius spectat & lcatio neorosuς pa I mite Murus. Naualibus: nauale di, citur proprie locus in quo naues fiunt:& continentur priusq in aquam deduγcantur. Prole dicarchea: idest puteolanis colonis: puteoli prius uocabans db

carchia quonia ea ciuitas quondam iu/stimmeregebatur. lndea puteoru se quentia nomen acceptimi aliqui uoluerunt ab aquarum putore quae sulphuar per totum ilIum tractum scatent. Graia parthenope:neapoIusquam cum ei:inde chaIci denses incoluer Sexpithercusis athenisque uenictes. Vndentapolis idest noua ciuitas appellata:&ideo graram parthenopen appellauit:hoc nomen a parthenope una ex syrenibus sortita est cuius sepulchrum neapoli osten fiebatur. Nola:clara ciuitas adhuc nomen retinet quam annibal post pugnam cannes em expugnare adortus a Marcello qui erat stus a muris pulsus fugatusque est:tsic primum an nibal didicit se posse in italia uinci, nota est prope uesuuium montem qui nuc ὸicitur mons summae ubi nascitur uinum graecum arsit ii Ie mons imperante Tito 1n qua conflagratione duo uiri clarissimi desiderati sunt Saleius basius&Plinius qui naturalem scripsit historiam. Poeno:anibali. Aliphe oppiduIucampaniae&etiam acerrae quas clanius amnis undationibus infestat. ideo dicit Virgilius:&uacuis clanius non aequus acerTis sunt acerra: ppe noIam: 5 nuceriam. Sarrastis populos: Sarnus fluuius adhuc retinet nomen aquosariastes populi:io poeta mittem appellansarnum quoniam non e praeceps in cursu nec accolas inundationibus uexat. phlo grei sinuς campus phlegreus e in campania in quo hercules:nt uolunt fabuliae prope acherusiam palude deleuit gigantes&a pompa triumphi pompeios oppidum appellauit quod ideo fictum est autore Straboe quoniam terra illa suapte uirtute pMIiorum concitatrix erat:sulphureus estiIle tractus S ideo calidas habet aquasi aliquando naturali incendio flagrat. Misenus: est promontorium Ipecumas denom satum amiseno comite aeneae ut placet Virgilio. Sedes bai: ius socius ulyssis it hacensis nomen dedit bais ubi erant balneae ab omnibus celebrare fingunt poete typheum gigantem fulmine deiectum sub his locis esse sepultum. Ithacesia: abithaca patria ulyxis. Proclivia:est ssula ante ausenum prope quam est in arimaequar Raenaria dicitur a statione nauium eneae sub qua dicis sepultus typheus gigas. insula telonis:capreae ubi telon ut dictum est regnauit: saxosae inΙula non procul an eapoli. Calacia:oppidum campaniae prope surrentum . de pocula quondam assere hantur. Martialis Surrentina bibismec myrrhina picta nec aurum. Sume dabunt calices haec tibi ui/na suos Auella oppidum non .pcul&nuceria quae angustos habet campos ad Triticum serendum. fCapua est caput campaniae ut dictum est quae fortunae indulgentia elata post pugnam cannensem desciuit ad poenos. Serenis: prosperis. Modum mesuram. Prauo tumore: superoia ut habebimus demii romaica nos ut si abactos calamitatibus assecerui:& eo' agros sorte diuiseriit. Scipio:q postea cognosatus ea phricanus:hos populos formabat ad praeIium:&volvit ut pili idest hastis uteret.

182쪽

Ferro: thorace serreo de more parentuna capani gerebat tela Ieuia Uir. de campanis ait teretessit actines illis tela: sed haec leto mos est aptare flagello. acliseraelum breue cassa in protiniat. Ad rura: actum ruris&agriculturae ipse Scipioque laudat poeta. Vibrare:vibrabat. Murales:fostas muroR. G:fluuiu. Alite planta:pede celeri .i.cursu supabat ast admotis calcaribus i cllebatur adcuctu. Praeaertit: transit Uir.dixit uolucreque fuga praevertis Arum:&horaritas i sermonibus illuc Praevertamul.i.transeamus. Spatiu:distantia quae erat ab uno latere castrom ad aliud. Marria: belli

I lle uiris pila et ferro circundare pellus A ddiderat leuiora domo de more parentum G estabant tela ambustis sine cuspide cornos: A esidis usus erat factaeque ad rura bipennes. I se inter medios uenturae ingentia laudis S igna dabat uibrare sudem transmittere saltu M uralis fossa sundosum frangere nando ut thoraca uadum:speliacula tanta A nte acies uirtutis erant: saepe alite planta I lia perfossum et campi per aperta uolantem I pse pedes praeaertit equum: saepe arduus idem C astrorum spatiumet saxo transmisit et hasta. M artia frons facilesque comae:nec poneret queC aesaries breuior agrabant lumina miti A spectu gratusque inerat uisentibus Horror. A 1suit et famnis nondum vergente fauore A d nos ed nec vetensnargatus ab ira. Q ibatalum mucrasque metunt iania quique F atigant lustra aulcaudinis faucibus herent. E t quos aut rufre aut quos esernia:quosve O bscura inculti herdonia misit ab agris. B ruttius haud dispar animorum:unaque Iuuent SL ucanis recita iugis: lairpinaque pubes H orrebat telis:et tergo hirsuta ferarum H os uenatus sit:lustra incoluere sitimque A vertunt fluuio somnique labore parantur. A dditur his calatar: silentinaeque cohorte S.

Iatebrae. Fatigant:exercent uenando Rcolendo. Caudinis faucibus:furcae caudinae sunt ansamnio saltus duo sunt inquit Liuius alti angusti styluos ique:motibus circa perpetuis inter se iuncti iacet iter eos fatis patens clausus in medio campus herbidus aquosusque per quem medium est iter: sed antequauenias ad eum intra dae primae angustiae sunt:&aut eadem quate insinuaueris retro repetenda uiae: aut si ire porro pergas per alium saltum arctiorem impeditioremque euadendum. Rufre:esernia: Sherdonia erut oppida in Lamnio Caninites nunc dicuntur beneuentani. Bruttius haud dispar a1orsi:bruttii fur post sananites usque ad fretu siculi1 ira denotari aut re Strabone ad columelia a lucanis quo fuerat pastores a sibus aufugeruntina bruttius singua Iucana fignificat rebelle. Trogus tame clicit denotaros fuisse abruttia muliere quae illis tradidit lucanorum oppidum. Iacani sui finitimi brutiis:quorum caput erat petilia codita a philoctete lucani habuerat origine a famnitibus.hirpini sun difinitimi lucanis:quietias amnitica gens uni:& ex Iupo nonae acceperunt: qui illis in deducenda colonia dux oblatus est. Lupum .n. samnites uocanthippum. Additur his calaber:Calabria dicta est etiamessapia a messapo duce.&peucetia apeucetio fratre cenotri' qui ueniens ex arcadia in iapygiis motibus coscedit. cenotrus uero talia parte italiae quae vergit ad mare tyrrhenu .cta se denotauit cenotros.

lam leucra. Paciles: molles no retor

rae. Flagrabant lumina ad imitatione

Virgilii tribuit hoc Scipioni poeta si de

Augusto sic cecinit i octauo: genasas cuilpa flamas Laeta vomunt.Suetonius de

oculis augusti sic scribit. Dculos habuit claros:8 nitidos qbus et existimari uilebat inesse qui daacliuini urgoris gau, debatque siqui sibi acrius intueri quasi ad fulgore solis uultu suu submitteret, ad qffalIudit syllius dicens: gratusque inerat uisetibus horror. Affuit&sa nis:describit nuclamnites et sui post capa novortia sabinis uoto uere sacro idelabelli diem pdiminutione opaeos si uicatim habitabant eiecerunt sedesque abiic posuere suas:nuncae hellii uenerues romanis sed ignominiae acceptae cum scilicet sub iugum missi sui illisi meteueniebat.posio clade ad canas defecerut ad annibale.L.syllatadem eos deleuit. Veteri ira: lamnites bellum geretes cummanis.T. Veturio caIuino. 6 . p. Uetario conmad furcas caudinas quae futi lamnio exercitii romanum insidiis :&fraude Iocorum circumuetum cum magno romani nominis dedecos sub iugumiserunt:&ipsos consules prope semia ud .Ince papyrius cursor sanites magno praelio uicit.& ut ignominiam acceptam ulcisceretur septem milia hostiusub iugum misit:&adempta signa recuperauit & pontius herennii filius lamnitum imperator ut consulum ignominiam expiaret sub iugum cum caeteris missus est .altu dicut non a papyrio seda.I. Cornelio dictatos lamnites sub iugum missos fuisse.hac aut erat uetuS ira quas amnites habebant erga romanos. Datat unamquc re uianum fuerutoppida lamnitum. uianum fuit oppidum caput sananstum opulentissimu armis uirisque.s dehouiania lustrae dicit .f. yluas:&pascua lustra sae cubilia ferarii: &

183쪽

Qtiondam haec regio magna graecia dicta est.Salentini sui post appuIos appellati a salo idest mari.

In qtio idomeneus ueniens excreta cum ill Nicis anticitiam intuit. Coaluerunt enina salentini excre, ta illo Tico:&italia. Brundus uim est oppidum in finibus italiae uersus peloponia sum. portia nobile nomen accepit a situ&nanira Ioci ac pomis: forma enim ipsa cornibtus certitia is suarallima est'. lingua quippe messapiorum brundusium dicitur taput certa 1. Cethego audaci :alltidit ad illum cothegum qui in rem pu.coniurauit una cum aliis corruptissimis ciuibus duce catilina ct tandem in carcere tul

N ec non λndusium quo desinit itala tellus P arebat legio audaci permissa Cethego

C ui socias uires atque indiscreta maniplis. A rima recessiseban nunc sese ostendcre miles L eucosie e populis:nunc quem picentia peste M isit: et exhauste mox pcno marte carit e N unc silarus quos nutrit asis quo gurgite tradunt:

D uriciem lapida mersis inolescere ramis. I lle et pugnacis laudauit tela salerni.

F alcatos enses et quae buxentia pubes. A ptabat dextris irraste robora clauar. I pse humero exertus gentili more parentum

D ifficili gaudebat aequo:roburque iuuenta

F lexu cornipedis diuro exercinat in ore. U os etiam a tritae desolataeque uirorum. E ridani gentes nullo attendente diminU otis tunc uestrisaeasura ruistis in arma. C ertauit mutinae quassata placentia bello. M antua mittenda certauit pube emonae. M an a musarum domus:atque ad sydcia cantu

E ue B andinoaet sim eis emula secetris. T um uerona atesicircunsua: et undique sollers.

A tua coronantem nutrire fauentia pinum.

V ercellae fuscique feris pollentia uilli E t quondam teucris comes in laurentia bella

des dicitur.Inde cum phaeton qui&eridanus dFardensi ipsum decidisseteridanus appellanis es ι tis: dest' deriis. Placentia quassata bello: quoniasve placentia an ibal uicit romanos ut dictu e

qua expugnare et tetauit placenria:&m utina retinet adhuc nomen. niua urbs insignis Vir. aluno

ideo dicit ipsam eine domum musarum. Cam an dino: tuba Virgiliana quoniam Andes uicus est distans aintua duobus milibus passuum quem pIetulas nunc appellant:Vbi natus est VimiIius ut scribit Valerius probus. Plectris is meis: homericis uersibus. smyrna est ciuitas meoniae In asia patria homeri quem Virgilius imitatus est:&aequauit. ideofficit Iuvenalis dubiam facientia carmina palmam. aemulus dicitur eiusdem rei studiosus.uerona est ad radices montium ultra quos habita nigermani quam a tetis fluuius ingreditatr&magnam ipsius partem ambit.ideo veronam athesi circian fluam dicit. Verone adhuc uisitur amphitheatrum cum gradibus. Fauentia : est urbs intersorum liuit.&sorum Cornelii idest imolam.In agro fauentino quonda erat pinus: quae agri Sornamento sur. Vercelle:urbs adhuc retinet nomen. ierant auri dinae. Pollentia:urtioucs nigras Madiana optimas hebat ideo ait pollentiaee feracem lasciuilli:istest lanaenistae.uillus significat pilu.Inde uillosum animaI pilosum dicimus. In laurentia bellariuae fuerunt iaἶto laurenti inter Turnii 3e aenei.

quoniam erarat omnes permixti. Leu

doniatem nomen ab una ex pyrenibus sortita. Picentia: erat caput picent unas sunt prope lucanos&sam nitcs. pesta oppidum lucaniae aliter possidonia discitur.ubi rosaria bis in ano geminabat. Vnde Martialis biferique rosaria pesti. Ceri IIe:oppidum picentum quod anibal deleuit cum nimia pertinacia romanorum amicitiam coIeret 8c illis fidem seruaret. 8 larus est fluuius inter pice tes&lucanos: cui proprium illud tesse traditur inquit Strabo uti eius aquam demissa uirgulta durentur in saxu formatame mcoloreque seruato. Inolescere: indurari salernum oppidum paulo supra mare quod pugnax ideo appellat

quoniam romani propter picentcs lucanos: &bruttios salernum custodiae gratia muniuere falcatos curuos instar falλcis Vir.Falcati quominus enses. Buxetum:est oppidum lucaniae: a quo buxentia pubes.ipse cethegus. Exeritismii datus. Gentili more quoniace thisi nudo humero ibant ad beIsum .unde in

chilli dicebatur : hic mos auspicium habuit a.L. cethego qui in pugna usus est

humero exerto Lucanus exertique manus tresana cethegi. Duro: asperoqin

non timebat frena. Robur iuuete: suae scilicet ipse cethegus exercebat iore aeqduro:&non parente lupatis. Vos etiam attrita: describit nuc gallos cisalpinos quos dicit bmoarmitos quonia huius regionis populi gallicum ante pertulerant furorem:&in tranii tu anni 1 Iis multa incommoda acceperant. Dosolatae: destitutae dc exhaustae uiris Ibello delyderatis .eridanus a Ilo nomred fipadus.qui ut scripsit sceptius metrodorus nomen accepit a pio a arbore quae plurima est alipsius fontem Sagallis

184쪽

has montibus i qhust brris eius pe oritur:& haec erat patria domus hoc ni qui ct bianor diffuse: aqv arbitror denominaria esse oppilubianoru quod et prope nonia hocnus compata manu suoTu i , t subsidm aeneae pfectus est unde Vir. in decimo ranat . in ena patriis agmen cael hoc nus ab oris.laγtidi manthus Sthusci filius amnis: discedens ex his montibusq sun tanter hononiana ct flore iam

hocnus in locoplano urbe condidit dia nomie matris mantva appellauit. Ideo dicit:Vir. Qui muros ni artisque dedit tibi rararua nome. Matua coaluit ex thuscis thebanis: S ueneγtis unde Viricanit Ges illi tripIex. Bononia:oli fellina dicebasa a radiceSap. Dennini:eratque princeps hetruriae Ide facta est roman e colonia nomen accepisse arbitror a bois barbara ligua note paulum uiolato quonia in eo tractu boinabitarunt quoru tribus centum &.xiu

fuisse scripsit tot originibus claris airi; non iacense . sci primis Russo poeta cuius mortem di lorat Martialis. rhenus est fluuius hononiae cuius parsurine nunc ingreditur 1 cuius ripis calami nascun f sed sagittis aptioresqchartis partium rhenum bononictem appellat addi iam rheni germanici. Rauena: iter paludes posita est a sabinis coclita: quonda illic erat optia glaciatoria educatis. Tu troiana manus: nc de euganeis: S patavinis Ioquit :qui ab Antenore troiano habuerut originem geuerta troia inare scendit:&heneticu eo qui occiso eoru rese phiIomene ad troia anthe notis auspicia sequuti sunt: superato egeo mari ionium ingressus ad litus affintimum maris adriaci sinum peruenit 5 euganeis et ea loca i coleban epialsis patavium coclidit:&abhcnetis uenetii dicti sunt. h.mutato in .u. consonu: ut heneti: veneti: strabo tame suspicatur ortos esse hos popuIosa uenetisqiri sunt ad oceanum gallicum:euganei sunt appellatia praestantia S nobilitate generis indeqhonestos habet natales eugenius dicitur. Sacris oris:fatalibus. Profugi: atroia: scilicet unde ad euganeos nauigauit. Aquileia: urbs ultra fines uenetiae condita a romanis contra imminent barbaros. Tum pernix ligus: nunc describit Iigures qui sunt inter galliam & thus cibam quorum caput genua est incolunt montes: quondam uicatim habitabant terram arantes aspe rimam. fatigantesque ligonibus: ideo dicit uagenos liguriae popuIos esse sparsos per saxa: quondam Iisures non multum aequo militabant: sed pedites in tumultuariis praesertim pugnis optimi erant: idco poeta ligures pernicesappellati dest ueloces incursu:& agiles ad praelia utebantur aereis parmis. In decus annibalis: quoniam superati scierunt ad cannas: quae uictoria annibalem ornauit. Duros: patientes laborum Virgili .dicir. Assuetumque malo ligurem. Brutus: a Iludit ad brutum nepotem catonis uticcnsis ex torore terui lia: Virum grauissimum & in philosophia secundum a Cicerone: qui autor fuit caedis caesarianae.brutus inquit Plutarchus bonarum artium disciplina :&phi Iosophiaest udiis imbutus moresque suos&natura graues:& humiles ciuilibus negociis excitans ad bonum S aequum modestissime Drri uisus est:&alibi dicit: brutum ferunt uirtutibus suis a plerisque amatum ab amicis des, deratum etiam maxime cIemens fuit atque magnanimus ab omni iracundia uoluptate auaritiaque alienus: mentem etiam rectam ct inflexibilemaci honummaequum conseruas maximam sibi gloriam auxit. Grauitas laeta :adiuncta facilitati :&clemcntiae. Pondus mentis: prudentia grauitas sortitudo seueritas: magnitudo animi: cum gratia :& humilitate ut ab omnibus amaretur. Sine trillitia: nam tanta uirtute praeditus&grauitate insita praese ferebat hilaritatem:& nolebat laudaria rigiditate :n camabat frontem obfflictam: o nubilam sed serenani : Scandida idest nol ebat uideri grauis: de stoicus squalore uultusαhabitu horrido atque inculto: nec quaerebat

famam simulatione sed mera uirtute:& talis erat qualis uideri uolitat. Lcuo limitae uitae: id sino simularicie uirtutis: sed uera uirtute quaerebat sanracu nihil simulatu posite e dsuturnu:ille quaerit fimano ino limite uitae si paersa agit:&uult uideri honus arquo laudari ut sin philosophi ficti quos taxat iuue S glaucus ap latone in .ii. de re pu . dicit postrema iniustula esse holam malum bonum apparere. Pidus regnator ab ethna hyeron rex sy'racusanorum misit hos sagittarios: dcinditotes.

Fidus: nam seruauit fidem romanis:& in amicitia b officio utque ad exitum uitae perseuerauit.

H ocni sca domus parvique bononia rheni. Q uique graui remo:limosis segniter undis

L enta paludosa perscindunt stagna rauennae T iam troiana manus tellure antiquitusorti E uganea profugique sacris antenoris oris N ec non cuuenetis aquileia superfuit armis:

T um pernix ligus et sparsip saxa uageni

I n decus annibalis duros misere nepotes.

I axima tot populis rector fiducia brutus.

I bat: thortando notum accendebat in hostem. L etauiro grauitas.et mentis amabile pondus E t sine tristitia uirtus non ille rigoris. I ngratas laudes nec nubem frontis amabat. N ecfamam leuo querebat limite uitae.

A ddiderat ter mille uiros in marte sagittar E xpertos fidus sicula regnatotabema.

185쪽

llua insula eprope litus tyrrhenum e regione ad uolateras ubi serru es odi d redigi no pol s mas

nisi deuehas i continente.erat in ilua portus argous dictus ab argonautis stili ac nauigauerant cumta dea sorore circen uisiere cuperetiluam graeci appellatethalia. patrio metallo:ferro ql illic effodis: Ignoscet quis auido.i. unque uidisset tot agmina pepcis et Varroni qtuna uis auido pugnae. Tantis agminibus: ercitu romanu compat classi graeco'e: qtransmi hellesponto trota in ualerunt naues grae ope utex homero colligis mitte.c.lxxv.fuerat holum uero.c.et. vi. milia biiuentu additis: ut colIigit heustachius holneri sterpres. Rheteo: troiano. Feruere: celebrari& frequentari. HellespJtus: eitifimare angustuqΙdiuiditas iam ab europa: nonae accepit ab helle sorore phryxi illic submeriae ad heste spontu urbs callipolis unde illud mare appellat nuca glamas callipolis cuincipit dilatari appel

hosphorus thracius: ubi e costantinopolis. Inde est mare pZricu ubi sui Q an petrae qs symplegades appell9. Leandrius: aleandroci cu exabydo p illud

maread hero puella enataret: quae erat

apud seston situbmersus e. Dir qualio: ira superum romanis infelici qm hostes paulo post eo sui potiti. Nec lata miseris: describi tydigia quae fuersitante pugna cane priuin nouae legiore ab urbe

signa mouerent deceuiri Iibros adire ac inspicere iussi sui re territos holes n ut Sydigiis. na& romae in auet no Mariciae nutiatu erat eode rpe lapidibus pIuisse. Prodere: pdigiis significare. Maniplis:militibus. Pinne:eminentiae ac sumitates castro'. Nutati: moueti lese garganus mos eapuliae avfidus fluuius icuius ripis suit illa pugna. Cerauniae sunt montes epyria crebris fulminibus denominati. Lato ponto:mare adria co:tame non multu distant ab hydrute

ac bradusio. Sipus:oppida apuliae denominatu a sepiis quae illuc fluctibus iis pellunc. Bubo:ut inqt Pli. publicis auspiciis maxime funebris euolat traiersus.unde deuia auis dicis ab Ouidio coistitque loca auia & deserta nec canit sed gemit semel intrauit cella iovis capitolini & tota urbs lustrata e. Aqlis: uexilis romanis. Rubuit Ia rate: OFortendit 1 felicitatem regnis. Cal Ioru bustis:hu, ita talion eranippe capitolium dicta a galli q cum capitolium obsiderent M peste coscerent aggerari re cremati sutautor e Varro:&Li.li.v. ab urbe condita. Templia iovis: ex aede capitolina io

uerunt. Horrificis: incutietibus horrore. No sedere loco: qm mouebantur.

Aparte libyes:quoma Ii ci calamitatE tuc romanis afferebant: i5 ait uenisse faces a parte Iibyes: ipse annibal erat fax quae italia aaurebat. PIi .ait emicantec faces non nisi cum decidunt uitiae. N on totidem itua uiros sed lectos cingere ferrum A rmarat patrio quo nutrit bella metallo. I gnoscet quavis auido committere pugnam U arroni quicunque simul tot tela uiderct. T antis agminibus rheteo littore quondam:

F exuere cum magna: troiam invasere micena

M ille rates uidit leandrius hellespontus. V tuentu ad cannasurbis uestigia piiscae D efigunt diro signa inscelicia uallo

N ee tanta miseris iamque impendente ruma C essarunt superi uicinas prodere clades P et subitum attonitis pila exarsere maniplis. E t celsae toto cecidciunt aggere pinnae: N utantique ruens prostrauit uertice siluas G arganus: fundoque imo mugivit anhelans

A ufidus et magno late distantia ponto

T erruerunt pauidos accensa ceraunia nautas.

uaesiuit calabet sub Iacta luce repente I mmensis tenebris et terram et littora si so bseditque frequens castrorum limina bubo. N ec dense trepidis absunt se inuolucre nubes.

C essaruntque aquilis: non unus critie corusco R egnorum euersor rubuit laetate cometes

C astra quoque et uallum rabidae sub nocte sileti

I rrupere ferae: raptique ante ora paventum

A diunetos uigilis sparserunt membra per agros. L udificante etiam terroris imagine somnos G allorum uis bustis rupere nitoreS. T erque quaterque solo penitus tremuere reuulis Τ arpeie rupes:atque atro sanguine flumen M anauit iovis in templis lachrymaeque uetusta

E ffigie passis large fugerequirini

M aior et horrificis sese extulit alia spis. N on spes sedere locomon nocte die ueI ngentes 1nter stetit appenninus hiatusA xe super medio libres a parte coruscae.

186쪽

Uultus tonantis: factit se caeli hianis fit Rcaeli hicuus inquit plinius quem uocant chasima. Lentus: uincanus alemno insula denominatus faber est iovis in Isare insula. Ignes: fulmina. Et lineos:abethna monte scissis qui emittit flanias. Scopulis:pumicibus. Uertex integreus summitas flammae. Phlegreus:ardens, Trepidantia:propterjgnem qui admotiebatur. Ecce in rer medios:fingit porta militeim quendam insanum uaticinante im romaniscia deni futuram aci cannas: ubi tunc castra hebat. Praesaguncognoscense uetum belli spiritu:quo Garrepletus. Anhelananxius e praesagiens clane. Parcite crudeIes superi:uaticinia mili

I n latium uenere faces:ruptusque fragore H oretisono polus et uultus patuere tonantis 'E tneos quoque contorquens e nucibus ignes:

L emnius intonuit:scopulisque in nubila iactis. P hlegreus tetigit trepidantia 'dera uerteX. E cce inter medios belli praesagus et ore. A ttonito sensuque simul clamoribus implet M illas castra feris:et anhelat clade futura:

DDA A

P rocumbit saxifessis spes ultima paulus

areste crudeles superi:iam magis acervis. eficiunt campi: uideo per densa uolantem mina ductorem libyae: currusque citatos. rma uirum super atque artus et signa trahentem: urbinibus furit insanis et praelia uentus. nque oculos inque ora rotataeadit immemore uie quisi thrasimene tuis seruilius oris.

ubtatis:quo tauro fugis proh iuppiter ictu

serit huic trebia exitio rogus ecce cadentum.

orporibus militur tacitusque cadauera funditufidus me uictrix insultat belua campis

emtagenoreus nostro de mox securesonsulisaei sparsoslictor ferisanguine fascem n libyam ausonii portatur pompa triumphi. O dolor:hoc etiam superi uidisse iubetis: C ongesto laeue quodcunque auellitur auro M etitur latus uictrix carthago minas. Urbato monstrista cladisque futurae Signa per ausoniam prodentibus irrita diuisH aud secus ae si sausta fore et prospera pugnaeo mnia uenturae:consul traducere noctem

si somnis:telumque manu vibrare per umbraS.

tis furentis. Ventus:uulturnus et romanis pugnatibus plurinuam nocuit. Rotat:intorquet. Servilius:qui fuerat col

lega faminii: & no interfuit pugnae ad

trasimenum. subductus igitur ab ea pu

gna frustra fuit qiii paulo post periit ad

canas erat praefectus legionis in minori bus castris. Quo fugis:quoniam Var. cum uidisset acie inclinatam cu .s .aesi tibus uentisiam se recepit paulus at eius collesa ca magno spetu feri es in anitalem faxo in eius caput adacto cecidit Pons cadetu: quonia annibal ex cadaueribus romanorum pontem in ausi secit. Belua.1. ipsi elephanti. Popatriumphi:post pugnam canensem anibal caPua potitus magonem fratre carthagine nusit gail fidem uictoriar si nuntiabat in uembulo curiae anulos aureos effudi adiecit ide uerbis quo maioris cladis indicia rei nemine nisi aesitu atque e ipsorum primores id gereret fiῆne: qa lalsu erat. romani.n. autore pliniosmiscue tunc anulos gerebat: qui dicit tris modiox anulorum missisς carthaginem ab annibale post pugna cannesen o

Auellic Leuae:anulos intelligit manus inquit Pli .&prorsus sinistrae maxima

autoritatem cociliauere auro. Metis: contemplatur:&cosylerat visis anui s

ademptis illis qui in pugna ceciderant. Petri Marsi Interpretatio In nonum uolumen synii italici. Urbato monstris latio: descritat initium pugnae cannentis fingitque numina ad tantum spectaculu descedisse: quorualiqua pro romanis: aliq pro poenis stahant. Varronisque uesania describis qυetantibus auspiciis. Sc collega uercede te pugna iniuit ut noua clade romana nomen afficeret. Mostris: pdigiis quae futuram cladem portederant. Prodetibus:manifestatibus. Irrita:n lecta aromanis&Varroe iprimis: qi hoste ita operabat ac si ola signa felicia fuisset: G sic eiuslprudentia taxas. Fausta: selicia. Oia:signa. Consul Varro. Ex 15nis:uigilas. Traducere: traducebat.

187쪽

Aeres pugna inlicentes&bel Io aptas. Classico:ligna belli. Velle: pro uola/bat. Mace: populi libyae de qbus supra.

Nec pecudum fibras: sensus e& ordo. Var. no abstinuisset eo die pugna:quis auspiciacent cotraria nisi paulus times 1sidias obstitisset penes que eo die i perioni erat alternisqype diebus impabat Paulus emo accusabat fibras. i. mala igna quae textis appetat & auspicia quae

Uetabat puθna. nacu Varm exleplo pil/gnaturus eet Spulli non ederet.paulus ei nutiari iussit ut cauerer. Deu: deorusigna romanis cottacia porte debat.NA

fclicitate. Arbitriu:uolutate&potestate pugaesdi. Propanti in fata: varroni

temere eun in aptu distrinae. Quae: sors. Plus una aie:quonia sequenta die pugnatu E. Amentu insano, arroni. Ductor:Varro. Siccine nucingi:co

Ulcia Varronis i paulli uociferatis emissu hoste emanibus debellarique potuisse icessatve et&paulu asratitudinisaccusat&pinterregatione exprobrat pin puli heneficia:qn dicat cuna deberes olous te piculis exponere ut gram po. ro referres q te eripuit urnae.i.iudicio differs no m5 bella sed ipsa uictoria & sic trahit illii in inuidia tan et ca ambale se

pedis: Platagpam. Tai capitis: utrae tibi cessae a populo: cu i bello illyrico male ut dicebat re gessisset pauliis adeo ut pene danaretur. Dira:morte aut exili. um. Urnaeuudicio quonia urna i iudiciis utebanc ut nuc sit in liberis ciuitatibus. Tradat hosti:ironice loquis:& ex tomacho 1 paulsi. Reuotatos: quonia latus suis uolentibus pugnare obstitit: timens poen insidias. Sed uos quorum ocu Ios: uertit sermone ad milites

Varro illa pugna pol Iices uaffectabat.

Consul:papus.ordo est: ne expectate

more&signu pugnae:qlsoIet ab imparere dari:led qsue sit sibi dux:& uiam capiat ad praeliv.seruat decorta temera rii consulis:qmore pugnadi ac disciplina militare frangebar. Portas: castron

Α e modo segnitie pauluin increpitve:modo acres E Xercere tubas:nocturnaque classica uelle N ec minor in peno properi certaminis ardor. E rumpunt uallo fortuna urgentestinistra: C onsertaeque manus:nam sparsi ad pabula campis. U icinis raptanda mace fudere uolucrem T clorum nubem: ante omnis imiade rebella M ancinus gaudens hostilique ungere primus. T cla cruore cadit:cadit et numerosa iuuentaas: N cc pecudum fibras uarro et contraria paulo A uspicia incusante deum compesceret arma N iso salterni iurisqtio castra reguntur

A rbitrium pugnae properanti in fata negasset. inuae tamen haud ualuit perituris milibus una

P lus donasse die:rediere in castra gemente:

H aud dubie paulo, qui crastina iura uideret

A menti cessura uiro frustraque suorum. S ematas a cede animas:nam turbidus ira I nfensusque more dilata ob praelia ductor. S iccine nunc inquit grates praeciuque rependis P aule tui capitis eruerunt talia qui te

L egibus atque urnae diraecipuere minanti. T radant1mmo hosti reuocatos ilicet et enses:

Τ radantrima iube:aut pugnantum diripe dextras S eduos quorum oculos atque ora humentia uidi

U ertere cum consul terga et remeare iuberet

N e morem et pugnae signum expectate petenda:

D sibi quisque uiam capito: cum spargere primus

I ncipiet radiis gargana cacumina phoebus. P adam egomet prope portas:ruite ocius: atque huc E reptum reuocate diem:sic turbidus aegra P estifero pugnae castra incendebat amore.

A t paulus iam non idem nec mete necor :

S ed qualis stratis dilecto milite campis.

P ost pugnam stetit ante oculos:atque ora futuroo buersante malo ceu iam spe lucis adempta C um stupet exanimata parens natique tepentes N equisi fouet extremis amplexibus artus P et totiens inquit concussae moenia imma P erque has nox stygia quas iacircunuolat umbra I nsontis animas cladi parce obuius irae.

scilicet. Egrac stra: paulo post peritia/ros militesqluidens paulus non aliter merebat ' parens mortuo filio: & boni impatoris ae conseruat poeta:g militii non secusat fili Ecura habere debet talis erat paulus&eo habitu oris quo fuit postea cit uidisset capu stratu cadaueribus roman . Obversante:obiiciente sese:mala sippe futusvpuidebat paulusque laudatsyllius a prudentia. De lucis: vitae. Exanimata:pre doloreqsi extra sensus 3 pene mortua. Tepetites:pene destitutos caIore naturali idest prope mortem teps dii qppe est intercalidum 8 frigidiani. Per toties inqt:praeces pauli ad Varrone εἰ incipita calamitatibus acceptis ut arguat ab utili bello abstinendum. Totiens cocussae:quassatae bellis 3c calamitatibus.

188쪽

timere Annibale tot uictoriis terribile satis e. Nec frigidus o times:qni et timet ruet. Cuctator Sarger:cohatatio e.& ait:Nisi Fabius fuisset caelatoriquod uos uiuo uernitis iam hos milites ito ha/beremus:sed Marte absumpti iam pride fuissent:ut accidit flaminio:& suis ad Thrasimenu. Culpatis:reprehensis a uobis si appelIatis intimidu&cunctatore. Regeritimidus: debilis in martem. I 1essunt metiarina:qfuerui sub Fabio: sed nSilli: qmerui subflaminio.

Haud quoessantinius:casest D um transit diuum furatiet consumitat ira.F ortunae. uus annibalis sat nomina ferre.

S i discit milex nec frigidusaspicit hostem.

N onne uides cum uicinis auditur in amis:

Q uam subitus linquat pallentia eo ora sanguis

inuaque fluant armaante tubas ctator et aeger:

V t rere in pugnas fabius quoscunque sub illis

C ulpatis durit signismunc arma capessunt.

H aud quos flaminius:sed dira auertite diui.

S in niis animus monitis:precibusque re Ignat. A ures pande deo:cecinit grynea per orbem H aec olim uatexet te praesaga tuosque V ulgauit terris proauorum aetate furor . I amque alter tibi nee perplexo carmine coram. V ata cano uates sistis nici astina signa.

V irmabis nostrophoebeae dicti sybilla: S anguine:nec grato posthac diomede ferennit:

Si ed te si perstas insignes consule campi. H aec paulus: lachrrmaeque oculis ardentibus ortae. N ecnon et noctem sceleratus polluit error X antippo captus liticis tollera ratino M. S eruilium satricus mox inter praemia regi A utololum dono datus ob virnatishonorem H uic domus: et gemini fuerant salmone reli hi M auis in uberibus nati mancinus:et una N omine rheteo sol usuam dardana origo E t mr gio genus a proauo:qui sceptra secuta s.

A eneae claram muris fundauerat urbem. E κ sese dictam sol mon: celebrata colonis. M ox italispaulatilia attrito nomine Limo. A c tuin barbaricis satricus cum rege catervis A duectiis:quo non spretum: si posceret usuλN oscerentulis latias interprete uoces.

P ostquam posse damna peligna reuiscere testa

E. t patrium sperare laremiad conaminanoctem

quoniam o mutas inu&y aufertur. su'mo dicitur. Cum rW:sciIicet autosolum.cui dono fuerat darias ob rem bii 1 proelio gesta: eratque interpres Satricus cuiam utramque linguam calleret: sed cunoctu sugeret ad romanosa filio per errore interfectus c. Getulis:libycis.ordoe:Quo interpreten5 erat spretagetulis noscere la tias uoces ii usus.i.necessitas posceret. Ad conamina: ad la Deilicere conabatur: redire .s. ad suos. Sed dira auertite diui:hoc adiecit: ne uidere patriae imprecari. Aures padae deo.i si no credis mihi salieni crede hillae quae cecinitaut caucrenausa capas aetolis: isi dixit supra: Danatoque deciquonda P carmina capo. Deo:Sybillae masculino generestulit more Virgiliano supra de lunone cecinit: Laude suotata monitor deus:respici ad apna nu me. Grynea apollinea:agryneo nemore:ubi Apollo colebatur: Grynia ectuitas a finibus eoliae: ioniae. Psi. ait: Gryneii esse pmontortu regnate Tarsinio sup anus quaeda mima uenit afferens noue libros:quos diuina oracula e e disceta eos dixit se uendere uelle. S m,gnuiri p illis exigebat precist repuliam tres igni absimpsit. &cu ide peteret preliquis:&obaudires tres alios c5bussit Speone precio instabat Tarqnius eos emit costillisprius auguribus: no minore precio: stera Nereid p orbus discessit anus&nuq postea comparuit: libri tres in Lacrariu cocliti:Sybillini appeIlati Seruata merui haec earmina diligenter:& imminente aliquo periculo deceutri ita Tu senatus 1 Ila in spiciebat : quae seruaban si arca lapidea i teplo Iouis capitolini. Praeficia: pscia reru futura . Tuos rores: hoc diciti tit deterreat Varrone a pugna: ne s se carmina sybi II ina uideasdicta & locus e ab honesto. ADtat sauci' :regnate Ta rqnio saper

. Nec feret :n gic spes hac capi mora edet: sed deno abusa calamitate: u/ius tu essul autor eris. haec omia eo specta ut pugna dissuadeat ab honesto&utili. yraetibus:accessis nimio dolor. Sceleratus error na solymus psem suus atricu p errore interemit satracus sui, monesis erat :cui quo filii fuerui: acinus6 S. irmus. eaptus :i primo bello punico lybia a xatippo lacedaemonio S datus fuit regi autot a: de qbus dicta e.

Oui in fastis Huius erat solymus phrygia comes unus ab ida : aquos ulmonis moenia nome hent. Proauo: Solymo comite aeneae. Clara urbe: hoc diciti

pter Ouiditi multi nola poeta quo suumo plurimu censet &fulget. Attrito:

189쪽

Iniquissioribus 1 quibus seeuiuerat.

Nuda quonia ut expeditior esset a m a dimisit:5 sic properabat ad ronaaγnos. Armis mancini: qui erat filius Satrici.&priore die in pugna ceciderat. Macae: Iibyco:quoniam diacae poplati sunt ii es. vicissim quonia uicimni fiebant excubiae in castris: δἰ ad portas

castrorum. Componere:humare cla.

Aggere sidonio:castris punicis. Ο toli moantis:huius meminit Strabo lis hio sexto his uerbis: Prima urbs est Temesa: quam ausonii condiderunt: n autem aetatis holes Tempsamu carunt: post illos ea habitauerunt thoatis comitescetoli:quos eiecere brutii.

Pone:post ipsani salticum: qui solus Demebat. Tristis: ab effectu: quoniani Solymo tristitia afferebat. Vmbo fraternus:c peus Mancini:quem Satricus nunc hanebat. Non sum equidem: uerba Solymi indignantis Satricu: que

hoste ni putabat geuare arma Mancini fratris.& ait si hinc euades impune latebor me degenerasse a maioribus meis. Pergameo: troiano. Nepote:unum exsuccessoribus Nomine quippe nepotum uentur posteri. Tu nobile gestes: sic Aeneas apud Uirgilium de Turno: Tu ne hinc spoliis Indute meoru eri peremihi. Spirantemtuo. Superba: clara. Ast illi: Satrico cadebant obni/miu GIore laeta e manibus auditis uerbis Solymi. Parce peor: uerba satrici ptatis: Ibinu: ne in te ulterius saeuiat.

Α duocatiae furtim eastiis evadit iniquis S ed fuga nuda uiri sumpto nam prodere coepta

U 1tabat clueo: et dextra remeabat inermi. E xuuias igitur prostrataque corpora campo L ustrataei exutis mancini cingitur armis.

I amque metus leuiorauerum cui dempta sectat E Mngui spolia et cuius nudauciat artus N atus erat paulo ante mace prostratus ab hoste. E cce sub aduentum noctis: primumque soporem A lternatorum sol usuestigia uallo A usonio uigil extulerat:dum sorte uicissim. A lternat portae excubias: fratrisque petebat M ancini stratum sparsa inter funera coe pus.

P urtiua cupiens miserum componere terra. N eclongam celerarat iter:cum tendere in armis

A ggere 'donio uenientem conspicit hostem. uodque dabat forsi subitis: c opina sepulchro

O etoli condit membra occultata stamniis. I nde ubi nulla sequi propius pone arma: vimque . I ncomitata uidet uestigia ferre per umbras: P rosiliens tumulo contorquet nuda parentis

Ι n terga:haud frustra iaculum:tyriaque sequeta

S atricus esse manum:eis donia uulnera detuΑ utorem caeci trepidus circunspicit ictiis. U erum ubi uictorem iuuenili robore cursus.

A ttulit:et notis fulsit lux tiistis ab armis

F raternusque procul luna prodente retexit A nte oculos seseaeti adtauit cominus umbo:

E xclamat iuuenis subita flammatus ab ira: N onsum equide sulmone satus tua latrice proles: 'N ec frater mancine tuus:fatearque nepotem

P ergameo indignum sollamo: si euadere detur. H inc nostra te impune manu.tu nobile gestes G ermani spolium ante oculos: referasque septa M e spirante domus pelignae perfidus arma. H aec tibi cara parens apta adsollatia luctus D ona feram nati:ut figas arterna sepulchro T alia uociferans stricto mucrone ruebat. A stilli iam tarta manu:iamque arma fluebant A udita patriamatisque coniage et armis. A c membra:et sensus gelidus stupefecerathorror. T um uox semianum miseranda effunditur ore.' a P arce precor dextrae:non ut mihi uita supersit.

190쪽

uippe nefas Me uelle nati sed sanguine nostror

N e damnes O nate manus.carthaginis ille C aptiuus patrias nunc primum adue si oras

I lle ego su salticus lymi genus: haud tua natae F raus ulla est uaceres in me:cum seruidus hastim:

P cenus eram.ue castris elapsus acerbis A duos:et care properabam coniugis ora. H unc rapuierammiclypeum. sed iam unice nobis. H aec fratris tumulis arma excusata reporta. C urarum tibi prima tamen sit nater ferre. D uctori monitus paulo producere bellum N iratuEpoenoque negetcretamina maris.

A ugutio exultat diuum:immelamquepropinqua S tragem acie sperat.quaeso prohibete furentem V arronemmamque huc fama est impellere signa. S at magnum hoc miserae fuerit mihi cardineuitae S inmen cauisse meis nunc ultima natae I nuento simul atque amisso redde parentio scula.sic fatus galeam exuiti atque rigentis I 1 adit nati tremebundis colla lacerus. A ttonitoque timens uerbis sanare pudorem. V ulneris impressi latium excusare laborat. Q uis testis nosti k:quis consciugassest actis. N nox errorem nigranti condidit umbra C ur trepidas da natae magis: da iungere pectus. A bsoluo pater ipse manum:atque in fine laborum

H ac condas oculos dotra precor.at miser imo P ectore suspirans iuuenis non uerba:uicesque

A lloquio uocemve refcit:sed sanguinis atri S istere festinat cursum laceroque ligareo eius illachr mansaltum uelaminc uulnus T andem inter gemitus miserae erupere querelae. S iccine te nobis genitor fortuna reducit I n patriam:sic te nato:natumque parenti I mpia restituit:keliso terque:quaterques rater cui fatis genitorem agnoscere ademptum.

A si ego sidoniis impercitus ecce parentem V ulnere cognosco.saltem hoc fortuna fuisset.

S olamen culpae: dubia ut mihi signa dedisse

I nfausti gemeris.uerum linquetur iniquis N on ultra superis nostros tollerare labores. H aec dum amens querimciam deficiente cruore I nuacuas senior uitam desperserata M.

Ne damnes: ne macules tuas manus mea caede. IIIesaincus: quem modo nominasti. Eram pernus:poteram uiydem hostis:cum ab illis uenirem:&me nosse non poteras: hoc dicit ut excuset filiumnimens quod accidit: ne dolore admissi sceleris sibi mortem inferret. Curarum tibi prima: Iaus est Satricia

pietate in patriam:qui in tanto rerum discrimine:ac limine tam acerbae mortis de patriae salute cogitabat: qua uiro e natura uiuenti nil clebet esse antiquoias. Impellere signa: idest dicitur cras Varronem daturumilitibus signin pugnae.Impellere autem dixit signa:ilest uenIIa: ut temeritas Varronis ostenderetur. Cardine:fine. Rigentis:stupidi iam cognito errore. Attonito ipi titymo filio attonito. Quis testisneis: uerba Satrici nitentis excusare uulnus illatum a filio.Wincipit a consuratfoyne:ut res ipsa poscebat. Nemo inquit affuit qui factum prodat: quod tibi ali . quando possit oniici. In fine Iahotu:

in morte. Condas: claudas:&componas ut mores erat.unde penetbeapua

Ouidium: IIle meos oculos coprimat: ille tu .. Siccine te nobis: quaerimo niae Solymi ad fortunam. Sidoniisim percitus:idest ualde cocitatus. Stratiniosis hostibusob morte fratris. D data .ses sua dubia: idest saltem hoc mihi

dedi Tes fortuna ut parentem no Uno uissem: qm arbitrarer me scelus no adimisse. Infausti:infelicis. lnisis superis: pmiserui utina scelus admitterem.